Adhyaya 114

Verse 1

सूत उवाच । सोऽपि विप्रो द्विजश्रेष्ठा विस्फोटकपरिप्लुतः । लज्जया परया युक्तो गत्वा किंचिद्वनांतरम्

Sūta dijo: Ese brāhmaṇa también —aunque era el más destacado entre los dos veces nacidos— estaba cubierto de llagas eruptivas; abrumado por una profunda vergüenza, se fue a una parte aislada del bosque.

Verse 2

ततो वैराग्यमापन्नो रौद्रे तपसि संस्थितः । त्यक्त्वा गृहादिकं सर्वं स्नेहं दारसुतोद्भवम्

Entonces, alcanzando el desapego (Vairagya), se entregó a feroces austeridades, abandonando el hogar y todo lo demás, y renunciando a los apegos que surgen de la esposa y los hijos.

Verse 3

नियमैः संयमैश्चैव शोषयन्नात्मनस्तनुम् । किंचिज्जलाश्रयं गत्वा स्थापयित्वा महेश्वरम्

Con votos y disciplinas, mortificó su cuerpo; luego, yendo a un refugio junto a las aguas, estableció allí a Maheśvara (Śiva).

Verse 4

ततः कालेन महता तुष्टस्तस्य महेश्वरः । प्रोवाच दर्शनं गत्वा प्रार्थयस्व यथेप्सितम्

Tras mucho tiempo, Maheśvara quedó complacido con él. Apareciendo en una visión, dijo: «Pide lo que desees».

Verse 5

त्रिजात उवाच । मातृदोषादहं देव वैलक्ष्यं परमं गतः । मध्ये ब्राह्मणमुख्यानामानर्त्ताधिपतेस्तथा

Dijo Trijāta: «Oh Señor, por la falta de mi madre he caído en la más extrema deshonra: humillado en medio de los brāhmaṇas eminentes y también ante el soberano de Ānarta».

Verse 6

अहं शक्नोमि नो वक्तुं कस्यचिद्दर्शितुं विभो । त्रिजातोऽस्मीति विज्ञाय भूरिविद्यान्वितोऽपि च

«Oh Poderoso, no puedo hablar con nadie ni mostrarme a nadie; aunque poseo abundante saber, en cuanto saben que soy “Trijāta”, me rehúyen».

Verse 7

तस्मात्सर्वोत्तमस्तेषामहं चैव द्विजन्मनाम् । यथा भवामि देवेश तथा नीतिर्विधीयताम्

«Por ello, oh Señor de los dioses, dispón el medio por el cual yo llegue a ser el mejor entre esos dos veces nacidos (dvija)».

Verse 8

श्रीभगवानुवाच । चमत्कारपुरे विप्रा ये वसंति द्विजोत्तम । तेषां सर्वोत्तमो नूनं मत्प्रसादाद्भविष्यसि

El Bienaventurado Señor dijo: «Oh el más excelso de los brāhmaṇas, entre los brāhmaṇas que habitan en Camatkārapura, por Mi gracia, sin duda llegarás a ser el más eminente».

Verse 9

तस्मात्कालं प्रतीक्षस्व कञ्चित्त्वं ब्राह्मणोत्तम । समये समनुप्राप्ते त्वां च नेष्यामि तत्र वै

«Por tanto, oh mejor de los brāhmaṇas, espera algún tiempo. Cuando llegue el momento oportuno, ciertamente te conduciré allí».

Verse 10

एवमुक्त्वा स देवेशस्ततश्चादर्शनं गतः । ब्राह्मणोऽपि तपस्तेपे तथा संपूजयन्हरम्

Dicho esto, el Señor de los dioses desapareció de la vista. El brāhmaṇa también practicó austeridades, y continuó adorando a Hara (Śiva) con la debida reverencia.

Verse 11

कस्यचित्त्वथ कालस्य मत्कारपुरे द्विजाः । मौद्गल्यान्वयसंभूतो देवरातोऽभवद्द्विजः

Pasado algún tiempo, en la ciudad llamada Matkārapura, hubo un hombre dos veces nacido llamado Devarāta, nacido en el linaje de Maudgalya.

