Adhyaya 59

Verse 1

शौनक उवाच । अत्यद्भुतमिदं सूत गुप्तक्षेत्रस्य पावनम् । महन्माहात्म्यमतुलं कीर्तितं हर्षवर्धनम्

Śaunaka dijo: Es sumamente maravilloso, oh Sūta, el poder purificador de Guptakṣetra. Se ha proclamado un vasto e incomparable māhātmya, que acrecienta el gozo.

Verse 2

पुनर्यत्सिद्धलिंगस्य पूर्वं माहात्म्यकीर्तने । इत्युक्तं यत्प्रसादेन सिद्धमातुस्तु सेत्स्यति

Y además—lo que antes se dijo al proclamar el māhātmya del Siddhaliṅga: que por la gracia de Aquel, la Siddhamātā (la Madre venerable) alcanzará ciertamente la plenitud.

Verse 3

विजयोनाम पुण्यात्मा साहाय्याच्चंडिलस्य च । को न्वसौ चंडिलोनाम विजयोनाम कस्तथा

Vijaya, de alma virtuosa, llegó a ser el auxiliador de Caṇḍila. ¿Quién es en verdad ese llamado Caṇḍila, y quién es ese Vijaya de espíritu justo que le prestó ayuda?

Verse 4

कथं च प्राप्तवान्सिद्धिं सिद्धमातुः प्रसादतः । एतदाचक्ष्व तत्त्वेन श्रोतुं कौतूहलं हि नः

¿Y cómo alcanzó la realización espiritual por la gracia de Siddhamātā? Dínoslo con verdad, pues ardemos en deseo de escucharlo.

Verse 5

सतां चरित्रश्रवणे कौतुकं कस्य नो भवेत् । उग्रश्रवा उवाच । साधु पृष्टमिदं विप्रा दूरांतरितमप्युत

¿Quién no sentiría anhelo al escuchar las vidas de los virtuosos? Dijo Ugraśravā: Bien preguntado, oh brāhmanes, aunque el asunto se remonte a tiempos muy lejanos.

Verse 6

श्रुता द्वैपायनमुखात्कथां वक्ष्यामि चात्र वः । पुरा द्रुपदराजस्य पुत्रीमासाद्य पांडवाः

Aquí os relataré una historia que oí de labios del propio Dvaipāyana. En tiempos antiguos, los Pāṇḍavas obtuvieron a la hija del rey Drupada.

Verse 7

धृतराष्ट्रमते पश्चादिंद्रप्रस्थं न्यवेशयन् । रक्षिता वासुदेवेन कदाचित्तत्र पांडवाः

Después, conforme al parecer de Dhṛtarāṣṭra, se establecieron en Indraprastha. Allí, en cierta ocasión, los Pāṇḍavas fueron protegidos por Vāsudeva.

Verse 8

उपविष्टाः सभामध्ये कथाश्चक्रुः पृथग्विधाः । देवर्षिपितृभूतानां राज्ञां चापि प्रकीर्तने

Sentados en medio del salón de asambleas, entablaron diversas conversaciones, celebrando las hazañas de los sabios divinos, de los antepasados, de los seres sutiles y también de los reyes.

Verse 9

क्रियमाणेऽथ तत्रागाद्भीमपुत्रो घटोत्कचः । तं दृष्ट्वा भ्रातरः पंच वासुदेवश्च वीर्यवान्

Mientras aquello sucedía, llegó allí Ghaṭotkaca, hijo de Bhīma. Al verlo, los cinco hermanos—y también el poderoso Vāsudeva—se levantaron en señal de respeto.

Verse 10

उत्थाय सहसा पीठादालिलिंगुर्मुदा युताः । स च तान्प्रणतः प्रह्वो ववंदे भीमनंदनः

Se levantaron de inmediato de sus asientos y lo abrazaron con alegría. Y el hijo de Bhīma, inclinado con humildad, les rindió reverencia.

Verse 11

साशिषं च ततो राज्ञा स्वोत्संग उपवेशितः । आघ्राय स्नेहतो मूर्ध्नि प्रोक्तश्च जनसंसदि

Entonces el rey, bendiciéndolo, lo sentó en su propio regazo. Con afecto besó (aspiró) su cabeza y le habló ante la asamblea.

