Varaha Purana - Adhyaya 202
Varaha PuranaAdhyaya 20281 Shlokas

Adhyaya 202: Description of Infernal Punishments and the Ripening of Karmic Consequences

Nārakī-daṇḍa-karma-vipāka-varṇanam

Ethical-Discourse (Karmavipāka and Naraka-Administration)

Este adhyāya expone, de modo didáctico, el karmavipāka (maduración de las consecuencias kármicas) mediante un relato de la administración infernal, dentro del modelo puránico de maestro e interlocutor: Varāha responde a la preocupación de Pṛthivī por el orden moral y la estabilidad de la tierra. Se describe cómo Citragupta transmite las directrices de Dharmarāja, y luego los Yamadūtas identifican a los culpables y les asignan castigos. El catálogo vincula daños sociales concretos—falso testimonio, calumnia, robo (incluido el brahmadeya y la tierra), traición de la confianza, violencia contra los padres o las vacas, y abuso de funciones rituales—con tormentos correspondientes: quemaduras, perforaciones, ataduras, privaciones y renacimientos como animales. El capítulo recalca la rueda de renacimientos en muchas especies como continuidad de la causalidad ética hasta el agotamiento del karma, presentando el castigo como un mecanismo regulador destinado a restaurar el dharma y, por extensión, proteger el orden humano y terrestre que sostiene Pṛthivī.

Speakers

VarāhaPṛthivīṚṣi (narrator-voice)CitraguptaDharmarājaYamadūtas

Key Concepts

karmavipāka (ripening of actions)nāraka-daṇḍa (infernal punishment)Citragupta as moral accountantDharmarāja/Yama as juridical authoritykūṭasākṣya (false witness) and pīśunatā (slander)brahmadeya-haraṇa (theft of priestly endowment)kṣetra-haraṇa (land theft) and long karmic latencytransmigration into tiryagyoni (animal/low births)social trust as dharmic infrastructuredeterrence and restoration of cosmic-terrestrial order
Recitation with translationVaraha Purana Adhyaya 202

Shlokas in Adhyaya 202

Verse 1

अथ नारकिदण्डनकर्मविपाकवर्णनम् ॥ ऋषिरुवाच ॥ विस्मयस्तु मया दृष्टस्तस्मिन्नद्भुतदर्शनः ॥ चित्रगुप्तस्य सन्देशो धर्मराजेन धीमताḥ ॥

Ahora sigue la descripción de los castigos del Naraka y de la maduración de las obras. Dijo el Ṛṣi: Allí contemplé un asombro, de visión maravillosa. Hubo una orden de Citragupta, emitida por el sabio Dharmarāja.

Verse 2

प्राप्नुवन्ति फलं ते वै ये च क्षिप्ताः पुरा जनाः ॥ अग्निना वै प्रतप्तास्ते बद्धा बन्धैः सुदारुणैः ॥

Aquellas personas que fueron arrojadas allí antes, en verdad reciben su fruto; abrasadas por el fuego, quedan atadas con ligaduras sumamente crueles.

Verse 3

सन्तप्ताः बहवो ये ते तैस्तैः कर्मभिरुल्बणैः ॥ श्यामाश्च दशनाभिर्ये त्विमं शीघ्रं प्रमापय ॥

Muchos de ellos son abrasados por sus propios actos terribles, cada cual según su karma. Y vosotras, las oscuras (verdugas), con vuestros dientes: destruid pronto a éste.

Verse 4

दुराचारं पापरतं निर्घृणं पापचेतसम् ॥ श्वानस्तु हिंसका ये च भक्षयन्तु दुरात्मकम् ॥

Que los perros feroces lo devoren, a ese malvado: de mala conducta, entregado al pecado, sin compasión y de mente pecaminosa.

Verse 5

पितृघ्नो मातृगोह्नस्तु सर्वदोषसमन्वितः ॥ आरोप्य शाल्मलीं घोरां कण्टकैस्तैर्विपाटय ॥

Pero al asesino de padre, madre y vaca—colmado de toda culpa—hacedlo subir al terrible árbol śālmalī y desgarradlo con sus espinas.