Verse 12

तस्य पुत्रः क्रथोनाम यौवनोद्धतविग्रहः । सदा गर्वसमायुक्तः पौरुषे च व्यवस्थितः

Su hijo se llamaba Kratha: arrogante en el ardor de la juventud, siempre colmado de orgullo y empeñado en exhibir su bravura varonil.

Verse 13

स कदाचिद्ययौ विप्रो नागतीर्थं प्रति द्विजाः । श्रावणस्यासिते पक्षे पंचम्यां पर्यटन्वने

En cierta ocasión, aquel brāhmaṇa partió hacia Nāga-tīrtha, oh nacidos dos veces, vagando por el bosque en el quinto día lunar de la quincena oscura de Śrāvaṇa.

Verse 14

अथापश्यत्स नागेन्द्रतनयं भूरिवर्च्चसम् । रुद्रमालमिति ख्यातं जनन्या सह संगतम्

Entonces vio al hijo del rey de las serpientes, resplandeciente de gran esplendor—conocido como Rudramāla—junto a su madre.

Verse 15

अथाऽसौ तं समालोक्य सुलघुं सर्प पुत्रकम् । जलसर्पमिति ज्ञात्वा लगुडेन व्यपोथयत्

Al ver a aquel diminuto hijo de serpiente, creyéndolo una simple culebra de agua, lo golpeó con un garrote.

Verse 16

हन्यमानेन तेनाथ प्रमुक्तः सुमहान्स्वनः । हा मातस्तात तातेति विपन्नोऽस्मि निरागसः

Mientras era golpeado, estalló un clamor potentísimo: «¡Madre! ¡Padre! ¡Padre!»—«Perezo, aunque soy inocente».

Verse 17

सोऽपि श्रुत्वाऽथ तं शब्दं ब्राह्मणो मानुषोद्भवम् । सर्पस्य भयसंत्रस्तः सत्वरं स्वगृहं ययौ

Al oír aquel grito—de origen humano—el brāhmaṇa, aterrado por la serpiente, se apresuró a volver a su propia casa.

Verse 18

अथ सा जननी तस्य निष्क्रांता सलिलाश्रयात् । यावत्पश्यति तीरस्थं तावत्पुत्रं निपातितम्

Entonces su madre salió de su morada en las aguas; y al mirar hacia la orilla, vio a su hijo tendido allí, abatido.

Verse 19

ततो मूर्च्छामनुप्राप्ता दृष्ट्वा पुत्रं तथाविधम् । यष्टिप्रहारनिर्भिन्नं सर्वांगरुधिरोक्षितम्

Entonces, al ver a su hijo en tal estado—perforado por los golpes del bastón y empapado de sangre por todo el cuerpo—cayó desvanecida.

Verse 20

अथ लब्ध्वा पुनः संज्ञां प्रलापानकरोद्बहून् । करुणं शोकसंतप्ता वाष्पपर्याकुलेक्षणा

Luego, al recobrar el sentido, profirió muchos lamentos—piadosos y desgarradores—abrasada por el dolor, con los ojos velados y temblorosos de lágrimas.

Verse 21

हाहा पुत्र परित्यक्त्वा मां च क्वासि विनिर्गतः । अनावृत्तिकरं स्थानं किं स्नेहो नास्ति ते मयि

«¡Ay, hijo mío! Dejándome atrás, ¿adónde has partido? ¿Has ido al lugar del que no hay retorno? ¿No hay en ti afecto por mí?»

Verse 22

केन त्वं निहतः पुत्र पापेन च दुरात्मना । निष्पापोऽपि च पुत्र त्वं कस्य क्रुद्धोऽद्यवै यमः

«¿Quién te ha matado, hijo mío—qué pecador de alma perversa? Aunque eres inocente, hijo, ¿contra quién está airado hoy Yama?»

Verse 23

सपुरस्य सराष्ट्रस्य सकुटुंबस्य दुर्मतेः । येन त्वं निहतोऽद्यापि पंचम्यां पूजितो न च

Que ese malintencionado—junto con su ciudad, su reino y toda su familia—que te dio muerte, no sea honrado ni siquiera en el día de Pañcamī (día de adoración).

Verse 24

रजसा क्रीडयित्वाऽद्य समागत्य चिरादथ । कामेनोत्संगमागत्य ग्लानिं नैष्यति चांबरम्

Hoy, tras jugar en el polvo, volverías al caer el día después de largo rato; y luego, con anhelo, subirías a mi regazo, manchando y arrugando tu vestido.