Verse 12

युधिष्ठिर उवाच । कुत आगम्यते पुत्र क्व चायं विहृतस्त्वया । कालः क्वचित्सुखं राज्यं कुरुषे मातुलं तव

Dijo Yudhiṣṭhira: “Hijo mío, ¿de dónde vienes y por dónde has vagado? ¿Has pasado algún tiempo en bienestar, y sirves bien al reino de tu tío materno?”

Verse 13

कश्चिद्देवेषु विप्रेषु गोषु साधुषु सर्वदा । हैडंबे नापकुरुषे प्रियमेतद्धरेश्च नः

Que nadie jamás haga daño a los dioses, a los brāhmaṇas, a las vacas ni a los sādhus. Esto es querido para Haidamba, y también es querido para nuestro Señor, Dharmarāja.

Verse 14

हेडंबस्य वनं सर्वं तस्य ये सैन्यराक्षसाः । पाल्यमानास्त्वया साधो वर्धंते जनक्षेमकाः

Todo el bosque de Heḍamba y aquellos rākṣasas que sirven como sus tropas—cuando son protegidos por ti, oh virtuoso—prosperan como portadores del bienestar del pueblo.

Verse 15

कच्चिन्नंदति ते माता भृशं नः प्रियकारिणी । कन्यैव या पुरा भीमं त्यक्त्वा मानं पतिं श्रिता

¿Acaso tu madre se regocija de veras—ella que tanto obró para nuestro bien—ella que, siendo doncella antaño, rechazó a Bhīma y se acogió a un esposo digno de honor?

Verse 16

इति पृष्टो धर्मराज्ञा स्मयन्हैडंबिरब्रवीत् । हते तस्मिन्दुराचारे मातुलेऽस्मि नियोजितः

Así interrogada por Dharmarāja, Haidambī habló sonriendo: «Cuando aquel tío materno de mala conducta fue abatido, a mí se me encomendó el cargo».

Verse 17

तद्राज्यं शासने स्थाप्य दुष्टान्निघ्नंश्चराम्यहम् । माता कुशलिनी देवी तपो दिव्यमुपाश्रिता

Habiendo establecido aquel reino en un gobierno recto, recorro los lugares sometiendo a los malvados. Mi madre—la noble señora—está bien y se ha acogido a la austeridad divina.

Verse 18

मामुवाच सदा पुत्र पितॄणां भक्तिकृद्भव । सोऽहं मातुर्वचः श्रुत्वा मेरुपादात्समागतः

Ella siempre me decía: «Hijo, sé devoto de los Pitṛs, los Ancestros». Por eso, al oír las palabras de mi madre, he venido aquí desde el pie del Meru.

Verse 19

प्रणामायैव भवतां भक्तिप्रह्वेण चेतसा । आत्मानं च महत्यर्थे कस्मिंश्चित्तु नियोजितम् । भवद्भिरहमिच्छामि फलं यस्मादिदं महत्

Me postro ante vosotros con la mente inclinada en devoción. Deseo saber qué gran fruto nace de que os hayáis consagrado a un propósito tan elevado.

Verse 20

यदाज्ञापालनं पुत्रः पितॄणां सर्वदा चरेत् । अथोर्द्ध्वलोकान्स जयेदिह जायेत कीर्तिमान्

Cuando un hijo cumple siempre los mandatos de sus antepasados, conquista los mundos superiores; y en este mundo vive colmado de fama y buen nombre.

Verse 21

सूत उवाच । इत्युक्तवंतं तं राजा परिरभ्य पुनःपुनः । उवाच धर्मराट् पुत्रमानंदाश्रुः सगद्गदम्

Dijo Sūta: Tras hablar así, el rey lo abrazó una y otra vez. Entonces Dharmarāja habló al hijo, con la voz entrecortada por el gozo y las lágrimas de dicha.

Verse 22

त्वमेव नो भक्तिकारी सहायश्चापि वर्तसे

Sólo tú eres quien manifiesta devoción en nuestro nombre, y también permaneces como nuestro auxilio.

Verse 23

एतदर्थं च हैडंबे पुत्रानिच्छंति साधवः । इहामुत्र तारयंते तादृशाश्चापि पुत्रकाः

Por esta misma razón, oh Haiḍamba, los virtuosos anhelan hijos: tales hijos se vuelven salvadores, otorgando liberación tanto en este mundo como en el más allá.

