Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

युधिष्ठिर उवाच । नर्मदादक्षिणे कूले इन्द्रतीर्थं कथं भवेत् । श्रोतुमिच्छामि विप्रेन्द्र ह्यादिमध्यान्तविस्तरैः

yudhiṣṭhira uvāca | narmadādakṣiṇe kūle indratīrthaṃ kathaṃ bhavet | śrotumicchāmi viprendra hyādimadhyāntavistaraiḥ

Yudhiṣṭhira dit : « Comment Indratīrtha se trouva-t-il sur la rive méridionale de la Narmadā ? Ô le meilleur des brahmanes, je souhaite l’entendre en détail, du commencement, à travers le milieu, jusqu’à la fin. »

युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
नर्मदाof the Narmadā
नर्मदा:
Sambandha (Relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootनर्मदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (नर्मदायाः)
दक्षिणेon the southern
दक्षिणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
कूलेbank
कूले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
इन्द्रतीर्थम्Indra-tīrtha
इन्द्रतीर्थम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइन्द्र + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—इन्द्रस्य तीर्थम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
कथम्how
कथम्:
Prashna (Interrogative)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नवाचक क्रियाविशेषण (interrogative adverb)
भवेत्could be / should be
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
श्रोतुम्to hear
श्रोतुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) → श्रोतुम् (तुमुन्)
Formकृदन्त; तुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय-रूप (infinitive)
इच्छामिI wish
इच्छामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
विप्रेन्द्रO best of brāhmaṇas
विप्रेन्द्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—विप्राणाम् इन्द्रः (षष्ठी-तत्पुरुष)
हिindeed
हि:
Sambandha/Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle: indeed/for)
आदिwith the beginning
आदि:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन; समाहारार्थे (as ‘beginning etc.’)
मध्यwith the middle
मध्य:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
अन्तwith the end
अन्त:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
विस्तरैःwith details, expansively
विस्तरैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

Yudhiṣṭhira

Tirtha: Indratīrtha

Type: ghat

Listener: Mārkaṇḍeya (respondent)

Scene: Yudhiṣṭhira, composed and earnest, asks Mārkaṇḍeya about the origin of Indratīrtha; the river is present as a quiet witness, with the south bank indicated by orientation cues (sun path, bank vegetation, ghāṭa steps).

Y
Yudhiṣṭhira
I
Indratīrtha
N
Narmadā

FAQs

Pilgrimage sites are validated through sacred origin narratives, which transmit dharma by explaining how a place becomes a tīrtha.

Indratīrtha on the Narmadā’s southern bank, whose origin story is requested.

None directly; the verse is a narrative prompt requesting the full tīrtha-māhātmya account.