Verse 25

गद्गदानि मनोज्ञानि जनहास्यकराणि च । त्वया विनाऽद्य वाक्यानि को वदिष्यति मे पुरः

Esas palabras balbuceantes, encantadoras, que hacían reír a la gente—sin ti hoy, ¿quién las dirá ante mí?

Verse 26

पितुरुत्संगमाश्रित्य कूर्चाकर्षणपूर्वकम् । कः करिष्यति पुत्राऽद्य सतोषं भवता विना

Aferrado al regazo de tu padre y, antes que nada, tirando de su mechón (tuft) de cabello—hijo mío, hoy sin ti, ¿quién hará eso y traerá tal contento?

Verse 27

निषिद्धोऽसि मया वत्स त्वमायातोऽनुपृष्ठतः । मर्त्यलोकमिमं तात बहुदोषसमाकुलम्

Hijo querido, yo te lo prohibí, y aun así viniste siguiéndome. Este mundo de los mortales, hijo mío, está colmado de innumerables faltas.

Verse 28

एवं विलप्य नागी सा संक्रुद्धा शोककर्षिता । तं मृतं सुतमादाय जगामानंतसंनिधौ

Así, lamentándose, aquella Nāgī—airada y abatida por el dolor—tomó a su hijo muerto y fue a la presencia de Ananta.

Verse 29

ततस्तदग्रतः क्षिप्त्वा तं मृतं निजबालकम् । प्रलापानकरोद्दीना वियुक्ता कुररी यथा

Entonces, arrojando ante él a su pequeño hijo muerto, ella, desdichada, volvió a prorrumpir en lamentos, como el ave kurarī separada de su pareja.

Verse 30

नागराजोऽपि तं दृष्ट्वा स्वपुत्रं विनिपातितम् । जगाम सोऽपि मूर्च्छां च पुत्रशोकेन पीडितः

Al ver a su propio hijo abatido y tendido, aun el rey de los Nāgas cayó desvanecido, atormentado por el dolor por su hijo.

Verse 31

ततः सिक्तो जलैः शीतैः संज्ञां लब्ध्वा स कृच्छ्रतः । प्रलापान्कृपणांश्चक्रे प्राकृतः पुरुषो यथा

Luego, rociado con agua fría, recobró el sentido con dificultad y comenzó a proferir lamentos lastimeros, como un hombre común.

Verse 32

एतस्मिन्नंतरे नागाः सर्वे तत्र समागताः । रुरुदुर्दुःखिताः संतो बाष्पपर्याकुलेक्षणाः

Entretanto, todos los Nāgas se reunieron allí. Afligidos, lloraban, con los ojos nublados y temblorosos de lágrimas.

Verse 33

वासुकिः पद्मजः शंखस्तक्षकश्च महाविषः । शंखचूडः सचूडश्च पुंडरीकश्च दारुणः

Vāsuki, Padmaja, Śaṅkha, Takṣaka, Mahāviṣa, Śaṅkhacūḍa, Sacūḍa y el fiero Puṇḍarīka—todos esos Nāgas acudieron allí.

Verse 34

अञ्जनो वामनश्चैव कुमुदश्च तथा परः । कम्बलाश्वतरौ नागौ नागः कर्कोटकस्तथा

Añjana, Vāmana, Kumuda y otro más; los dos Nāgas Kambala y Aśvatara; y también el Nāga Karkoṭaka—ellos igualmente se congregaron.

Verse 35

पुष्पदंतः सुदंतश्च मूषको मूषकादनः । एलापत्रः सुपत्रश्च दीर्घास्यः पुष्पवाहनः

Puṣpadanta, Sudanta, Mūṣaka, Mūṣakādana, Elāpatra, Supatra, Dīrghāsya y Puṣpavāhana—estos Nāgas también acudieron.

Verse 36

एते चान्ये तथा नागास्तत्राऽयाताः सहस्रशः । पुत्रशोकाभिसतप्तं ज्ञात्वा तं पन्नगाधिपम्

Estos y muchos otros Nāgas llegaron allí por millares, al saber que el señor de las serpientes ardía consumido por el dolor de su hijo.