Verse 6

एनं पाचय तैलस्य घृतक्षौद्रस्य वा पुनः ॥ तप्तद्रोण्यां ततो मुञ्च ताम्रतप्तखले पुनः ॥ नराधममिमं क्षिप्त्वा प्रदीप्ते हव्यवाहने ॥ ततो मनुष्यतां प्राप्य ऋणैस्तत्र प्रदीप्यते ॥

"Cocinen a este hombre miserable en aceite, o también en ghi con miel. Luego arrójenlo en un recipiente caliente, y de nuevo sobre una placa de cobre calentada. Habiendo arrojado a este hombre, el más bajo de los hombres, al fuego ardiente, más tarde alcanza nuevamente el nacimiento humano, y allí es atormentado por deudas."

Verse 7

शयनासनहर्त्तारमग्निदायी च यो नरः ॥ वैतरण्यामयं चैव क्षिप्यतामचिरं पुनः ॥

"El hombre que roba camas y asientos, y el que prende fuego, que sea arrojado rápidamente nuevamente al tormento relacionado con el Vaitaraṇī."

Verse 8

पापकर्मायमत्यर्थं सर्वतीर्थविनाशकः ॥ तस्य प्रदीप्तः कीलोऽयं वह्नितप्तोऽतिदुःस्पृशः ॥

"Este hombre está excesivamente dedicado a actos pecaminosos, un destructor de todos los tīrthas. Para él existe esta estaca ardiente, calentada por el fuego y extremadamente dolorosa al tacto."

Verse 9

ग्रामयाजनकं विप्रमध्रुवं दाम्भिकं शठम् ॥ बद्ध्वा तु बन्धने घोरे दीयतां तु न किञ्चन ॥

"En cuanto al brāhmaṇa que realiza sacrificios para aldeas de manera impropia, que es inconstante, hipócrita y engañoso, habiéndolo atado en una prisión terrible, que no se le dé nada en absoluto."

Verse 10

जिह्वा अस्य छिद्यतां शीघ्रं वाचा दुष्टस्य पापिनः ॥ गम्यागम्यं पुरा येन विज्ञातं न दुरात्मना ॥

"Que su lengua sea cortada rápidamente, este pecador de palabra perversa, quien anteriormente no reconoció lo que debía y no debía ser abordado, ese hombre de mente malvada."

Verse 11

कृतं लोभाभिभूतेन कामसम्मोहितेन च ॥ तस्य छित्वा ततो लिङ्गं क्षारमग्निं च दीपय ॥

"Esto fue hecho por uno dominado por la codicia y engañado por el deseo. Por lo tanto, habiendo cortado su órgano, enciendan álcali cáustico y fuego contra él."

Verse 12

इमं तु खलकं कृत्वा दुरात्मा पापकाणिम् ॥ दायादा बहवो येन स्वार्थहेतोर्विनाशिताः ॥

"Pero habiendo convertido a esta persona en un sinvergüenza, de mente malvada y hacedor de maldades, por quien muchos herederos fueron arruinados por el bien de su propio interés."

Verse 13

इमं वार्धुषिकं विप्रं सर्वत्राङ्गेषु भेदय ॥ तथायं यातनां यातु पापं बहु समाचरन् ॥

"Este brāhmaṇa que vive de la usura, traspárenlo en todos sus miembros. Así que sufra tormento, habiendo cometido muchas maldades."

Verse 14

सुवर्णस्तेयिनं पापं कृतघ्नं च तथा नरम् ॥ क्रूरं पितृहणं चैनं ब्रह्मघ्नेषु समीकरु ॥

"Este pecador que roba oro, y asimismo el hombre ingrato, cruel y asesino de su padre, colóquenlo entre los matadores de brahmanes."

Verse 15

अस्थि छित्वा ततः क्षिप्रं क्षारमग्निं च दापय ॥ इमं तु विप्रं खादन्तु तीक्ष्णदंष्ट्राः सुदारुणाः ॥

Habiendo cortado entonces rápidamente sus huesos, aplica álcali cáustico y fuego. Y que los seres sumamente terribles, de colmillos afilados, devoren a este bráhmana.

Verse 16

पिशुनं हि महाव्याघ्राः पञ्च घोराः सुदारुणाः ॥ इमं पचत पाकेषु बहुधा मर्मभेदिनम्

En verdad, al calumniador—que los cinco “grandes tigres”, terribles y sumamente crueles, lo cuezan en los infiernos de cocción de muchas maneras, como tormento que hiere los puntos vitales.