Verse 24

अवश्यं यादृशी माता तादृशस्तनयो भवेत् । माता च ते भक्तिमती दृढं नस्त्वं च तादृशः

Ciertamente, como es la madre, así llega a ser el hijo. Tu madre es firme en la devoción; por ello, tú también eres sin duda de esa misma naturaleza.

Verse 25

अहो सुदुष्करं देवी कुरुते मे प्रिया वधूः । या भर्तृश्रियमुल्लंघ्य तप एव समाश्रिता

¡Ay! Mi amada esposa, esa noble señora, está realizando algo sumamente difícil: dejando de lado el esplendor y las comodidades de la fortuna de su esposo, se ha acogido únicamente a la austeridad.

Verse 26

नूनं कामेन भोगैर्वा कृत्यं वध्वा न मे मनाक् । या पुत्रसुखमन्वीक्ष्य परलोकार्थमाश्रिता

Ciertamente, mi esposa no tiene ni el más leve interés por el deseo o los placeres. Aunque contempla la dicha de tener un hijo, ha abrazado el sendero orientado al bien del más allá.

Verse 27

दुष्कुलीनापि या भक्ता सूतेऽपत्यं च भक्तिमत् । कुलीनमेव तन्मन्ये ममेदं मतमुत्तमम्

Aunque una mujer sea de linaje humilde, si es devota y da a luz descendencia devota, considero a esa familia verdaderamente noble; ésta es mi convicción más elevada.

Verse 28

एवं बहूनि वाक्यानि तानि तानि वदन्नृपः । धर्मराजः समाभाष्य केशवं वाक्यमब्रवीत्

Tras pronunciar muchas palabras de ese tenor, el rey Dharmarāja se dirigió a Keśava y habló de nuevo.

Verse 29

पुंडरीकाक्ष जानासि यथा भीमादभूदयम् । जातमात्रस्तु यश्चासीद्यौवनस्थो महाबलः

Oh, de ojos de loto, tú sabes cómo éste nació de Bhīma: apenas nacido, ya se hallaba en la lozanía de la juventud, dotado de gran fuerza.

Verse 30

अष्टानां देवयोनीनां यतो जन्म च यौवनम् । सद्य एव भवेत्तस्मात्सद्योऽस्यासीच्च यौवनम्

Porque entre los ocho vientres divinos, el nacimiento y la juventud surgen de inmediato; por eso, en su caso también, la juventud estuvo presente al instante.

Verse 31

तदस्योचितदारार्थे सदा चिंतास्ति कृष्ण मे । उचितं बत हैडंबेः क्व कलत्रं करोम्यहम्

Así pues, oh Kṛṣṇa, siempre me inquieta hallar para él una esposa adecuada. En verdad, para Haiḍamba, ¿de dónde obtendré una novia digna?

Verse 32

तद्भवान्कृष्णसर्वज्ञ त्रिलोकीमपि वेत्सि च । हैडंबेरुचिता दारान्वक्तुमर्हसि यादव

Por tanto, oh Kṛṣṇa, omnisciente y conocedor incluso de los tres mundos, oh Yādava: dígnate decirme quiénes serían esposas adecuadas para Haiḍamba.

Verse 33

सूत उवाच । एवमुक्तो धर्मराज्ञा क्षणं ध्यात्वा जनार्दनः । धर्मराजमिदं वाक्यं पदांतरितमब्रवीत्

Dijo Sūta: Así interpelado por Dharmarāja, Janārdana meditó un instante y luego respondió a Dharmarāja con palabras bien ponderadas.

Verse 34

अस्ति राजन्प्रवक्ष्यामि दारानस्योचितां शुभाम् । सांप्रतं संस्थिता रम्ये प्राग्ज्योतिषपुरे वरे

Oh Rey, te lo declararé: hay para él una novia auspiciosa y digna. Ahora mismo ella mora en la hermosa y excelsa ciudad de Prāgjyotiṣa.

Verse 35

सा च पुत्री मुरोः पार्थ दैत्यस्याद्भुतकर्मणः । योऽसौ नरकदैत्यस्य प्राणतुल्यः सखाऽभवत्

Y ella es hija de Mura, oh Pārtha, de aquel Dānava de obras maravillosas, que llegó a ser el amigo tan querido como la vida del demonio Naraka.

