Adhyaya 108

Verse 1

ऋषय ऊचुः । अष्टषष्टिप्रमाणानि यानि क्षेत्राणि सूतज । त्वयोक्तानि च तान्येव नामतो नः प्रकीर्तय

Los sabios dijeron: «Oh hijo de Sūta, has hablado de los kṣetras sagrados, que son sesenta y ocho. Ahora recítanos de nuevo esos mismos kṣetras, claramente por sus nombres».

Verse 2

तथान्यानि च तीर्थानि यानि संति धरातले । तानि कीर्तय कार्त्स्न्येन परं कौतूहलं हि नः

«Y asimismo, cualesquiera otros tīrthas santos que existan sobre la tierra, relátalos por completo, pues grande es nuestro anhelo y deseo de saber».

Verse 3

सूत उवाच । यानि प्रोक्तानि तीर्थानि भवद्भिर्द्विजसत्तमाः । अष्टषष्टिप्रमाणानि तथा क्षेत्राणि भूतले

Dijo Sūta: «Oh, los mejores entre los dos veces nacidos, los tīrtha que habéis mencionado—y asimismo las regiones sagradas sobre la tierra, que suman sesenta y ocho—»

Verse 4

तानि सर्वाणि भीतानि प्रविष्टानि रसातलम् । तीर्थानि मुनिशार्दूलाः पापे ह्यत्र कलौ युगे

«Todos esos tīrtha, atemorizados, han entrado en Rasātala, oh sabios cual tigres; pues en esta era de Kali el pecado se ha vuelto dominante aquí.»

Verse 5

एतदेव पुरा पृष्टः पार्वत्या परमेश्वरः । यद्भवद्भिरहं पृष्टस्तीर्थयात्राकृते द्विजाः

«Este mismo asunto fue preguntado antaño por Pārvatī a Parameśvara; tal como ahora me lo preguntáis vosotros, oh dos veces nacidos, acerca de la peregrinación a los tīrtha.»

Verse 6

कैलासशिखरासीनः पुरा देवो महेश्वरः । सर्वैर्गणगणैः सार्धमुपविष्टो वरासने

«Antaño, el dios Maheśvara, sentado en la cumbre del Kailāsa, se asentó en un trono excelso junto con todas las huestes de sus gaṇa.»

Verse 7

प्रणाम करणार्थाय ह्यागतेष्वमरेषु च । गतेषु तेषु विप्रेंद्रा सर्वेषु त्रिदिवालयम् । अर्धासनगता देवी वाक्यमेतदुवाच ह

«Y cuando los inmortales llegaron para recibir la reverencia, y después todos partieron a sus moradas celestiales—oh el mejor de los brāhmaṇas—la Devī, sentada a medias en el asiento, pronunció estas palabras.»

Verse 8

देव्युवाच । देवदेव महादेव गंगाक्षालितशेखर । वद मे तीर्थमाहात्म्यं यद्यहं वल्लभा तव

Dijo la Devī: «Oh Dios de los dioses, oh Mahādeva, cuya cimera es lavada por el Gaṅgā: dime la grandeza de los tīrtha, si en verdad soy amada por ti».

Verse 9

तिस्रः कोट्योऽर्धकोटी च तीर्थानामिह भूतले । संख्यया नामतो देव मह्यं कीर्तय सांप्रतम्

«En esta tierra hay tres crores y medio crore de tīrtha. Oh Señor, proclámamelos ahora, tanto por su número como por sus nombres.»

Verse 10

यानि तीर्थान्यनेकानि क्षेत्राणि चैव मे प्रभो । तानि कीर्तय देवेश सुगम्यं चैव देहिनाम् । कीर्तनाच्च समग्राणां तीर्थानां लभ्यते फलम्

Oh Señor, cualesquiera que sean los muchos tīrtha y los campos sagrados (kṣetra) que son míos, decláralos, oh Señor de los dioses, para que los seres encarnados puedan acercarse con facilidad. Pues por el solo acto de alabarlos, se obtiene el fruto pleno de todos esos tīrtha.

