Adhyaya 143

Verse 1

सूत उवाच । तथान्योऽपि च तत्रास्ति देवश्चित्रेश्वरो द्विजाः । चित्रपीठस्य मध्यस्थश्चित्रसौख्यप्रदो नृणाम्

Sūta dijo: Y allí también, oh nacidos dos veces, hay otra deidad: el Señor Citreśvara, que permanece en el centro del sagrado Citrapīṭha y concede a los hombres una dicha maravillosa.

Verse 2

यं दृष्ट्वा पूजयित्वा च स्नापयित्वाथवा नरः । मुच्यते परदारोत्थैः पातकैश्चोपपातकैः

Quien lo contempla, lo venera y aun lo baña (al liṅga/la imagen sagrada), queda libre de los pecados y de los pecados menores nacidos de la unión ilícita con la esposa de otro.

Verse 3

धर्षयित्वा गुरोः पत्नीं कन्यां वा निजवंशजाम् । नीचां वा व्रतयुक्तां वा कामासक्तेन चेतसा

Habiendo violado a la esposa del maestro, o a una doncella de su propio linaje, o a una mujer de baja cuna, o a una consagrada a votos, con la mente esclavizada por la lujuria...

Verse 4

चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां यस्तं पूजयते नरः । स तत्पापं निहत्याशु स्वर्गलोकं ततो व्रजेत्

Quien lo adore en la Caturdaśī de la quincena brillante de Caitra destruye rápidamente ese pecado y luego alcanza el mundo celestial.

Verse 5

तथा चित्रांगदस्तत्र जाबालिसहितो नृपः । कुमार्या सहितः सार्द्धं नग्नया तत्समुत्थया । सन्तिष्ठते तदग्रे तु शप्तो जाबालिना पुरा

Asimismo, el rey Citrāṅgada está allí, junto con Jābāli; y con una doncella —nacida de esa circunstancia— de pie desnuda, permanece estacionado ante la deidad, pues fue maldecido anteriormente por Jābāli.

Verse 6

त्रयाणामपि यस्तेषां तस्मिन्नहनि निर्वपेत् । स इष्टां लभते नारीं सिद्धिं च मनसि स्थिताम्

Quien haga una ofrenda ese día a esos tres obtiene la mujer deseada y también el cumplimiento de lo que ha mantenido en su mente.

Verse 7

ऋषय ऊचुः । कस्माज्जाबालिना शप्तः पूर्वं चित्रांगदो युवा । सा च तत्तनया कस्मात्कुमारी वस्त्रवर्जिता

Los sabios dijeron: ¿Por qué fue maldecido anteriormente el joven Citrāṅgada por Jābāli? ¿Y por qué esa doncella, su hija, está desprovista de vestiduras?

Verse 8

अद्यापि तिष्ठते तत्र विरुद्धं रूपमाश्रिता । जनहास्य करं नित्यं तस्मात्सूत वदस्व नः

Aún hoy ella permanece allí, asumiendo una forma discordante, siempre motivo de risa para la gente. Por eso, oh Sūta, dinos la causa.

Verse 9

सूत उवाच । आर्सोत्पूर्वं मुनिर्नाम्ना जाबालिरिति विश्रुतः । कौमारब्रह्मचर्येण येन चीर्णं तपः सदा

Sūta dijo: Antaño hubo un sabio, célebre con el nombre de Jābāli, que siempre practicaba la austeridad, guardando el brahmacarya desde la niñez.

Verse 10

हाटकेश्वरजं क्षेत्रं समासाद्य स सद्द्विजाः । बाल्येऽपि वयसि प्राप्ते समारेभे महत्तपः

Al llegar a la región sagrada de Hāṭakeśvara, aquel justo brāhmaṇa—aunque aún joven—emprendió una gran y ardua austeridad.

Verse 11

कृच्छ्रचांद्रायणादीनि पाराकाणि शनैःशनैः । कुर्वता तेन ते देवाः संनीता भयगोचरम्

Al ir cumpliendo poco a poco votos severos como el Kṛcchra y el Cāndrāyaṇa, y otras duras observancias, los dioses fueron llevados al ámbito del temor.

Verse 12

ततः शक्रादयो देवाः संत्रस्ता मेरुमूर्धनि । मिलित्वा चक्रिरे मंत्रं तस्य विघ्नकृते मिथः

Entonces Śakra (Indra) y los demás dioses, alarmados en la cumbre del Meru, se reunieron y deliberaron entre sí un plan para obstaculizar su austeridad.

