Adhyaya 2

Verse 1

सूत उवाच । अगस्त्यमुनिरित्युक्त्वा चक्रतीर्थाश्रयां कथाम् । विभोर्विष्णुहरेश्चापि पुनराह द्विजोत्तमाः

Sūta dijo: Habiendo relatado así la historia del Cakratīrtha y también del poderoso Viṣṇu-Hari, el sabio Agastya volvió a dirigirse a los más excelsos de los dos veces nacidos.

Verse 2

अगस्त्य उवाच । पुरा ब्रह्मा जगत्स्रष्टा विज्ञाय हरिमच्युतम् । अयोध्यावासिनं देवं तत्र चक्रे स्थितिं स्वयम्

Agastya dijo: En tiempos antiguos, Brahmā, creador de los mundos, al comprender a Hari, el Infallible (Acyuta), por su propia voluntad estableció allí la morada de ese Dios que habita en Ayodhyā.

Verse 3

आगत्य कृतवांस्तत्र यात्रां ब्रह्मा यथाविधि । यज्ञं च विधिवच्चक्रे नानासंभारसंयुतम्

Al llegar allí, Brahmā realizó debidamente los ritos de peregrinación; y también celebró un sacrificio conforme a la norma, provisto de múltiples enseres rituales.

Verse 4

ततः स कृतवांस्तत्र ब्रह्मा लोकपितामहः । कुण्डं स्वनाम्ना विपुलं नानादेवसमन्वितम्

Después, Brahmā, el abuelo de los mundos, creó allí un vasto estanque sagrado con su propio nombre, acompañado por numerosas deidades.

Verse 5

विस्तीर्णजलकल्लोलकलितं कलुषापहम् । कुमुदोत्पलकह्लारपुंडरीककुलाकुलम्

Se extendía ampliamente, ornado por oleajes ondulantes, y disipaba toda impureza. El estanque sagrado estaba colmado de grupos de lirios acuáticos—kumuda, utpala, kahlāra y puṇḍarīka—que lo llenaban de hermosura.

Verse 6

हंससारसचक्राह्व विहंगममनोहरम् । तटांतविटपोल्लासि पतत्त्रिगणसंकुलम्

Deleitoso por las aves—cisnes, sārasas y cakrāhvas—, es encantador con bandadas de seres alados. En sus riberas resplandecen las ramas extendidas, y la orilla está colmada de pájaros.

Verse 7

तत्र कुण्डे सुराः सर्वे स्नाताः शुद्धिसमन्विताः । बभूवुरद्धा विगतरजस्का विमलत्विषः

Allí, en aquel estanque sagrado, todos los dioses se bañaron y quedaron colmados de pureza. En verdad, se libraron del polvo de la mancha y resplandecieron con una luz inmaculada.

Verse 8

तदाश्चर्य्यं महद्दृष्ट्वा ते सर्वे सहसा सुराः । ब्रह्माणं प्रणिपत्योचुर्भक्त्या प्रांजलयस्तदा

Al ver aquel gran prodigio, todos los dioses quedaron de pronto maravillados. Entonces se postraron ante Brahmā y hablaron con devoción, con las manos juntas en reverencia.

Verse 9

देवा ऊचुः । भगवन्ब्रूहि तत्त्वेन माहात्म्यं कमलासन । अस्य कुण्डस्य सकलं खातस्य विमलत्विषः

Dijeron los dioses: “Oh Bienaventurado, oh Brahmā, el de asiento de loto, dinos con verdad la grandeza completa de este estanque: este kuṇḍa excavado, de resplandor inmaculado.”

Verse 10

अत्र स्नानेन सर्वेषामस्माकं विगतं रजः । महदाश्चर्यमेतस्य दृष्ट्वा कुंडस्य विस्मिताः । सर्वे वयं सुरश्रेष्ठ कृपया त्वमतो वद

“Al bañarnos aquí, se ha desvanecido la impureza de todos nosotros. Al contemplar el gran prodigio de este kuṇḍa, quedamos asombrados. Oh el mejor entre los dioses, por compasión, dinos, pues, su secreto y su gloria.”

