Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 18

Dīkṣā, Mantra-Types, Mantra-Doṣas, and Qualifications of Ācārya–Śiṣya

आलिंगितो मोहितश्च क्षुधार्तश्चातिदीप्तकः । अंगहीनोऽतिक्रुद्धश्चातिक्रूरो व्रीडितस्तथा ॥ १८ ॥

āliṃgito mohitaśca kṣudhārtaścātidīptakaḥ | aṃgahīno'tikruddhaścātikrūro vrīḍitastathā || 18 ||

On peut en trouver un enlacé (ou tenu étroitement), égaré par l’illusion, tourmenté par la faim, trop enflammé ou surexcité; de même, l’un peut être estropié, excessivement courroucé, d’une cruauté extrême, ou submergé par la honte.

āliṃgitaḥembraced
āliṃgitaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootāliṃgita (कृदन्त-प्रातिपदिक from ā-√liṅg/लिङ्ग् ‘to embrace’)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; Kta (past participle)
mohitaḥdeluded
mohitaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmohita (कृदन्त-प्रातिपदिक from √muh/मुह्)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; Kta (past participle)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (conjunction)
kṣudhā-ārtaḥafflicted by hunger
kṣudhā-ārtaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkṣudhā (प्रातिपदिक) + ārta (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; ‘afflicted by hunger’ (tṛtīyā-tatpuruṣa sense)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (conjunction)
ati-dīptakaḥover-bright/over-inflamed
ati-dīptakaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootati (अव्यय) + dīptaka (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; avyayībhāva with ati- ‘excessively’
aṃga-hīnaḥlimbless; lacking a limb
aṃga-hīnaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaṃga (प्रातिपदिक) + hīna (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
ati-kruddhaḥexcessively angry
ati-kruddhaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootati (अव्यय) + kruddha (कृदन्त-प्रातिपदिक from √krudh/क्रुध्)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; Kta; ati- intensifier
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (conjunction)
ati-krūraḥvery cruel
ati-krūraḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootati (अव्यय) + krūra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
vrīḍitaḥashamed
vrīḍitaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvrīḍita (कृदन्त-प्रातिपदिक from √vrīḍ/व्रीड्)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; Kta
tathāthus, likewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAvyaya; prakāra-avyaya (adverb of manner)

Narada (teaching in a technical/diagnostic listing within Book 1.3 context)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: raudra

FAQs

It catalogs disruptive physical and mental states—delusion, hunger, rage, cruelty, shame—that cloud discernment and can obstruct dharmic action and sacred practice.

By implication, Bhakti requires steadiness of mind and conduct; conditions like delusion, excessive agitation, and cruelty oppose the devotional qualities of humility, self-control, and compassion.

A practical, shastric diagnostic approach (nimitta-style enumeration) useful for ritual fitness and conduct—recognizing states that may require pacification, restraint, or remedial observances before undertaking rites.