Adhyaya 278

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि शूलस्थानमिति श्रुतम् । देविकायास्तटे रम्ये भास्करं वारितस्करम्

Īśvara dijo: Entonces, oh Gran Diosa, debe uno ir al lugar conocido como Śūlasthāna. En la hermosa ribera del río Devikā se halla Bhāskara, el «Refrenador de ladrones».

Verse 2

यत्रातपत्तपो घोरं वाल्मीकिर्मुनिपुंगवः । वाल्मीकिनामा विप्रर्षिर्यत्र सिद्धो महामुनिः

Allí el más excelso de los sabios, Vālmīki, practicó austeridades terribles. Allí mismo, el gran muni—Vālmīki, el vidente brāhmaṇa—alcanzó la siddhi, la perfección.

Verse 3

यत्र सप्तर्षयो मुष्टास्तेनैव मुनिना प्रिये । तस्यैव पश्चिमे भागे मरीचिप्रमुखा द्विजाः

Allí, oh amada, los Siete Ṛṣis fueron «retenidos» por ese mismo sabio (Vālmīki). Y en la parte occidental de aquel lugar moran brāhmaṇas encabezados por Marīci.

Verse 4

देव्युवाच । कथं तु सिद्धो वाल्मीकिः कथं चौर्येऽकरोन्मनः । कथं सप्तर्षयो मुष्टा एतन्मे वद शंकर

La Diosa dijo: ¿Cómo alcanzó Vālmīki la perfección? ¿Cómo puso su mente en el hurto? ¿Cómo fueron apresados los Siete Ṛṣis? Dímelo, oh Śaṅkara.

Verse 5

ईश्वर उवाच । आसीत्पूर्वं द्विजो देवि नाम्ना ख्यातः शमीमुखः । गार्हस्थ्ये वर्तमानस्य तस्य पुत्रो व्यजायत । वैशाख इति नाम्नाऽसौ रौद्रकर्मा व्यजायत

Dijo Īśvara: Oh Diosa, antiguamente hubo un brāhmaṇa célebre llamado Śamīmukha. Mientras vivía la vida de jefe de hogar, le nació un hijo—de nombre Vaiśākha—que creció inclinado a obras ásperas y violentas.

Verse 6

मुक्त्वैकां गुरुशुश्रूषां नान्यत्किंचिदसौ द्विजः । अकरोच्छोभनं कर्म दिवाप्रभृति नित्यशः

Salvo un solo acto de servicio a su maestro, aquel brāhmaṇa no hizo nada más digno. Desde el alba en adelante, día tras día, se entregaba por costumbre a conductas impropias.

Verse 7

अथ कालेन महता पितरौ तस्य तौ प्रिये । वार्द्धक्यभावमापन्नौ भर्तव्यौ तस्य विह्वलौ

Con el paso de mucho tiempo, sus queridos padres envejecieron y cayeron en la flaqueza propia de la vejez. Afligidos e indefensos, quedaron a su cargo para ser sostenidos.

Verse 8

स नित्यं पदवीं गत्वा मुष्ट्वा लोकान्स्वशक्तितः । द्रव्यमादाय पितरौ भार्यां चापि पुपोष च

Cada día tomaba el camino real y, según su fuerza, asaltaba y despojaba a la gente. Con la riqueza arrebatada sostenía a sus padres y también a su esposa.

Verse 9

कस्यचित्त्वथ कालस्य तेन मार्गेण गच्छतः । सप्तर्षींश्च तदापश्यत्तीर्थयात्रापरायणान्

Entonces, en cierto momento, mientras avanzaba por aquel camino, vio a los Siete Ṛṣi, enteramente entregados a la peregrinación por los tīrtha sagrados.

Verse 10

तान्दृष्ट्वा यष्टिमुद्यम्य भर्त्सयन्प रुषाक्षरैः । वाक्यैरुवाच तान्सर्वांस्तिष्ठध्वमिति भूरिशः

Al verlos, alzó su bastón y, increpándolos con palabras ásperas, ordenó a todos: «¡Quedaos inmóviles!»—aquel hombre de gran insolencia.

