Adhyaya 207

Verse 1

ईश्वर उवाच । ईश्वर उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि श्राद्धदानान्यनुक्रमात् । तारणाय च भूतानां सरस्वत्यब्धिसंगमे

Īśvara dijo: De ahora en adelante expondré, en el debido orden, las dádivas que han de ofrecerse en el Śrāddha, para la liberación de los seres, en la confluencia del Sarasvatī con el océano.

Verse 2

लोके श्रेष्ठतमं सर्वं ह्यात्मनश्चापि यत्प्रियम् । सर्वं पितॄणां दातव्यं तदेवाक्षय्यमिच्छताम्

Cuanto en este mundo se tiene por lo más excelente—y cuanto es lo más querido para el propio corazón—debe ofrecerse por los Pitṛs (ancestros). Para quien anhela mérito imperecedero, esa misma ofrenda se vuelve inagotable.

Verse 3

जांबूनदमयं दिव्यं विमानं सूर्यसन्निभम् । दिव्याप्सरोभिः संकीर्णमन्नदो लभतेऽक्षयम्

Quien da alimento alcanza un fruto imperecedero: un vimāna divino de oro jāmbūnada, resplandeciente como el sol, colmado de Apsaras celestiales.

Verse 4

आच्छादनं तु यो दद्यादहतं श्राद्धकर्मणि । आयुः प्रकाशमैश्वर्यं रूपं तु लभते च सः

Quien, en el rito del Śrāddha, ofrezca como don de cobertura una vestidura limpia e inmaculada, obtiene larga vida, resplandor, prosperidad y belleza.

Verse 5

कमण्डलुं च यो दद्याद्ब्राह्मणे वेदपारगे । मधुक्षीरस्रवा धेनुर्दातारमनुगच्छति

Quien ofrezca un kamaṇḍalu a un brāhmaṇa versado en los Vedas, a ese dador lo sigue una vaca que mana miel y leche, como su mérito y sustento.

Verse 6

यः श्राद्धे अभयं दद्यात्प्राणिनां जीवितैषिणाम् । अश्वदानसहस्रेण रथदानशतेन च । दन्तिनां च सहस्रेण अभयं च विशिष्यते

Si en el śrāddha alguien concede ‘abhaya’, la protección que da ausencia de temor a los seres que anhelan vivir, ese don es superior: supera mil dones de caballos, cien de carros y aun mil de elefantes.

Verse 7

यानि रत्नानि मेदिन्यां वाहनानि स्त्रियस्तथा । क्षिप्रं प्राप्नोति तत्सर्वं पितृभक्तस्तु मानवः

Cuantas joyas hay en la tierra, así como los vehículos y aun la fortuna conyugal: el hombre devoto a los Pitṛs las alcanza todas con presteza.

Verse 8

पितरः सर्वलोकेषु तिथिकालेषु देवताः । सर्वे पुरुषमायांति निपानमिव धेनवः

En todos los mundos, en los tiempos señalados de tithi, los Pitṛs son como deidades; todos acuden al hombre, como las vacas se reúnen en el abrevadero.

Verse 9

मा स्म ते प्रतिगच्छेयुः पर्वकाले ह्यपूजिताः । मोघास्तेषां भवन्त्वाशाः परत्रेह च मा क्वचित्

No permitas que, en los sagrados tiempos de parva, los Pitṛs se aparten de ti sin ser honrados. Si no se les rinde culto como es debido, sus esperanzas quedan vanas, ni en el más allá ni siquiera aquí.

Verse 10

सरस्वत्यास्तु सान्निध्यं यस्त्वेकं भोजयेद्द्विजम् । कोटिभोज्यफलं तस्य जायते नात्र संशयः

En la presencia de la diosa Sarasvatī, quien alimente aunque sea a un solo dos veces nacido (brāhmaṇa), obtiene un mérito igual al de alimentar a diez millones; de ello no hay duda.

Verse 11

अमावास्यां नरो यस्तु परान्नमुपभुञ्जते । तस्य मासकृतं पुण्यमन्नदातुः प्रजायते

En el día de amāvāsyā (luna nueva), si un hombre come alimento dado por otro, el mérito acumulado por él durante todo un mes pasa al dador de ese alimento.

