Adhyaya 58

Verse 1

अर्जुन उवाच । गुप्तक्षेत्रमिदं कस्मात्कस्माद्गुप्तं च नारद । यस्य प्रभावः सुमहान्नैव कस्यापि संस्तुतः

Arjuna dijo: Oh Nārada, ¿por qué este lugar es un «territorio sagrado oculto», y por qué ha permanecido velado, aunque su poder es inmenso y nadie lo alaba?

Verse 2

नारद उवाच । पुरातनामत्र कथां गुप्तक्षेत्रस्य कारणे । शृणु पांडव शापेन गुप्तमासीदिदं यथा

Nārada dijo: Aquí hay un antiguo relato que explica la causa de este territorio sagrado oculto. Escucha, oh Pāṇḍava: cómo, por una maldición, esto quedó escondido.

Verse 3

पुरा निमित्ते कस्मिंश्चित्सर्वतीर्थाधिदैवताः । प्रणामाय ब्रह्मसदो ब्रह्माणं सहिता ययुः

En otro tiempo, en cierta ocasión, las deidades rectoras de todos los tīrtha, reunidas, fueron ante Brahmā, sentado en la asamblea divina, para postrarse reverentemente ante él.

Verse 4

पुष्करस्य प्रभासस्य निमिषस्यार्बुदस्य च । कुरुक्षेत्रस्य क्षेत्रस्य धर्मारण्यस्य देवताः

También acudieron las deidades tutelares de Puṣkara, de Prabhāsa, de Nimiṣa y de Arbuda, así como de Kurukṣetra y del sagrado Dharmāraṇya.

Verse 5

वस्त्रापथस्य श्वेतस्य फल्गुतीर्थं स्य चापि याः । केदारस्य तथान्येषां क्षेत्राणां कोटिशोऽपि याः

Del mismo modo llegaron las deidades tutelares de Vastrāpatha, de Śveta y de Phalgutīrtha; asimismo las de Kedāra, y aun las de incontables regiones sagradas.

Verse 6

सिंधुसागरयोगस्य महीसागरकस्य च । गंगासागरयोगस्य अधिपाः सूकरस्य च

Estuvieron presentes los señores tutelares de la confluencia del Sindhu con el océano, de Mahīsāgaraka y del lugar donde el Gaṅgā se une al mar (Gaṅgāsāgara), así como del tīrtha de Sūkara.

Verse 7

गंगारेवामुखीनां तु नदीनामधिदेवताः । शोणह्रदपुरोगाणां ह्रदानां चाधिदेवताः

Llegaron las deidades tutelares de los ríos, encabezados por el Gaṅgā y el Revā, y también las deidades tutelares de los lagos, encabezados por el Śoṇa-hrada.

Verse 8

ते सर्वे संघशो भूत्वा श्रैष्ठ्य ज्ञानाय चात्मनः । समुपाजग्मुरमला महतीं ब्रह्मणः सभाम्

Todos ellos, reuniéndose en asamblea, llegaron—puros e inmaculados—al gran consejo de Brahmā, buscando para sí la verdadera excelencia y el recto conocimiento.

Verse 9

तत्र तीर्थानि सर्वाणि समायातानि वीक्ष्य सः । उत्तस्थौ सहितः सर्वैः सभासद्भिः पितामहः

Allí, al ver que todos los tīrthas se habían congregado, Pitāmaha (Brahmā) se levantó, junto con todos los miembros de su asamblea.

Verse 10

प्रणम्य सर्वतीर्थेभ्यः प्रबद्धकरसंपुटः । तीर्थानि भगवानाह विस्मयोत्फुल्ललोचनः

Tras postrarse ante todos los tīrthas con las manos unidas en reverencia, el Bienaventurado Señor (Brahmā) se dirigió a los tīrthas, con los ojos abiertos por el asombro.