Verse 11

अथ ते मुनयः शांताः समलोष्टाश्मकांचनाः । समाः शत्रौ च मित्रे च रोषरागविवर्जिताः

Entonces aquellos sabios, serenos, miraban por igual el terrón, la piedra y el oro; eran los mismos ante enemigo y amigo, libres de ira y apego.

Verse 12

अस्माकं दर्शनं चास्य संभाष्यमृषिभिः सह । संजातं निष्फलं मा स्यादित्युवाचांगिरा वचः

Aṅgirā dijo: «Que nuestro encuentro con él y esta conversación con los rishis no resulte estéril».

Verse 13

अंगिरा उवाच । भोभोस्तस्कर मे वाक्यं शृणुष्वावहितः क्षणात् । आत्मनस्तु हितार्थाय सत्यं चैव वदाम्यहम् । तव कः पोष्यवर्गोऽस्ति तच्च सर्वं वदस्व मे

Dijo Aṅgirā: «Oh ladrón, escucha mis palabras con atención por un instante. Por tu propio bien te digo la verdad. Dime: ¿quiénes dependen de ti para su sustento? Decláralos todos ante mí».

Verse 14

तस्कर उवाच । स्यातां मे पितरौ वृद्धौ भार्यैकाऽपत्यवर्ज्जिता । एका दासी ह्यहं षष्ठो नान्यदस्त्यधिकं मुने

El ladrón dijo: «Tengo a mis dos padres ancianos y una esposa sin hijos. Hay una sirvienta; conmigo somos seis. No hay nada más que esto, oh sabio».

Verse 15

अंगिरा उवाच । गत्वा पृच्छस्व तान्सर्वान्पुष्टान्पापार्जितैर्धनैः । अहं करोमि पापानि सर्वे यूयं तु भक्षकाः

Dijo Aṅgirā: «Ve y pregunta a todos los que se sustentan con riquezas ganadas por el pecado: “Yo cometo los pecados, y sin embargo vosotros todos consumís (sus ganancias)”.»

Verse 16

तत्पापं भविता कस्य कथयंत्विति मे लघु । तथैव गत्वा पप्रच्छ पितरौ तावथोचतुः

«Decidme pronto: ¿de quién será ese pecado?» Dicho esto, fue y preguntó a sus padres; y aquellos dos respondieron.

Verse 17

मातापितरावूचतुः । एकः पापानि कुरुते फलं भुंक्ते महा जनः । भोक्तारो विप्रमुच्यंते कर्ता दोषेण लिप्यते

Los padres dijeron: «Uno comete los pecados, pero otro —algún “gran hombre”— disfruta del fruto. Quienes solo consumen el beneficio pueden quedar libres, mas el que obra queda manchado por la culpa.»

Verse 18

यः करोत्यशुभं कर्म कुटुंबार्थं तु मंदधीः । आत्मा न वल्लभस्तस्य नूनं पुंसः सुपापिनः

«Aquel de mente torpe que realiza una acción funesta por causa de su familia: en verdad, para ese gran pecador, ni su propio ser le es querido.»

Verse 19

ईश्वर उवाच । तयोः स वचनं श्रुत्वा पुनर्भीतमनास्तदा । तयोस्तु संनतिं कृत्वा पितरौ पुनरब्रवीत्

Īśvara dijo: «Al oír sus palabras, volvió a sentir temor en el corazón. Tras inclinarse con respeto ante ellos, habló de nuevo a sus padres.»

Verse 20

युवाभ्यां हितमेवाहं यत्करोम्यशुभं क्वचित् । तस्यांशं भुज्यते किंचिद्युवाभ्यां वा न वोच्यताम्

«Cualquier falta que a veces cometa, la hago sólo por vuestro bien. Por ello, disfrutad de alguna parte de ello—o al menos, no me lo prohibáis.»

