Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 30

Devanagari script

तस्मात्त्वं स्वयमेवेदं जगत्संहर शङ्कर । अथैवमुक्तस्तां देवीं धूर्जटिर्नीललोहितः

Transliteration

tasmāttvaṃ svayamevedaṃ jagatsaṃhara śaṅkara | athaivamuktastāṃ devīṃ dhūrjaṭirnīlalohitaḥ

Translation

C’est pourquoi, toi-même, ô Śaṅkara, retire et résorbe ce monde. Ainsi parla la Déesse ; alors Dhūrjaṭi—Nīlalohita—s’adressa à elle…

Word by Word

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: None
• Type: Indeclinable
• Root: तस्मात् (सर्वनाम-अव्ययवत्)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थक (therefore/from that reason)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• स्वयम्: yourself
• स्वयम्: None
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मार्थक (oneself)

• एव: indeed/alone
• एव: None
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis)

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• जगत्: world
• जगत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• संहर: withdraw/destroy!
• संहर: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-√हृ (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• शङ्कर: O Śaṅkara
• शङ्कर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शङ्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• अथ: then
• अथ: None
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनन्तरार्थक (then/now)

• एवम्: thus
• एवम्: None
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (thus)

• उक्तः: having been addressed
• उक्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि (having been spoken to)

• ताम्: that (her)
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• देवीम्: the goddess
• देवीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• धूर्जटिः: Dhūrjaṭi (Śiva)
• धूर्जटिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धूर्जटि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• नीललोहितः: the blue-and-red one (epithet of Śiva)
• नीललोहितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नील (प्रातिपदिक) + लोहित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (नीलश्चासौ लोहितश्च)

Speaker

Śrī Devī (first half); Narrator (second half, introducing Śiva’s response)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: river

Visual Art Cues

Scene: Devī turns to Śaṅkara: ‘You withdraw the world.’ Śiva appears as Dhūrjaṭi Nīlalohita—matted locks, blue-red radiance—poised to speak, the atmosphere shifting from compassion to cosmic authority.

Characters & Entities

• Devī
• Śaṅkara
• Dhūrjaṭi
• Nīlalohita

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Cosmic roles are shared yet distinct: the Goddess embodies maternal compassion, while Śiva assumes the function of dissolution when required.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader Revā Khaṇḍa glorifies the Revā/Narmadā region; this verse is narrative setup rather than a site-specific praise.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.