Verse 11

अद्य नः सद्म सकलं युष्माभिरतिपावितम् । वयं च पाविता भूयो युष्माकं दर्शनादपि

Hoy, toda nuestra morada ha sido purificada en gran medida por vosotros; y nosotros mismos quedamos aún más purificados, tan solo con contemplaros.

Verse 12

तीर्थानां दर्शनं श्रेयः स्पर्शनं स्नानमेव च । कीर्तनं स्मरणं चापि न स्यात्पुण्यं विना परम्

En cuanto a los tīrthas, bienaventurados son: verlos, tocarlos y bañarse en ellos; e incluso alabarlos y recordarlos: nada de ello acontece sin producir el mérito supremo (puṇya).

Verse 13

महापापान्विता रौद्रास्त्वपि ये स्युः सुनिष्ठुराः । तेऽपि तीर्थैः प्रपूयंते किं पुनर्धर्मसंस्थिताः

Incluso quienes están cargados de grandes pecados—feroces y sumamente crueles—son purificados por los sagrados tīrthas. ¡Cuánto más, entonces, los que están firmes en el dharma!

Verse 14

एवमुक्त्वा पुलस्त्यं स पुत्रमभ्यादिदेश ह । शीघ्रमर्घं तीर्थहेतोः समानय यथार्चये

Dicho esto a Pulastya, luego ordenó a su hijo: «Trae pronto un argha (ofrenda de reverencia) por causa de los tīrtha, para que yo pueda adorarlos debidamente».

Verse 15

पुलस्त्य उवाच । असंख्यानीह तीर्थानि दृश्यंते पद्मसंभव । यथा दिशसि मां तात अर्घमेकमुपानये

Pulastya dijo: «Oh Nacido del Loto (Brahmā), aquí se ven innumerables tīrtha. Como tú me indicas, padre querido, traeré un solo argha (para la ofrenda)».

Verse 16

धर्मप्रवचने श्लोको यत एष प्रगीयते

Pues en las enseñanzas del dharma, este mismo śloka se recita tradicionalmente como máxima autorizada.

Verse 17

भवेयुर्यद्यसंख्याता अर्घयोग्याः समर्चने । ततस्तेषां वरिष्ठाय दातव्योऽर्घः किलैकतः

Si, en un acto de adoración, hubiera innumerables dignos de recibir argha, entonces, en verdad, un solo argha debe ofrecerse al más excelso de entre ellos.

Verse 18

ब्रह्मोवाच । साभिप्रायं साधु वत्स त्वया प्रोक्तमिदं वचः । एवं कुरुष्वैकमर्घमानय त्वं सुशीघ्रतः

Brahmā dijo: «Bien dicho, hijo mío; tus palabras son con sentido y buena intención. Hazlo así: trae un solo argha, y tráelo con suma prontitud».

Verse 19

नारद उवाच । ततः पुलस्त्यो वेगेन समानिन्येऽर्घमुत्तमम् । तं च ब्रह्मा करे गृह्य तीर्थान्याहेति भारतीम्

Dijo Nārada: Entonces Pulastya, con presteza, trajo un argha excelso. Brahmā lo tomó en su mano y, con su palabra sagrada, se dirigió a los tīrthas.

Verse 20

सर्वैर्भवद्भिः संहत्य मुख्यस्त्वेकः प्रकीर्त्यताम् । तस्मै चार्घं प्रयच्छामि नैवं मामनयः स्पृशेत्

«Vosotros todos, reunidos, proclamad a uno solo como el principal entre vosotros. A ese le ofreceré este argha, para que ninguna impropiedad me alcance en este acto.»

Verse 21

तीर्थान्यूचुः । न वयं श्रेष्ठतां विद्मः कथंचन परस्परम् । अस्माद्धेतोश्च संप्राप्ता ज्ञात्वा देहि त्वमेव तत्

Los tīrthas dijeron: «De ningún modo conocemos nuestra superioridad unos respecto de otros. Por esta causa hemos venido aquí: tú mismo determínalo y luego otorga ese argha.»