Verse 21

पितरावूचतुः । पूर्वे वयसि पुत्र त्वमावाभ्यां पाल्य एव हि । उत्तरे तु वयं पाल्याः सम्यक्पुत्र त्वया पुनः

Los padres dijeron: «En tu niñez, hijo, eras ciertamente tú quien debía ser cuidado por nosotros. Pero en nuestra vejez, somos nosotros quienes debemos ser bien cuidados por ti en retorno.»

Verse 22

इतरेतरधर्मोऽयं निर्दिष्टः पद्मयोनिना । आवाभ्यां यत्कृतं कर्म युष्मदर्थं शुभाशुभम् । भोक्ष्यामो वयमेवेह तत्सर्वं नात्र संशयः

«Este deber mutuo ha sido enseñado por Padmayoni (Brahmā). Cualesquiera acciones—buenas o malas—que realizamos por vuestro bien, nosotros mismos experimentaremos aquí todos sus frutos; de ello no hay duda.»

Verse 23

अथ त्वमपि यद्वत्स प्रकरोषि शुभाशुभम् । भोक्ष्यसे सकलं तद्वत्स्वयं नान्यः परत्र च

«Y tú también, hijo querido: cuanto hagas, sea bueno o malo, lo experimentarás por completo tú mismo; en el más allá, nadie otro lo cargará por ti.»

Verse 24

अवश्यं स्वयमश्नाति कृतं कर्म शुभाशुभम् । तस्मान्नरेण कर्तव्यं शुभं कर्म विपश्चिता

«El hombre inevitablemente ‘come’ (experimenta) el karma que ha hecho, bueno o malo. Por eso, el sabio debe realizar sólo obras auspiciosas.»

Verse 25

चौर्यं वाथ कृषिं वाथ कुसीदं वाथ पुत्रक । वाणिज्यमथवा प्रेष्यं कृत्वाऽस्माकं च भोजनम् । अहर्निशं त्वया देयं न दोषोऽस्मासु पुत्रक

«Sea por robo, o por labranza, o por usura, hijo querido—o por comercio o por servicio—hagas lo que hagas, has de proveer nuestro alimento día y noche. No hay culpa en nosotros, hijo.»

Verse 26

ताभ्यां तद्वचनं श्रुत्वा ततो भार्यामभाषत । तदेव वाक्यं साऽवोचद्यत्प्रोक्तं गुरुभिः पुरा । ततो वैराग्यमापन्नो वैशाखो मुनिसत्तमः

Al oír de ellos aquellas palabras, habló entonces a su esposa. Ella repitió la misma sentencia que antaño le habían enseñado los venerables maestros. Entonces Vaiśākha, el mejor de los sabios, alcanzó el vairāgya, el desapego.

Verse 27

गर्हयन्नेवमात्मानं भूयोभूयः सुदुःखितः । धिङ्मां दुष्कृतकर्माणं पापकर्मरतं सदा

Así, con hondo pesar, se reprendía una y otra vez: «¡Vergüenza sobre mí, que siempre me deleito en el pecado, autor de obras malvadas!»

Verse 28

विवेकेन परित्यक्तं सत्संगेन विवर्जितम् । यः करोति नरः पापं न सेवयति पंडितान् । न चात्मा वल्लभस्तस्य एतन्मे वर्तते हृदि

«El hombre que comete pecado—abandonado por el discernimiento y privado de la santa compañía—que no sirve a los sabios, ni siquiera es amado por su propio ser. Este pensamiento mora en mi corazón.»

Verse 29

एवं विकल्पहृदयो गत्वा स ऋषिसन्निधौ । उवाच श्लक्ष्णया वाचा गम्यतामिति सादरम्

Con el corazón desgarrado por la duda y la reflexión, fue a la presencia de los rishis y, con palabras suaves, dijo respetuosamente: «Permitid que me retire, según vuestro mandato.»

