Mantra 33
Rishi: Traditionally associated with the Aśvamedha liturgical stratum of the Vājasaneyins (often transmitted under Yājñavalkya’s school-lineage rather than a single ṛṣi-name)
Devata: Agni (as cooker/purifier) and the Devas collectively (as recipients of the perfected ‘medha’)
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like prose-verse (Aśvamedha mantric style; exact metrical scansion is irregular)
Samhita Patha (Devanagari)
यदूव॑ध्यमु॒दर॑स्याप॒वाति॒ य आ॒मस्य॑ क्र॒विषो॑ ग॒न्धो अस्ति॑ । सु॒कृ॒ता तच्छ॑मि॒तार॑: कृण्वन्तू॒त मेध॑ᳪ शृत॒पाकं॑ पचन्तु
Transliteration
yád ūvádhyam udárasyā́pavāti yá ā́masya kravíṣo gandhó ásti | sukr̥tā́ tác chamitā́raḥ kr̥ṇvantū́ta médhaṃ śr̥tapā́kaṃ pacantu
Translation
Quelque exhalaison fétide que le ventre exhale, et quelle que soit l’odeur de la chair crue — que les habiles apaisants rendent cela inoffensif ; et qu’ils cuisent en outre la part sacrée, dûment bouillie et parfaitement apprêtée.
Padapatha (Word Analysis)
यत् । ऊवध्यम् । उदरस्य । अप-वाति । यः । आमस्य । क्रविषः । गन्धः । अस्ति । सु-कृताः । तत् । शमितारः । कृण्वन्तु । उत । मेधम् । शृत-पाकम् । पचन्तु ।
Word by Word
यत्that which
यत्:
—
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऊवध्यम्fit to be struck/removed (to be killed)
ऊवध्यम्:
Karma (यत्… = वस्तु/द्रव्यं)
TypeAdjective
Rootऊवध्य (प्रातिपदिक; ‘वध’ धातु-सम्बद्धं, वध्य = ‘to be killed’ इत्यर्थे)
उदरस्यof the belly
उदरस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootउदर (प्रातिपदिक)
अपवातिblows out / is wafted out
अपवाति:
Kriyā
TypeVerb
Rootअप-√वा (वा गतिगन्धनयोः) / √वा (to blow)
यःwhich (that)
यः:
Kartā (अस्ति इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आमस्यof the raw/undigested
आमस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun/Adjective
Rootआम (प्रातिपदिक)
क्रविषःof flesh/raw meat
क्रविषः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootक्रविष (प्रातिपदिक)
गन्धःsmell/odor
गन्धः:
Kartā (अस्ति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootगन्ध (प्रातिपदिक)
अस्तिis
अस्ति:
Kriyā
TypeVerb
Root√अस् (भू-सत्तायाम्)
सुकृताःthe well-doers / the skilled ones
सुकृताः:
Kartā (कृण्वन्तु/पचन्तु इत्ययोः)
TypeNoun/Adjective
Rootसु-कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √कृ + क्त, ‘well-done/virtuous’)
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शमितारःthe pacifiers / the slaughterers (ritual assistants)
शमितारः:
Kartā
TypeNoun
Rootशमितृ (प्रातिपदिक; √शम्/√शम ‘to pacify’ + तृ)
कृण्वन्तुlet them make/do
कृण्वन्तु:
Kriyā
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
उतand also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात/अव्यय)
मेधम्the sacrificial offering / fat (medha)
मेधम्:
Karma
TypeNoun
Rootमेध (प्रातिपदिक)
शृतपाकम्cooked by boiling
शृतपाकम्:
Karma (मेधम् एव)
TypeAdjective
Rootशृत-पाक (समास-प्रातिपदिक; शृत ‘boiled’ + पाक ‘cooking’)
पचन्तुlet them cook
पचन्तु:
Kriyā
TypeVerb
Root√पच् (पाके)
Entities Mentioned
A
AgniV
Viśve Devāḥ (the Devas collectively)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes