Adhyaya 304

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि गंगां त्रिपथगामिनीम् । संगालेशादथैशान्यां धनुषां सप्तके स्थिताम्

Īśvara dijo: «Luego, oh gran diosa, debe uno ir al Gaṅgā, que fluye por los tres caminos. Ella se halla al noreste de Saṅgāleśa, a una distancia de siete longitudes de arco».

Verse 2

तस्यां त्रिनेत्रा मत्स्याः स्युर्नित्यमांभसिकाः प्रिये । कलौयुगेऽपि दृश्यंते सत्यंसत्यं मयोदितम्

En ese río hay peces de tres ojos, que moran siempre en las aguas, oh amada. Aun en la era de Kali se los ve—esto es verdad, verdad, tal como lo he declarado.

Verse 3

तस्यां स्नात्वा महादेवि मुच्यते पञ्चपातकैः

Oh gran Diosa, quien se baña allí queda liberado de los cinco pecados graves.

Verse 4

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विस्मिता गिरिजा सती । उवाच तं द्विजश्रेष्ठाः प्रचलच्चंद्रशेखरम्

Dijo Sūta: Al oír aquellas palabras, Satī—Girijā—quedó colmada de asombro. Entonces habló al Señor de la Luna en la cabellera, el más excelso entre los “dos veces nacidos” por su grandeza espiritual, cuyas trenzas enmarañadas se agitaban.

Verse 5

पार्वत्युवाच । कथं तत्र समायाता गंगा त्रिपथगामिनी । कथं त्रिनेत्राः संजाता मत्स्या आंभसिकाः शिव

Dijo Pārvatī: ¿Cómo llegó allí Gaṅgā, la que corre por los tres senderos? ¿Y cómo nacieron los peces de tres ojos—criaturas de las aguas—oh Śiva?

Verse 6

एतद्विस्तरतो ब्रूहि यद्यहं ते प्रिया विभो

Dímelo con todo detalle, oh Señor poderoso, si en verdad soy amada por ti.

Verse 7

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि यदि पृच्छसि मां शुभे । आस्तिकाः श्रद्दधानाश्च भवंतीति मतिर्मम

Īśvara dijo: Escucha, oh Diosa; puesto que me preguntas, oh bienaventurada, te lo explicaré. Según mi entendimiento, eres fiel y colmada de confianza.

Verse 8

यदा शप्तो महादेवो ह्यज्ञानतिमिरावृतैः । ऋषिभिः कोपयुक्तैश्च कस्मिंश्चित्कारणांतरे

En cierta ocasión, por alguna causa particular, Mahādeva fue maldecido por sabios que, velados por la oscuridad de la ignorancia, estaban también poseídos por la ira.

Verse 9

तदा ते मुनयः सर्वे शप्तं ज्ञात्वा महेश्वरम् । निरानंदं जगत्सर्वं दृष्ट्वा चात्मानमेव च

Entonces todos aquellos sabios, al comprender que Maheśvara había sido maldecido, y al ver que el mundo entero quedaba sin dicha—reconociendo también su propia falta—

Verse 10

आराध्य परमेशानं दधतं गजरूपकम् । उन्नतं स्थानमानीय सानंदं चक्रिरे द्विजाः

Los nacidos dos veces, tras propiciar a Parameśāna—que había asumido la forma de un elefante—lo condujeron a un lugar excelso e hicieron que el mundo recobrara la dicha.

Verse 11

ततः प्रभृति सर्वे ते शिवद्रोहकरं परम् । आत्मानं मेनिरे नित्यं प्रसन्नेऽपि महेश्वरे

Desde entonces, todos ellos se tuvieron siempre por culpables de una grave ofensa contra Śiva, aunque Maheśvara se hubiera mostrado benigno.

Verse 12

महोदयान्महातीर्थं सर्व आगत्य सत्वरम् । तपस्तेपुर्महाघोरं संगालेश्वरसन्निधौ

Por ello, todos acudieron presurosos al gran tīrtha llamado Mahodayā y realizaron austeridades sumamente severas en presencia de Saṅgāleśvara.