Verse 30

वृसी प्रगृह्यतामेषा तथैव च कमण्डलुः । वल्कलानि च चीराणि मृगचर्माण्यशेषतः

Toma, por favor, esta vṛsī (asiento/estera de hierba) y también este kamandalu (vasija de agua); toma asimismo las vestiduras de corteza, los harapos y todas las pieles de ciervo.

Verse 31

क्षम्यतामपराधो मे दीनस्य कृपणस्य च । सत्संगेन वियुक्तस्य मूर्खस्य मुनिसत्तमाः

Oh, los mejores de los sabios, perdonad mi falta: yo, desdichado y mezquino, un necio apartado de la santa compañía de los justos.

Verse 32

अद्यप्रभृति निवृत्तः कर्मणोऽस्याहमेव च । रौद्रस्य सुनृशंसस्य साधुभिर्गर्हितस्य च । तस्मात्कथयतास्माकं निवृत्तिं चास्य कर्मणः

Desde hoy, yo mismo me aparto de este acto: cruel, ferozmente violento e inhumano, censurado por los santos. Por ello, decidme cómo desistir por completo de tal acción.

Verse 33

येन युष्मत्प्रसादेन पापान्मोक्षमहं व्रजे । उपवासोऽथ मन्त्रो वा नियमो वाथ संयमः

Por vuestra gracia, ¿por qué medio podré alcanzar la liberación del pecado? ¿Será por el ayuno, o por un mantra, o por un voto sagrado, o por la disciplina del autocontrol?

Verse 34

ऋषय ऊचुः । साधु पृष्टं त्वया वत्स तत्त्वमेकमनाः शृणु । संगृह्य कीर्तयिष्यामस्त्वयाऽख्येयं न कस्यचित्

Los sabios dijeron: “Bien has preguntado, hijo querido. Escucha con mente unificada la única verdad esencial. La expondremos de forma concisa: algo que no debe revelarse a cualquiera.”

Verse 35

तेन जप्तेन पापत्मन्मोक्षं प्राप्स्यसि निश्चितम् । झाटघोटस्त्वया कीर्त्त्यो मन्त्रोऽयं चतुरक्षरः

Por el japa de ese mantra, oh pecador, alcanzarás con certeza la liberación (mokṣa). ‘Jhāṭaghoṭa’ has de recitar: éste es un mantra de cuatro sílabas.

Verse 36

सर्वपापहरो नृणां स्वर्गमोक्षफलप्रदः । स तदैवं हि तैः प्रोक्तो वैशाखो मुनिपुंगवैः । तस्थौ जाप्यपरो नित्यं गतास्ते मुनिपुंगवाः

Él borra todos los pecados de los hombres y otorga los frutos del cielo (svarga) y de la liberación (mokṣa). Así, en verdad, lo enseñaron a Vaiśākha aquellos sabios eminentes. Él permaneció siempre entregado al japa, y los grandes sabios se marcharon.

Verse 37

तस्यैवं जपतो देवि देविकायास्तटे शुभे । अनिशं गुरु भक्तस्य समाधिः समपद्यत

Oh Diosa, mientras él continuaba así su japa en la auspiciosa ribera del Devikā, el devoto del Gurú, siempre vigilante, alcanzó de modo natural un samādhi firme, ininterrumpido y continuo.

Verse 38

क्षुत्पिपासा तदा नष्टा शुद्धिमायात्कलेवरम्

Entonces desaparecieron el hambre y la sed, y su cuerpo alcanzó la pureza.

Verse 39

मंत्रे तीर्थे द्विजे देवे दैवज्ञे भेषजे गुरौ । यादृशी भाव ना यस्य सिद्धिर्भवति तादृशी

Ante un mantra, un tīrtha, un brāhmaṇa, una deidad, un conocedor de presagios, un médico y un Gurú: según sea la cualidad de la bhāvanā (disposición interior), así será la siddhi (realización) que se obtiene.