Verse 11

ईश्वर उवाच । तीर्थशब्दो वरारोहे धर्मकृत्येषु वर्तते । धर्मस्थानेषु सर्वेषु तत्त्वं शृणु समाहिता

Īśvara dijo: «Oh de hermosas caderas, la palabra “tīrtha” se aplica a las obras del dharma. En todos los asientos del dharma, escucha—con mente recogida—su verdadero principio.»

Verse 12

माता तीर्थं पिता तीर्थं तीर्थ साधुसमागमः । धर्मानुचिंतनं चैव तथैव नियमो यमः

La madre es un tīrtha; el padre es un tīrtha; el encuentro con los sādhus es un tīrtha. Asimismo lo son la contemplación del dharma, y también la continencia y la observancia—yama y niyama.

Verse 13

पुण्याः कथा वरारोहे देवर्षीणां कृतास्तथा । आश्रयाः सन्मुनींद्राणां देवानां च तथा प्रिये

Oh de caderas hermosas, los relatos sagrados y meritorios—en especial los compuestos por los devarṣis—son también tīrthas. Asimismo, las moradas y refugios de los santos señores de los munis, y también de los dioses, oh amada.

Verse 14

भूमिभागाः पवित्राः स्युः कीर्त्यते तीर्थमित्युत । तेषां संदर्शनादेव स्मरणाच्चावगाहनात् । मुच्यंते जन्तवः पापैरपि जन्मशतोद्भवैः

Ciertas porciones de la tierra son en verdad puras; por eso se las proclama ‘tīrthas’. Con solo contemplarlas, recordarlas y bañarse o sumergirse allí, los seres quedan libres de los pecados, incluso de los acumulados a lo largo de cientos de nacimientos.

Verse 15

तथा पातकिनो ये च ये च विश्वासघातकाः । तेऽपि सर्वे तथा मुक्तास्तेषां चैवावगाहनात्

Asimismo, incluso los grandes pecadores y quienes traicionan la confianza: todos ellos quedan liberados por bañarse o sumergirse en esos tīrthas.

Verse 16

एवं पापानि संयांति नाशं सर्वांगसुन्दरि । अपि ब्रह्मवधात्पापं यद्भवेदिह देहिनाम् । तच्चापि तीर्थसंसर्गात्प्रलयं यात्यसंशयम्

Así, los pecados llegan a su destrucción, oh tú de miembros hermosos. Incluso el pecado que aquí surge para los seres encarnados por el homicidio de un brahmán (brahma-vadha): también ese, por el contacto con un tīrtha, se disuelve sin duda.

Verse 17

ममापि करसंलग्नं कपालं ब्रह्मणः पुरा । पतितं तीर्थसंसर्गात्तेषां चैवावगाहनात्

Antaño, incluso el cráneo de Brahmā que había quedado adherido a mi mano cayó—por el contacto con un tīrtha y por el baño o inmersión allí.

Verse 18

एवं सर्वेषु तीर्थेषु तथा ह्यायतनेषु च । स्नातव्यं भक्तियुक्तेन चेतसा नान्यगामिना

Así, en todos los tīrtha y también en los santuarios sagrados, debe uno bañarse con la mente unida a la devoción, sin vagar hacia otra parte.

Verse 19

यत्र स्नातैर्नरैः सम्यक्सर्वेषां लभ्यते फलम् । ममाश्रयं विशालाक्षि सर्वपातकनाशनम् । कामदं च तथा नॄणां नारीणां च विशेषतः

Allí donde, al bañarse los hombres correctamente, se alcanza el fruto para todos—ese lugar es mi amparo, oh de grandes ojos: destructor de todos los pecados y también dador de los dones deseados a los varones y, en especial, a las mujeres.

Verse 20

एतद्गुह्यतमं देवि मम नित्यव्यवस्थितम् । न कस्याऽपि मयाख्यातं देवेंद्रस्यापि पृच्छतः

Oh Diosa, ésta es mi enseñanza más secreta, eternamente firme como verdad constante. No la he revelado a nadie—ni siquiera cuando Indra, señor de los dioses, me lo preguntó.