Verse 12

षण्मासमयने भुंक्ते त्रीन्मासान्विषुवे स्मृतम् । वर्षैर्द्वादशभिश्चैव यत्पुण्यं समुपार्जितम् । तत्सर्वं विलयं याति भुक्त्वा सूर्येन्दुसंप्लवे

Si uno come en el ayana (giro solsticial), se dice que consume el mérito de seis meses; en el viṣuva (equinoccio), el de tres meses. Y todo mérito acumulado durante doce años—al comer durante un eclipse de Sol y Luna—se desvanece por completo.

Verse 13

साग्रं मासं रवेः क्रान्तावाद्यश्राद्धे त्रिवत्सरम् । मासिकेऽप्यथ वर्षस्य षण्मासे त्वर्धवत्सरम्

En la saṅkrānti (tránsito del Sol), la consecuencia perdura algo más de un mes; en el primer śrāddha, tres años. Incluso en el rito mensual dura un año; en el rito semestral, medio año.

Verse 14

तथा संचयनश्राद्धे जातिजन्मकृतं नृणाम् । मृत शय्याप्रतिग्राही वेदस्यैव च विक्रयी । ब्रह्मस्वहारी च नरस्तस्य शुद्धिर्न विद्यते

Asimismo, en el saṃcayana-śrāddha (rito de recogida de los huesos), se consideran ciertas impurezas nacidas de la casta y del nacimiento de los hombres. Pero para quien acepta el lecho de un muerto, para quien vende el Veda y para quien roba lo que pertenece a los brahmanes—no existe purificación.

Verse 15

तडागानां सहस्रेण ह्यश्वमेधशतेन च । गवां कोटि प्रदानेन भूमिहर्ता न शुद्ध्यति

Aunque construya mil estanques, aunque ofrezca cien sacrificios Aśvamedha y aunque done diez millones de vacas, el ladrón de tierras no queda purificado.

Verse 16

सुवर्णमाषं गामेकां भूमेरप्यर्धमंगुलम् । हरन्नरकमाप्नोति यावदाभूतसंप्लवम्

Quien robe aunque sea un māṣa de oro, una sola vaca o incluso media anchura de dedo de tierra, alcanza el infierno hasta la disolución de los seres.

Verse 17

ब्रह्महत्या सुरापानं दरिद्रस्य तु यद्धनम् । गुरोः पत्नी हिरण्यं च स्वर्गस्थमपि पातयेत्

Matar a un brahmán, beber licor, arrebatar la riqueza del pobre, mancillar a la esposa del maestro y robar oro: estos pecados pueden hacer caer incluso a quien mora en el cielo.

Verse 18

सहस्रसंमिता धेनुरनड्वान्दश धेनवः । दशानडुत्समं यानं दशयानसमो हयः

Una vaca vale como mil; un buey equivale a diez vacas. Un vehículo equivale a diez bueyes; y un caballo equivale a diez vehículos.

Verse 19

दशहयसमा कन्या भूमिदानं ततोऽधिकम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन विक्रयं नैव कारयेत्

Una doncella dada en matrimonio equivale a diez caballos; pero el don de la tierra es aún mayor. Por ello, con todo empeño, no debe jamás hacerse que lo sagrado sea vendido.

Verse 20

विशेषतो महाक्षेत्रे सर्वपातकनाशने । चितिकाष्ठं च वै स्पृष्ट्वा यज्ञयूपांस्तथैव च । वेदविक्रयकर्तारं स्पृष्ट्वा स्नानं विधीयते

Especialmente en este gran campo sagrado que destruye todos los pecados: si alguien toca la leña de la pira funeraria, o asimismo los postes del sacrificio (yūpa), o toca a un vendedor del Veda, se prescribe el baño purificador.

Verse 21

आदेशं पठते यस्तु आदेशं च ददाति यः । द्वावेतौ पापकर्माणौ पातालतलवासिनौ

Pero quien recita un ‘ādeśa’ y quien concede tal ‘ādeśa’—ambos son agentes de actos pecaminosos, destinados a morar en Pātāla, las regiones subterráneas.