Verse 17

येनाग्निरुज्झितः पूर्वं गृहीत्वा च न पूजितः ॥ इमं पापसमाचारं वीरघ्नमतिपापिनम्

Aquel que antes despreció el fuego sagrado—habiéndolo tomado y no habiéndolo honrado—ese, de conducta pecaminosa, matador de los nobles, sumamente pecador…

Verse 18

सर्वेषां तु पशूनां यो नित्यं धारयते जलम् ॥ न त्राता न च दाता च पापस्यास्य दुरात्मनः

Pero quien constantemente priva de agua a todos los animales—no hay protector ni dador para ese pecador de mente perversa.

Verse 19

अदानव्रतिनो विप्रा वेदविक्रयिणस्तथा ॥ सर्वकर्माणि कुर्युर्हि दीयते न च किञ्चन

Brahmanes que han asumido el voto de no dar, y asimismo quienes venden el Veda—aunque realicen todos los ritos, nada en absoluto es (en verdad) dado por ellos.

Verse 20

तोयभाजनहर्तारं भोजनं योऽनिवारयत् ॥ हन्यतां सुदृढैर्दण्डैर्यमदूतैर्महाबलैः

Al que roba un recipiente de agua, y al que impide que se dé alimento—que los mensajeros de Yama, de gran fuerza, los golpeen con bastones muy firmes.

Verse 21

वेणुदण्डकशाभिश्च लोहदण्डैस्तथैव च ॥ जलमस्मै न दातव्यं भोजनं च कथञ्चन

Con látigos de varas de bambú, y asimismo con varas de hierro, no se le debe dar agua, ni alimento de ninguna manera.

Verse 22

तस्मा अन्नं च पानं च न दातव्यं कदाचन ॥ हतविश्वास्य हन्तारं वह्नौ शीघ्रं प्रपाचय

Por lo tanto, nunca se debe dar ni alimento ni bebida. Al asesino de aquel cuya confianza ha sido violada, cuécelo rápidamente en el fuego.

Verse 23

ब्रह्मदेयं हृतं येन तं वै शीघ्रं विपाचय ॥ बहुवर्षसहस्राणि पातये कर्म विस्तरे

Aquel por quien ha sido tomada una donación brahmadeya, cuécelo rápidamente en verdad; por muchos miles de años hazlo caer, con el proceso kármico extendido.

Verse 24

समुत्तीर्णं ततः पश्चात्तिर्यग्योनौ प्रपातये ॥ सूक्ष्मदेहविपाकेषु कीटपक्षिविजातिषु

Después de haber atravesado ese estado, arrójalo luego a un vientre animal, en maduraciones de cuerpos sutiles, entre diversas clases de insectos y aves.

Verse 25

क्लिष्टो जातिसहस्रैस्तु जायते मानुषस्ततः ॥ तत्र जातो दुरात्मा च कुलेषु विविधेषु च

Afligido a través de miles de nacimientos, nace luego como humano; y nacido allí, aquel de mente perversa surge también en diversas familias.

Verse 26

हिंसारूपेण घोरेण ब्रह्मवध्यां प्रदापयेत् ॥ राज्ञस्तु मारकं घोरं ब्रह्मघ्नं दुष्कृतं तथा

Por una forma terrible de violencia, se hace padecer el castigo infernal llamado Brahmavadhyā; asimismo, el grave delito de matar a un rey—acto semejante al brahma-hatyā—se cuenta como un demérito espantoso.

Verse 27

गोग्हातको ह्ययं पापः कूटशाल्मलिमारुहेत् ॥ कृष्यते विविधैर्घोरै राक्षसैर्घोरदर्शनैः

Este pecador, matador de una vaca, es obligado a trepar a un afilado árbol śālmali; luego es arrastrado por diversos rākṣasas terribles, de aspecto espantoso.

Verse 28

पूतिपाकेषु पच्येत जन्तुभिः संप्रयोजितः ॥ ब्रह्मवध्याच्चतुर्भागैर्मृगत्‍वं पशुतां गतः

Es cocido en el (infierno) Pūtipāka, acosado por criaturas; y, al sufrir cuatro porciones de Brahmavadhyā, alcanza el estado de una bestia salvaje, cayendo en la animalidad.