Verse 11

ब्रह्मोवाच । शृण्वन्तु सर्वे त्रिदशाः सावधानाः सविस्मयाः । कुण्डस्यैतस्य माहात्म्यं नानाफलसमन्वितम्

Dijo Brahmā: «Escuchen todos ustedes, los treinta dioses, con atención y asombro, la grandeza de este kuṇḍa, colmado de múltiples frutos espirituales».

Verse 12

अत्र स्नानेन विधिवत्पापात्मानोऽपि जंतवः । विमानं हंससंयुक्तमास्थाय रुचिरांबराः । निवसंति ब्रह्मलोके यावदाभूतसंप्लवम्

Por bañarse aquí conforme al rito, aun los seres de naturaleza pecaminosa ascienden a un carro celestial uncido a cisnes; vestidos con ropajes radiantes, moran en el mundo de Brahmā hasta la disolución cósmica de los seres.

Verse 13

अत्र दानेन होमेन यथाशक्त्या सुरोत्तमाः । तुलाश्वमेधयोः पुण्यं प्राप्नुयुर्मुनिसत्तम

Aquí, oh el mejor de los sabios, mediante la caridad y las ofrendas homa en el fuego sagrado, según la propia capacidad, aun los más excelsos entre los dioses alcanzan el mérito igual al de la Tulā-dāna y el sacrificio Aśvamedha.

Verse 14

ममास्मिन्सरसि श्रीमाञ्जायते स्नानतो नरः । तस्मादत्र विधानेन स्नानं दानं जपादिकम्

En este lago mío, por el solo baño, el hombre se vuelve dichoso y próspero. Por ello, aquí deben cumplirse conforme a la norma: el baño ritual, la caridad, el japa y otras observancias semejantes.

Verse 15

सर्वयज्ञसमं स्याद्वै महापातकनाशनम् । ब्रह्मकुण्डमिति ख्यातिमितो यास्यत्यनुत्तमाम्

Este tīrtha será, en mérito, igual a todos los sacrificios y destruirá los mayores pecados; desde este instante alcanzará una fama insuperable con el nombre de «Brahmakuṇḍa».

Verse 16

अस्मिन्कुण्डे च सांनिध्यं भविष्यति सदा मम । कार्त्तिके शुक्लपक्षस्य चतुर्दश्यां सुरोत्तमाः

En este estanque sagrado, Mi presencia morará por siempre; y, oh excelentísimos entre los dioses, en el decimocuarto día de la quincena luminosa de Kārttika…

Verse 17

यात्रा भविष्यति सदा सुराः सांवत्सरी मम । शुभप्रदा महापापराशिनाशकरी तदा

…entonces, oh dioses, habrá siempre Mi observancia anual de peregrinación—otorgando auspiciosidad y, en ese momento, destruyendo montones de grandes pecados.

Verse 18

स्वर्णं चैव सदा देयं वासांसि विविधानि च । निजशक्त्या प्रकर्तव्या सुरास्तृप्तिर्द्विजन्मनाम्

Ciertamente debe darse oro, y también vestiduras de muchas clases; según la propia capacidad, han de hacerse ofrendas para que los dioses queden complacidos y los dos veces nacidos (dvija) sean debidamente satisfechos.

Verse 19

अगस्त्य उवाच । इत्युक्त्वा देवदेवोऽयं ब्रह्मा लोकपितामहः । अन्तर्दधे सुरैः सार्द्धं तीर्थं दृष्ट्वा तपोधन

Agastya dijo: «Habiendo hablado así, este Dios de los dioses—Brahmā, el abuelo y padre de los mundos—desapareció junto con los dioses, tras contemplar el tīrtha, oh tesoro de austeridad».

Verse 20

तदाप्रभृति तत्कुण्डं विख्यातं परमं भुवि । चक्रतीर्थाच्च पूर्वस्यां दिशि कुण्डं स्थितं महत्

Desde entonces, aquel estanque llegó a ser supremamente célebre sobre la tierra; al oriente de Cakratīrtha se halla este gran kuṇḍa.