Verse 37

ततः संबोध्य ते सर्वे तमीशं पवनाशनम् । पूर्ववृत्तैः कथोद्भेदैर्दृष्टांतैर्विविधैरपि

Entonces todos procuraron despertar y consolar a aquel señor—Pavanāśana—con relatos de sucesos antiguos, pasajes narrativos y diversos ejemplos.

Verse 38

एवं संबोधितस्तैस्तु चिरात्पन्नगसत्तमः । अग्निदाह्यं ततश्चक्रे तस्य पुत्रस्य दुःखितः

Así, interpelado por ellos, tras largo tiempo el mejor de los Nāgas—todavía afligido—dispuso entonces la cremación por el fuego para su hijo.

Verse 39

जलदानस्य काले च सर्पान्सर्वानुवाच सः । सर्वान्नागान्प्रदानार्थं तोयस्य समुपस्थितान्

Y en el momento de la ofrenda de agua (jaladāna), se dirigió a todas las serpientes, a todos los Nāgas reunidos con el propósito de presentar el agua.

Verse 40

नाहं तोयं प्रदास्यामि स्वपुत्रस्य कथंचन । भवद्भिः प्रेरितोऽप्येवं तथान्यैरपि बांधवैः

“No ofreceré ni siquiera agua a mi propio hijo, bajo ninguna circunstancia, aunque vosotros me instéis, y también otros parientes.”

Verse 41

यावत्तस्य न दुष्टस्य मम पुत्रांतकारिणः । सदारपुत्रभृत्यस्य विहितो न परिक्षयः

“Mientras no se decrete la destrucción de ese malvado—el asesino de mi hijo—junto con su esposa, sus hijos y sus sirvientes, no realizaré la ofrenda.”

Verse 42

एवमुक्त्वा ततः शेषः शोधयामास तं द्विजम् । येन संसूदितः पुत्रो दंडकाष्ठेन पाप्मना

Dicho esto, Śeṣa se puso entonces a rastrear e identificar a aquel brāhmaṇa, el pecador por cuya mano el hijo había sido muerto con un bastón de madera.

Verse 43

ततः प्रोवाच तान्नागान्पार्श्वस्थान्पन्नगाधिपः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे यांतु मे सुहृदुत्तमाः

Entonces, el señor de las serpientes se dirigió a los nagas que estaban cerca: "Id, mis mejores amigos, al campo sagrado de Hatakeshwara".

Verse 44

पुत्रघ्नं तं निहत्याऽशु सकुटुम्बपरिग्रहम् । चमत्कारपुरं सर्वं भक्षणीयं ततः परम्

"Matad rápidamente a ese asesino de un hijo, junto con toda su familia; y después, devorad toda la ciudad de Camatkarapura".

Verse 45

तत्रैव वसतिः कार्या समस्तैः पन्नगोत्तमैः । यथा भूयो वसेन्नैव तथा कार्यं च तत्पुरम्

"Todos vosotros, serpientes supremas, debéis morar allí mismo, y esa ciudad debe ser tratada de tal manera que nunca vuelva a ser habitada".

Verse 46

एवमुक्तास्ततस्तेन नागाः प्राधान्यतः श्रुताः । गत्वाथ सत्वरं तत्र प्रथमं तं द्विजोत्तमम्

Así dirigidos por él, los principales nagas, habiendo escuchado sus palabras, fueron rápidamente allí y primero se acercaron a ese bracmán supremo.

Verse 47

देवरातसुतं सुप्तं भक्षयित्वा ततः परम् । तत्कुटुंबं समग्रं च क्रोधेन महतान्विताः

Después de devorar al hijo de Devarata mientras dormía, ellos entonces, llenos de gran ira, devoraron también a toda su familia.

Verse 48

ततोऽन्यानपि संक्रुद्धा बालान्वृद्धान्कुमारकान् । भक्षयामासुः सर्वे ते तिर्यग्योनिगता अपि

Entonces, enfurecidos, devoraron también a otros—niños, ancianos y jóvenes; todos ellos, aunque nacidos de vientres de bestias, así lo hicieron.