Verse 22

आदेशं पठते यस्तु राजद्वारे तु मानवः । सोऽपि देवि भवेद्वृक्ष ऊषरे कंटकावृतः । स्थितो वै नृपतिद्वारि यः कुर्याद्वेदविक्रयम्

Oh Diosa, el hombre que recita proclamaciones (ādeśa) a la puerta del rey—se convierte en un árbol en tierra estéril y salitrosa, cubierto de espinas. Asimismo, quien permanece ante la puerta real y trafica con el Veda como mercancía cae en ese mismo destino.

Verse 23

ब्रह्महत्यासमं पापं न भूतं न भविष्यति । वरं कुर्वन्ध्रुवं देवि न कुर्याद्वेदविक्रयम्

No ha existido ni existirá pecado igual a brahma-hatyā, el asesinato de un brāhmaṇa. Por ello, oh Diosa, aun buscando el propio provecho, ciertamente no debe uno dedicarse a vender el Veda.

Verse 24

हत्वा गाश्च वरं मांसं भक्षयीत द्विजाधमः । वरं जीवेत्समं म्लेच्छैर्न कुर्याद्वेदविक्रयम्

Aun un ‘dos veces nacido’ miserable—mejor sería que matara vacas y comiera su carne; mejor sería que viviera en igualdad con los mlecchas—que cometer la venta del Veda.

Verse 25

प्रत्यक्षोक्तिः प्रत्ययश्च प्रश्नपूर्वः प्रतिग्रहः । याजनाऽध्यापने वादः षड्विधो वेदविक्रयः

Se dice que la “venta del Veda” es de seis clases: declarar directamente la paga, regateo o garantía, aceptar dádivas tras ser interrogado (condicionado a preguntas), oficiar sacrificios por pago, enseñar por pago y disputar (argumentar) por ganancia.

Verse 26

वेदाक्षराणि यावन्ति नियुंक्ते स्वार्थकारणात् । तावतीर्भ्रूणहत्या वै प्राप्नुयाद्वेदविक्रयी

Cuantas sílabas védicas emplee el vendedor del Veda por interés propio, tantas veces incurre en verdad en el pecado de bhrūṇa-hatyā (matar al embrión).

Verse 27

वेदानुयोगाद्यो दद्याद्ब्राह्मणाय प्रतिग्रहम् । स पूर्वं नरकं याति ब्राह्मणस्तदनन्तरम्

Quien entregue un don a un brāhmaṇa como pago ligado al uso del Veda (como transacción por servicio védico) va primero al infierno; el brāhmaṇa que lo acepta le sigue después.

Verse 28

वैश्वदेवेन हीना ये हीनाश्चातिथ्यतोऽपि ये । कर्मणा सर्ववृषला वेदयुक्ता ह्यपि द्विजाः

Quienes descuidan la ofrenda de Vaiśvadeva y quienes también faltan a la hospitalidad hacia los huéspedes—por su conducta son enteramente como vṛṣalas (hombres viles), aun siendo “dos veces nacidos” y aun poseyendo saber védico.

Verse 29

येषामध्ययनं नास्ति ये च केचिदनग्नयः । कुलं वाऽश्रोत्रियं येषां ते सर्वे शूद्रजातयः

Aquellos en quienes no hay estudio (de la enseñanza sagrada) y aquellos que no mantienen los fuegos sagrados—cuyo linaje no es śrotriya (sin tradición védica)—todos ellos son tenidos por de condición śūdra.

Verse 30

मृतेऽहनि पितुर्यस्तु न कुर्याच्छ्राद्धमादरात् । मातुश्चैव वरारोहे स द्विजः शूद्रसंनिभः

Quien, en el día de la muerte de su padre, no realiza con reverencia el śrāddha—y del mismo modo por su madre, oh de hermosas caderas—ese ‘dos veces nacido’ es comparable a un śūdra en su condición dhármica.

Verse 31

मृतके यस्तु भुञ्जीत गृहीतशशिभास्करे । गजच्छायासु यः कश्चित्तं च शूद्रवदाचरेत्

Quien coma durante el período de impureza por muerte (sūtaka), o cuando la luna y el sol están ‘apresados’ (eclipse), y cualquiera que coma a la sombra de elefantes—debe ser tenido por quien actúa como un śūdra en la conducta dhármica.

Verse 32

ब्रह्मचारिणि यज्ञे च यतौ शिल्पिनि दीक्षिते । यज्ञे विवाहे सत्रे च सूतकं न कदाचन

Para el brahmacārin (estudiante célibe), para quien está ocupado en un yajña, para el yati (asceta), para el artesano en su labor y para el consagrado por dīkṣā—y asimismo durante un yajña, una boda o una sesión sacrificial (satra)—la impureza de sūtaka no se aplica jamás.