Verse 40

निर्मलोऽयं स्वभावेन परमात्मा यथा हितः । उपाधिसंगमासाद्य विकारं स्फटिको यथा

Este Supremo Sí mismo es por naturaleza inmaculado y benéfico; mas al entrar en contacto con los upādhi (condicionamientos limitantes), parece sufrir mudanza, como el cristal que aparenta alterarse por lo que se coloca a su lado.

Verse 41

यथा च भ्रमरी वंध्या लब्ध्वा जीवमणुं क्वचित् । स्वस्थाने स्थाप्य तं ध्यायेद्भ्रमरी ध्यानसंयुता

Y así como una bhramarī (abeja hembra) estéril puede, en algún lugar, obtener una diminuta larva viviente, ponerla en su propia morada y meditar en ella, absorta en contemplación—

Verse 42

स तु तद्ध्यानसंवृद्धो जीवो भवति तादृशः । अन्ययोन्युद्भवो वापि तथा निदर्शनं सताम्

Ese ser viviente, fortalecido por esa misma meditación, llega a ser de igual naturaleza; y aun el surgir de una forma a partir de otra es citado por los sabios como ejemplo de este principio.

Verse 43

आदिष्टो गुरुणा यश्च विकल्पं यदि गच्छति । नासौ सिद्धिमवाप्नोति मंदभाग्यो यथा निधिम्

Pero quien, habiendo sido instruido por el Gurú, cae en duda y vacilación, no alcanza la realización; como el desdichado que no logra hallar un tesoro oculto.

Verse 44

एवं वर्षसहस्राणि समतीतानि भूरिशः । तस्य जाप्यपरस्यैव अमृतत्वं गतस्य च

Así transcurrieron, una y otra vez, muchos miles de años; y para él—entregado por entero al japa—llegó también el estado de inmortalidad.

Verse 45

ततः कालक्रमेणैव वल्मीकेन स वेष्टितः । येनासौ सर्वतो व्याप्तो न च तं स बुबोध वै

Luego, con el transcurrir del tiempo, quedó cercado por un hormiguero; éste se extendió por todas partes a su alrededor, y él ni siquiera lo advirtió.

Verse 46

कस्यचित्त्वथकालस्य मुनयस्ते समागताः । तं प्रदेशं तु संप्रेक्ष्य सहाय्यमितरेतरम् । ऊचुः परस्परं सर्वे दत्त्वा चैव करैः करम्

Entonces, en cierto momento, llegaron aquellos sabios. Al contemplar aquel paraje, se brindaron apoyo mutuamente; y todos conversaron entre sí, enlazando mano con mano.

Verse 47

ऋषय ऊचुः । अत्रासौ तस्करः प्राप्तो वैशाखो दारुणाकृतिः । येन सर्वे वयं मुष्टा अस्मि न्स्थाने समागताः

Dijeron los rishis: «Aquí ha llegado ese ladrón Vaiśākha, de aspecto terrible; por su causa todos fuimos despojados y ahora nos hemos reunido en este mismo lugar».

Verse 48

एवं संजल्पमानास्ते शुश्रुवुः शब्दमुत्तमम् । वल्मीकमध्यतो व्यक्तं ततस्ते कौतुकान्विताः

Mientras hablaban así, oyeron un sonido excelso, que surgía con claridad desde el interior del hormiguero; entonces se llenaron de asombro y curiosidad.

Verse 49

अखनंस्तत्र वल्मीकं कुशीभिः पर्वतोपमम्

Allí cavaron el hormiguero, semejante a una montaña, usando kuśa (instrumentos de hierba kuśa).

Verse 50

अथ ते ददृशुस्तत्र विशाखं मुनिसत्तमाः । जपंतमसकृन्मत्रं तमेव चतुरक्षरम्

Entonces los mejores de los sabios vieron allí a Viśākha, repitiendo sin cesar aquel mismo mantra de cuatro sílabas.