Verse 21

वाल्लभ्यात्तव मे भद्रे कथितं वै वरानने । अष्टषष्टिः प्रगम्यानि भक्त्या तीर्थानि मानवैः

Oh bienaventurada, oh de hermoso rostro—por afecto hacia ti, en verdad lo declaro: hay sesenta y ocho tīrtha sagrados que los seres humanos deben visitar con devoción.

Verse 22

ममाश्रयाणि तान्येव सर्वपापहराणि च । कामदानि वरारोहे मत्प्रभावादसंशयम्

Esos mismos tīrtha están bajo mi amparo y también borran todos los pecados. Oh de hermosos muslos, conceden los fines deseados; por mi poder—sin duda alguna—es así.

Verse 23

यं यं कामं समाधाय तत्र तीर्थे पुमान्यदि । कृत्वा स्नानं ततो देवमर्चयेच्च महेश्वरम्

Cualquier deseo que un hombre conciba, si en ese tīrtha se baña y luego adora al Señor, Maheśvara, alcanza el fin que se propuso.

Verse 24

सुकृतं मनसि ध्यात्वा यैर्नरैः पूजितो हरिः । आस्तां तेषां वरारोहे दर्शनं स्पर्शनं तथा । स्मरणादपि मुच्यंते नराः पापैः पुराकृतैः

Aquellos que, meditando en su mente el mérito virtuoso, adoran a Hari—oh de miembros hermosos—no necesitan siquiera del ver o del tocar: aun por el solo recuerdo, los hombres quedan libres de pecados cometidos antaño.

Verse 25

एते शक्रादयो देवास्तेषु तीर्थेषु सुन्दरि । मां पूज्य त्रिदिवं प्राप्तास्तथान्ये नारदादयः

Oh hermosa, estos dioses—Indra y los demás—me adoraron en esos tīrthas y alcanzaron el cielo; así también otros, como Nārada y los semejantes.

Verse 26

तान्यहं ते प्रवक्ष्यामि विस्तरेण पृथक्पृथक् । नामतः शृणु देवेशि समाहितमनाः स्थिता

Te hablaré de esos tīrthas con detalle, uno por uno. Oh Señora del Señor, escucha sus nombres, permaneciendo con la mente recogida y atenta.

Verse 27

वाराणसी प्रयागं च नैमिषं चापरं तथा । गयाशिरः सुपुण्यं च पवित्रं कुरुजांगलम्

Vārāṇasī y Prayāga; también Naimiṣa, y asimismo otros lugares santos: Gayāśiras, de mérito supremo; y la tierra pura de Kuru-jāṅgala.

Verse 28

प्रभासं पुष्करं चैव विश्वेश्वरमथापरम । अट्टहासं महेन्द्रं च तथैवोज्जयनी च या

Prabhāsa y Puṣkara; y también Viśveśvara y otro asiento sagrado; Aṭṭahāsa y Mahendra asimismo—y del mismo modo Ujjayanī también.

Verse 29

मरुकोटिः शंकुकर्णं गोकर्णं क्षेत्रमुत्तमम् । रुद्रकोटिः स्थलेशं च हर्षितं वृषभध्वजम्

Maru-koṭi; Śaṅku-karṇa; Gokarṇa—la región sagrada excelsa; Rudra-koṭi; Sthaleśa; Harṣita; y Vṛṣabha-dhvaja (Śiva, el Señor del estandarte del Toro).

Verse 30

केदारं च तथा क्षेत्रं क्षेत्रं मध्यमकेश्वरम् । सहस्राक्षं तथा क्षेत्रं तथान्यत्कार्तिकेश्वरम्

Y está Kedāra; asimismo el kṣetra sagrado de Madhyamakeśvara; el lugar santo de Sahasrākṣa; y otro venerable sitio llamado Kārtikeśvara.