Verse 21

सूत उवाच । इत्युक्त्वा स तपोराशिरगस्त्यः कुंभसंभवः । पुनः पृष्टो मुनिवरो व्यासायावीवदत्कथाम्

Sūta dijo: «Habiendo hablado así, Agastya —tesoro de austeridades, nacido del cántaro—, al ser preguntado de nuevo, el mejor de los sabios relató la historia a Vyāsa»។

Verse 22

अगस्त्य उवाच । अन्यच्छृणु महाभाग तीर्थं दुष्कृतिदुर्ल्लभम् । ऋणमोचनसंज्ञं तु सरयूतीरसंगतम्

Agastya dijo: «Escucha aún más, oh afortunado, acerca de un tīrtha difícil de alcanzar para quienes obran mal; se llama Ṛṇamocana y está unido a la ribera del Sarayū.»

Verse 23

ब्रह्मकुण्डान्मुनिवर धनुःसप्तशतेन च । पूर्वोत्तरदिशाभागे संस्थितं सरयूजले

Oh, el mejor de los sabios: está a setecientas longitudes de arco desde Brahmakuṇḍa, en el cuadrante noreste, asentado en las aguas del Sarayū.

Verse 24

तत्र पूर्वं मुनिवरो लोमशो नाम नामतः । तीर्थयात्राप्रसंगेन स्नानं चक्रे विधानतः

Antaño, allí hubo un gran sabio, célebre por el nombre de Lomaśa. Con motivo de una peregrinación a los tīrtha, realizó el baño ritual conforme al debido rito.

Verse 25

ततः स ऋणनिर्मुक्तो बभूव गतकल्मषः । तदाश्चर्यं महद्दृष्ट्वा मुनीन्सानन्दमब्रवीत्

Entonces quedó libre de deudas y purificado de toda mancha de pecado. Al ver aquel gran prodigio, habló con gozo a los sabios.

Verse 26

पश्यन्त्वेतस्य महतो गुणांस्तीर्थवरस्य वै । भुजावूर्ध्वं तथा कृत्वा हर्षेणाहाऽश्रुलोचनः

«¡Contemplad las grandes virtudes de este tīrtha excelso!»—exclamó; y alzando los brazos en alto, de gozo se le llenaron los ojos de lágrimas.

Verse 27

लोमश उवाच । ऋणमोचनसंज्ञं तु तीर्थमेतदनुत्तमम् । यत्र स्नानेन जंतूनामृणनिर्यातनं भवेत्

Dijo Lomaśa: «Este tīrtha sin par se llama Ṛṇamocana (“el Liberador de Deudas”). Quien se baña aquí obtiene liberación de la deuda que ata a los seres encarnados.»

Verse 28

ऐहिकं पारलौकिक्यं यदृणत्रितयं नृणाम् । तत्सर्वं स्नानमात्रेण तीर्थेऽस्मिन्नश्यति क्षणात्

Cualquier triple deuda que los hombres carguen—mundana y de otros mundos—toda ella se destruye al instante con el solo baño en este tīrtha.

Verse 29

सर्वतीर्थोत्तमं चैतत्सद्यः प्रत्ययकारकम् । मया चास्य फलं सम्यगनुभूतमृणादिह

«Este es, en verdad, el mejor de todos los tīrthas, y da prueba inmediata y convincente. Yo mismo he experimentado aquí su fruto con plenitud: la liberación de la deuda.»

Verse 30

तस्मादत्र विधानेन स्नानं दानं च शक्तितः । कर्त्तव्यं श्रद्धया युक्तैः सर्वदा फलकांक्षिभिः

Por ello, aquí deben realizarse, conforme al rito debido, el baño sagrado y también la caridad, según la propia capacidad; siempre con fe, por quienes anhelan el fruto espiritual.

Verse 31

स्नातव्यं च सुवर्णं च देयं वस्त्रादि शक्तितः

Debe uno bañarse, y según su capacidad, ofrecer oro y también vestiduras y otras dádivas.

Verse 32

अगस्त्य उवाच । इत्युक्त्वा तीर्थमाहात्म्यं लोमशो मुनिसत्तमः । अन्तर्दधे मुनिश्रेष्ठः स्तुवंस्तीर्थगुणान्मुदा

Agastya dijo: Habiendo así expuesto la grandeza del tīrtha, Lomaśa—el mejor de los sabios—desapareció de la vista, alabando con gozo las virtudes de aquel vado sagrado.