Verse 36

स च मे निहतो घोरः पाशदुर्गसमन्वितः । नरकश्च दुराचारस्त्वमेतद्वेत्सि सर्वशः

Aquel terrible fue abatido por mí, aunque estuviera provisto de lazos y fortalezas; y Naraka también era un malhechor: tú sabes todo esto plenamente.

Verse 37

ततो हते मुरौ दैत्ये मया तस्य सुताव्रजत् । योद्धुं मामतिवीर्यत्वाद्घोरा कामकटंकटा

Después de que yo matara al demonio Mura, su hija avanzó para combatir conmigo, por su extraordinario poder: la terrible Kāmakaṭaṅkaṭā.

Verse 38

तां ततोऽहं महायुद्धे खड्गखेटकधारिणीम् । अयोधयं महाबाणैः सुशार्ङ्गधनुषश्च्युतैः

Entonces, en aquella gran batalla, luché contra ella—portadora de espada y escudo—con poderosas flechas disparadas desde mi excelente arco Śārṅga.

Verse 39

खड्गेन चिच्छेद बाणान्मम सा च मुरोः सुता । समागम्य च खड्गेन गरुडं मूर्ध्न्यताडयत्

La hija de Mura cortó mis flechas con su espada; y acercándose, golpeó a Garuḍa en la cabeza con esa misma espada.

Verse 40

स च मोहसमाविष्टो गरुडोऽभूदचेतनः । ततस्तस्या वधार्थाय मया चक्रं समुद्यतम्

Garuḍa, vencido por el deliquio, quedó inconsciente. Entonces, para matarla, alcé mi disco.

Verse 41

चक्रं समुद्यतं दृष्ट्वा मया तस्मिन्रणाजिरे । कामाख्या नाम मां देवी पुरः स्थित्वा वचोऽब्रवीत्

Al verme alzar el disco en aquel campo de batalla, la Diosa llamada Kāmākhyā se paró ante mí y pronunció estas palabras.

Verse 42

नैनां हंतुं भवानर्हो रक्षैतां पुरुषोत्तम । अजेयत्वं मया ह्यस्या दत्तं खड्गं च खेटकम्

“No debes matarla, oh Puruṣottama; protégela. Pues yo le he otorgado invencibilidad, y le he dado una espada y un escudo.”

Verse 43

बुद्धिरप्रतिमा चापि शक्तिश्च परमा रणे । ततस्त्वया त्रिरात्रेऽपि न जितासीन्मुरोः सुता

“Su inteligencia es inigualable y su poder en la batalla es supremo. Por eso, ni siquiera en tres noches has podido vencer a la hija de Mura.”

Verse 44

एवमुक्ते तदा देवीं वचनं चाहमब्रवम् । अयमेष निवृत्तोऽस्मि वारयैनां च त्वं शुभे

Cuando ella hubo hablado así, entonces me dirigí a la Diosa: «Aquí me retiro del combate. Oh bienaventurada, tú también refrena a esa mujer».

Verse 45

ततश्चालिंग्य तां भक्तां कामाख्या वाक्यमब्रवीत् । भद्रे रणान्निवर्तस्व नायं हंतुं कथंचन

Entonces Kāmakhyā abrazó a aquella mujer devota y dijo: «Oh noble señora, vuelve del campo de batalla. A éste no se le puede dar muerte de ningún modo».

Verse 46

शक्यः केनापि समरे माधवो रणदुर्जयः । नाभूदस्ति भविष्यो वा य एनं संयुगे जयेत्

Mādhava, invencible en la guerra, no puede ser vencido por nadie en batalla. No hubo, no hay ni habrá quien pueda derrotarlo en combate.

Verse 47

अपि वा त्र्यंबकः पुत्रि नैनं शक्तः कुतोऽन्यकः । तस्मादेनं नमस्कृत्य भाविनं श्वशुरं शुभे

Aun Tryambaka (Śiva) mismo, oh hija, no es capaz de someterlo; ¿cuánto menos otro? Por eso, oh bienaventurada, inclínate ante él con reverencia, pues ha de ser tu futuro suegro.

Verse 48

रणादस्मान्निवर्तस्व तवोचितमिदं स्फुटम् । अस्य भ्रातुर्हि भीमस्य स्नुषा त्वं च भविष्यसि

Apártate de esta batalla: esto es, con toda claridad, lo que te conviene. Pues llegarás a ser la nuera de su hermano, Bhīma.