Verse 13

संगालेश्वरनामानं सर्वे पूज्य यथाविधि । भृगुरत्रिस्तथा मंकिः कश्यपः कण्व एव च

Todos, conforme al rito debido, adoraron al Señor llamado Saṅgāleśvara: Bhṛgu, Atri, Maṅki, Kaśyapa y también Kaṇva.

Verse 14

गौतमः कौशिकश्चैव कुशिकश्च महातपाः । शूकरोऽथ भरद्वाजो भार्गविश्च महातपाः

Gautama, Kauśika y Kuśika —grandes ascetas— junto con Śūkara, Bharadvāja y Bhārgavi, todos poderosos por su tapas, (llegaron allí).

Verse 15

जातूकर्ण्यो वसिष्ठश्च सावर्णिश्च पराशरः । शांडिल्यश्च पुलस्त्यश्च वत्सश्चैव महातपाः

Jātūkarṇya, Vasiṣṭha, Sāvarṇi y Parāśara, junto con Śāṇḍilya, Pulastya y Vatsa, todos grandes ascetas, (estaban allí).

Verse 16

एते चान्ये च बहवो ह्यसंख्याता महर्षयः

Estos —y muchos otros más— eran innumerables grandes ṛṣis.

Verse 17

संगालेश्वरमासाद्य प्रभासे पापनाशने । तपः कुर्वंति सततं प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम्

Al llegar a Saṅgāleśvara en Prabhāsa, destructor de los pecados, establecieron allí a Maheśvara (Śiva) y, sin cesar, practicaron austeridades.

Verse 18

ततः कालेन महता ते सर्वे मुनिपुंगवाः । ध्यानात्त्रिलोचनस्यैव अदृष्टे तु महेश्वरे

Luego, pasado mucho tiempo, todos aquellos sabios eminentes—aunque Maheśvara aún no se les había manifestado—por la sola meditación en el Señor de los Tres Ojos alcanzaron un estado prodigioso.

Verse 19

त्रिनेत्रत्वमनुप्राप्तास्तपोनिष्ठास्तपोधनाः । परस्परं वीक्षमाणास्त्रिनेत्रस्याभिशंकया

Firmes en la ascesis y ricos en tapas, alcanzaron la condición de tener tres ojos; y mirándose unos a otros, se preguntaban si cada cual se había vuelto como el Señor de los Tres Ojos.

Verse 20

स्तुवंति विविधैः स्तोत्रैर्मन्यमाना महेश्वरम् । ज्ञात्वा ध्यानेन देवस्य त्रिनेत्रत्वमुपागताः

Tomando aquel estado como gracia de Maheśvara, lo alabaron con diversos himnos; y, al comprender por la meditación en el Deva, supieron que habían alcanzado la condición de tres ojos.

Verse 21

चकुरुग्रं तपस्ते तु पूजां देवस्य शूलिनः । तेषु वै तप्यमानेषु कृपाविष्टो महेश्वरः

Ellos emprendieron severas austeridades y el culto al Dios portador del tridente (Śiva); y mientras así ardían en tapas, Maheśvara se colmó de compasión hacia ellos.

Verse 22

उवाच तान्मुनीन्सर्वाञ्छृणुध्वं वरमुत्तमम् । प्रसन्नोऽहं मुनिश्रेष्ठास्तपसा पूजयापि च

Maheśvara habló a todos aquellos sabios: «Escuchad una dádiva excelentísima. Oh, los mejores de los ṛṣis, estoy complacido—por vuestras austeridades (tapas) y también por vuestra adoración».

Verse 23

ऋषय ऊचुः । यदि प्रसन्नो देवेश वरं नो दातुमर्हसि । गंगामानय वेगेन ह्यभिषेकाय नो हर

Dijeron los ṛṣis: «Si estás complacido, oh Señor de los dioses, y juzgas digno concedernos un don—oh Hara, trae con presteza el Gaṅgā para nuestro abhiṣeka, el baño consagratorio».

Verse 24

तस्यां कृताभिषेकास्तु तव द्रोहकरा वयम् । अज्ञानभावात्पूतत्वं यास्यामः पृथिवीतले

Habiendo recibido el abhiṣeka en aquel lugar sagrado, nosotros—que obramos con traición contra ti—por nuestro estado de ignorancia, alcanzaremos la pureza sobre la tierra.