Verse 22

ब्रह्मोवाच । नाहं वेद्मि श्रेष्ठतां वः कथंचन नमोऽस्तु वः । सर्वे चापारमाहात्म्यं स्वयं मे वक्तुमर्हथ

Brahmā dijo: «De ningún modo conozco vuestra preeminencia; mis salutaciones a todos vosotros. Cada uno posee una grandeza inconmensurable; por ello, declaradme vosotros mismos vuestro mahātmya sin límites.»

Verse 23

यत्र गंगा गया काशी पुष्करं नैमिषं तथा । कुरुक्षेत्रं तथा रेवा महीसागरसंगमः

«Allí donde están el Gaṅgā, Gayā, Kāśī, Puṣkara y Naimiṣa; allí donde están Kurukṣetra y el Revā: allí mismo se halla también la confluencia de Mahī, la Tierra, con el Océano.»

Verse 24

प्रभासाद्यानि शतशो यत्र नस्तत्र का मतिः

Cuando allí están presentes cientos de tīrthas, comenzando por Prabhāsa, ¿qué duda o argumento en contra podría aún permanecer?

Verse 25

नारद उवाच । एवमुक्ते पद्मभुवा कोपि नोवाच किंचन । चिरेणेदं ततः प्राह महीसागरसंगमः

Dijo Nārada: «Cuando Padmabhū (Brahmā) habló así, nadie dijo palabra. Tras largo tiempo, el Mahīsāgara-saṅgama pronunció estas palabras.»

Verse 26

ममैनमर्घं त्वं यच्छ चतुरानन शीघ्रतः । यतः कोटिकलायां वा मम कोऽपि न पूर्यते

«Oh, el de Cuatro Rostros, concédeme pronto este argha, esta ofrenda de honor; pues aun en el lapso de diez millones de kalā, jamás se halla alguien igual a mí.»

Verse 27

यतश्चेन्द्रद्युम्नराज्ञा ताप्यमाना वसुंधरा । सर्वतीर्थद्रवीभूता महीनामाभवन्नदी

«Pues cuando la Tierra fue abrasada por el rey Indradyumna, se licuó en la esencia de todos los tīrthas y se convirtió en un río llamado Mahī.»

Verse 28

सा च सर्वाणि तीर्थानि संयुक्तानि मया सह । सर्वतीर्थमयस्तस्मादस्मि ख्यातो जगत्त्रये

«Y ella, la Mahī, tiene unidos en sí todos los tīrthas, junto conmigo. Por eso soy célebre en los tres mundos como “hecho de todos los tīrthas”.»

Verse 29

गुहेन च महालिंगं कुमारेश्वरमीश्वरम् । संस्थाप्य तीर्थमुख्यत्वं मम दत्तं महात्मना

Y Guha (Skanda) estableció el gran Liṅga: el Señor Kumāreśvara, el Īśvara. Tras instalarlo, aquel magnánimo me otorgó el rango de ser el más excelso entre los tīrtha.

Verse 30

नारदेनापि मत्तीरे स्थानं संस्थाप्य शोभनम् । सर्वेभ्यः पुण्यक्षेत्रेभ्यो दत्तं श्रैष्ठ्यं पुरा मम

Y también Nārada estableció en mi ribera un hermoso asiento sagrado. Antaño se me concedió la preeminencia sobre todos los campos de mérito (puṇya-kṣetra).

Verse 31

एवं त्रिभिर्हेतुवरैर्ममेवार्घः प्रदीयताम् । गुणैकदेशेऽपि समं मम तीर्थं न वै परम्

Así pues, por estas tres razones excelentes, que el argha se ofrezca sólo a mí. Ni siquiera en una mínima porción de sus virtudes hay otro tīrtha igual al mío, y mucho menos superior.