Verse 51

तं समाधिगतं ज्ञात्वा भेषजैर्योगसंमतैः । ममर्दुः सर्वतो विप्रास्तत्र सुप्ततनौ भृशम्

Al saber que había entrado en samādhi, los brāhmaṇas frotaron con vigor su cuerpo yacente por todos lados, con hierbas medicinales aprobadas por la disciplina del yoga.

Verse 52

ततोऽब्रवीदृष्रीन्सर्वान्स्वमर्थं गृह्यतां द्विजाः । युष्मदीयं गृहीतं यत्पा पेनाकृतबुद्धिना

Entonces habló a todos los sabios: “Oh nacidos dos veces, tomad de vuelta vuestras propias posesiones: aquello que os pertenecía y que yo tomé cuando mi mente, por pecado y necedad, se extravió.”

Verse 53

गम्यतां तीर्थयात्रायां सर्वे मुक्ता मया द्विजाः । वाच्यौ मे पितरौ गत्वा तथा भार्या द्विजोत्तमाः

“Proseguid vuestra peregrinación a los tīrtha sagrados; oh brāhmaṇas, por mí habéis sido todos liberados. Y al partir, llevad mi mensaje a mis padres y también a mi esposa, oh los mejores de los nacidos dos veces.”

Verse 54

सर्व संगपरित्यक्तो विशाखः समपद्यत । दर्शनं कांक्षते नैव भवद्भिस्तु यथा पुरा

Viśākha, habiendo abandonado todo apego, entró en un nuevo estado de vida; ya no deseaba en absoluto volver a encontrarse ni a vincularse con vosotros como antes.

Verse 55

ऋषय ऊचुः । बहुवर्षाण्यतीतानि तवात्र वसतो मुने । सर्वे ते निधनं प्राप्ता ये चान्ये ते कुटुंबिनः

Los sabios dijeron: «Han pasado muchos años desde que moras aquí, oh muni. Todos tus parientes—y los demás de tu casa—han encontrado la muerte».

Verse 56

वयं चिरात्समायाताः स्थानेऽस्मिन्मुनिसत्तमाः । स त्वं सिद्धिमनुप्राप्तो मंत्रादस्मादसंशयम्

«Hemos llegado a este lugar tras largo tiempo, oh el mejor de los sabios. Y tú, sin duda, has alcanzado la realización por medio de este mismo mantra.»

Verse 57

यस्मात्त्वं मंत्रमेकाग्रो ध्यायन्वल्मीकमाश्रितः । तस्माद्वाल्मीकिनामा त्वं भविष्यसि महीतले

Porque meditaste en el mantra con mente unificada, refugiado en el valmīka (hormiguero), por ello en la tierra serás célebre con el nombre de «Vālmīki».

Verse 58

स्वच्छंदा भारती देवी जिह्वाग्रे ते भविष्यति । कृत्वा रामायणं काव्यं ततो मोक्षं गमिष्यसि

La diosa Bhāratī (Sarasvatī), libre en su propio albedrío, morará en la punta de tu lengua. Tras componer el poema épico del «Rāmāyaṇa», entonces alcanzarás la liberación (mokṣa).

Verse 59

विशाख उवाच । गृह्यतां द्विजशार्दूलाः प्रसन्ना गुरुदक्षिणाम् । येनाहमनृणो भूत्वा करोमि सुमहत्तपः

Viśākha dijo: «Oh tigres entre los nacidos dos veces, aceptad complacidos esta ofrenda de maestro (guru-dakṣiṇā), para que yo quede libre de deuda y entonces pueda realizar una gran austeridad.»

Verse 60

ऋषय ऊचुः । एषा नो दक्षिणा विप्र यस्त्वं सिद्धिमुपागतः । सर्वकामसमृद्धात्मा कृतकृत्या वयं मुने

Los sabios dijeron: Oh brāhmaṇa, ésta es nuestra dakṣiṇā, la ofrenda al maestro: que has alcanzado la perfección. Tu espíritu está colmado de todo bien deseado; oh muni, nosotros quedamos satisfechos, pues nuestro propósito se ha cumplido.

