Adhyaya 24

Verse 1

श्रीमार्कंडेय उवाच । पितॄणां प्रेतरूपाणां कृत्वा वाक्यं महीपते । चंद्रशर्मा द्विजश्रेष्ठो द्वारकां समुपागतः

Dijo Śrī Mārkaṇḍeya: Oh rey, tras cumplir la instrucción de sus antepasados, que se habían manifestado en forma de pretas, el excelso brāhmaṇa Candraśarmā llegó a Dvārakā.

Verse 2

रुक्मिणीसहितः कृष्णो यत्र तिष्ठति चान्वहम् । यत्र तिष्ठंति तीर्थानि तत्र यातो द्विजोत्तमः

El brāhmaṇa más eminente se dirigió al lugar donde Kṛṣṇa mora cada día junto a Rukmiṇī, allí donde los mismos tīrthas, los vados sagrados, permanecen establecidos.

Verse 3

यत्र तिष्ठंति यज्ञाश्च यत्र तिष्ठंति देवताः । यत्र तिष्ठंति ऋषयो मुनयो योगवित्तमाः

Es el lugar donde los sacrificios (yajñas) mismos moran; donde habitan los dioses; y donde permanecen firmes los ṛṣis y los munis, los más excelsos conocedores del Yoga.

Verse 4

या पुरी सिद्धगंधर्वैः सेव्यते किंनरैर्नरेः । अप्सरोगणयक्षैश्च द्वारका सर्वकामदा

Esa ciudad, honrada y frecuentada por Siddhas y Gandharvas, por Kiṃnaras y nobles hombres, y por huestes de Apsaras y Yakṣas, es Dvārakā, la que concede todos los deseos.

Verse 5

स्वर्गारोहणनिश्रेणी वहते यत्र गोमती । सा पुरी मोक्षदा नृणां दृष्टा विप्रवरेण हि

Allí donde el río Gomātī fluye como una escalinata para ascender al cielo, esa ciudad, una vez contemplada por el brāhmaṇa más excelso, es en verdad dadora de mokṣa, la liberación, a los hombres.

Verse 6

यस्याः सीमां प्रविष्टस्य ब्रह्महत्यादिपातकम् । नश्यते दर्शनादेव तां पुरीं को न सेवते

Quienquiera que entre siquiera en el límite de esa ciudad, los graves pecados, comenzando por el brahma-hatyā (matar a un brahmán), se destruyen con sólo verla; ¿quién, pues, no habría de buscar y venerar tal ciudad?

Verse 7

गत्वा कृष्णपुरीं दृष्ट्वा गोमतीं चैव सागरम् । मन्ये कृतार्थमात्मानं जीवितं यौवनं धनम्

Habiendo ido a la ciudad de Kṛṣṇa y contemplado también el Gomātī y el océano, me considero realizado: mi vida, mi juventud y mi riqueza han hallado su verdadero propósito.

Verse 8

दृष्ट्वा कृष्णपुरीं रम्यां कृष्णस्य मुखपंकजम् । धन्योऽहं कृत्यकृत्योहं सभाग्योऽहं धरातले

Al contemplar la hermosa ciudad de Kṛṣṇa y el rostro de Kṛṣṇa, semejante a un loto, soy dichoso; mis deberes están cumplidos; soy afortunado sobre esta tierra.

Verse 9

दृष्ट्वा कृष्णमुखं रम्यं रुक्मिणीं द्वारकां पुरीम् । तीर्थकोटिसहस्रैस्तु सेवितैः किं प्रयोजनम्

Habiendo contemplado el hermoso rostro de Kṛṣṇa, a Rukmiṇī y la ciudad de Dvārakā, ¿qué propósito tendría visitar millones y miles de otros tīrthas?

Verse 10

पुण्यैर्लक्षसहस्रैस्तु प्राप्ता द्वारवती शुभा । शुक्ला वैशाखमासे तु संप्राप्ता मधुसूदनी

Sólo mediante méritos acumulados por cientos de miles se alcanza la auspiciosa Dvāravatī; y en la quincena luminosa del mes de Vaiśākha se obtiene también el tiempo sagrado llamado Madhusūdanī.

Verse 11

द्वादशी त्रिस्पृशानाम पापकोटिशतापहा । धन्याः सर्वे मनुष्यास्ते वैशाखे मधुसूदनी

La Dvādaśī llamada Trispṛśā destruye cientos de crores de pecados. Bienaventurados son todos los hombres que la alcanzan en Vaiśākha, en la observancia de Madhusūdana.

Verse 12

संप्राप्ता त्रिस्पृशा यैस्तु बुधवारेण संयुता । न यज्ञैस्तु न वेदैस्तु न तीर्थैः कोटिसेवितैः । प्राप्यते तत्फलं नैव द्वारकायां यथा नृणाम्

Para quienes obtienen la Trispṛśā (Dvādaśī) unida al miércoles, ese fruto no se alcanza ni por sacrificios, ni por el estudio de los Vedas, ni siquiera por visitar crores de tīrthas: es el fruto que los hombres obtienen tal como se obtiene en Dvārakā.

Verse 13

एवमुक्त्वा द्विजश्रेष्ठो गोमतीतीरमाश्रितः । उपस्पृश्य यथान्यायं शास्त्रदृष्टेन कर्मणा

Dicho esto, el mejor de los dos veces nacidos se dirigió a la orilla del Gomati y, conforme a la regla debida, realizó el acto purificatorio prescrito (ācamana y otros), según lo ordenan los śāstras.

Verse 14

कृत्वा स्नानं यथोक्तं तु संतर्प्य पितृदेवताः । चक्रतीर्थात्समादाय शिलांश्चक्रांकिताञ्छुभान् । पूजिताः पुरुषसूक्तेन यथोक्तविधिना नृप

Tras bañarse como se prescribe y satisfacer debidamente a las deidades ancestrales, tomó del Cakratīrtha piedras auspiciosas marcadas con el Disco, y las adoró con el Puruṣasūkta conforme al rito indicado, oh Rey.

Verse 15

शिवपूजा कृता पश्चात्संस्मृत्य पितृभाषितम् । दत्त्वा पिंडोदकं सम्यक्पितॄणां विधिपूर्वकम्

Después de realizar la adoración a Śiva, recordando lo dicho por los antepasados, ofreció debidamente piṇḍa y agua a los Pitṛs conforme al rito.

Verse 16

विलेपनं च वस्त्राणि पुष्पाणि धूपदीपको । नैवेद्यानि मनोज्ञानि कंदमूलफलानि च

Ofreció ungüentos y vestiduras, flores, incienso y lámparas; y también naivedya, ofrendas de alimento gratas al corazón: raíces, tubérculos y frutos igualmente.

Verse 17

तांबूलं च सकर्पूरं कृत्वा नीराजनादिकम् । प्रदक्षिणां नमस्कारं स्तुतिपूर्वं पुनःपुनः

Ofreció tāmbūla (betel) con alcanfor, realizó el nīrājana (ārati) y ritos semejantes; y una y otra vez circunvaló y se postró—cada acto precedido por himnos de alabanza.

Verse 18

क्षमापयित्वा देवेशं चक्रे जागरणं ततः । यामत्रये व्यतीते तु चंद्रशर्मा ह्युवाच ह

Tras pedir perdón al Señor de los dioses, guardó entonces la vigilia (jāgaraṇa). Y cuando habían pasado las tres vigilias de la noche, Candraśarmā habló.

Verse 19

आतुरस्य च दीनस्य शृणु कृष्ण वचो मम । संसारभयसंत्रस्तं मां त्वमुद्धर केशव

Escucha mis palabras, oh Kṛṣṇa, pues estoy afligido y desvalido. Oh Keśava, sácame a flote: tiemblo ante el temor del saṃsāra, la existencia mundana.

Verse 20

त्वत्पादांबुज भक्तानां न दुःखं पापिनामपि । किं पुनः पापहीनानां द्वादशीसेविनां नृणाम्

Para los devotos de Tus pies de loto no hay sufrimiento, aun si fueran pecadores; ¡cuánto más, entonces, para los hombres sin pecado que observan fielmente la Dvādaśī!

Verse 21

दशमीवेधजं पापं कथितं मम पूर्वजैः । दुष्कृतं नाशमायातु त्वत्प्रसादाज्जनार्द्दन

Mis antepasados han hablado del pecado nacido del “Daśamī-vedha” (la mancha del décimo día que se superpone). Por Tu gracia, oh Janārdana, que esa mala acción sea destruida.

Verse 22

सविद्धं त्वद्दिनं कृष्ण यत्कृतं जागरं हरे । तत्पापं विलयं यातु यथालवणमंभसि

Oh Kṛṣṇa, oh Hari: si la vigilia (jāgara) que guardé en Tu día sagrado quedó “manchada” por superposición, que ese pecado se disuelva, como la sal en el agua.

Verse 23

सविद्धं वासरं यस्मा त्कृतं मम पितामहैः । प्रेतत्वं तेन संप्राप्तं महादुःखप्रसाधकम्

Porque mis abuelos, en otro tiempo, observaron de modo incorrecto un día sagrado, cayeron al estado de preta—aflicción que acarrea inmenso sufrimiento.

