Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 77

Devanagari script

अवतीर्णस्त्रिभागेन प्रादुर्भावे तु माथुरे । एतत्ते कथितं सर्वं तीर्थस्योत्पत्तिकारणम्

Transliteration

avatīrṇastribhāgena prādurbhāve tu māthure | etatte kathitaṃ sarvaṃ tīrthasyotpattikāraṇam

Translation

Au temps de Sa manifestation à Mathurā, Il se révéla par une part triple. Ainsi t’a été exposé l’ensemble : la cause de la naissance de ce tīrtha.

Word by Word

• अवतीर्णः: descended
• अवतीर्णः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव√तॄ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि-प्रयोगः (having descended/descended)

• त्रिभागेन: by/with three portions
• त्रिभागेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या) + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; द्विगु-समासः (त्रयः भागाः)

• प्रादुर्भावे: at the manifestation/appearance
• प्रादुर्भावे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रादुर्भाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• तु: indeed/but
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपातः

• माथुरे: in Mathurā (Mathura-related)
• माथुरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: माथुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (प्रादुर्भावे)

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र द्वितीया (कथितम् इति कर्म)

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; सम्प्रदान (to you)

• कथितम्: has been told
• कथितम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कथ् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगः (has been told)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (एतत्)

• तीर्थस्य: of the sacred ford/pilgrimage place
• तीर्थस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• उत्पत्ति-कारणम्: the cause of origin
• उत्पत्ति-कारणम्: Pratijna/Predicate (विधेय)
• Type: Noun
• Root: उत्पत्ति (प्रातिपदिक) + कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (उत्पत्तेः कारणम्)

Speaker

Narrator (Purāṇic narration concluding the tīrtha-origin account)

Tirtha Mahatmya

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: A narrator concludes the origin-story: a luminous threefold manifestation connected to Mathurā, with the tīrtha’s waters shimmering as if reflecting that avatāra-light.

Characters & Entities

• Mathurā
• Tīrtha (sacred ford)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy places are sanctified through divine manifestation; knowing a tīrtha’s origin strengthens श्रद्धा (faith) and right practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse concludes the origin-story of the tīrtha associated with the Yodhanīpura–Balakeśava context, linked to Mathurā’s manifestation.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription here; it serves as a narrative closure to the tīrtha’s origin (utpatti).