Verse 61

वरं वरय भूयस्त्वं यस्ते मनसि वर्तते

Elige aún otro don: lo que sea que permanezca en tu mente.

Verse 62

वाल्मीकिरुवाच । भवंतो यदि तुष्टा मे यदि देयो वरो मम । कथ्यतां तर्हि मे शीघ्रं को देवो ह्यत्र संस्थितः । देविकायास्तटे रम्ये सर्वकामफलप्रदः

Dijo Vālmīki: Si estáis complacidos conmigo, y si ha de concedérseme un don, decidme pronto: ¿qué deidad está establecida aquí, en la hermosa ribera del Devikā, la que otorga el fruto de todos los deseos?

Verse 63

ऋषय ऊचुः । शृणुष्वैकमना विप्र यो देवश्चात्र संस्थितः । पश्य निंबमिमं विप्र बहुशाखाप्रविस्तरम्

Los sabios dijeron: Escucha con la mente recogida, oh brāhmaṇa, qué deidad está establecida aquí. Mira este árbol nimba, oh brāhmaṇa, extendido ampliamente con muchas ramas.

Verse 64

अस्य मूले स्थितः सूर्य्यः कल्पादौ ब्रह्मणोंऽशजः । तमाराधय यत्तेसावस्य स्थानस्य देवता

En la raíz de este árbol está Sūrya, quien al comienzo del kalpa surgió como una porción de Brahmā. Adóralo, pues él es en verdad la deidad tutelar de este lugar sagrado.

Verse 65

सूर्यक्षेत्रं समाख्यातमिदं गव्यूतिमात्रकम् । अत्र स्थाने स्थिता येपि तेषां स्वर्गो ध्रुवं भवेत्

Este lugar es célebre como Sūrya-kṣetra, de extensión de apenas un gavyūti. Aun quienes simplemente moran en este sitio, con certeza alcanzan el cielo.

Verse 66

अद्यप्रभृति विप्रेन्द्र मूलस्थानमिति श्रुतम् । स्थानं सूर्यस्य विप्रेन्द्र कार्या चात्र त्वया स्थितिः

Desde hoy en adelante, oh el mejor de los brāhmaṇas, será conocido como “Mūla-sthāna” (el Santuario Raíz). Es un asiento de Sūrya; por ello, oh viprendra, debes morar aquí.

Verse 67

अद्यप्रभृति विप्रेंद्र तीर्थमेतन्महीतले । गमिष्यति परां ख्यातिं देविकातटमाश्रितम्

Desde este mismo día, oh el mejor de los brāhmaṇas, este tīrtha sobre la tierra—situado en la ribera de la Devikā—alcanzará la más alta fama.

Verse 68

वयं मुष्टा यतो विप्र मूलस्थाने पुरा स्थिताः । मूलस्थानेति वै नाम लोके ख्यातिं गमिष्यति

Oh brāhmaṇa, porque antaño estuvimos establecidos en “Mūlasthāna”, se nos llama Muṣṭa; y en verdad, el nombre “Mūlasthāna” alcanzará fama en el mundo.

Verse 69

अत्र ये मानवा भक्त्या स्नानं सूर्यस्य संगमे । उत्तरे तु करिष्यंति ते यास्यंति त्रिविष्टपम्

Quienes, con devoción, se bañen aquí en la confluencia de Sūrya y luego realicen el rito conclusivo prescrito (uttara), irán a Triviṣṭapa, el cielo.

Verse 70

तर्पणं तिलमिश्रेण जलेन द्विजसत्तमाः । गयाश्राद्धसमा तुष्टिः पितॄणां च भविष्यति

Oh, el mejor de los nacidos dos veces: si aquí se ofrece el tarpaṇa con agua mezclada con sésamo, surgirá la satisfacción de los antepasados, igual a la obtenida por el célebre śrāddha de Gayā.