Verse 24

यथा प्रेतत्वनिर्मुक्ता मम पूर्वपितामहाः । मुक्तिं प्रयांति देवेश तथा कुरु जगत्पते

Oh Señor de los dioses, oh Dueño del mundo: haz que mis antiguos antepasados, liberados del estado de preta, alcancen la liberación (mokṣa).

Verse 25

पुनरेव यदुश्रेष्ठ प्रसादं कर्तुमर्हसि । अविद्यामोहितेनापि न कृतं तव पूजनम्

Oh el mejor de los Yadus, dígnate conceder Tu gracia una vez más. Engañado por la ignorancia, no realicé Tu adoración.

Verse 26

मया पापेन देवेश शिवभक्तिः समाश्रिता । तव भक्तिः कृता नैव न कृतं तव वासरम्

¡Oh Señor de los dioses! Yo, pecador, me refugié en la devoción a Śiva; pero no cultivé devoción hacia Ti, ni observé Tu día sagrado.

Verse 27

न दृष्टा द्वारका कृष्ण न स्नातो गोमतीजले । न दृष्टं पादपद्मं च त्वदीयं मोक्षदा यकम्

Oh Kṛṣṇa, no he contemplado Dvārakā; no me he bañado en las aguas del Gomati; ni he visto Tus pies de loto, dadores de liberación.

Verse 28

न कृता द्वारकायात्रा दृष्ट्वा सोमेश्वरं प्रभुम् । विफलं सुकृतं जातं यन्मया समुपार्जितम्

No emprendí la peregrinación a Dvārakā para contemplar al Señor Someśvara; por ello, el mérito que acumulé se ha vuelto estéril.

Verse 29

मत्पूर्वजैस्तु कथितं सर्वमेव सुरेश्वर । तत्पुण्यं मा वृथा यातु प्रसादात्तव केशव

Oh Señor de los dioses—oh Keśava—mis antepasados han hablado en verdad de todo esto. Por Tu gracia, que ese mérito no se pierda en vano.

Verse 30

दृष्टं तु तव वक्त्रं च दुर्ल्लभं भुवनत्रये । तन्नास्ति देवकीपुत्र पुराणेषु श्रुतं मया

Sin embargo, he visto Tu rostro, tan raro en los tres mundos. Oh hijo de Devakī, he oído en los Purāṇas que tal visión es casi inalcanzable.

Verse 31

सापराधास्तु ये केचिच्छिशुपालादयः स्मृताः । त्वत्करेण हताः कोपान्मुक्तिं प्राप्ता महीवराः

Aun aquellos recordados como ofensores—como Śiśupāla y otros—al ser abatidos por Tu mano en la ira, alcanzaron la liberación, oh gran Señor.

Verse 32

अद्यप्रभृति कर्त्तव्यं पूजनं प्रत्यहं च तत् । पलार्धेनापि विद्धं स्याद्भोक्तव्यं वासरे तव

Desde hoy en adelante, ese culto debe realizarse cada día; y aun si el ayuno quedara ‘defectuoso’ por tan solo medio pala, debe comerse únicamente en Tu día sagrado, conforme a la regla de esa observancia.

Verse 33

त्वत्प्रिया च मया कार्य्या द्वादशी व्रतसंयुता । भक्तिर्भागवतानां च कार्य्या प्राणैर्द्धनैरपि

Haré lo que Te es querido—en especial el sagrado voto de Dvādaśī—y cultivaré devoción hacia los Bhāgavatas, los devotos del Señor, honrándolos aun a costa de mi vida y de mis bienes.

Verse 34

नित्यं नामसहस्रं तु पठनीयं तव प्रियम् । पूजा तु तुलसीपत्रैर्मया कार्या सदैव हि

Cada día recitaré el Sahasranāma, los mil nombres que Te son queridos; y siempre Te rendiré culto con hojas de tulasī.

Verse 35

तुलसीकाष्ठसंभूता माला धार्य्या सदा मया । नृत्यं गीतं च कर्त्तव्यं संप्राप्ते जागरे तव

Llevaré siempre una mālā hecha de madera de tulasī; y cuando se celebre Tu vigilia nocturna (jāgara), me entregaré al canto y a la danza devocionales.

Verse 36

द्वारकायां प्रकर्त्तव्यं प्रत्यहं गमनं मया । त्वत्कथाश्रवणार्थं च नित्यं पुस्तकवाचनम्

Iré a Dvārakā cada día; y para escuchar el relato de Tus sagradas hazañas, leeré diariamente las santas escrituras.