Verse 13

यद्यस्य तपसो वृद्धिरेवं यास्यति नित्यशः । च्यावयिष्यति तन्नूनं स्वर्गराज्याच्छतक्रतुम्

Si el crecimiento de su austeridad continúa así día tras día, sin duda desalojará a Śatakratu (Indra) de la soberanía del cielo.

Verse 14

तस्माद्गच्छतु रंभाख्या तत्पार्श्वे ऽप्सरसां वरा । ब्रह्मचर्यविघाताय तस्यर्षेर्भावितात्मनः

Por ello, que Rambhā—la mejor entre las apsaras—vaya a su lado para quebrantar el brahmacarya de ese sabio, cuya mente está firmemente disciplinada.

Verse 15

ब्रह्मचर्यं तपोमूलं यतः संकीर्तितं द्विजैः । तस्याभावात्परिक्लेशः केवलं न फलं व्रते

Pues el brahmacarya es proclamado por los sabios dvija como la raíz misma de la austeridad. Sin él, un voto sólo trae aflicción, y no su fruto verdadero.

Verse 16

एवं ते निश्चयं कृत्वा समाहूय ततः परम् । रंभामूचुर्महेंद्रेण सर्वे देवास्तदादरात्

Así, tras tomar una decisión, la llamaron a Rambhā; y todos los dioses, junto con el gran Indra, le hablaron con apremio y reverencia.

Verse 17

गच्छ शीघ्रं महाभागे जाबालिर्यत्र तिष्ठति । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे तपोविघ्नाय तस्य वै

Ve pronto, afortunada, adonde mora Jābāli, en la región sagrada de Hāṭakeśvara, para obstaculizar en verdad su austeridad.

Verse 18

ते ते भावाः प्रयोक्तव्याः कथास्तास्ता मनोहराः । वर्धयंती तथा चित्ते तस्य कामं निरर्गलम्

Emplea esos gestos y esos estados del ánimo, y esas conversaciones encantadoras, para que en su mente acrecientes el deseo, sin freno alguno.

Verse 19

रंभोवाच । स मुनिर्न विजानाति कामधर्मं सुरेश्वर । अरसज्ञं कथं देव करिष्यामि स्मरान्वितम्

Dijo Rambhā: «Oh Señor de los dioses, ese sabio no conoce la ley del deseo. Oh deidad, ¿cómo haré que quien no sabe del sabor del mundo se vea conmovido por el amor?»

Verse 20

इन्द्र उवाच । एष यास्यति मद्वाक्याद्वसंतस्तस्य सन्निधौ । अस्य संदर्शनादेव भविष्यति स सस्मरः

Indra dijo: «Por mi mandato, la Primavera irá a su misma presencia. Con sólo contemplar la Primavera, él quedará agitado por el deseo.»

Verse 21

तस्माद्गच्छ द्रुतं तत्र सहानेन वरानने । संसिद्धिर्जायते येन देवकृत्यं भवेद्द्रुतम्

Por ello, ve pronto allí, oh de hermoso rostro, junto con él. Así nacerá el éxito y el cometido de los dioses se cumplirá sin demora.

Verse 22

अथ सा तं प्रणम्योच्चैः प्रस्थिता धरणीतलम् । वसंतेन समायुक्ता जाबालिर्यत्र तिष्ठति

Entonces ella se inclinó ante él con reverencia y partió por la tierra, acompañada por la Primavera, hacia el lugar donde moraba Jābāli.

Verse 23

अथाकस्मादशोकस्य संजातः पुष्पसंचयः । तिलकस्य च चूतस्य मंजर्यः समुपस्थिताः

De pronto, en el árbol aśoka surgieron racimos de flores; y también brotaron los capullos del tilaka y del mango.

Verse 24

शिशिरे च सरोजानि विकासं प्रापुरेव हि । ववौ च सुरभिर्वायुर्दाक्षिणात्यः सुकामदः

Aun en la estación fría, los lotos se abrieron en flor; y sopló una brisa fragante del sur, deleitando los sentidos y despertando el anhelo.

Verse 25

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता रंभा तत्र वराप्सराः । सलिलाशयतीरस्थो जाबालिर्यत्र तिष्ठति

Entretanto, llegó allí la excelsa apsaras Rambhā, justamente al lugar donde Jābāli moraba en la orilla del estanque.

Verse 26

अक्षमालाधृतकरो जपन्मंत्रमनेकधा । अभीष्टं श्रद्धया युक्तो विधाय पितृतर्पणम्

Con el rosario (akṣamālā) en la mano, repetía mantras de muchas maneras; dotado de śraddhā, cumplía los ritos deseados, tras ofrecer tarpaṇa a los antepasados.