Verse 49

तस्मात्त्वं श्वशुरं भद्रे सम्मानय जनार्दनम् । न च शोकस्त्वया कार्यः पितरं प्रति पंडिते

Por tanto, oh noble señora, honra a Janārdana como a tu suegro, cual si fuera tu padre. Y tú, sabia, no debes afligirte a causa de tu padre.

Verse 50

जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुव जन्म मृतस्य च । बहवश्चाऽस्य वेत्तारो वद केनापि वार्यते

Para quien ha nacido, la muerte es segura; y para quien ha muerto, también es segura la nueva existencia. Muchos conocen esta verdad: dime, ¿por quién puede ser impedida?

Verse 51

ऋषींश्च देवांश्च महासुरांश्च त्रैविद्यविद्यान्पुरुषान्नृपांश्च । कान्मृत्युरेको न पतेत काले परावरज्ञोऽत्र न मुह्यते क्वचित्

Rishis, dioses, grandes asuras, conocedores de la triple ciencia védica, hombres y reyes: cuando llega el tiempo, ¿sobre quién no cae la única Muerte? Quien conoce lo superior y lo inferior, el orden verdadero, jamás se extravía aquí.

Verse 52

श्लाघ्य एव हि ते मृत्युः पितुरस्माज्जनार्दृनात् । सर्वपातकनिर्मुक्तो गतोऽसौ धाम वैष्णवम्

En verdad, la muerte de tu padre a manos de este Janārdana es digna de alabanza: libre de todo pecado, ha partido a la morada vaiṣṇava.

Verse 53

एवं कामाख्यया प्रोक्ता सा च कामकटंकटा । त्यक्त्वा क्रोधं च संवृत्य गात्राणि प्रणता च माम्

Así, al ser ella llamada por mí con el nombre de “Kāmākhyā”, aquella Kāmakaṭaṃkaṭā abandonó su ira, se serenó, contuvo sus miembros y se postró ante mí con reverencia.

Verse 54

तामहं साशिषं चापि प्रावोचं भरतर्षभ । अस्मिन्नेव पुरे तिष्ठ भगदत्तप्रपूजिता

Oh toro entre los Bhāratas, entonces le impartí bendiciones y le dije: «Permanece en esta misma ciudad, honrada por el culto de Bhagadatta».

Verse 55

मया देव्या पृथिव्या च भगदत्तः कृतो नृपः । स ते पूजां बहुविधां करिष्यति स्वसुर्यथा

Por mí, junto con la Diosa Tierra, Bhagadatta fue hecho rey. Él te rendirá adoración de muchas clases, como se honra al propio suegro.

Verse 56

वसंती चात्र तं वीरं हैडिंबं पतिमाप्स्यसि । एवमाश्वास्य तां देवीं मौर्वीं चाहं व्यसर्जयम्

«Habitando aquí, obtendrás por esposo a ese héroe, Haiḍimba.» Así consolé a la diosa Maurvī y la despedí.

Verse 57

सा स्थिता च पुरे तत्र गतोऽहं शक्रसद्म च । ततो द्वारवतीं प्राप्य त्वया सह समागतः

Ella permaneció allí en aquella ciudad, y yo partí a la morada de Śakra. Luego, al llegar a Dvāravatī, me encontré contigo.

Verse 58

एवमेषोचिता दारा हैडंबेर्विद्यते शुभा । कामाख्ये च रणे घोरा या विद्युदिव भासते

Así, esta mujer auspiciosa llegó a ser la esposa digna de Haiḍimba—terrible en la pavorosa batalla de Kāmākhyā, resplandeciente como el relámpago.

Verse 59

न च रूपं वर्णितं मे श्वशुरस्योचितं यतः । साधोर्हि नैतदुचितं सर्वस्त्रीणां प्रवर्णनम्

No he descrito su hermosura, pues tal mirada conviene al suegro; en verdad, para un hombre virtuoso no es propio detallar las formas de todas las mujeres.

Verse 60

पुनरेकश्च समयः कृतस्तं शृणु यस्तया । यो मां निरुत्तरां प्रश्ने कृत्वैव विजयेत्पुमान्

Escucha también otra condición que ella estableció: el hombre que me venza dejándome sin respuesta ante una pregunta, ése será el vencedor.