Verse 37

नित्यं पादोदकं मूर्ध्ना मया धार्यं सुभक्तितः । नैवेद्यभक्षणं चैव करिष्यामि सुभक्तितः

Con devoción sincera, cada día pondré sobre mi cabeza el agua que ha lavado Tus pies (pādodaka); y con la misma devoción participaré del naivedya, la ofrenda consagrada.

Verse 38

निर्माल्यं शिरसा धार्य्यं त्वदीयं सादरं मया । तव दत्त्वा यदिष्टं तु भक्षणीयं सदा मया

Con reverencia pondré sobre mi cabeza el nirmālya: las guirnaldas y flores ofrecidas a Ti. Y cuanto Te sea grato, una vez ofrecido, lo tomaré siempre como Tu don santificado.

Verse 39

तथा तथा प्रकर्त्तव्यं येन तुष्टिर्भवेत्तव । तथ्यमेतन्मया कृष्ण तवाग्रे परिकीर्तितम्

De toda manera obraré para que Tú quedes complacido. Esta verdad, oh Kṛṣṇa, la he proclamado abiertamente ante Ti.

Verse 40

श्रीकृष्ण उवाच । साधुसाधु महाभाग चन्द्रशर्मन्द्विजोत्तम । आगमिष्यंति मल्लोके त्वया सह पितामहाः

Śrī Kṛṣṇa dijo: «¡Bien, bien hecho! Oh afortunado Candraśarman, el mejor de los brāhmaṇas: tus antepasados vendrán a Mi morada junto contigo».

Verse 41

पश्य प्रेतत्वनिर्मुक्ता मत्प्रसादाद्द्विजोत्तम । आकाशे गरुडारूढास्तव पूर्वपितामहाः

Mira, oh el mejor de los brāhmaṇas: por Mi gracia tus antiguos antepasados han sido liberados del estado de preta; en el cielo van montados sobre Garuḍa.

Verse 42

पितामहा ऊचुः । त्वत्प्रसादाद्वयं पुत्र मुक्तिं प्राप्ता न संशयः । प्रेतयोनेर्विनिर्मुक्ताः कृष्णवक्त्रावलोकनात्

Dijeron los antepasados: «Por tu favor, hijo querido, hemos alcanzado la liberación; no hay duda. Al contemplar el rostro de Kṛṣṇa, hemos quedado libres del estado de preta».

Verse 43

धन्यास्ते मानुषे लोके पुत्रपौत्रप्रपौत्रकाः । दृष्ट्वा श्रीसोमनाथं तु कृष्णं पश्यंति द्वारकाम्

Dichosos en el mundo humano son aquellos que, con hijos, nietos y bisnietos, contemplan a Śrī Somanātha y luego contemplan a Kṛṣṇa en Dvārakā.

Verse 44

धन्या च विधवा नारी कृष्णयात्रां करोति या । उद्धरिष्यति लोकेऽस्मिन्कुलानां निरयाच्छतम्

Dichosa también es la viuda que emprende la peregrinación a Kṛṣṇa; en este mismo mundo librará a cien linajes de su familia del infierno.

Verse 45

श्वपचोऽपि करोत्येवं यात्रां च हरिशांकरीम् । स याति परमां मुक्तिं पितृभिः परिवारितः

Incluso un śvapaca (de los nacidos más bajos) que así emprenda la peregrinación de Hari y de Śaṅkara alcanza la suprema liberación, acompañado por sus antepasados.

Verse 46

यः पुनस्तीर्थसंन्यासं कृत्वा तिष्ठति तत्र वै । विष्णुलोकान्निवृत्तिर्न कल्पकोटिशतैरपि

Además, quien, habiendo tomado la renuncia en ese lugar sagrado, permanece allí—no hay retorno para él desde el mundo de Viṣṇu, ni siquiera tras cientos de crores de kalpas.

Verse 47

वंचितास्ते न सन्देहो दृष्ट्वा सोमेश्वरं प्रभुम् । दृष्टं कृष्णमुखं नैव न स्नाता गोमतीजले

Sin duda alguna, están engañados quienes, aun habiendo visto al Señor Someśvara, no han contemplado el rostro de Kṛṣṇa ni se han bañado en las aguas del Gomatī.

Verse 48

किं जलैर्बहुभिः पुण्यैस्तीर्थकोटिसमुद्भवैः । दृष्ट्वा सोमेश्वरं यस्तु द्वारकां नैव गच्छति । धिक्कुर्वंति च तं पापं पितरो दिवि संस्थिताः

¿De qué sirven muchas “aguas santas” nacidas de crores de tīrthas? Quien, tras ver a Someśvara, no va a Dvārakā—al tal pecador lo vituperan los Pitṛs que moran en el cielo.