Verse 49

एतस्मिन्नंतरे जातः पुरे तत्र सुदारुणः । आक्रंदो ब्राह्मणेंद्राणां सर्पभक्षणसंभवः

Entretanto, en aquella ciudad se alzó un lamento sumamente terrible entre los más eminentes brāhmaṇas, nacido del devorar de los hombres por las serpientes.

Verse 50

तत्र भूमौ तथाऽन्यच्च यत्किंचिदपि दृश्यते । तत्सर्वं पन्नगैर्व्याप्तं रौद्रैः कृष्णवपुर्धरैः

Allí, sobre el suelo—y cuantoquiera que se viera—todo estaba invadido por serpientes: feroces de ánimo, de cuerpos de oscuro color.

Verse 51

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ताः केचिन्मृत्युवशं गताः । विषसं घूर्णिताः केचित्पतिता धरणीतले

Entretanto, algunos cayeron bajo el dominio de la muerte; otros, tambaleándose por el veneno, se desplomaron sobre la faz de la tierra.

Verse 52

अन्ये गृहादिकं सर्वं परित्यज्य सुतादि च । वित्रस्ताः परिधावंति वनमुद्दिश्य दूरतः

Otros, abandonando sus casas y todas sus posesiones—junto con hijos y parientes—corrían aterrados, dirigiéndose hacia el bosque lejano.

Verse 53

अन्ये मंत्रविदो विप्राः प्रयतंते समंततः । मंदं धावंति संत्रस्ता गृहीत्वौषधयः परे

Unos brāhmaṇas, diestros en mantras, se esforzaban por todas partes; otros, sobrecogidos de temor, corrían lentamente llevando consigo hierbas medicinales.

Verse 54

एवं तत्पुरमुद्दिश्य सर्वे ते पन्नगोत्तमाः । प्रचरंति यथा कश्चिन्न तत्र ब्राह्मणो वसेत्

Así, poniendo la mira en aquella ciudad, todas aquellas serpientes excelsas se movían de tal modo que ningún brāhmaṇa pudiera habitar allí.

Verse 55

अथ शून्यं पुरं कृत्वा सर्वे ते पन्नगोत्तमाः । व्यचरन्स्वेच्छया तत्र तीर्थेष्वायतनेषु च

Luego, tras dejar la ciudad desierta, todas aquellas serpientes excelsas vagaron allí a su antojo, por los tīrthas y también por los santuarios sagrados.

Verse 56

न कश्चित्पन्नगः क्षेत्रात्त्यक्त्वा निर्याति बाह्यतः । प्रविशेन्न परः कश्चित्तत्र क्षेत्रे च मानवः

Ninguna serpiente, tras salir de aquel recinto sagrado, iba al exterior; y ninguna otra persona entraba en aquella región.

Verse 57

व्यवस्थैवं समुद्भूता सर्पाणां मानुषैः सह । वधभक्षणजा न्योन्यं बाह्याभ्यंतरसंभवा

Así surgió un arreglo entre las serpientes y los hombres, nacido del mutuo matar y devorar, acontecido tanto fuera como dentro de la región.

Verse 58

एतस्मिन्नंतरे शेषो मुक्त्वा दुःखं सुतोद्भवम् । प्रहृष्टः प्रददौ तोयं तस्य जातिभिरन्वितः

Entretanto, Śeṣa—liberado del dolor nacido de su hijo—se regocijó y otorgó agua, acompañado por sus linajes, las huestes de nāgas.

Verse 59

अथ ते ब्राह्मणाः केचित्सर्पेभ्यो भयविह्वलाः । सशोका दिङ्मुखान्याशु ते सर्वे संगता मिथः

Entonces algunos brāhmaṇas, sobrecogidos por el temor a las serpientes nāga, afligidos, volvieron presto el rostro hacia las direcciones, y todos se reunieron entre sí.

Verse 60

ततो वनं समाजग्मुस्त्रिजातो यत्र संस्थितः । हरलब्धवरो हृष्टः सुमहत्तपसि स्थितः

Luego fueron al bosque donde moraba Trijāta—gozoso, por haber obtenido una gracia de Hara (Śiva), y firmemente establecido en una austeridad inmensamente grande.

Verse 61

स दृष्ट्वा ताञ्जनान्सर्वांस्तथा दुःखपरिप्लुतान् । पुत्रदारादिकं स्मृत्वा रुदतः करुणं बहु

Al ver a toda aquella gente anegada en la aflicción, y al recordar a su hijo, a su esposa y a los demás, lloró mucho, con compasión y lamento profundo.