Verse 25

ईश्वर उवाच । यूयं पवित्रकरणाः पावनानां च पावनाः । गंगां चैवानयिष्यामि युष्माकं चित्ततुष्टये

Īśvara dijo: «Vosotros sois forjadores de pureza—purificadores aun entre los purificadores. Y para alegrar vuestros corazones, traeré a la propia Gaṅgā».

Verse 26

पावित्र्याद्भवतां जातं त्रैनेत्र्यं मुनिसत्तमाः । एवमुक्त्वा ततः शंभुर्ध्यानस्तिमितलोचनः । सस्मार क्षणमात्रेण गंगां मीनकुलावृताम्

«Oh, los mejores de los sabios, de vuestra pureza ha surgido el estado de “tres ojos”.» Dicho esto, Śambhu—con la mirada inmóvil en meditación—en un solo instante recordó a la Gaṅgā, rodeada de bancos de peces.

Verse 27

स्मृतमात्रा तदा देवी गंगा त्रिपथगामिनी । भित्वा भूमितलं प्राप्ता तत्र मीनकुलावृता

Con solo ser recordada entonces, la Diosa Gaṅgā—la que fluye por los tres caminos—perforó la faz de la tierra y llegó allí, rodeada por multitudes de peces.

Verse 28

ऋषिभिश्च यदा दृष्टा गंगा मीनयुता शुभा । दृष्टमात्रास्तु ते मत्स्यास्त्रिनेत्रत्वमुपागताः

Y cuando los sabios contemplaron a la auspiciosa Gaṅgā, acompañada de peces, aquellos peces, con solo verla, alcanzaron el estado de tener tres ojos.

Verse 29

ईश्वर उवाच । युष्माकं दर्शनाद्विप्रास्त्रिनेत्रत्वमुपागताः । एतन्निदर्शनं सर्वं लोकानां च प्रदर्शनम्

Īśvara dijo: «Oh brāhmaṇas, por el solo hecho de veros han alcanzado la condición de tres ojos. Esto es una demostración completa, expuesta para la instrucción de los mundos».

Verse 30

ऋषय ऊचुः । अस्मिन्कुंडे महादेव मत्स्यानां संततिः सदा । त्रिनेत्रा त्वत्प्रसादेन भूयात्सर्वा युगेयुगे

Los sabios dijeron: «Oh Mahādeva, en este estanque que la estirpe de los peces perdure siempre; y por tu gracia, que todos sean de tres ojos en era tras era».

Verse 31

अस्मिन्कुंडे समागत्य नरः स्नानं करोति यः । ददाति हेम विप्राय गाश्च वस्त्रं तथा तिलान्

Quienquiera que llegue a este estanque sagrado y se bañe aquí, y entregue oro a un brāhmaṇa—junto con vacas, vestiduras y semillas de sésamo—

Verse 32

अमावास्यां विशेषेण त्रिनेत्रः स प्रजायताम् । एवं भविष्यतीत्युक्त्वा ह्यन्तर्धानं गतो हरः

Especialmente en el día de Amāvāsyā (luna nueva), que esa persona nazca con tres ojos. Dicho: «Así será», Hara se desvaneció de la vista.

Verse 33

ब्राह्मणास्तुष्टिसंयुक्ता गताः सर्वे महोदयम्

Y todos aquellos brāhmaṇas, colmados de satisfacción, alcanzaron gran prosperidad y elevación.

Verse 34

एतत्ते कथितं देवि गंगामाहात्म्यमुत्तमम् । श्रुतं पापप्रशमनं सर्वकामफलप्रदम्

Oh Diosa, así te he narrado la suprema grandeza del Gaṅgā. Al ser escuchada, disipa los pecados y concede los frutos de todos los deseos justos.

Verse 304

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये संगालेश्वरसमीपवर्ति गंगामाहात्म्यवर्णनंनाम चतुरुत्तरत्रिशततमोऽध्यायः

Así, en el santo Skanda Mahāpurāṇa—en la compilación de ochenta y un mil versos—en el séptimo, el Prabhāsa Khaṇḍa, en la primera sección, el Prabhāsa-kṣetra Māhātmya, concluye el capítulo trescientos cuatro, titulado «Descripción de la grandeza del Gaṅgā, situada cerca de Saṅgāleśvara».