Verse 33

गोरक्षकान्वणिजकांस्तथा कारुकुशीलवान् । स्पृश्यान्वार्धुषिकांश्चैव विप्रान्शूद्रवदाचरेत्

A los protectores de vacas, a los comerciantes, a los artesanos y a los artistas; y también a los considerados ‘tocables’ pero socialmente degradados, junto con los usureros—tales personas, aun nacidas brāhmaṇas, han de ser tratadas como se trata a un śūdra en materia ritual.

Verse 34

ब्राह्मणः पतनीयेषु वर्तमानो विकर्मसु । दाम्भिको दुष्कृतप्रायः स च शूद्रसमः स्मृतः

El brāhmaṇa que se entrega a actos degradantes que causan caída espiritual (pātana), que vive de obras prohibidas (vikarma), que es hipócrita y mayormente inclinado al mal—ese es recordado como igual a un śūdra en la valoración del dharma.

Verse 35

अस्नाताशी मलं भुंक्ते अजापी पूयशोणितम् । अहुत्वा तु कृमीन्भुंक्ते अदत्त्वा विषभोजनम्

Quien come sin haberse bañado es como si comiera inmundicia; quien no recita japa es como si bebiera pus y sangre; quien come sin ofrecer primero al fuego sagrado/a los dioses es como si comiera gusanos; y quien come sin dar dāna (caridad) es como si comiera veneno.

Verse 36

परान्नेन तु भुक्तेन मिथुनं योऽधिगच्छति । यस्यान्नं तस्य ते पुत्रा अन्नाच्छुक्रं प्रवर्तते

Quien, tras comer el alimento de otro, se une en cópula, se dice que sus hijos pertenecen al dador de ese alimento; pues del alimento se pone en movimiento la semilla generativa (śukra).

Verse 37

राजान्नं तेज आदत्ते शूद्रान्नं ब्रह्मवर्चसम् । आयुः सुवर्णकारान्नं यशश्चर्मावकर्तिनः

La comida del rey arrebata el resplandor; la comida del śūdra arrebata el esplendor brahmánico (brahmavarcasa); la comida del orfebre arrebata la longevidad; y la comida del curtidor arrebata la fama.

Verse 38

कारुकान्नं प्रजा हन्ति बलं निर्णेजकस्य च । गणान्नं गणिकान्नं च लोकेभ्यः परिकृन्तति

La comida del artesano destruye la descendencia; la comida del lavandero destruye la fuerza; y la comida de los gaṇa (servidores del templo) y de la cortesana corta a uno de los mundos superiores.

Verse 39

पूयं चिकित्सकस्यान्नं पुंश्चल्यास्त्वन्नमिन्द्रियम् । विष्ठा वार्धुषिकस्यान्नं शस्त्रविक्रयिणो मलम्

La comida del médico se asemeja al pus; la comida de la prostituta se asemeja a la caída de los sentidos (indriya); la comida del usurero se asemeja al excremento; y la comida del vendedor de armas se asemeja a la inmundicia.

Verse 40

गायत्रीसारमात्रोऽपि वरं विप्रः सुयन्त्रितः । नायंत्रितश्चतुर्वेदी सर्वाशी सर्वविक्रयी

Mejor es un brāhmana que conoce sólo la esencia del Gāyatrī y está bien contenido, que un conocedor de los cuatro Vedas sin dominio, que come de todo y todo lo vende.

Verse 41

सद्यः पतति मांसेन लाक्षया लवणेन च । त्र्यहेण शूद्रो भवति ब्राह्मणः क्षीरविक्रयात्

Por vender carne, laca o sal, se cae de inmediato. Y por vender leche, un brāhmana se vuelve śūdra en el plazo de tres días.

Verse 42

रसा रसैर्नियंतव्या न त्वेव लवणं रसैः । कृतान्नं च कृतान्नेन तिला धान्येन तत्समाः

Los sabores deben moderarse con otros sabores, pero la sal no ha de ser ‘regulada’ por los sabores. La comida cocida se equilibra sólo con comida cocida; del mismo modo, el sésamo se corresponde con el grano como su equivalente debido.