Verse 62

सोऽपि दुःखसमायुक्तो दृष्ट्वा तान्स्वपुरोद्भवान् । ब्राह्मणेंद्रांस्ततः प्राह बाष्पव्याकुललोचनः

Él también, colmado de pena, al ver a los que habían venido de su propia ciudad, se dirigió a los más eminentes brāhmaṇas, con los ojos turbados por las lágrimas.

Verse 63

शृण्वंतु ब्राह्मणाः सर्वे वचनं मम सांप्रतम् । मया विनिर्गतेनैव तत्पुरात्तोषितो हरः

Escuchen ahora todos los brāhmaṇas mis palabras. Por mi misma partida de aquella ciudad, Hara (Śiva) ha quedado complacido.

Verse 64

तेन मह्यं वरो दत्तो वांछितो द्विजसत्तमाः । गृहीतो न मयाद्यापि प्रार्थयिष्यामि सांप्रतम्

Por ello, oh los mejores de los nacidos dos veces, se me ha concedido el don que deseaba. Aún no lo he tomado; ahora presentaré mi ruego.

Verse 65

यथा स्यात्संक्षयस्तेषां नागानां सुदुरात्मनाम् । यैः कृतं नः पुरं कृत्स्नमुद्रसं पापकर्मभिः

Que sobrevenga la destrucción de esos Nāgas sumamente perversos, por cuyas malas acciones toda nuestra ciudad ha quedado desierta y devastada.

Verse 66

एवमुक्त्वाऽथ विप्रः स त्रिजातः परमेश्वरम् । प्रार्थयामास मे देव तं वरं यच्छ सांप्रतम्

Dicho esto, el brāhmaṇa Trijāta oró a Parameśvara: «Oh Señor mío, concédeme ahora ese don».

Verse 67

ततः प्रोवाच देवेशः प्रार्थयस्व द्रुतं द्विज । येनाभीष्टं प्रयच्छामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

Entonces el Señor de los dioses dijo: «Pide pronto, oh brāhmaṇa. Así te concederé lo que anhelas, aunque sea muy difícil de obtener».

Verse 68

त्रिजात उवाच । नागैरस्मत्पुरं कृत्स्नं कृतं जनविवर्जितम् । तत्तस्मात्ते क्षयं यांतु सर्वे वृषभवाहन

Trijāta dijo: «Los Nāgas han dejado toda nuestra ciudad desierta, sin gente. Por eso, oh Señor de estandarte del Toro (Vṛṣabhavāhana), que todos ellos vayan a la destrucción».

Verse 69

येन तत्पूर्यते विप्रैर्भूयोऽपि सुरसत्तम । ममापि जायते कीर्तिः स्वस्थानोद्धरणोद्भवा

«Para que vuelva a llenarse de brāhmaṇas, oh el mejor entre los dioses; y para que también surja para mí la fama, nacida de la restauración de mi propio lugar.»

Verse 70

श्रीभगवानुवाच । नायुक्तं विहितं विप्र पन्नगैस्तैर्महात्मभिः । निर्दोषश्चापि पुत्रोऽत्र येषां विप्रेण सूदितः

El Bienaventurado Señor dijo: «Oh brāhmaṇa, no es apropiada esa ordenanza establecida por aquellas serpientes magnánimas. Pues aquí, incluso un hijo sin culpa ha sido muerto por mano de un brāhmaṇa.»

Verse 71

विशेषेण द्विजश्रेष्ठ संप्राप्ते पंचमीदिने । तत्राऽपि श्रावणे मासि पूज्यंते यत्र पन्नगाः

«En especial, oh el mejor de los dos veces nacidos, cuando llega el quinto día lunar; y, más aún, en el mes de Śrāvaṇa, en ese lugar se venera a las serpientes.»

Verse 72

तस्मात्तेऽहं प्रवक्ष्यामि सिद्धमंत्रमनुत्तमम् । यस्योच्चारणमात्रेण सर्प्पाणां नश्यते विषम्

«Por eso te revelaré un mantra perfecto e insuperable; con su sola recitación, el veneno de las serpientes queda destruido.»