Verse 27

स्नानार्थं तज्जलं साऽथ प्रविवेश वराप्सराः

Entonces aquella excelsa apsaras entró en esas aguas para bañarse.

Verse 28

विवस्त्रां तां समालोक्य सोऽपि यौवनशालिनीम् । याम्यानिलेन च स्पृष्टः कामस्य वशगो ऽभवत्

Al verla desnuda, juvenil y resplandeciente, él también—tocado por la brisa del sur—cayó bajo el dominio del deseo.

Verse 29

ततस्तस्याभवत्कंपस्तत्क्षणादेव सन्मुने । अक्षमाला कराग्राच्च पपात धरणीतले

Entonces, en ese mismo instante, oh venerable sabio, comenzó a temblar; y el rosario (akṣamālā) cayó de la punta de su mano al suelo.

Verse 30

पुलकः सर्वगात्रेषु संजज्ञेऽतीव दारुणः । अश्रुपाताः पतंति स्म कोष्णाः प्लावितभूतलाः

Un estremecimiento feroz recorrió todos sus miembros; y cálidos torrentes de lágrimas siguieron cayendo, empapando la tierra misma.

Verse 31

अथ तं क्षुभितं ज्ञात्वा चित्तज्ञा सा वराप्सराः । निर्गत्य सलिलात्तस्माच्चक्रे वस्त्रपरिग्रहम्

Entonces, al comprender que él estaba turbado por dentro, aquella noble Apsarā—experta en leer los pensamientos—salió del agua y tomó sus vestiduras.

Verse 32

ततस्तस्यांतिके गत्वा प्रणिपत्य कृतादरा । प्रोवाच मधुरं वाक्यं वर्द्धंती तस्य तन्मतम्

Luego se acercó a él, se postró con el debido respeto y pronunció dulces palabras, fortaleciendo suavemente el ánimo que había surgido en él.

Verse 33

आश्रमे सकलं ब्रह्मन्कच्चित्ते कुशलं मुने । स्वाध्याये तपसि प्राज्ञ शिष्येषु मृगपक्षिषु

«Oh sabio brahmán, ¿está todo bien en tu āśrama? Oh muni, ¿está tu mente en paz? Oh prudente: ¿prosperan tu svādhyāya (estudio sagrado) y tu tapas (austeridad), y están bien también tus discípulos, los ciervos y las aves?»

Verse 34

कुशलं मे वरारोहे सर्वत्रैवाधुना स्थितम् । विशेषेणात्र संप्राप्ता सर्वलक्षणलक्षिता

El sabio dijo: «Todo está bien para mí, oh de hermosas caderas; por doquier, en este momento, mi bienestar permanece firme. Y, sobre todo, tú has llegado aquí, adornada con todos los signos auspiciosos.»

Verse 35

का त्वं वद महाभागे मम मन्मथवर्धनी । किं देवी वासुरी वा किं पन्नगी किं तु मानुषी

«¿Quién eres tú? Dímelo, oh afortunada dama, tú que acrecientas en mí el ardor de Manmatha. ¿Eres una devī, o una mujer asura, o una doncella nāga (serpiente), o eres humana?»

Verse 36

निवेदय शरीरे मे किं न पश्यसि वेपथुम् । निरर्गलश्च रोमांचो बाष्पपूरश्च नेत्रजः

«Te lo declaro: ¿no ves el temblor en mi cuerpo? Se alza sin freno el estremecimiento de la piel, y de mis ojos brotan torrentes de lágrimas.»

Verse 37

रंभोवाच । किं ते गात्रस्वभावोऽयम् किं वान्यो व्याधिसंभवः । कच्चिदेव न ते स्वास्थ्यं प्रपश्यामि शरीरजम्

Rambhā dijo: «¿Es este estado propio de tu cuerpo, o nace de alguna otra dolencia? En verdad, no percibo en ti la salud del cuerpo.»

Verse 38

मुनिरुवाच । न मे गात्रस्वभावो न व्याधिभिश्च सुलोचने । शृणुष्व कारणं कृत्स्नं येनेदृक्संस्थितं वपुः

Dijo el sabio: «Oh de hermosos ojos, éste no es el estado natural de mi cuerpo, ni ha sido causado por enfermedad. Escucha la razón completa por la cual mi cuerpo ha llegado a estar así».