Verse 32

इत्युक्ते वचने पार्थ तीर्थराजेन भारत । सर्वे नोचुः किंचनापि किं ब्रह्मा वक्ष्यतीति यत्

Cuando el Rey de los tīrtha pronunció estas palabras, oh Pārtha—oh Bhārata—ninguno dijo nada, pensando: «¿Qué dirá Brahmā?»

Verse 33

ततो ब्रह्मसुतो ज्येष्ठः श्वेतमाल्यानुलेपनः । दक्षिणं बाहुमुद्धत्य धर्मो वचनमब्रवीत्

Entonces Dharma —el hijo mayor de Brahmā, adornado con guirnaldas blancas y ungüentos— alzó su brazo derecho y pronunció estas palabras.

Verse 34

अहो कष्टमिदं कूक्तं तीर्थराजेन मोहतः । सन्तोऽपि न गुणा वाच्याः स्वयं सद्भिः स्वका यतः

¡Ay! Qué dolorosa es esta palabra, pronunciada en delirio por el “rey de los tīrtha”. Pues aun poseyendo virtudes verdaderas, los buenos no proclaman sus propias cualidades, porque son cosa de uno mismo.

Verse 35

स्वीयान्गुणान्स्वयं यो हि सम्पत्सु प्रक्षिपन्परान् । ब्रवीति राजसस्त्वेष ह्यहंकारो जुगुप्सितः

Quien, en tiempos de prosperidad, rebaja a los demás y habla de sus propias virtudes, ése es un ego rājásico: un orgullo detestable.

Verse 36

तस्मादस्मादहंकारात्सत्स्वप्येषु गुणेषु च । अप्रख्यातं ध्वस्तरूपमिदं तीर्थं भविष्यति

Por eso, a causa de este mismo ego, aunque haya virtudes, este tīrtha quedará en el olvido y su antigua gloria será destruida.

Verse 37

स्तंभतीर्थमिति ख्यातं स्तम्भो गर्वः कृतो यतः । स्तंभस्य हि फलं सद्यो ब्रह्मापि प्राप किं परः

Será conocido como «Stambhatīrtha», porque allí la arrogancia (garva) fue erigida como un «pilar» (stambha). En verdad, el fruto del orgullo llega de inmediato: si hasta Brahmā lo padeció, ¿qué decir de los demás?

Verse 38

इत्युक्ते धर्मदेवेन हाहेति रव उत्थितः । ततः शीघ्रं समायातो योगीशोऽहं च पांडव

Cuando Dharma-deva hubo hablado así, se alzó un clamor de «¡Ay, ay!». Entonces, con presteza, llegó el Señor de los yoguis—y también yo, oh Pāṇḍava.

Verse 39

गुहस्ततो वचः प्राह धर्मदेवसमागमे । अयुक्तमेतच्छापोऽयं दत्तो यद्धर्म धार्ष्ट्यतः

Entonces Guha habló en presencia de Dharma-deva: «Oh Dharma, esta maldición no es apropiada, pues fue dada con temeridad y apresuramiento»។

Verse 40

ब्रवीतु कोऽपि सर्वेषां तीर्थानां तेषु वर्तताम् । यद्यैश्वर्यं नार्हतेसौ महीसागरसंगमः

«Que cualquiera hable de todos los tīrthas que existen; si esta confluencia de la tierra (o río) y el océano no merece eminencia, ¿qué podría merecerla?»

Verse 41

तिष्ठत्वात्मगुणो यच्च तीर्थराजेन वर्णितः । तत्र को विगुणो नाम मिथ्यावादी यतो गुणः

«Permanezca tal cual la virtud propia que el “rey de los tīrthas” describió. ¿Quién allí podría ser llamado “falto de mérito”? Pues la virtud misma resultaría mentirosa.»