Verse 31

तथैव वस्त्रमार्गं च तथा कनखलं स्मृतम् । भद्रकर्णं च विख्यातं दण्डकाख्यं तथैव च

Asimismo están los lugares santos llamados Vastramārga; y Kanakhala, así recordado; también el célebre Bhadrakarṇa; y del mismo modo el sitio conocido como Daṇḍaka.

Verse 32

त्रिदण्डाख्यं तथा क्षेत्रं तथैव कृमिजांगलम् । एकाम्रं च तथा क्षेत्रं क्षेत्रं छागलकं तथा

Asimismo está la región sagrada llamada Tridaṇḍa; y también Kṛmijāṅgala; y el kṣetra conocido como Ekāmra; y del mismo modo el campo santo llamado Chāgalaka.

Verse 33

कालिंजरं च देवेशि तथान्यन्मण्डलेश्वरम् । काश्मीरं मरुकेशं च हरिश्चंद्रं सुशोभनम्

Oh Diosa soberana, está el tirtha de Kāliñjara; y también otro lugar santo llamado Maṇḍaleśvara; asimismo Kāśmīra, Marukeśa y el espléndido sitio de Hariścandra.

Verse 34

पुरश्चंद्रं च वामेशं कुकुटेश्वरमेव च । भस्मगात्रमथोकारं त्रिसंध्या विरजा तथा

Y están también los lugares santos llamados Puraścandra y Vāmeśa, y asimismo Kukuṭeśvara; luego Bhasmagātra, Athokāra, Trisandhyā y también Virajā.

Verse 35

अर्केश्वरं च नेपालं दुष्कर्णं करवीरकम् । जागेश्वरं तथा देवि श्रीशैलं पर्वतोत्तमम्

Y están Arkeśvara, Nepāla, Duṣkarṇa y Karavīraka; asimismo, oh Diosa, Jāgeśvara; y Śrīśaila, la más excelsa de las montañas.

Verse 36

अयोध्या चैव पातालं तथा कारोहणं महत् । देविका च नदी पुण्या भैरवं पूर्वसागरः

Y también están Ayodhyā, Pātāla y el gran Kārohaṇa; el río sagrado Devikā; el santuario de Bhairava; y el Océano del Oriente.

Verse 37

सप्तगोदावरीतीर्थं तथैव समुदाहृतम् । निर्मलेशं तथान्यच्च कर्णिकारं सुशोभनम्

Asimismo se proclama el tīrtha de Saptagodāvarī; también Nirmaleśa; y otro lugar santo, el hermoso Karṇikāra.

Verse 38

कैलासं जाह्नवीतीरं जललिंगं च वाडवम् । बदरीतीर्थवर्यं च कोटितीर्थं तथैव च

Y allí están Kailāsa; la ribera de la Jāhnavī (Gaṅgā); Jalaliṅga; Vāḍava; el excelso Badarī-tīrtha; y asimismo Koṭitīrtha.

Verse 39

विंध्याचलो हेमकूटं गन्धमादनमेव च । लिंगेश्वरं तथा क्षेत्रं लंकाद्वारं तथैव च

Y (allí están) el monte Vindhya; Hemakūṭa; y también Gandhamādana; asimismo la región sagrada de Liṅgeśvara; y también Laṅkādvāra.

Verse 40

नलेश्वरं तु मध्येशं केदारं रुद्रजालकम् । सुवर्णाख्यं च वामोरु तथान्यत्षष्टिकापथम्

“(Allí están) Naleśvara, y también Madhyeśa, Kedāra y Rudrajālaka; y asimismo Suvarṇākhya, oh Diosa de hermosos muslos—junto con otro tīrtha llamado Ṣaṣṭikāpatha.”

Verse 108

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेशवरक्षेत्रमाहात्म्ये ऽष्टषष्टितीर्थवर्णनंनामाष्टोत्तरशततमोऽध्यायः

Así concluye el capítulo ciento ocho, llamado “La Descripción de los Sesenta y Ocho Tīrthas”, en el Māhātmya del Hāṭakeśvara-kṣetra, dentro del sexto Nāgara-khaṇḍa del Śrī Skanda Mahāpurāṇa, en la Ekāśīti-sāhasrī Saṃhitā.