Verse 40

तदहं मन्मथाविष्टो दर्शनात्तव शोभने । ब्रह्मचर्यपरोपीत्थं महाव्रतधरोऽपि च

«Por eso, oh resplandeciente, con sólo verte he quedado preso de Manmatha (el Deseo), aunque estoy consagrado al brahmacarya y sostengo el gran voto».

Verse 41

रंभोवाच यद्येवं ब्राह्मणश्रेष्ठ मां भजस्व यथासुखम् । नात्र कश्चिद्भवेद्दोषः पण्यनारी यतोऽस्म्यहम्

Rambhā dijo: «Si es así, oh el mejor de los brāhmaṇas, gózame como te plazca. En ello no habrá falta alguna, pues por naturaleza soy una cortesana».

Verse 42

साधारणा वयं विप्र यतः सृष्टाः स्वयंभुवा । सर्वेषामेव लोकानां विशेषेण द्विजन्मनाम्

«Oh brāhmaṇa, nosotras somos para todos, pues Svayambhū (Brahmā) nos creó para el deleite de todos los mundos, especialmente para los dos veces nacidos».

Verse 43

अहं चापि समालोक्य त्वां मुने मन्मथोपमम् । हता कामशरैस्तीक्ष्णैर्न च गंतुं समुत्सहे

«Y yo también, oh sabio, al verte —hermoso como Manmatha— he sido herida por las agudas flechas del deseo y ya no tengo fuerzas para marcharme».

Verse 44

मया दृष्टाः सुराः पूर्वं यक्षा विद्याधरास्तथा । सिद्धाश्च किंनरा नागा गुह्यकाः किमु मानुषाः

En tiempos pasados he visto a los dioses, a los yakṣas y a los vidyādharas; también a los siddhas, a los kiṁnaras, a los nāgas y a los guhyakas—¿qué decir entonces de los seres humanos?

Verse 45

नेदृग्रूपं वपुस्तेषामेकस्यापि विलोकितम् । मध्ये ब्राह्मणशार्दूल तस्माद्भक्तां भजस्व माम्

Entre ellos no he visto, ni siquiera en uno solo, tal hermosura y tal figura. Por eso, oh tigre entre los brāhmaṇas, acógeme—yo, devota de ti—y goza conmigo.

Verse 46

यो नारीं कामसंतप्तां स्वयं प्राप्तां परित्यजेत् । स मूर्खः पच्यते घोरे नरके शाश्वतीः समाः

Quien rechaza a una mujer abrasada por el deseo, que ha venido por su propia voluntad, ése, necio, es cocido en un terrible infierno por años sin fin.

Verse 47

एवमुक्त्वा तया सोऽथ परिष्वक्तो महामुनिः । अनिच्छन्नपि वाक्येन हृदयेन च सस्पृहः

Dicho esto por ella, el gran sabio fue entonces estrechado en su abrazo. Aunque con palabras se negaba, en su corazón, sin embargo, sentía anhelo.

Verse 48

ततो लतानि कुंजे तं समानीय मुनीश्वरम् । कामशास्त्रोदितैर्भावै रराम कृत्रिमैर्मुनिम्

Luego, conduciendo al venerable sabio a un cenador cubierto de enredaderas, ella se recreó con el muni, adoptando estados fingidos enseñados en los tratados del deseo.

Verse 49

एवं तया समं तत्र स्थितो यावद्दिनक्षयम् । कामधर्मसमासक्तः संत्यक्ताशेषकर्मकः

Así permaneció allí con ella hasta el fin del día—absorto en el “dharma” del deseo, habiendo abandonado todos los demás deberes y actos.

Verse 50

ततो निष्कामतां प्राप्तो लज्जया परिवारितः । विससर्ज च तां रंभां शौचं चक्रे ततः परम्

Luego recobró el desapego, cercado por la vergüenza. Despidió a Rambhā y, después, realizó la purificación.

Verse 51

सापि तेन विनिर्मुक्ता कृतकृत्या विलासिनी । प्रहृष्टा प्रययौ तत्र यत्र देवाः सवासवाः

Liberada por él, aquella doncella celestial, grácil y cumplida en su propósito, partió gozosa hacia el lugar donde los dioses, junto con Indra, estaban reunidos.

Verse 143

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये जाबालिक्षोभणोनाम त्रिचत्वारिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः

Así concluye, en el Śrī Skanda Mahāpurāṇa—la recopilación de ochenta y un mil versos—en la sexta sección, el Nāgarakhaṇḍa, en la glorificación del campo sagrado de Hāṭakeśvara, el capítulo titulado «La perturbación de Jābāli», siendo el Capítulo 143.