Verse 61

यो मे प्रतिबलश्चापि स मे भर्ता भविष्यति । एवं च समयं श्रुत्वा बहवो दैत्यराक्षसाः

«Quien sea igual a mí en fuerza, ése será mi esposo». Al oír esta condición, muchos Dānavas y Rākṣasas acudieron.

Verse 62

तस्या जयार्थमगमंस्तेऽपि जित्वा हतास्तया । यो य एनां गतः पूर्वं न स भूयो न्यवर्तत

Fueron en busca de la victoria sobre ella, pero aun tras vencer a otros, fueron abatidos por su mano. Quien se le había acercado antes no volvió jamás.

Verse 63

वह्नेरिव प्रभां दीप्तां पतंगानां समुच्चयः । एवमेतादृशीं मौर्वीं जेतुमुत्सहते यदि

Como un enjambre de polillas que pretendiera conquistar el fulgor ardiente del fuego, así de temerario es quien crea poder vencer a esa formidable Maurvī.

Verse 64

घटोत्कचो महावीर्यो भार्यास्य नियतं भवेत्

Ghaṭotkaca, héroe de gran poder, ciertamente llegaría a ser su esposo.

Verse 65

युधिष्ठिर उवाच । अलं सर्वगुणैस्तस्या यस्यास्त्वेको गुणो महान् । क्रियते किं हि क्षीरेण यदि तद्विषमिश्रितम्

Dijo Yudhiṣṭhira: «¿De qué sirven en ella muchas virtudes, si un solo defecto es grande? ¿Qué puede hacer la leche si está mezclada con veneno?»

Verse 66

प्राणाधिकं भैमसेनिं कथं केवलसाहसात् । क्षिपेयं तव वाक्यानां शुद्धानां चाथ कोविदम्

¿Cómo podría yo, por mero arrojo temerario, desechar a Bhīmasena, más querido que la vida? ¿Y cómo podría desoír tus palabras, puras y sabias?

Verse 67

अन्या अपि स्त्रियः संति देशे देशे जनार्दन । बह्व्यस्तासां वरां कांचिद्योषितं वक्तुमर्हसि

Oh Janārdana, en muchas tierras hay también otras mujeres. Entre ellas, debes nombrar a alguna doncella excelente.

Verse 68

भीम उवाच । सम्यगुक्तं केशवेन वाक्यं बह्वर्थमुत्तमम् । राज्ञा पुनः स्नेहवशाद्यदुक्तं तन्न भाति मे

Bhīma dijo: «Keśava ha hablado con acierto; sus palabras son excelentes y colmadas de sentido. Pero lo que el rey dijo por afecto no me complace.»

Verse 69

कार्ये दुःसाध्य एव स्यात्क्षत्रियस्य पराक्रमः । करींद्रस्येव यूथेषु गजानां न मृगेषु च

El valor de un kṣatriya debe dirigirse a obras difíciles de cumplir—como un elefante soberano entre manadas de elefantes, y no entre ciervos.

Verse 70

आत्मा प्रख्यातिमानेयः सर्वथा वीरपुंगवैः । सा च ख्यातिः कथं जायेद्दुःसाध्यकरणादृते

Por todos los héroes nobles, el propio ser debe ser honrado mediante la fama verdadera. ¿Y cómo nacerá tal renombre sin realizar lo difícil?

Verse 71

न ह्यात्मवशगं पार्थ हैडंबेरस्य रक्षणम् । येन दत्तस्त्वयं धात्रा स एनं पालयिष्यति

Oh Pārtha, la protección de Haiḍaṃbera no está bajo el dominio personal. Aquel que te lo concedió—Dhātṛ, el Ordenador—lo protegerá.

Verse 72

सर्वथोच्चपदारोहे यत्नः कार्यो विजानता । तन्न सिध्यति चेद्दैवान्नासौ दोषो विजानतः

Al aspirar al rango más alto, el hombre discerniente debe esforzarse por todos los medios. Si no se logra por obra del destino, no hay culpa en el sabio.

Verse 73

यथा देवव्रतस्त्वेको जह्रे काशिसुताः पुरा । तथैक एव हैडंबिर्मौर्वीं प्राप्नोतु मा चिरम्

Así como Devavrata, él solo, antaño se llevó a las hijas del rey de Kāśī, así también que Haiḍambi, por sí solo, obtenga pronto a Maurvī, sin demora.