Verse 29

उद्विग्नवासं पतितं यत्र यत्रोपपद्यते ॥ पापकर्मसमुद्विग्नो जातो जातः पुनःपुनः

Dondequiera que renazca, cae en una morada de inquietud; turbado por sus malas acciones, nace una y otra vez, repetidamente, en agitación.

Verse 30

अयं तिष्ठति किं पापः पितृघाती दुरात्मवान् ॥ ते तु वर्षशतं साग्रं भक्षयन्तु विचेतसः

¿Por qué permanece aquí este pecador, asesino de su padre, de alma perversa? Que esos seres insensatos lo devoren durante cien años completos y aún más.

Verse 31

ततः पाकेषु घोरेषु पच्यतां च नराधमः ॥ ततो मानुषतां प्राप्य गर्भस्थो प्रियतां पुनः

Entonces, sea cocido en los terribles infiernos ese vilísimo de los hombres; y luego, al recobrar la condición humana, vuelva a permanecer en el seno materno, pasando por gestaciones repetidas.

Verse 32

व्यापन्नो दशगर्भेषु ततः पश्चाद्विमुच्यताम् ॥ तत्रापि लब्ध्वा मानुष्यं क्लेशभागी च जायताम्

Que perezca en diez vientres; después sea liberado de esa condición. Aun así, al obtener nacimiento humano, nazca como partícipe de aflicción y sufrimiento.

Verse 33

बुभुक्षारुग्विकारैश्च सततं तत्र पीड्यताम् ॥ पापाचारमिमं घोरं मित्रविश्वासघातकम्

Allí sea continuamente afligido por hambre, enfermedad y trastornos: ese terrible practicante de mala conducta, traidor a la confianza de un amigo.

Verse 34

यन्त्रेण पीड्यतां क्षिप्रं ततः पश्चाद्विमुच्यताम् ॥ दीप्यतां ज्वलने घोरे वर्षाणां च शतद्वयम्

Sea pronto atormentado por un instrumento de castigo; después sea liberado. Que arda en un fuego terrible durante doscientos años.

Verse 35

जायतां च ततः पश्चाच्छूनां योनौ दुरात्मवान् ॥ भ्रष्टोऽपि जायतां तस्मान्मानुषः क्लेशभाजनः

Y después, nazca ese malvado en el vientre de los perros; y aun habiendo caído en tal estado, desde allí nazca de nuevo como humano, pero como receptáculo de sufrimiento.

Verse 36

वर्षाणां तु शतं पञ्च तत्र क्लिष्टो दुरात्मवान् ॥ कृमिको जायते पश्चाद्विष्ठायां कृमिकोऽपरः ॥

Durante ciento cinco años, el de mente perversa es atormentado allí; después renace como un gusano, y luego otra vez como otro gusano en el excremento.

Verse 37

शकुन्तो जायते घोरस्तत्र पश्चाद्वृको भवेत् ॥ इममग्निप्रदं घोरं काष्ठाग्नौ सम्प्रतापय ॥

Allí nace como un ave terrible, y después llega a ser un lobo. Ese temible, dador de fuego, es entonces abrasado en un fuego hecho de leña.

Verse 38

स्वकर्मसु विहीनेषु पश्चाल्लब्धगतिस्तथा ॥ ततश्चाथ मृगो वापि ततो मानुषतां व्रजेत् ॥

Cuando se agotan los frutos de sus propias acciones, después alcanza otro curso de existencia; entonces llega a ser un ciervo (u otra bestia salvaje), y luego puede avanzar a la condición humana.

Verse 39

तत्रापि दारुणं दुःखमुपभुङ्क्ते दुरात्मवान् ॥ सर्वदुष्कृतकार्येषु सह सङ्घातचिन्तकैः ॥

Aun allí, la persona de mente malvada padece un sufrimiento terrible, junto con quienes traman planes colectivos en todos los actos de maldad.

Verse 40

एवं कर्मसमायुक्तास्ते भवन्तु सहस्रशः ॥ परद्रव्यापहाराश्च रौरवे पतितास्तथा ॥

Así, ligados a tales consecuencias kármicas, que sean así por millares; y quienes roban la propiedad ajena caen igualmente en Raurava.

Verse 41

कुम्भीपाकेषु निर्दग्धः पश्चाद्गर्दभतां गतः ॥ ततो जातस्त्वसौ पापः शूकरो मलभुक् तथा ॥

Quemado en el infierno de Kumbhīpāka, después alcanza el estado de asno; luego ese pecador nace como cerdo, y asimismo como comedor de inmundicias.