Verse 49

दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं कृष्णं दृष्ट्वा पुनः शिवम् । सौपर्णे कथितं पुण्यं यात्राशतसमुद्भवम्

Habiendo visto al dios Someśvara, habiendo visto a Kṛṣṇa y, de nuevo, habiendo visto a Śiva—este mérito, nacido como de cien peregrinaciones, se proclama en la enseñanza Sauparṇa (relativa a Garuḍa).

Verse 50

दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं कृष्णं नैव प्रपश्यति । मोहाद्व्यर्थगतं तस्य सर्वं संसारकर्म वै

Habiendo visto al dios Someśvara, si uno no contempla verdaderamente a Kṛṣṇa, entonces, por ilusión, todo su afán mundano en el saṃsāra se vuelve en verdad estéril.

Verse 51

आगत्य यः प्रभासे च कृष्णं पश्यति वै नरः । प्रभासायुतसंख्यं तु फलमाप्नोति यत्नतः

Aquel hombre que llega a Prabhāsa y contempla a Kṛṣṇa, con esfuerzo sincero, alcanza un fruto de mérito contado por decenas de miles de méritos de Prabhāsa.

Verse 52

यस्मात्सर्वाणि तीर्थानि सर्वे देवास्तथा मखाः । द्वारकायां समायांति त्रिकालं कृष्णसंनिधौ

Pues todos los tīrthas, todos los dioses e incluso los sacrificios (makhās) se reúnen en Dvārakā tres veces al día, en la misma presencia de Kṛṣṇa.

Verse 53

तीर्थैर्नानाविधैः पुत्र तत्स्थानैः किं प्रयोजनम् । फलं समस्ततीर्थानां दृष्ट्वा द्वारवतीं लभेत्

Oh hijo, ¿qué necesidad hay de tantos tīrthas diversos y de sus múltiples lugares? Con solo contemplar Dvāravatī (Dvārakā) se obtiene el mérito que es fruto de todos los tīrthas.

Verse 54

हते कंसे जरासन्धे नरके च निपातिते । उत्तारिते भुवो भारे कृष्णो देवकिनंदनः । चक्रे द्वारवतीं रम्यां सन्निधौ सागरस्य च

Cuando Kaṃsa y Jarāsandha fueron abatidos, y Naraka fue derribado, y el peso de la tierra quedó aliviado, Kṛṣṇa—gozo de Devakī—fundó la hermosa ciudad de Dvāravatī junto al océano.

Verse 55

स्थितः प्रीतमनाः कृष्णो लप्स्यते कामिनीसुखम्

Permaneciendo allí con el corazón complacido, Kṛṣṇa goza de la dicha amorosa, la felicidad de la unión con sus amadas.

Verse 56

ब्रह्माग्निवायुसूर्याश्च वासवाद्या दिवौकसः । मर्त्त्या विप्राश्च राजानः पातालात्पन्नगेश्वराः

Brahmā, Agni, Vāyu y Sūrya; Indra y los demás moradores del cielo; los mortales—brāhmaṇas y reyes; y desde Pātāla, los señores de las serpientes—todos se congregan allí.

Verse 57

नद्यो नदाश्च शैलाश्च वनान्युपवनानि च । पुरग्रामा ह्यरण्यानि सागराश्च सरांसि च

Ríos y arroyos, montañas, bosques y arboledas; ciudades y aldeas, parajes silvestres; océanos y lagos—todo ello, como si estuviera, se halla allí presente.

Verse 58

यक्षाश्चासुरगंधर्वाः सिद्धा विद्याधरास्तथा । रम्भाद्यप्सरसश्चैव प्रह्लादाद्या दितेः सुताः । रक्षा विभीषणाद्याश्च धनदो रक्ष नायकः

Yakṣas, asuras y gandharvas; siddhas y vidyādharas; apsaras como Rambhā; los hijos de Diti comenzando por Prahlāda; rākṣasas como Vibhīṣaṇa; y Dhanada (Kubera), señor de los yakṣas—todos se hallan allí.

Verse 59

ऋषयो मुनयः सिद्धाः सनकाद्याश्च योगिनः । ग्रहा ऋक्षाणि योगाश्च ध्रुवः परमवैष्णवः

Ṛṣis y munis, siddhas y yoguis como Sanaka y los demás; los planetas, las constelaciones y los yogas cósmicos; y Dhruva, el supremo Vaiṣṇava—todo ello está allí presente.

Verse 60

यत्किंचित्त्रिषु लोकेषु तिष्ठते स्थाणुजंगमम् । श्रीकृष्णसन्निधौ नित्यं प्रत्यहं तिष्ठते सदा

Cuanto existe en los tres mundos—sea inmóvil o móvil—permanece eternamente en la presencia de Śrī Kṛṣṇa, día tras día, sin cesar.