Verse 71

अत्र ये मानवा भक्त्या श्राद्धं दास्यंति सत्तमाः । शाकमूलफलैर्वापि सम्यक्छ्रद्धासमन्विताः

Aquí, las buenas personas que con devoción ofrecen el śrāddha—aunque sea con verduras, raíces y frutos—dotadas de fe sincera y recta intención, cumplen el rito debidamente.

Verse 72

तेषां यास्यंति पितरो मोक्षं नैवात्र संशयः

Sus antepasados alcanzarán la mokṣa, sin duda alguna en este lugar.

Verse 73

अपि कीटपतंगा ये पक्षिणः पशवो मृगाः । तृषार्ता जलसंस्पर्शाद्यास्यंति परमां गतिम्

Incluso insectos y polillas, aves, ganado y bestias salvajes—atormentados por la sed—con solo tocar esta agua alcanzarán el estado supremo.

Verse 74

वयमेव सदात्रस्थाः श्रावणे मासि सत्तम । पौर्णमास्यां भविष्यामस्तव स्नेहादसंशयम्

Nosotros mismos permaneceremos aquí por siempre; y en el mes de Śrāvaṇa, oh noble, en la noche de luna llena ciertamente nos manifestaremos—por afecto hacia ti, sin duda.

Verse 75

तस्मिन्नहनि यस्तोयैः पितॄन्संतर्पयिष्यति । तस्याष्टादशकुष्ठानि क्षयं यास्यंति तत्क्षणात्

En ese día, quien sacie a los Pitṛs, los antepasados, con libaciones de agua (tarpaṇa), verá perecer en ese mismo instante sus dieciocho clases de kuṣṭha, las dolencias de la piel.

Verse 76

कपालोदुम्बराख्येंद्रमण्डलाख्यविचर्चिकाः । ऋष्यचर्मैककिटिभसिध्मालसविपादिकाः

Kapāla, Udumbara, Indramaṇḍala y Vicarcikā; Ṛṣyacarama, Eka-kiṭibha, Sidhmā, Ālasa y Vipādikā: tales son los nombres de ciertas dolencias cutáneas mencionadas.

Verse 77

दद्रुसिता रुचिस्फोटं पुण्डरीकं सकाकणम् । पामा चर्मदलं चेति कुष्ठान्यष्टादशैव तु

«(Afecciones como) dadru, sitā, ruci-sphoṭa, puṇḍarīka, sakākaṇa, pāmā y carma-dala»: así, en verdad, se cuentan las dieciocho variedades de kuṣṭha.

Verse 78

गमिष्यंति न संदेह इत्युक्त्वांतर्दधुश्च ते । ऋषिः सिषेवे च रविं चक्रे रामायणं ततः

Diciendo: «Se irán, no hay duda», desaparecieron de la vista. Después, el ṛṣi rindió culto a Ravi, el Sol, y entonces compuso el Rāmāyaṇa.

Verse 79

तस्मात्पश्येच्च तं देवं सर्वयज्ञफलप्रदम् । शृणुयाच्च कथां चैनां सर्वपातकनाशिनीम्

Por ello, debe contemplarse a ese Deva que otorga el fruto de todos los sacrificios; y debe también escucharse este relato, que destruye todos los pecados.

Verse 278

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये देविकामाहात्म्यमूलस्थानमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टसप्तत्युत्तर द्विशततमोऽध्यायः

Así, en el Śrī Skanda Mahāpurāṇa—en la recopilación de ochenta y un mil (versos)—en el séptimo, el Prabhāsa Khaṇḍa, en la primera sección «Prabhāsa-kṣetra-māhātmya», concluye el capítulo doscientos setenta y ocho, llamado «Descripción del Māhātmya de Devikā y del Māhātmya del Lugar Sagrado Original (Mūlasthāna)».