Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 43

वरुणेशे नरः स्नात्वा ह्यर्चयित्वा महेश्वरम् । वाजपेयस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति पुष्कलम्

varuṇeśe naraḥ snātvā hyarcayitvā maheśvaram | vājapeyasya yajñasya phalaṃ prāpnoti puṣkalam

Celui qui se baigne à Varuṇeśvara et, selon le rite, vénère Maheśvara, obtient un mérite surabondant—le fruit même du sacrifice Vājapeya.

वरुणेशेat Varuṇeśa (the Lord of Varuṇa)
वरुणेशे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवरुण + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वरुणस्य ईशः)
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थक
अर्चयित्वाhaving worshipped
अर्चयित्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial)
TypeVerb
Rootअर्च् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), णिच्-प्रयोग (causative stem arca-y)
महेश्वरम्Mahēśvara (Great Lord Śiva)
महेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमह + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (महान् ईश्वरः)
वाजपेयस्यof the Vājapeya
वाजपेयस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootवाजपेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
फलम्fruit/result
फलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्राप्नोतिattains
प्राप्नोति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
पुष्कलम्abundant/great
पुष्कलम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपुष्कल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'फलम्' इत्यस्य विशेषण

Mārkaṇḍeya (deduced from immediate context of Revā Khaṇḍa narration)

Tirtha: Varuṇeśvara

Type: kshetra

Scene: A riverside Śiva shrine labeled Varuṇeśvara; the pilgrim emerges from bath, offers bilva and water to a liṅga; in the sky, symbolic Vājapeya imagery—soma cups, sacrificial posts—appears as a radiant aura signifying equivalent fruit.

V
Varuṇeśvara
M
Maheśvara (Śiva)
V
Vājapeya-yajña

FAQs

Pilgrimage-bathing and sincere worship of Śiva at a consecrated tīrtha can yield merit equal to major Vedic sacrifices.

Varuṇeśvara tīrtha (a Śiva-site in the Revā/Narmadā sacred landscape).

Snāna (bathing) at Varuṇeśvara followed by arcana/pūjā (worship) of Maheśvara.