Verse 61

न त्यजंति पुरीं पुण्यां द्वारकां कृष्णसेविताम् । सा त्वया सेविता पुत्र सांप्रतं कृष्णदर्शनात् । पिशाचयोनिनिर्मुक्ता यास्यामः परमां गतिम्

Ellos no abandonan la ciudad santa de Dvārakā, servida por Kṛṣṇa. Tú también, hijo mío, la has venerado ahora; y por el darśana de Kṛṣṇa hemos sido liberados del nacimiento como piśāca, y alcanzaremos el estado supremo.

Verse 62

द्वादशीवेधजंपापं द्वारकायाः प्रभावतः । नष्टं पुत्र न सन्देहः संप्राप्ताः परमं पदम्

Por el propio poder de Dvārakā, el pecado nacido del “Dvādaśī-vedha” ha sido destruido. Oh hijo, no hay duda: hemos alcanzado la morada suprema.

Verse 63

द्वादशीवेधसम्भूतं यत्त्वया पापमर्जितम् । कृष्णस्य दर्शनात्क्षीणं न जह्यं द्वादशीव्रतम्

Cualquier pecado que contrajiste por la mancha (vedha) de Dvādaśī se ha consumido con la sola visión de Kṛṣṇa. Por ello, no abandones la observancia del voto de Dvādaśī.

Verse 64

रक्षणीयं प्रयत्नेन वेधो दशमिसम्भवः । नो चेत्पुत्र न संदेहः प्रेतयोनिमवाप्स्यसि

Debe guardarse con gran empeño contra el vedha que nace de Daśamī. De lo contrario, hijo mío, no hay duda: caerás en el estado de un preta.

Verse 65

त्रैलोक्य संभवं पापं तेषां भवति भूतले । सशल्यं ये प्रकुर्वंति वासरं कृष्णसंज्ञकम्

Para quienes realizan, con falta (saśalya), el día que lleva el nombre de Kṛṣṇa, el pecado nacido de los tres mundos cae sobre ellos aquí en la tierra.

Verse 66

प्रायश्चित्तं न तस्यास्ति सशल्यं वासरं हरेः । ये कुर्वंति न ते यांति मन्वतरशतैर्दिवम्

Para eso no hay expiación: celebrar el día sagrado de Hari con defecto. Quienes lo hacen no alcanzan el cielo, ni aun tras cientos de manvántaras.

Verse 67

प्रेतत्वं दुःसहं पुत्र दुःसहा यमयातना । तस्मात्पुत्र न कर्त्तव्यं सशल्यं द्वादशीव्रतम्

La condición de preta es insoportable, hijo mío, e insoportables son los tormentos de Yama. Por eso, hijo mío, no debe cumplirse el voto de Dvādaśī con defecto.

Verse 68

कारयंति हि ये त्वज्ञाः कूटयुक्ताश्च हेतुकाः । प्रेतयोनिं प्रयास्यंति पितृभिः सह सर्वतः

En verdad, esos ignorantes—astutos y dados a argüir pretextos—que hacen que se realicen tales observancias defectuosas, caerán en el estado de preta, junto con sus antepasados, por completo.

Verse 69

द्वादशी दशमीविद्धा संतानप्रविनाशिनी । ध्वंसिनी पूर्वपुण्यानां कृष्णभक्तिविनाशिनी

La Dvādaśī, cuando queda “herida” o manchada por la Daśamī, destruye la descendencia; arruina los méritos anteriores y aniquila la devoción a Kṛṣṇa.

Verse 70

स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामः प्रसादाद्रुक्मिणीपतेः । प्राप्तं विष्णुपदं पुत्र अपुनर्भवसंज्ञकम्

Sea la dicha contigo; partiremos por la gracia del Señor de Rukmiṇī. Hijo mío, has alcanzado el Viṣṇupada, la morada de Viṣṇu, llamada la liberación del renacer.

Verse 71

श्रीकृष्ण उवाच । चंद्रशर्मन्प्रसन्नोऽहं तव भक्त्या द्विजोत्तम । शैवभावप्रपन्नोऽपि यस्त्वं जातोऽसि वैष्णवः

Śrī Kṛṣṇa dijo: Oh Candraśarman, el mejor de los brāhmanes, me complazco en tu devoción; aunque inclinado al sentir śaiva, has llegado a ser un vaiṣṇava.

