Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 44

मृतां कालेन महता लोके यत्र जलेश्वरः । स गच्छेत्तत्र यानेन गीयमानोऽप्सरोगणैः

mṛtāṃ kālena mahatā loke yatra jaleśvaraḥ | sa gacchettatra yānena gīyamāno'psarogaṇaiḥ

Après un long laps de temps, quand on quitte ce monde, on gagne le séjour où demeure Jaleśvara, porté sur un char céleste et chanté par les troupes d’Apsaras.

मृताम्(him) dead
मृताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootमृत (मृ-धातु, क्त-प्रत्यय; प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त विशेषण, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; 'नरम्' इत्यादि (अध्याहृत) कर्मविशेषण
कालेनby time
कालेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
महताgreat/long
महता:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; 'कालेन' इत्यस्य विशेषण
लोकेin the world/realm
लोके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Relative location)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय, सम्बन्धबोधक अव्यय (relative adverb of place)
जलेश्वरःJaleśvara (Lord of waters)
जलेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजल + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (जलस्य ईश्वरः)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
गच्छेत्would go/should go
गच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
यानेनby a vehicle
यानेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
गीयमानःbeing sung/praised
गीयमानः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootगीयमान (गै/गाय्-धातु, कर्मणि वर्तमानकाले शानच्; प्रातिपदिक)
Formकर्मणि वर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त (present passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'सः' इत्यस्य विशेषण
अप्सरोगणैःby groups of apsarases
अप्सरोगणैः:
Kartr (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootअप्सरस् + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (अप्सरसां गणाः)

Mārkaṇḍeya (deduced from immediate context of Revā Khaṇḍa narration)

Tirtha: Jaleśvara

Type: kshetra

Scene: A radiant vimāna descends amid clouds; apsarases sing and scatter flowers; the soul-figure ascends toward a luminous abode marked ‘Jaleśvara’, with watery motifs—pearls, lotuses, rippling light—suggesting the lord of waters.

J
Jaleśvara
A
Apsarogaṇa

FAQs

Merit gained through tīrtha-related devotion matures into auspicious post-mortem attainments and honored passage.

The verse points to the attainment of the realm associated with Jaleśvara, within the Varuṇeśvara/Jaleśvara tīrtha-cycle of this adhyāya.

No new ritual is stated here; it describes the promised destination/fruit resulting from the preceding tīrtha practices.