Verse 43

भोजनाभ्यञ्जनाद्दानाद्यदन्यत्कुरुते तिलैः । कृमिभूतः स विष्ठायां पितृभिः सह मज्जति

Quien use el sésamo para fines distintos de comerlo, ungirse con él o darlo en caridad, se vuelve gusano y se hunde en la inmundicia junto con sus antepasados.

Verse 44

अपूपश्च हिरण्यं च गामश्वं पृथिवीं तिलान् । अविद्वान्प्रतिगृह्णाति भस्मीभवति काष्ठवत्

Si un ignorante acepta como dádiva tortas, oro, vacas, caballos, tierra o sésamo, queda reducido a cenizas como un leño.

Verse 45

हिरण्यमायु रत्नं च भूर्गौश्चाकर्षतस्तनुम् । अश्वश्चक्षुस्त्वचं वासो घृतं तेजस्तिलाः प्रजाः

El oro atrae la vitalidad y la vida; las joyas atraen la prosperidad; la tierra y las vacas sostienen el cuerpo. El caballo atrae la vista y la fuerza; las vestiduras amparan la piel; el ghee nutre el resplandor; el sésamo sostiene la descendencia.

Verse 46

अग्निहोत्री तपस्वी च क्षणवान्क्रियते यदि । अग्निहोत्रं तपश्चैव सर्वं तद्धनिनो धनम्

Si un ejecutor del Agnihotra y un asceta, por necesidad, llegan a depender aunque sea un instante, entonces su Agnihotra y sus austeridades—todo ello—como si fuera, se vuelve la riqueza del hombre acaudalado de quien dependen.

Verse 47

सोमविक्रयणे विष्ठा भेषजे पूयशोणितम् । नष्टं देवलके दानं ह्यप्रतिष्ठं च वार्धुके

En la venta del Soma hay pecado como de inmundicia; en el comercio de medicinas, como de pus y sangre. Se malogra la dádiva dada a un devalaka; y la dada a un prestamista se vuelve estéril, sin fruto ni honra.

Verse 48

देवार्चनपरो विप्रो वित्तार्थी भुवनत्रये । असौ देवलकोनाम हव्यकव्येषु गर्हितः

El brahmán dedicado al culto de los dioses, pero que lo hace por afán de riqueza—en los tres mundos es conocido como “devalaka”, censurado en lo tocante a las ofrendas havya y kavya a dioses y antepasados.

Verse 49

भ्रातुर्मृतस्यभायायां यो गच्छेत्कामपूर्वकम् । धर्मेणापि नियुक्तायां स ज्ञेयो दिधिषूपतिः

Quien se acerca a la esposa de su hermano difunto movido por el deseo—aun si ella ha sido designada conforme al dharma (niyoga)—debe ser conocido como didhiṣūpati, un marido censurado.

Verse 50

दाराग्निहोत्रसंयोगं कुरुते योऽग्रजे स्थिते । परिवेत्ता स विज्ञेयः परिवित्तिस्तु पूर्वजः

Quien contrae matrimonio y entra en el estado doméstico del Agnihotra mientras su hermano mayor aún no se ha casado, es conocido como parivettā; el hermano mayor se llama parivitti.

Verse 51

यो नरोऽन्यस्य वासांसि कूपोद्यानगृहाणि च । अदत्तान्युपयुंजानः स तत्पापतुरीयभाक्

El hombre que usa las ropas, pozos, jardines o casas de otro sin que le hayan sido dados (sin permiso) se hace partícipe de la cuarta parte del pecado de ese dueño.

Verse 52

आमन्त्रितस्तु यः श्राद्धे वृषल्या सह मोदते । दातुर्यद्दुष्कृतं किञ्चित्तत्सर्वं प्रतिपद्यते

Pero el hombre que, aun estando invitado a un śrāddha, se deleita allí en compañía de una mujer de conducta impura, carga sobre sí todos los pecados del donante, cualquier mal que le pertenezca.

Verse 53

ऋतामृताभ्यां जीवेत मृतेन प्रमृतेन वा । सत्यानृताभ्यां जीवेत न श्ववृत्त्या कथंचन

Debe vivirse por ṛta y amṛta, o incluso por mṛta y pramṛta; puede vivirse por satya y anṛta, pero jamás—bajo ninguna circunstancia—por śvavṛtti, el sustento servil y dependiente, como el de un perro.