Verse 42

प्राप्नोतु विविधांस्तापान्यथा हृतधनश्च सन् ॥ क्षुधातृष्णापराक्रान्तो गर्दभो दशजन्मसु ॥

Que sufra múltiples tormentos, como quien ha arrebatado riquezas; vencido por el hambre y la sed, se convierte en asno durante diez nacimientos.

Verse 43

मानुष्यं समनुप्राप्य चौरः भवति पापकृत् ॥ परोपघाती निर्लज्जः सर्वदोषसमन्वितः ॥

Al alcanzar de nuevo el nacimiento humano, el malhechor se vuelve ladrón; dañino para los demás, desvergonzado y provisto de toda falta.

Verse 44

वृक्षशाखावलम्बोऽत्र ह्यधःशीर्षः प्रजायते ॥ अग्निना पच्यतां पश्चाल्लुब्धो वै पुरुषाधमः ॥

Aquí nace colgado de la rama de un árbol, con la cabeza hacia abajo; después, ese hombre vil y codicioso ha de ser cocido por el fuego.

Verse 45

पूर्वैश्च सूकरो भूत्वा नकुलो जायते पुनः ॥ विमुक्तश्च ततः पश्चान्मानुष्यं लभते चिरात् ॥

Y habiendo sido antes cerdo, vuelve a nacer como mangosta; y luego, liberado, obtiene el nacimiento humano tras largo tiempo.

Verse 46

धिक्कृतः सर्वलोकेन कूटसाक्ष्यनृतव्रतः ॥ न शर्म लभते क्वापि कर्मणा स्वेन गर्हितः

Condenado por todos los hombres—quien tiene por voto la mentira y da falso testimonio—no halla paz en parte alguna, censurado por su propio acto.

Verse 47

इमं ह्यानृतितकं दुष्टं क्षेत्रहारकमेव च ॥ स्वकर्म दुष्कृतं यावत्तावद्दुःखं भुनक्त्वसौ

En verdad, este malvado mentiroso—y asimismo el usurpador de tierras—mientras perdure su propia mala acción, durante ese tiempo padece sufrimiento.

Verse 48

कर्मण्येकैकशश्चायं स तु तिष्ठत्वयं पुनः ॥ वर्षलक्षं न सन्देहस्ततस्तिष्ठत्वयं पुनः

Por cada acto, uno tras otro, que permanezca allí de nuevo; por cien mil años—sin duda—después de ello, que permanezca otra vez.

Verse 49

ततो जातिः स्मरेत्सर्वास्तिर्यग्योनिं समाश्रितः ॥ जायतां मानुषः पश्चात्क्षुधया परिपीडितः

Luego, al entrar en un vientre animal, recuerda todos sus nacimientos; después nace como humano, afligido por el hambre.

Verse 50

सर्वकामविमुक्तस्तु सर्वदोषसमन्वितः ॥ क्वचिज्जात्यां भवेदन्धः क्वचिद्बधिर एव च

Privado de todos los fines deseados y acompañado de toda falta, en algún nacimiento se vuelve ciego; en otro, ciertamente, también sordo.

Verse 51

क्वचिन्मूकश्च काणश्च क्वचिद्व्याधिसमन्वितः ॥ एवं हि प्राप्नुयाद्दुःखं न च सौख्यमवाप्नुयात्

En algunos casos se vuelve mudo y tuerto; en otros, queda afligido por enfermedad. Así, en verdad, alcanza el sufrimiento y no obtiene la dicha.

Verse 52

तीव्रैरन्तर्गतैर्दुःखैर्भूमिहर्त्ता नराधमः ॥ इमं बन्धैर्दृढैर्बद्ध्वा विपाचय तथाचिरम्

Con intensos sufrimientos interiores, al usurpador de tierras —el más vil entre los hombres— atádenlo con firmes ligaduras y haced que sea atormentado por largo tiempo.

Verse 53

तीव्रक्षुधापरिक्लिष्टो बद्धो बन्धनयन्त्रितः ॥ दुःखान्यनुभवंस्तत्र पापकर्मा नराधमः

Afligido por feroz hambre, atado y constreñido por grilletes, allí padece sufrimientos: el malhechor, el más vil entre los hombres.