Verse 33

इत्येतत्कथितं विप्र ऋणमोचनसंज्ञकम् । यत्र स्नानेन जन्तूनामृणं नश्यति तत्क्षणात् । ऋणमोचनतीर्थं तु पूर्वतः सरयूजले

Así, oh brāhmana, ha sido descrito el lugar llamado Ṛṇamocana, donde con el baño se destruye al instante la deuda de los seres. Este Ṛṇamocana Tīrtha se halla al oriente, en las aguas del Sarayū.

Verse 34

धनुर्द्विशत्या तीर्थं च पापमोचनसंज्ञकम् । सर्वपापविशुद्धात्मा तत्र स्नानेन मानवः । जायते तत्क्षणादेव नात्र कार्या विचारणा

Y a una distancia de doscientos dhanus hay un tīrtha llamado Pāpamocana, ‘el que libera del pecado’. Al bañarse allí, el hombre queda al instante purificado en el alma de todos los pecados; no hay aquí lugar para duda ni deliberación.

Verse 35

मया तत्र मुनिश्रेष्ठ दृष्टं माहात्म्यमुत्तमम्

Allí, oh el mejor de los sabios, contemplé con mis propios ojos la suprema grandeza (māhātmya).

Verse 36

पांचालदेशसंभूतो नाम्ना नरहरिर्द्विजः । असत्संगप्रभावेन पापात्मा समजायत

Un dos veces nacido (brāhmaṇa) llamado Narahari, nacido en la tierra de Pāñcāla, por la influencia de la mala compañía se volvió de alma pecadora.

Verse 37

नाना विधानि पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च । कृतवान्पापिसंगेन त्रयीमार्गविनिन्दकः

Por la compañía de pecadores cometió muchos tipos de faltas—hasta brahmahatyā y otras semejantes—y se volvió un denigrador del sendero de los Tres Vedas.

Verse 38

स कदाचित्साधुसंगात्तीर्थयात्राप्रसंगतः । अयोध्यामागतो विप्र महापातककृद्द्विजः

En cierta ocasión, por el contacto con los sādhus y con motivo de una peregrinación a los tīrthas, aquel dos veces nacido—aunque autor de grandes pecados—llegó a Ayodhyā, oh brāhmaṇa.

Verse 39

पापमोचनतीर्थे तु स्नातः सत्संगतो द्विजः । पापराशिर्विनष्टोऽस्य निष्पापः समभूत्क्षणात्

Tras bañarse en el Tīrtha Pāpamocana y permanecer en compañía de los buenos, la montaña de pecados del brāhmaṇa fue destruida y, al instante, quedó sin mancha.

Verse 40

दिवः पपात तन्मूर्ध्नि पुष्पवृष्टिर्मुनीश्वर । दिव्यं विमानमारुह्य विष्णुलोके गतो द्विजः

Oh señor de los sabios, una lluvia de flores cayó del cielo sobre su cabeza; subiendo a un vimāna divino, el brāhmaṇa partió al mundo de Viṣṇu.

Verse 41

तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं मया च द्विजपुंगव । श्रद्धया परया तत्र कृतं स्नानं विशेषतः

Al ver aquella gran maravilla, oh el más excelso de los brāhmaṇas, yo también me bañé allí con fe suprema, de manera muy especial y con observancia particular.

Verse 42

माघकृष्णचतुर्दश्यां तत्र स्नानं विशेषतः । दानं च मनुजैः कार्य्यं सर्वपापविशुद्धये

En el decimocuarto día lunar de la quincena oscura de Māgha, bañarse allí es especialmente eficaz; y los hombres deben también dar limosna para la completa purificación de todos los pecados.

Verse 43

अन्यदा तु कृते स्नाने सर्वपापक्षयो भवेत्

Y aun cuando se bañe en otros tiempos, ocurre igualmente la destrucción de todos los pecados.

Verse 44

पापमोचनतीर्थे तु पूर्वं तु सरयूजले । धनुःशतप्रमाणेन वर्त्तते तीर्थमुत्तमम्

En el Pāpamocana Tīrtha—en el lado oriental, en las aguas del Sarayū—este excelente vado sagrado se extiende por la medida de cien arcos.