Verse 72

नवसप्ततिवर्षाणि न कृतं वासरे मम । संपूर्णं मत्प्रसादेन तव जातं न संशयः

Durante setenta y nueve años no realizaste la observancia en mi día sagrado. Sin embargo, por mi gracia, para ti ha quedado cumplida por completo; no hay duda.

Verse 73

एकेनैवोपवासेन त्रिस्पृशासंभवेन हि । द्वारकायाः प्रसादेन मद्दृष्ट्यालोकनेन हि

En verdad, con un solo ayuno—sobre todo el vinculado a la auspiciosa observancia de Trispṛśā—por la gracia de Dvārakā y por el mismo acto de contemplarme, se obtiene fruto espiritual.

Verse 74

अविद्यामोहितेनैव शिवभक्त्या ममार्चनम् । न कृतं मत्प्रसादेन कृतं चैव भविष्यति

Engañado por la ignorancia, no me rendiste culto mediante tu devoción a Śiva. Pero por mi gracia, ese culto—que antes no fue realizado—ciertamente llegará a cumplirse.

Verse 75

वैशाखे यैरहं दृष्टो द्वारकायां द्विजोत्तम । त्रिस्पृशावासरे चैव वंजुलीवासरे तथा

Oh mejor de los brāhmanes, quienes me contemplan en Dvārakā durante el mes de Vaiśākha—en el día de Trispṛśā y asimismo en el día de Vaṃjulī—reciben una bendición especial.

Verse 76

उन्मीलिनीदिने प्राप्ते प्राप्ते वा पक्षवर्द्धिनी । नैतेषां चापराधोऽस्ति यद्यपि ब्रह्मघातकाः

Cuando llega el día llamado Unmīlinī, o cuando llega Pakṣavarddhinī, estas personas no incurren en falta alguna, aunque de otro modo fueran culpables de matar a un brahmán.

Verse 77

जन्मप्रभृति पुण्यस्य प्रकृतस्यापि भूसुर । मत्पुरीदर्शनेनापि फलभागी भवेन्नरः

Oh brahmán, incluso el mérito que un hombre ha acumulado desde su nacimiento da fruto para él con solo contemplar (darśana) Mi ciudad.

Verse 78

दृष्ट्वा समस्ततीर्थानि प्रभासादीनि भूतले । मत्पुरीदर्शनेनैव पृष्ट्वाऽपीह भवेत्फलम्

Aunque uno haya visto todos los tīrthas de la tierra—Prabhāsa y los demás—el fruto aquí se alcanza solo por el darśana de Mi ciudad; incluso con solo preguntar por ella se obtiene mérito.

Verse 79

माहात्म्यं द्वारकायास्तु मद्दिने यत्र तत्र वा । पठेन्मम पुरीं पुण्यां लभते मत्प्रसादतः

Quien recite el Māhātmya de Dvārakā—en Mi día sagrado o en cualquier día, dondequiera que se halle—obtiene esa ciudad santa por Mi gracia.

Verse 80

मत्पुरीं वसतां पुण्यं त्रिकालं मम दर्शनात् । तत्फलं समवाप्नोति यस्त्विदं पठते कलौ

En la era de Kali, quien recite esto alcanza ese mismo fruto: el mérito de quienes habitan en Mi ciudad y Me contemplan en los tres momentos del día.

Verse 81

कलौ काशी च मथुरा ह्यवंती च द्विजोत्तम । अयोध्या च तथा माया कांची चैव च मत्पुरी

Oh el mejor de los bráhmanas, en la era de Kali, Kāśī, Mathurā, Avanti, Ayodhyā, Māyā (Haridvāra), Kāñcī y también mi ciudad son los tīrthas sagrados más eminentes.

Verse 82

शालिग्रामभवं चैव बदरी च तथोत्तमा । कुरुक्षेत्रं भृगुक्षेत्रं पुष्करं शुभसंज्ञकम्

Śāligrāma y la excelsa Badarī; Kurukṣetra, Bhṛgukṣetra y Puṣkara, célebre por su auspiciosidad: todos ellos son tīrthas eminentes.

Verse 83

प्रयागं च प्रभासं च क्षेत्रं वै हाटकेश्वरम् । गंगाद्वारं शौकरं च गंगासागरसंगमम्

Prayāga y Prabhāsa; el campo sagrado de Hāṭakeśvara; Gaṅgādvāra (Haridvāra), Śaukara y el sangam donde el Gaṅgā se une al océano: todos son lugares santos renombrados.

Verse 84

नैमिषं दण्डकारण्यं तथा वृन्दावनं द्विज । सैंधवं चार्बुदाख्यं च सर्वाण्यायतनानि च

Oh bráhmana, Naimiṣa, el bosque de Daṇḍaka y Vṛndāvana; Saiṃdhava y el lugar llamado Arbuda (el monte Ābū): en verdad, todos los sagrados santuarios quedan comprendidos.