Verse 54

सप्तधा सप्त चैकां च जातिं गत्वा स पच्यते ॥ इमं शाकुनिकं पापं श्वभिर्गृध्रैश्च घातय

Habiendo pasado por estados de nacimiento siete veces —siete y una—, es atormentado. A este pecador cazador de aves, haced que lo maten perros y buitres.

Verse 55

ततः कुक्कुटतां यातु विड्भक्षश्च दुरात्मवान् ॥ दंशश्च मशकश्चैव ततः पश्चाद्भवेत् तु सः

Luego, que el de mente perversa vaya al estado de gallo, alimentándose de inmundicias; y después se convierta en tábano y en mosquito; y tras ello, en verdad, llega a ser así.

Verse 56

जातिकर्म सहस्रं तु ततो मानुषतां व्रजेत् ॥ इमं सौकरिकं पापं महिषा घातयन्तु तम् ॥

Tras mil ciclos de actos ligados al nacimiento, alcanzará entonces la condición humana. Pero a este porquerizo pecador, que los búfalos lo derriben.

Verse 57

वर्षाणां च सहस्रं तु धावमानं ततस्ततः ॥ विभिन्नं च प्रभिन्नं च शृङ्गाभ्यां पद्भिरेव च ॥

Y durante mil años, corriendo de un lado a otro—desgarrado y corneado, atravesado por los cuernos y también pisoteado por las pezuñas.

Verse 58

तस्माद्देशात्ततो मुक्तस्ततः सूकरतां व्रजेत् ॥ महिषः कुक्कुटश्चैव शशो जम्बूक एव च ॥

Liberado de aquella región, entrará luego en el estado de cerdo; después, (será) búfalo, gallo, y también liebre y chacal.

Verse 59

यां यां याति पुनर्जातिं तत्र भक्ष्यो भवेत् तु सः ॥ कर्मक्षयोऽन्यथा नास्ति मया पूर्वं विनिर्मितम् ॥

Cualquier renacimiento que alcance, en ese estado se vuelve presa (de otros). No hay otro medio para el agotamiento de su karma; así fue ordenado por mí desde antiguo.

Verse 60

प्राप्य मानुषतां पश्चात् पुनर्व्याधो भविष्यति ॥ अन्यथा निष्कृतिर्नास्ति जातिजन्मशतैरपि ॥

Tras alcanzar la condición humana, volverá a ser cazador. De otro modo no hay expiación, ni siquiera a través de cientos de nacimientos y renacimientos.

Verse 61

उच्छिष्टान्नप्रदातारं पापाचारमधार्मिकम् ॥ अङ्गारैः पचतां चैनं त्रीणि वर्षशतानि च ॥

En cuanto al que da comida sobrante—de conducta pecaminosa y práctica impía—sea cocido entre brasas durante trescientos años también.

Verse 62

ततः शुनी भवेत् पश्चात् सूकरी च ततः परम् ॥ कर्मक्षये ततः पश्चान्मानुषी दुःखिता भवेत् ॥

Después de eso, ella se convertiría en una perra; y luego, en una cerda. Cuando el karma se agote, entonces volvería a nacer como mujer humana, afligida por el sufrimiento.

Verse 63

न च सौख्यमवाप्नोति तेन दुःखेन दुःखिता ॥ अनेन भृत्या बहवः श्रान्ताः शान्ताः प्रवाहिताः ॥

Y no alcanza la dicha, afligida por ese sufrimiento. A causa de este sirviente, muchos fueron agotados, sometidos y arrastrados.

Verse 64

भक्ष्यं भोज्यं च पानं च न तेषामुपपादितम् ॥ अनुमोदे प्रजा दृष्ट्वा लिप्समानो दुरात्मवान् ॥

No se les proveyó alimento comestible, comida preparada ni bebida. Al ver a la gente, aquel de mente perversa asentía sólo deseando obtener provecho.

Verse 65

एवं कुरुत भद्रं वो मम पार्श्वे तु दुर्मतिः ॥ रौरवे नरके घोरे सर्वदोषसमन्विते ॥

«Hacedlo así—que os sea propicio»; pero ese de mente torcida está a mi lado, destinado al terrible infierno Raurava, colmado de toda falta.