Verse 54

भक्ष्यं नित्यमृतं ज्ञेयममृतं स्यादयाचितम् । मृतं तु वृद्ध्याजीवित्वं प्रमृतं कर्षणं स्मृतम्

El alimento obtenido en el curso regular (sin degradación) debe conocerse como ṛta; lo que se recibe sin mendigar se llama amṛta. El sustento por interés se llama mṛta, mientras que pramṛta se recuerda como vivir de la labranza (arar y cultivar).

Verse 55

सत्यानृतं च वाणिज्यं तेन चैवोपजीव्यते । सेवा श्ववृत्तिराख्याता तस्मात्तां परिवर्जयेत

El comercio se llama satyānṛta (mezcla de verdad y mentira), y uno puede vivir de él. Pero el servicio se denomina śvavṛtti (vida de perro); por lo tanto, debe evitarse.

Verse 56

विप्रयोनिं समासाद्य संकरं परिवर्जयेत् । मानुष्यं दुर्लभं लोके ब्राह्मण्यमधिकं ततः

Habiendo nacido en un linaje de Brāhmaṇas, uno debe evitar el saṅkara (mezcla impropia). El nacimiento humano es raro en el mundo, y la condición de Brāhmaṇa es aún más rara y superior.

Verse 57

एकशय्यासनं पक्तिर्भाण्डपक्वान्नमिश्रणम् । याजनाध्यापनं योनिस्तथा च सह भोजनम् । नवधा संकरः प्रोक्तो न कर्तव्योऽधमैः सह

Compartir cama, asiento, cocina, recipientes, enseñanza, matrimonio y comer juntos: estas nueve formas de saṅkara no deben practicarse con los viles.

Verse 58

अजीवन्कर्मणा स्वेन विप्रः क्षात्त्रं समाश्रयेत् । वैश्यकर्माऽथवा कुर्याद्वार्षलं परिवर्जयेत्

Si un Brāhmaṇa no puede subsistir con sus propios deberes, puede recurrir a los de un Kṣatriya o un Vaiśya, pero debe evitar el trabajo de un Śūdra.

Verse 59

कुसीदं कृषिवाणिज्यं प्रकुर्वीत स्वयं कृतम् । आपत्काले स्वयं कुर्वन्स्नानेन स्पृश्यते द्विजः

Puede emprender el préstamo, la agricultura y el comercio por su propio esfuerzo. En tiempos de angustia, al hacer esto él mismo, el nacido dos veces se purifica bañándose.

Verse 60

लब्धलाभः पितॄन्देवान्ब्रांह्मणांश्चैव तर्पयेत् । ते तृप्तास्तस्य तत्पापं शमयंति न संशयः

Cuando uno obtiene ganancia, debe satisfacer con tarpaṇa a los Pitṛs (ancestros), a los dioses y también a los brāhmaṇas. Cuando ellos quedan complacidos, sin duda apaciguan el pecado de esa persona.

Verse 61

जलगोशकटारामयाञ्चावृद्धिवणिक्क्रियाः । अनूपं पर्वतो राजा दुर्भिक्षे जीविका स्मृताः

En tiempo de hambruna se recuerdan como medios de sustento: el trabajo con el agua (acarrear/regar), el cuidado del ganado, el uso de carros para transporte, el servicio para complacer, la mendicidad, el préstamo con interés y la actividad mercantil. Asimismo, habitar en tierras pantanosas, en montañas o bajo la protección de un rey se cuenta también como modo de sobrevivir en la escasez.

Verse 62

असतोऽपि समादाय साधुभ्यो यः प्रयच्छति । धनं स्वामिनमात्मानं संतारयति दुस्तरात्

Aunque alguien reúna riqueza incluso de una fuente indigna, si la entrega a los virtuosos, esa riqueza—junto con su dueño—hace cruzar al dador lo que de otro modo es difícil de cruzar: el peligroso paso del saṃsāra.

Verse 63

शूद्रे समगुणं दानं वैश्ये तद्द्विगुणं स्मृतम् । श्रोत्रिये तच्च साहस्रमनन्तं चाग्निहोत्रिके

Un don dado a un Śūdra produce mérito igual al don; dado a un Vaiśya se recuerda como doble; dado a un śrotriya versado en los Vedas se vuelve mil veces; y dado a un agnihotrin se dice que es ilimitado.