Verse 73

तं मंत्रं तत्र गत्वा त्वं तद्विप्रैरखिलैर्वृतः । श्रावयस्व महाभाग तारशब्देन सर्वशः

Ve allí y, rodeado por todos esos brāhmaṇas, oh afortunado, haz que ese mantra sea proclamado por doquier con el sonido «tāra».

Verse 74

तं श्रुत्वा ये न यास्यंति पातालं पन्नगाधमाः । युष्मद्वाक्याद्भविष्यंति निर्विषास्ते न संशयः

Esas viles serpientes que, al oírlo, no descienden a Pātāla, por tu misma palabra quedarán sin veneno; de ello no hay duda.

Verse 75

त्रिजात उवाच । ब्रूहि तं मे महामंत्रं सर्वतीक्ष्णविनाशनम् । येन गत्वा निजं स्थानं सर्पानुत्सादयाम्यहम्

Dijo Trijāta: «Dime ese gran mantra que destruye todo peligro feroz, por el cual, yendo a mi propio lugar, pueda someter a las serpientes».

Verse 76

श्रीभगवानुवाच । गरं विषमिति प्रोक्तं न तत्रास्ति च सांप्रतम् । मत्प्रसादात्त्वया ह्येतदुच्चार्यं ब्राह्मणोत्तम

El Señor Bienaventurado dijo: «Lo que se llama “gara”, el veneno, ya no permanecerá allí. Por mi gracia, oh el mejor de los brāhmaṇas, esto es lo que en verdad debes pronunciar».

Verse 77

न गरं न गरं चैतच्छ्रुत्वा ये पन्नगाधमाः । तत्र स्थास्यंति ते वध्या भविष्यंति यथासुखम्

Al oír esto—«¡No hay veneno, no hay veneno!»—esas viles serpientes permanecerán allí, dignas de ser abatidas, y serán tratadas como corresponda.

Verse 78

अद्यप्रभृति तत्स्थानं नगराख्यं धरातले । भविष्यति सुविख्यातं तव कीर्तिविवर्धनम्

Desde hoy en adelante, ese lugar en la tierra será conocido con el nombre de «Nagara»; será ampliamente celebrado y acrecentará tu gloria.

Verse 79

तथान्योपि च यो विप्रो नागरः शुद्धवंशजः । नगराख्येन मंत्रेण अभिमंत्र्य त्रिधा जलम्

Asimismo, cualquier otro brāhmana—un Nāgara nacido de linaje puro—tras consagrar el agua tres veces con el mantra llamado «Nagara»…

Verse 80

प्राणिनं काल संदष्टमपि मृत्युवशंगतम् । प्रकरिष्यति जीवाढ्यं प्रक्षिप्य वदने स्वयम्

Aun un ser vivo ya mordido por el Tiempo, caído bajo el dominio mismo de la muerte, este mantra de tres sílabas, al ser puesto en la boca, lo restaurará y lo colmará de vida.

Verse 81

अन्यत्रापि स्थितो मर्त्यो मंत्रमेतं त्रिरक्षरम् । यः स्मरिष्यति संसुप्तो न हिंस्यः स्यादहेर्हि सः

Aunque un mortal se halle en otro lugar, quien recuerde este mantra de tres sílabas, incluso dormido, no será dañado por serpiente alguna.

Verse 82

स्थावरं जंगमं वापि कृत्रिमं वा गरं हि तत् । तदनेन च मंत्रेण संस्पृष्टं त्वमृतायितम्

Sea veneno de lo inmóvil o de lo móvil, o incluso preparado artificialmente: al ser tocado por este mantra, se vuelve como néctar de inmortalidad.

Verse 83

अजीर्णप्रभवा रोगा ये चान्ये जठरोद्भवाः । मंत्रस्यास्य प्रभावेन सर्वे यांति द्रुतं क्षयम्

Las enfermedades nacidas de la indigestión y otros males surgidos del vientre—por el poder de este mantra, todos ellos se destruyen con prontitud.

Verse 84

एवमुक्त्वाऽथ तं विप्रं भगवान्वृषभध्वजः । जगामादर्शनं पश्चाद्यथा दीपो वितैलकः

Habiendo hablado así a aquel brāhmaṇa, el Señor Bienaventurado, cuyo estandarte lleva al toro, desapareció de la vista—como una lámpara cuando se agota su aceite.