Verse 45

सहस्रधारासंज्ञं तु सर्वकिल्बिषनाशनम् । यस्मिन्रामाज्ञया वीरो लक्ष्मणः परवीरहा । प्राणानुत्सृज्य योगेन ययौ शेषात्मतां पुरा

Aquel lugar sagrado se llama Sahasradhārā, destructor de toda culpa. Allí, en tiempos antiguos, el héroe Lakṣmaṇa—matador de los campeones enemigos—por mandato de Rāma, abandonó la vida mediante retiro yóguico y alcanzó el estado de Śeṣa (Ananta).

Verse 46

सार्द्धंहस्तत्रयेणैव प्रमाणं धनुषो विदुः । चतुर्भिर्हस्तकैः संख्या दण्ड इत्यभिधीयते

Los sabios saben que la medida llamada “dhanuṣ” es de tres codos y medio. La cuenta de cuatro codos recibe el nombre de “daṇḍa”.

Verse 47

सूत उवाच । इत्थं तदा समाकर्ण्य कुम्भयोनिमुनेस्तदा । कृष्णद्वैपायनो व्यासः पुनः पप्रच्छ कौतुकात्

Dijo Sūta: Habiendo oído así las palabras del sabio nacido del jarro (Agastya), Kṛṣṇa-Dvaipāyana Vyāsa volvió a preguntarle, movido por viva curiosidad.

Verse 48

व्यास उवाच । सहस्रधारामाहात्म्यं विस्तराद्वद सुव्रत । शृण्वंस्तीर्थस्य माहात्म्यं न तृप्यति मनो मम

Vyāsa dijo: Oh virtuoso, expón con amplitud la grandeza de Sahasradhārā. Al escuchar la gloria de este tīrtha, mi mente no llega a saciarse.

Verse 49

अगस्त्य उवाच । सावधानः शृणु मुने कथां कथयतो मम । सहस्रधारातीर्थस्य समुत्पत्तिं महोदयात्

Agastya dijo: Oh sabio, escucha con atención el relato que voy a narrar. Hablaré del auspicioso y grandioso origen del tīrtha de Sahasradhārā.

Verse 50

पुरा रामो रघुपतिर्देवकार्यं विधाय वै । कालेन सह संगम्य मंत्रं चक्रे नरेश्वरः

En tiempos antiguos, Rāma—señor de la estirpe de Raghu—habiendo cumplido la obra de los dioses, se encontró con Kāla (el Tiempo), y el rey de los hombres entró en consejo reservado.

Verse 51

मया त्याज्यो भवेत्क्षिप्रमित्थं चक्रे स संविदम्

«Debo apartarlo de mí de inmediato»—así estableció Rāma este pacto (como norma de aquella audiencia privada).

Verse 52

तस्मिन्मंत्रयमाणे हि द्वारे तिष्ठति लक्ष्मणे । आगतः स तपोराशिर्दुर्वासास्तेजसां निधिः

Mientras se celebraba aquel consejo y Lakṣmaṇa guardaba la puerta, llegó allí el asceta Durvāsā—encarnación de la austeridad, tesoro del fuego espiritual.

Verse 53

आगत्य लक्ष्मणं शीघ्रं प्रीत्योवाच क्षुधाऽकुलः

Acercándose con presteza a Lakṣmaṇa, él (Durvāsā), aunque turbado por el hambre, habló con cordialidad aparente.

Verse 54

दुर्वासा उवाच । सौमित्रे गच्छ शीघ्रं त्वं रामाग्रे मां निवेदय । कार्यार्थिनमिदं वाक्यं नान्यथा कर्तुमर्हसि

Dijo Durvāsā: «Oh hijo de Sumitrā, ve pronto y anúnciame ante Rāma. He venido por un asunto; respecto a esta petición, no debes obrar de otro modo».

Verse 55

अगस्त्य उवाच । शापाद्भीतः स सौमित्रिर्द्रुतं गत्वा तयोः पुरः । मुनिं निवेदयामास रामाग्रे दर्शनार्थिनम् । दुर्वाससं तपोराशिमत्रिनन्दनमागतम्

Dijo Agastya: Temiendo la maldición, Saumitri (Lakṣmaṇa) se apresuró a presentarse ante ambos (Rāma y Kāla) e informó a Rāma de que el sabio Durvāsā—hijo de Atri, gran tesoro de austeridad—había llegado, deseoso de audiencia.