Verse 66

सर्वकर्माणि कुर्वाणं क्षपयध्वं दुरासदम् ॥ वर्षाणां तु सहस्राणि तैस्तैः कर्मभिरावृतम्

Tú, que realizas toda clase de acciones, desgasta y consume este vínculo difícil de vencer. Durante miles de años, el ser permanece envuelto por esas mismas obras.

Verse 67

प्रक्षिप्यतामयं पश्चाद्दस्युजातौ दुरात्मवान् ॥ जायतामुरगः पश्चात्ततः कर्म समाश्रयेत्

Después, sea arrojado este de mente perversa al nacimiento de un bandido; luego, nazca como serpiente. Entonces, en ese estado, experimenta el fruto correspondiente del karma.

Verse 68

ततः पश्चाद्भवेत्पापश्चेतरः सर्वपापकृत् ॥ सूकरस्तु भवेत्पश्चान्मेषः संजायते पुनः

Después de eso, se vuelve pecador: un ser ‘otro’ y degradado, autor de toda maldad. Luego se convierte en jabalí; de nuevo nace como carnero.

Verse 69

हस्त्यश्वश्च शृगालश्च सूकरो बक एव च ॥ ततो जातस्तु सर्वेषु संसारेशु पुनः पुनः

(Se vuelve) elefante y caballo, chacal, jabalí y, en verdad, grulla; y luego nace una y otra vez en todos los ciclos del samsara.

Verse 70

वर्षाणामयुतं साग्रं ततो मानुषतां व्रजेत् ॥ पञ्चगर्भेषु सापत्सु पञ्च जातो म्रियेत सः

Tras otros diez mil años, alcanzaría la condición humana. Sin embargo, en embarazos peligrosos, nacido cinco veces, moriría en cada una.

Verse 71

पापस्य सुकृतस्याथ प्रजानां विनिपातने ॥ भूतानां चाप्यसम्मानं दुष्प्रहारश्च सर्वशः

Y así, en la ruina de las criaturas, se manifiesta el (mezclado) fruto del pecado y del mérito; hay también deshonra hacia los seres y daño cruel por doquier.

Verse 72

अतः स्वयम्भुवा पूर्वं कर्मपाको यथार्थवत्

Por ello, antiguamente, Svayambhū (Brahmā) expuso la maduración del karma tal como es en verdad.

Verse 73

जात्यन्तरसहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ॥ शान्तिं न लभते चैव भूमे क्षेत्रहरो नरः

A través de miles de otros nacimientos—decenas de miles e incluso crores—no alcanza la paz, oh Tierra, el hombre que usurpa la tierra ajena.

Verse 74

आदेश्य चोभयोरस्य कर्णयोः कूटसाक्षिकः ॥ यो नरः पिशुनः कूटसाक्षी चालिकजल्पकः

Al falso testigo se le debe marcar en ambas orejas. Aquel hombre que es calumniador, falso testigo y hablador engañoso—

Verse 75

कर्कटस्य तु घोरस्य नित्यक्रुद्धस्य मोचय ॥ इमं घोरे ह्रदे क्षिप्तं सर्वयाजनयाजकम्

Entrégalo al terrible cangrejo, siempre airado. Arroja a este lago espantoso a este ejecutor de sacrificios y sacerdote de sacrificios,

Verse 76

सुवर्णस्तेयिनं चैव सुरापं चैव कारयेत् ॥ अनुभूय ततः काले ततो यक्ष्म प्रयोजयेत्

Hace que el ladrón de oro, y asimismo el bebedor de embriagantes, padezcan su consecuencia; tras experimentarla a su debido tiempo, entonces les impone la tisis (yakṣmā).

Verse 77

प्राप्तवान्विविधान्रोगान्संसारे चैव दारुणान् ॥ ब्रह्मस्वहारी पापोऽयं नरो लवणतस्करः

Ha contraído diversas enfermedades terribles en la existencia mundana. Este hombre pecador es ladrón de bienes de un brāhmaṇa; en verdad, un ladrón de sal.

Verse 78

ततो वर्षशते पूर्णे मुच्यते स पुनः पुनः ॥ अजितात्मा तथा पापः पिशुनश्च दुरात्मवान्

Luego, cuando se cumplen cien años, es liberado una y otra vez. (Pero) es de sí mismo no conquistado, pecador, calumniador y de mala disposición.