Verse 85

त्रिजातोऽपि समं विप्रैर्हतशेषैस्तु तैर्द्रुतम् । जगाम संप्रहृष्टात्मा चमत्कारपुरं प्रति

Entonces Trijāta también—junto con aquellos brāhmaṇas que habían vencido con presteza el peligro restante—partió con el corazón jubiloso hacia Camatkārapura.

Verse 86

एवं ते ब्राह्मणाः सर्वे त्रिजातेन समन्विताः । न गरं न गरं प्रोच्चैरुच्चरंतः समाययुः

Así, todos aquellos brāhmaṇas, acompañados por Trijāta, prosiguieron el camino repitiendo en alta voz, una y otra vez: «¡No hay veneno, no hay veneno!»

Verse 87

हाटकेश्वरजं क्षेत्रं यत्तद्व्याप्तं समंततः । रौद्रैराशीविषैः क्रूरैः शेषस्यादेशमाश्रितेः

Aquel recinto sagrado de Hāṭakeśvara se extendía por todas partes, cubierto en derredor por terribles y crueles serpientes venenosas, que obraban bajo el mandato de Śeṣa.

Verse 88

अथ ते पन्नगाः श्रुत्वा सिद्धमंत्र शिवोद्भवम् । निर्विषास्तेजसा हीनाः समन्तात्ते प्रदुद्रवुः

Entonces aquellas serpientes, al oír el mantra perfecto nacido de Śiva, quedaron sin veneno ni fulgor, y huyeron en todas direcciones.

Verse 89

वल्मीकान्केचिदासाद्य चित्ररंध्रांतरोद्भवान् । अन्ये चापि प्रजग्मुश्च पातालं दंदशूककाः

Algunas serpientes se precipitaron a los hormigueros con extraños pasajes interiores; otras también, aquellas que se arrastraban, descendieron a Pātāla, el inframundo.

Verse 90

ये केचिद्भयसंत्रस्ता वार्द्धक्येन निपीडिताः । वालत्वेन तथा चान्ये शक्नुवंति न सर्पितुम्

Unas estaban sobrecogidas por el miedo; otras, oprimidas por la vejez; y otras más, por ser aún crías, ni siquiera podían arrastrarse para huir.

Verse 91

ते सर्वे ब्राह्मणेन्द्रैस्तैः कृतस्य प्रतिकारकैः । निहताः पन्नगास्तत्र दंडकाष्ठैः सहस्रशः

Allí, todas aquellas serpientes fueron abatidas por millares con palos, por esos brāhmaṇas eminentes que ejecutaron el remedio contra lo que había sido hecho.

Verse 92

एवमुत्साद्य तान्सर्वान्ब्राह्मणास्ते गतव्यथाः । तं त्रिजातं पुरस्कृत्य स्थानकृत्यानि चक्रिरे

Así, tras destruirlos a todos, aquellos brāhmaṇas quedaron libres de aflicción; honraron a Trijāta como su guía y realizaron los ritos sagrados y los deberes propios de aquel lugar.

Verse 93

एवं तन्नगरं जातमस्मात्कालादनंतरम् । देवदेवस्य भर्गस्य प्रसादेन द्विजोत्तमाः

Así, aquel asentamiento surgió poco después de entonces, oh el mejor de los dos veces nacidos, por la gracia de Bharga, el Dios de los dioses.

Verse 94

एतद्यः पठते नित्यमाख्यानं नगरोद्भवम् । न तस्य सर्पजं क्वापि कथंचिज्जायते भयम्

Quien recita cada día este relato del origen de la ciudad, jamás, en lugar alguno y de modo alguno, será alcanzado por temor nacido de las serpientes.

Verse 114

इति श्रीस्कादे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये नगरसंज्ञोत्पत्तिवर्णनंनाम चतुर्दशोत्तरशततमोऽध्यायः

Así concluye, en el venerable Skanda Mahāpurāṇa—en la compilación de ochenta y un mil versos—en el sexto, el Nāgarakhaṇḍa, en el Māhātmya del Hāṭakeśvara-kṣetra, el capítulo llamado «Descripción del origen del nombre “Nagara”», siendo el Capítulo 114.