Verse 56

रामोऽपि कालमामंत्र्य प्रस्थाप्य च बहिर्ययौ । दृष्ट्वा मुनिं तं प्रणतः संभोज्य प्रभुरादरात्

Rāma también pidió licencia a Kāla y, tras despedirlo, salió afuera. Al ver al sabio, el Señor se inclinó y, con reverencia, lo honró con la hospitalidad debida.

Verse 57

दुर्वाससं मुनिवरं प्रस्थाप्य स्वयमादरात् । सत्यभंगभयाद्वीरो लक्ष्मणं त्यक्तवांस्तदा

Tras despedir con sus propias manos y con respeto al gran sabio Durvāsā, el heroico Rāma—temiendo quebrantar la verdad de su palabra—abandonó entonces a Lakṣmaṇa.

Verse 58

लक्ष्मणोऽपि तदा वीरः कुर्वन्नवितथं वचः । भ्रातुर्ज्येष्ठस्य सुमतिः सरयूतीरमाययौ

Entonces Lakṣmaṇa también—héroe de noble juicio—hizo infalible la palabra de su hermano mayor y se dirigió a la ribera del Sarayū.

Verse 59

तत्र गत्वाथ च स्नात्वा ध्यानमास्थाय सत्वरम् । चिदात्मनि मनः शान्तं संगम्यावस्थितस्तदा

Llegado allí, se bañó y, sin demora, se asentó en meditación. Con la mente aquietada y unida al Sí mismo consciente, permaneció firmemente establecido en ese estado.

Verse 60

ततः प्रादुरभूत्तत्र सहस्रफणमण्डितः । शेषश्चक्षुःश्रवाः श्रेष्ठः क्षितिं भित्त्वा सहस्रधा । सुरलोकात्सुरेन्द्रोऽपि समागादमरैः सह

Entonces apareció allí Śeṣa, adornado con el círculo de mil capuchas, el excelso célebre por “ojos y oídos” (que todo ve y todo oye), irrumpiendo al hendir la tierra en mil partes. Desde el mundo de los dioses, Indra, señor de los devas, llegó también junto con los inmortales.

Verse 61

ततः शेषात्मतां यातं लक्ष्मणं सत्यसंगरम् । उवाच मधुरं शक्रः सुराणां तत्र पश्यताम्

Entonces, al ver a Lakṣmaṇa—que había alcanzado la condición de Śeṣa, firme en la verdad—Śakra (Indra) habló dulcemente, mientras los dioses contemplaban allí.

Verse 62

इन्द्र उवाच । लक्ष्मणोत्तिष्ठ शीघ्रं त्वमारोह स्वपदं स्वकम् । देवकार्यं कृतं वीर त्वया रिपुनिषूदन

Indra dijo: “¡Lakṣmaṇa, levántate pronto y asciende a tu propio y legítimo puesto! Oh héroe, destructor de enemigos: por ti se ha cumplido la obra de los dioses.”

Verse 63

वैष्णवं परमं स्थानं प्राप्नुहि त्वं सनातनम् । भवन्मूर्तिः समायातः शेषोऽपि विलसत्फणः

“Alcanza la morada vaiṣṇava suprema y eterna. Tu propia forma se ha manifestado: Śeṣa mismo, con sus capuchas radiantes desplegadas.”

Verse 64

सहस्रधा क्षितिं भित्त्वा सहस्रफणमण्डलैः । क्षितेः सहस्रच्छिद्रेषु यस्माद्भित्त्वा समुद्गताः

Hendiendo la tierra mil veces con los círculos de sus mil capuchas, se alzó, irrumpiendo a través de las mil aberturas del suelo.

Verse 65

फणसाहस्रमणिभिर्दग्धाः शेषस्य सुव्रत । तस्मादेतन्महातीर्थं सरयूतीरगं शुभम् । ख्यातं सहस्रधारेति भविष्यति न संशयः

Oh tú de excelentes votos: aquí fueron abrasadas las joyas de las mil capuchas de Śeṣa; por ello, este auspicioso gran tīrtha en la ribera del Sarayū será sin duda célebre como “Sahasradhārā”, ‘de mil corrientes’.