Verse 64

ब्राह्मणातिक्रमो नास्ति नाचरेद्यो व्यवस्थितिम् । ज्वलंतमग्निमुत्सृज्य न हि भस्मनि हूयते

No hay ‘pasar por alto’ al brāhmaṇa, ni debe uno quebrantar el orden establecido; pues, abandonando un fuego ardiente, no se ofrecen oblaciones en la mera ceniza.

Verse 65

विद्यातपोभ्यां हीनेन नैव ग्राह्यः प्रतिग्रहः । गृह्णन्प्रदातारमधो नयत्यात्मानमेव च

Quien carece de saber y de austeridad no debe aceptar dádivas; pues al aceptarlas arrastra al donante hacia abajo—y a sí mismo también.

Verse 66

तस्माच्छ्रोत्रिय एवार्हो गुणवाञ्छीलवाञ्छुचिः । अव्यंगस्तत्र निर्दोषः पात्राणां परमं स्मृतम्

Por ello, sólo el śrotriya es verdaderamente digno—virtuoso, de buena conducta y puro; sin defecto y sin culpa—recordado como el más excelso entre los receptores.

Verse 67

कपालस्थं यथा तोयं श्वदृतौ च यथा पयः । दूषितं स्थानदोषेण वृत्तहीने तथा श्रुतम्

Como el agua guardada en un cráneo y la leche puesta en piel de perro se corrompen por el defecto del recipiente—así también el saber se mancha cuando mora en quien carece de recta conducta.

Verse 68

दत्तं पात्रमतिक्रम्य यदपात्रे प्रतिग्रहः । तद्दत्तं गामतिक्रम्य गर्दभस्य गवाह्निकम्

Si, dejando de lado al digno, el indigno acepta el don, es como desatender a la vaca y dar al asno la ración diaria destinada a la vaca.

Verse 69

वृत्तं तस्मात्तु संरक्षेद्वित्तमेति गतं पुनः । अक्षीणो वित्ततः क्षीणो वृत्ततस्तु हतो हतः

Por eso, protéjase la recta conducta, pues la riqueza, aun perdida, puede volver. Quien se arruina en bienes no está arruinado de verdad; mas quien se arruina en conducta, ése sí está perdido.

Verse 70

प्रथमं तु गुरौ दानं दत्त्वा श्रेष्ठमनुक्रमात् । ततोऽन्येषां तु विप्राणां दद्यात्पात्रानुरूपतः

Primero, conforme al debido orden, ofrézcase al propio gurú la dádiva más excelente; después, entréguese a los demás brahmanes según su idoneidad como recipientes dignos.

Verse 71

गुरौ च दत्तं यद्दानं दत्तं पात्रेषु मानवैः । निष्फलं तद्भवेत्प्रेत्य यात्युताधोगतिं प्रति

La dádiva que debía darse al gurú, pero que los hombres entregan a otros receptores —aunque sean dignos—, después de la muerte queda sin fruto y aun puede conducir a un estado de caída.

Verse 72

अवमानं गुरोः कृत्वा कोपयित्वा तु दुर्मतिः । गुर्वमानहतो मूढो न शांतिमधि गच्छति

El necio de mente perversa que ultraja al gurú y provoca su ira —abatido por ese desprecio al maestro— jamás alcanza la paz.

Verse 73

गुरोरभावे तत्पुत्रं तद्भार्यां तत्सुतं विना । पुत्रं प्रपौत्रं दौहित्रं ह्यन्यं वा तत्कुलोद्भवम्

Cuando el gurú esté ausente, debe acudirse a su hijo —excluyendo a la esposa del gurú y al hijo menor—; o al hijo de su hijo, o al hijo de su hija, o a cualquier otro nacido en ese linaje.

Verse 74

पंचयोजनमध्ये तु श्रूयते स्वगुरुर्यदा । तदा नातिक्रमेद्दानं दद्यात्पात्रेषु मानवः

Pero cuando se sabe que el propio gurú está dentro de cinco yojanas, no debe pasarse por alto su derecho: que el hombre dé caridad a recipientes dignos del modo correcto, sin descuidar lo debido al gurú.