Verse 74

अर्जुन उवाच । केवलं पौरुषपरं भीमेनोक्तमिदं वचः । अबलं दैवहेतुत्वात्प्रबलं प्रतिभाति मे

Arjuna dijo: «Estas palabras dichas por Bhīma se apoyan sólo en el esfuerzo humano; pero, siendo el destino su causa, lo que parece débil se me muestra poderoso».

Verse 75

न मृषा हि वचो ब्रूते कामाख्या या पुराऽब्रवीत् । भीमसेनसुतः पाणिं तव भद्रे ग्रहीष्यति

«Kāmākhyā no dice falsedad—ella, que antes declaró: “Oh noble señora, el hijo de Bhīmasena tomará tu mano en matrimonio”».

Verse 76

अनेन हेतुना यातु शीघ्रं तत्र घटोत्कचः । इति मे रोचते कृष्ण तव किं ब्रूहि रोचते

«Por esta razón, que Ghaṭotkaca vaya allí de inmediato. Esto me complace, oh Kṛṣṇa; dime, ¿qué te complace a ti?»

Verse 77

कृष्ण उवाच । रोचते मे वचस्तुभ्यं भीमस्य च महात्मनः । न हि तुल्यो भैमसेनेर्बुद्धौ वीर्ये च कश्चन

Kṛṣṇa dijo: «Me complacen tus palabras y las del magnánimo Bhīma. Pues nadie es igual a Bhīmasena en consejo y en valor».

Verse 78

अंतरात्मा च मे वेत्ति प्राप्तामेव मुरोः सुताम् । तच्छीघ्रं यातु हैडंबिस्त्वं च किं पुत्र मन्यसे

«Y mi fuero interno sabe que la hija de Mura ya está, por así decirlo, obtenida. Por tanto, que Haiḍambī vaya pronto. Y tú también, hijo mío, ¿qué piensas?»

Verse 79

घटोत्कच उवाच । न हि न्याय्याः स्वका वक्तुं पूज्यानामग्रतो गुणाः । प्रवृत्ता एव भासंते सद्गुणाश्च रवेः कराः

Dijo Ghaṭotkaca: «No es justo hablar de los propios méritos ante quienes son dignos de honor. Las virtudes verdaderas resplandecen por sí mismas, como los rayos del sol».

Verse 80

सर्वथा तत्करिष्यामि पितरो येन मेऽमलाः । लज्जिष्यंति न संसत्सु मया पुत्रेण पांडवाः

«De todas las maneras haré aquello por lo cual mis padres sin mancha —los Pāṇḍava— no se avergüencen en las asambleas por mí, su hijo».

Verse 81

एवमुक्त्वा महाबाहुरुत्थाय प्रणनाम तान् । जयाशीर्भिश्च पितृभिर्वर्द्धितो गंतुमैच्छत

Dicho esto, el de poderosos brazos se levantó y se postró ante ellos; y, fortalecido por las bendiciones de victoria de sus padres, deseó partir.

Verse 82

तं गतुकाममाहेदमभिनंद्य जनार्दनः । कथाकथनकाले मां स्मरेथास्त्वं जयावहम्

Al verlo deseoso de partir, Janārdana lo elogió y dijo: «Cuando llegue el momento de relatar esta historia, acuérdate de mí, el que otorga la victoria».

Verse 83

यथा बुद्धिं सुदुर्भेद्यां वर्धयामि बलं च ते । इत्युक्त्वालिंग्य तं कृष्णो व्यससर्जत साशिषम्

Diciendo: «Que yo fortalezca en ti una inteligencia difícil de vencer y que aumente también tu poder», Kṛṣṇa lo abrazó y luego lo despidió con bendiciones.

Verse 84

ततो हिडंबातनयो महौजाः सूर्याक्षकालाक्षमहोदरानुगः । वियत्पथं प्राप्य जगाम तत्पुरं प्राग्ज्योतिषं नाम दिनव्यपाये

Entonces el poderoso hijo de Hiḍimbā—acompañado por Sūryākṣa, Kālākṣa y Mahodara—tomó la senda del cielo y, al declinar el día, llegó a la ciudad llamada Prāgjyotiṣa.