Verse 66

एतत्क्षेत्रप्रमाणं तु धनुषां पञ्चविंशतिः । अत्र स्नानेन दानेन श्राद्धेन श्रद्धयान्वितः । सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोकं व्रजेन्नरः

La extensión de este kṣetra sagrado es de veinticinco dhanuṣ. Quien, con fe, se baña aquí, da limosna y ofrece śrāddha, queda purificado de todo pecado y marcha al mundo de Viṣṇu.

Verse 67

अत्र स्नातो नरो धीमाञ्छेषं संपूज्य चाव्ययम् । तीर्थं संपूज्य विधिवद्विष्णुलोकमवाप्नुयात्

El sabio, tras bañarse aquí, debe adorar a Śeṣa, el imperecedero; y, venerando este mismo tīrtha conforme al rito, alcanzará el mundo de Viṣṇu.

Verse 68

तस्मादत्र प्रकर्तव्यं स्नानं विधिपुरःसरम् । शेषरूपाहिवद्ध्येयाः पूज्या विप्रा विशेषतः

Por ello, el baño aquí debe realizarse sin falta, precedido por la debida observancia. Medítese en la serpiente sagrada en la forma de Śeṣa, y, de modo especial, hónrese con culto a los brāhmaṇas.

Verse 69

स्वर्णं चान्नं च वासांसि देयानि श्रद्धयान्वितैः । स्नानं दानं हरेः पूजा सर्वमक्षयतां व्रजेत्

Quienes están colmados de fe deben dar oro, alimento y vestiduras. El baño, la caridad y la adoración de Hari: todo ello se vuelve mérito inagotable.

Verse 70

तस्मादेतन्महातीर्थं सर्वकामफलप्रदम् । क्षितौ भविष्यति सदा नात्र कार्या विचारणा

Por ello, este gran tīrtha, que concede los frutos de todos los anhelos, permanecerá siempre sobre la tierra; aquí no hace falta duda ni deliberación alguna.

Verse 71

श्रावणे शुद्धपक्षस्य या तिथिः पञ्चमी भवेत् । तस्यामत्र प्रकर्तव्यो नागानुद्दिश्य यत्नतः

En Śrāvaṇa, en la quincena luminosa, cuando llega el quinto día lunar (pañcamī), debe realizarse aquí, con esmero, el rito dedicado a los Nāgas.

Verse 72

उत्सवो विपुलः सद्भिः शेषपूजापुरःसरम् । उत्सवे तु कृते तत्र तीर्थे महति मानवैः

Los virtuosos deben celebrar una gran festividad, poniendo al frente la adoración de Śeṣa. Y cuando esa festividad se realiza allí por los hombres, en el gran tīrtha…

Verse 73

सन्तोष्य च द्विजान्भक्त्या नागपूजापुरस्सरम् । सन्तुष्टाः फणिनः सर्वे पीडयन्ति न मानुषान्

Y, complaciendo con devoción a los dvija (brāhmaṇas), junto con la adoración a los Nāgas, cuando todos los ofidios de capucha (phaṇin) quedan satisfechos, ya no afligen a los seres humanos.

Verse 74

वैशाखमासे ये स्नानं कुर्वंत्यत्र समाहिताः । न तेषां पुनरावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि

Quienes, en el mes de Vaiśākha, se bañan aquí con la mente recogida, no vuelven a retornar (renacer), ni siquiera a través de cientos de crores de kalpas.

Verse 75

तस्मादत्र प्रकर्तव्यं माधवे यत्नतो नरैः । स्नानं दानं हरिः पूज्यो ब्राह्मणाश्च विशेषतः । तीर्थे कृतेऽत्र मनुजैः सर्वकामफलप्रदः

Por ello, en el mes de Mādhava (Vaiśākha), los hombres deben esforzarse en realizar aquí: el baño sagrado y la dána (caridad); debe adorarse a Hari y, de modo especial, honrarse a los brāhmaṇas. Cuando estos actos se cumplen en este tīrtha, concede a los hombres el fruto de todos los deseos.