Verse 75

यतिश्चेत्प्रार्थयेल्लोभाद्दीयमानं प्रतिग्रहम् । न तस्य देयं विद्वद्भिर्न लोभः शस्यते यतेः

Si un asceta, por codicia, solicita el don que se está ofreciendo, los sabios no deben dárselo; pues la avidez jamás es alabada en un renunciante.

Verse 76

धनं प्राप्य यतिर्लोके मौनं ज्ञानं च नाभ्यसेत् । उपभोगं तु दानेन जीवितं ब्रह्मचर्यया

Si, tras obtener riquezas en el mundo, un asceta no practica el silencio sagrado ni el conocimiento, que al menos santifique el disfrute mediante la caridad y preserve su vida mediante el brahmacarya (continencia).

Verse 77

कुले जन्म च दीक्षाभिर्ये गतास्ते नरोत्तमाः । सौभाग्यमाप्नुयाल्लोके नूनं रसविवर्जनात्

Los mejores de los hombres, ennoblecidos por nacer en una buena estirpe y por las consagradas iniciaciones (dīkṣā), alcanzan dicha en el mundo—sin duda, por abstenerse de los deleites sensuales.

Verse 78

आयुष्मत्यः प्रजाः सर्वा भवन्त्यामिषवर्जनात्

Toda la descendencia alcanza larga vida al abstenerse de la carne.

Verse 79

चीरवल्कलधृक्त्यक्त्वा वस्त्राण्याभरणानि च । नागाधिपत्यं प्राप्नोति उपवासेन मानवः

Vistiendo corteza y harapos, abandonando ropas finas y ornamentos, el hombre alcanza el señorío sobre los Nāgas mediante el ayuno.

Verse 80

क्रीडते सत्यवाक्येन स्वर्गे वै देवतैः सह । अहिंसया तथाऽरोग्यं दानात्कीर्तिमनुक्रमात्

Por decir la verdad, el hombre se recrea en el cielo junto a los dioses; por la no violencia, alcanza salud; por la caridad, fama—cada fruto en su debido orden según sus obras.

Verse 81

द्विजशुश्रूषया राज्यं द्विजत्वं चातिपुष्कलम् । दिव्यरूपमवाप्नोति देवशुश्रूषया नरः

Por el servicio devoto a los dvija (los dos veces nacidos), el hombre alcanza realeza y abundante excelencia brahmánica; por el servicio devoto a los dioses, obtiene una forma divina.

Verse 82

अन्नदानाद्भवेत्तृप्तिः सर्वकामैरनुत्तमैः । दीपस्य तु प्रदानेन चक्षुष्माञ्जायते नरः

Al donar alimento, se alcanza honda satisfacción junto con los más excelsos cumplimientos de deseo. Al donar una lámpara, el hombre nace dotado de vista clara y poderosa.

Verse 83

तुष्टिर्भवेत्सर्वकालं प्रदानाद्गन्धमाल्ययोः । लवणस्य तु दातारस्तिलानां सर्पिषस्तथा । तेजस्विनोऽपि जायन्ते भोगिनश्चिरजीविनः

Al ofrecer perfumes y guirnaldas, se obtiene dicha perdurable en todo tiempo. Y quienes dan sal, sésamo y ghee nacen radiantes, prósperos, gozadores de abundancia y de larga vida.

Verse 84

सुचित्रवस्त्राभरणोपधानं दद्यान्नरो यः शयनं द्विजाय । रूपान्वितां पक्ष्मवतीं मनोज्ञां भार्यामरालोपचितां लभेत्सः

Quien entregue a un brāhmaṇa un lecho provisto de finas telas labradas, ornamentos y ropa de cama, obtendrá una esposa hermosa—grácil, encantadora, de pestañas seductoras—adornada con nobles virtudes.

Verse 207

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्धकल्पे पात्रापात्रविचारवर्णनंनाम सप्तोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Así concluye, en el venerable Skanda Mahāpurāṇa—en la Saṃhitā de ochenta y un mil ślokas—en el séptimo, el Prabhāsa Khaṇḍa, y en la primera sección, el Prabhāsakṣetra Māhātmya—el capítulo del rito de Śrāddha titulado “Descripción del discernimiento de receptores dignos e indignos”, siendo el Capítulo 207.