Verse 79

प्रबद्धः सुचिरं कालं मम लोकं गतो नरः ॥ जायतां स चिरं पापो मार्जारस्तेन कर्मणा

Atado por larguísimo tiempo, ese hombre va a mi mundo. Que ese pecador, por esa acción, nazca durante mucho tiempo como gato.

Verse 80

भिन्नचारित्रदुःशीला भर्त्तुर्व्यलीककारिणी ॥ आयसान्पुरुषान्सप्त ह्यालिङ्गतु समन्ततः

Una mujer de conducta quebrada y mal carácter, que obra con engaño hacia su esposo: que abrace a siete hombres de hierro, por todos lados.

Verse 81

अपौगण्डो म्रियेत्पञ्च कर्मशेषक्षये तु सः ॥ ततो मानुषतां याति चैष कर्माविनिर्णयः

Antes de llegar a la adolescencia, moriría cinco veces; pero cuando se agote el remanente de su karma, entonces alcanzará de nuevo la condición humana. Ésta es la determinación respecto del karma.

Inside Adhyaya 202

How it unfolds

  1. Where it opens

    Pṛthivī’s concern for moral order and the stability of earthly life prompts Varāha to explain karmavipāka through the administrative machinery of Yama’s court, establishing that dharma is enforced not only by social norms but by post-mortem adjudication.

  2. Central event

    Citragupta conveys Dharmarāja’s directives and the Yamadūtas identify classes of wrongdoers—false witnesses, slanderers, thieves (especially of brahmadeya and land), betrayers of trust, and perpetrators of violence toward parents or cows—assigning each a corresponding infernal torment and/or degrading rebirth.

  3. Climax resolution

    The catalogue culminates in the principle of proportionality and latency: harms that corrode social trust and rightful possession (notably land and endowed gifts) ripen into prolonged naraka-suffering and repeated tiryagyoni births until karmic exhaustion, thereby restoring dharma’s balance.

Geographical context

No explicit historical sites, tīrthas by name, rivers, or regional toponyms are specified in the provided manuscript excerpt. The text references infernal locales and punishment-zones in general terms (e.g., raurava-naraka, vaitaraṇī), functioning as cosmographic rather than terrestrial geography.

Ritual instructions

  • BenefitDeterrent moral clarity: understanding karmavipāka encourages restraint from socially destructive acts (false testimony, slander, theft, betrayal, violence), thereby supporting dharma and communal stability.

The narrative frame

  • VarāhaPṛthivī · Didactic, juridical, admonitory; structured as a moral-legal exposition using infernal administration as narrative proof.

The emotional journey

  • Dominant RasaBhayānaka (awe/terror) with a strong undercurrent of Śānta (moral sobriety).
  • Emotional ProgressionConcern for order → stark fear through detailed punishments → reflective acceptance of moral causality and the inevitability of karmic ripening → sober resolve toward dharmic conduct.

Planning a pilgrimage

  • Visit FeasibilityNot applicable as a terrestrial itinerary: the chapter’s geography is cosmographic (naraka zones like Raurava and the Vaitaraṇī) rather than a named earthly tīrtha.

Frequently Asked Questions

The text presents karmavipāka as a moral-causal system: specific social and ritual harms (e.g., false testimony, theft of land or brahmadeya, betrayal of trust, violence toward parents/cows) generate proportionate punitive outcomes in naraka and subsequent rebirths. The instruction is deterrent and regulatory—actions that destabilize communal trust and lawful exchange are shown to produce extended suffering until karmic exhaustion.

No tithi, lunar month, seasonal rite, or calendrical marker appears in the provided excerpt. The time-structure is expressed instead through durations of punishment (e.g., hundreds or thousands of years) and repeated cycles of birth across species.

Although the content is primarily juridical and soteriological, it can be read as indirectly supporting Pṛthivī’s equilibrium: the narrative links ethical violations (especially land theft and depletion of communal resources like food/water access) to punitive correction, implying that dharma-based regulation safeguards the material conditions on which Earth’s social-ecological order depends.

The excerpt foregrounds cosmological administrators rather than dynastic history: Citragupta (record-keeper), Dharmarāja/Yama (judge), and Yamadūtas (enforcers). No royal genealogy or named human lineage is specified in the provided manuscript portion.

Ask anything about Adhyaya 202 of the Varaha Purana

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Varaha Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play