Verse 76

विष्णुमुद्दिश्य यो दद्यात्सालंकारां पयस्विनीम् । सवत्सामत्र सत्तीर्थे सत्पात्राय द्विजन्मने

Quien, dedicando la dádiva a Viṣṇu, ofrezca aquí, en este tīrtha excelso, una vaca lechera adornada con ornamentos, junto con su ternero, a un brāhmaṇa digno de recibir—

Verse 77

तस्य वासो भवेन्नित्य विष्णुलोके सनातने । अक्षयं स्वर्गमाप्नोति तीर्थ स्नानेन मानवः

Para él habrá morada eterna en el reino imperecedero de Viṣṇu. Al bañarse en el tīrtha, el ser humano alcanza un cielo imperecedero.

Verse 78

अत्र पूज्यौ विशेषेण नरैः श्रद्धासमन्वितः । वैशाखे मास्यलंकारैर्वस्त्रैश्च द्विजदंपती

Aquí, con fe, los hombres deben honrar de modo especial a una pareja de brāhmanes en el mes de Vaiśākha, con ornamentos y vestiduras.

Verse 79

लक्ष्मीनारायणप्रीत्यै लक्ष्मीप्रात्यै विशेषतः । वैशाखे मासि तीर्थानि पृथिवीसंस्थितानि वै

Para el agrado de Lakṣmī-Nārāyaṇa—y en especial por Lakṣmī—en el mes de Vaiśākha, todos los tīrthas establecidos en la tierra se manifiestan con plenitud.

Verse 80

सर्वाण्यपि च संगत्य स्थास्यंत्यत्र न संशयः । तस्मादत्र विशेषेण वैशाखे स्नानतो नृणाम् । सर्वतीर्थावगाहस्य भविष्यति फलं महत्

Todos los tīrthas, reunidos, permanecerán aquí: de ello no hay duda. Por eso, especialmente al bañarse aquí en Vaiśākha, los hombres obtienen el gran fruto de haberse sumergido en todos los tīrthas.

Verse 81

अगस्त्य उवाच । इत्युक्त्वा मुनिराजेंद्रो लक्ष्मणं सुरसं गतम् । शेषं संस्थाप्य तत्तीर्थे भूभारहरणक्षमम् । लक्ष्मणं यानमारोप्य प्रतस्थे दिवमादरात्

Dijo Agastya: Habiendo hablado así, el supremo señor entre los sabios estableció a Śeṣa en aquel tīrtha, a Śeṣa capaz de aliviar la carga de la tierra. Luego, poniendo a Lakṣmaṇa en un vehículo celestial, partió reverentemente hacia el cielo.

Verse 82

तदाप्रभृति तत्तीर्थं विख्यातिं परमां ययौ । वैशाखे मासि तीर्थस्य माहात्म्यं परमं स्मृतम्

Desde entonces, aquel tīrtha alcanzó la más alta fama. En el mes de Vaiśākha se recuerda como excepcional la grandeza de ese tīrtha.

Verse 83

पञ्चम्यामपि शुक्लायां श्रावणस्य विशेषतः । अन्यदा पर्वणि श्रेष्ठं विशेषं स्नानमाचरेत् । सहस्रधारातीर्थे च नरः स्वर्गमवाप्नुयात्

Especialmente en el quinto día de la quincena luminosa de Śrāvaṇa, y también en otros excelsos días festivos (parvan), debe realizarse un baño ritual especial. Y en el Tīrtha de Sahasradhārā, una persona puede alcanzar el cielo.

Verse 84

विधिवदिह हि धीमान्स्नानदानानि तीर्थे नरवर इह शक्त्या यः करोत्यादरेण । स इह विपुलभोगान्निर्मलात्मा च भक्त्या भजति भुजगशायिश्रीपतेरात्मनैक्यम्

En verdad, el hombre sabio y excelente que, conforme al rito debido, realiza aquí en el tīrtha el baño sagrado y la dádiva (dāna), según su capacidad y con reverencia, goza en esta vida de abundantes bienes; y, purificando su alma, por devoción alcanza la unión con Śrīpati, el Señor que reposa sobre la serpiente.