Verse 85

वनानि मागधादीनि पुष्कराणि द्विजोत्तम । शैलराजादयः शैला हिमाद्रिप्रमुखा हि ये

Oh el mejor de los bráhmanas, los bosques que comienzan en Magadha, los sagrados Puṣkaras y las grandes montañas —Śailarāja y las cordilleras encabezadas por Himādri (el Himalaya)— todo ello queda incluido entre las santidades celebradas.

Verse 86

गंगादयश्च सरितो भूतले संति यानि वै । तीर्थानि त्रिषु कालेषु समानि द्वारकापुरः

Todos los ríos que existen sobre la tierra—comenzando por el Gaṅgā—y todos los tīrthas, los lugares sagrados: en los tres tiempos (pasado, presente y futuro) son iguales en mérito, frente a la santidad de la ciudad de Dvārakā.

Verse 87

कलिना कलितं सर्वं वर्जयित्वा तु मत्पुरीम् । विप्र वर्षशते प्राप्ते मत्पुर्यां मम दर्शने

En la era de Kali, todo queda sometido por Kali, salvo mi ciudad. Oh Brāhmaṇa, cuando hayan transcurrido cien años, en mi ciudad, en el momento de mi darśana (tu visión y audiencia conmigo)…

Verse 88

तव मृत्युर्महीदेव मत्प्रसादाद्भविष्यति । त्रिस्पृशावासरे प्राप्ते वैशाखे शुक्लपक्षतः

Oh señor de la tierra, por mi gracia acontecerá tu muerte. Cuando llegue el día de Trispṛśā, en la quincena luminosa de Vaiśākha…

Verse 89

संगमे बुधवारस्य दिवा भूमौ ममाग्रतः । दशमं द्वारमासाद्य तव प्राणस्य निर्गमम् । भविष्यति न संदेहो मत्प्रसादेन भूसुर

En la auspiciosa conjunción, en miércoles, de día, en el suelo ante mí—al alcanzar la “décima puerta”, se producirá la salida de tu aliento vital (prāṇa). No hay duda, oh Brāhmaṇa, por mi gracia.

Verse 90

स्वस्थानं गच्छ विप्रेंद्र सर्वान्कामानवाप्स्यसि । मद्भक्तानां युगांतेऽपि विनाशो नोपपद्यते

Vuelve a tu propio lugar, oh el mejor de los Brāhmaṇas; obtendrás todos tus anhelos. Aun al final de un yuga, la destrucción de mis devotos no llega a suceder.

Verse 91

मद्भक्तिं वहतां पुंसामिह लोके परेऽपि वा । नाशुभं विद्यते किंचित्कुलकोटिं नयेद्दिवम्

Para los hombres que llevan devoción hacia mí—sea en este mundo o en el venidero—no existe en absoluto nada infausto; esa devoción puede conducir incluso a diez millones de miembros del propio linaje al cielo.

Verse 92

मार्कण्डेय उवाच । ततो वर्षशते प्राप्ते गत्वा द्वारवतीं पुरीम् । प्राणान्कृष्णोपदेशेन त्यक्त्वा मोक्षं जगाम ह

Dijo Mārkaṇḍeya: Entonces, al cumplirse los cien años, fue a la ciudad de Dvāravatī; y, siguiendo la instrucción de Kṛṣṇa, abandonó el aliento vital y en verdad alcanzó la liberación.

Verse 93

इन्द्रद्युम्न तदाख्यातं माहात्म्यं द्वारकाभवम् । पुनरेव् प्रवक्ष्यामि यत्ते मनसि वर्त्तते

Oh Indradyumna, ya ha sido expuesta la sagrada grandeza de Dvārakā. Con todo, la declararé de nuevo: aquello que aún permanezca en tu mente.

Verse 94

शृण्वतां पठतां चैव माहा त्म्यं द्वारकाभवम् । सर्वं फलमवाप्नोति कृष्णेन कथितं च यत्

Quien escuche o recite este Dvārakā-māhātmya alcanza todo fruto: precisamente las recompensas que Kṛṣṇa mismo proclamó.

Verse 95

विस्तारयंति लोकेऽस्मिंल्लिखितं यस्य वेश्मनि । प्रत्यक्षं द्वारकापुण्यं प्राप्यते कृष्णसंभवम्

En este mundo, aquel en cuya casa este (māhātmya) está escrito y difundido, obtiene de manera directa el mérito sagrado de Dvārakā: un mérito nacido de Kṛṣṇa y otorgado por Kṛṣṇa.