Verse 42

अहो न युक्तं पालानां यदि तेऽप्यविमृश्य च । एवमर्थान्करिष्यंति कं यांति शरणं प्रजाः

«¡Ay!, no es propio de los protectores (gobernantes) que, aun ellos, actúen sin reflexión en asuntos así. Si deciden de este modo, ¿a quién acudirá el pueblo en busca de amparo?»

Verse 43

एवमुक्ते गुहेनाथ धर्मो वचनमब्रवीत् । सत्यमेतद्यदर्होऽयं महीसागरसंगमः

Cuando el Señor Guha hubo hablado así, Dharma respondió: «Es verdad: esta confluencia de la tierra (o río) y el océano es verdaderamente digna de la más alta santidad.»

Verse 44

मुख्यत्वं सर्वतीर्थानामर्घं चापि पितामहात् । किंतु नात्मगुणा वाच्याः सतामेतत्सदा व्रतम् । परोक्षेपि स्वप्रशंसा ब्रह्माणमपि चालयेत्

Aunque este lugar tiene primacía entre todos los tīrthas y ha recibido honor incluso de Pitāmaha (Brahmā), aun así no debe proclamarse el propio mérito: éste es el voto perpetuo de los virtuosos. Incluso la alabanza indirecta de uno mismo puede inquietar hasta a Brahmā.

Verse 45

स्वप्रशंसां प्रकुर्वाणः पराक्षेपसमन्विताम् । किं दिवः पृथिवीं पूर्वं ययातिर्न पपात ह । यानि पूर्वं प्रमाणानि कृतानीशेन धीमता

Quien se entrega al autoelogio, mezclándolo con el menosprecio de los demás, ¿acaso no cae del cielo a la tierra, como cayó antaño el rey Yayāti? Por ello, las normas establecidas antes por el Señor sabio deben ser tenidas como criterios de autoridad.

Verse 46

तानि सम्पालनीयानि तानि कोऽति क्रमेद्बुधः । तव पित्रा समादिश्य यदर्थं स्थापिता वयम्

Esas ordenanzas deben ser guardadas con esmero: ¿qué sabio las transgrediría? Para este mismo fin fuimos establecidos, por mandato de tu padre.

Verse 47

पालयामास एतच्च त्वं पालयितुमर्हसि । ईश्वराः स्वप्रमाणेन भवंतो यदि कुर्वते

Él, antes que tú, también lo salvaguardó; tú igualmente debes preservarlo. Si los señores excelsos obran conforme a su propia autoridad y norma, el orden se mantiene así.

Verse 48

तदस्माभिरिदं युक्तं शासनं दिश्यतां परम् । एवमुक्त्वा स्वीयमुद्रां मोक्तुकामं वृषं तदा

Por tanto, que por nosotros sea promulgado este mandato supremo, el más adecuado. Dicho esto, en aquel momento (Dharma) deseó soltar su propio sello/insignia y se volvió hacia el toro (vṛṣa), dispuesto a dejarlo partir.

Verse 49

अहं प्रस्तावमन्वीक्ष्य वाक्यमेतदुदैरयम् । नमो धर्माय महते विश्वधात्रे महात्मने

Considerando la situación, pronuncié estas palabras: «¡Salve al poderoso Dharma, el magnánimo sustentador del universo!»

Verse 50

ब्रह्मविष्णुशिवैर्नित्यं पूजितायाघनाशिने । यदि मुद्रां भवान्धर्म परित्यक्ष्यति कर्हिचित्

Oh Dharma, destructor del pecado, siempre venerado por Brahmā, Viṣṇu y Śiva: si alguna vez abandonaras tu mudrā, tu sello de autoridad…

Verse 51

तदस्माकं कुतो भावो मा विश्वं नाशय प्रभो । योगीश्वरं गुहं चापि संमानयितुमर्हसि

Entonces, ¿qué esperanza nos quedaría? Oh Señor, no destruyas el mundo. Dignate honrar también a Guha, el Señor de los yoguis.

Verse 52

शिववन्माननीयो हि यतः साक्षाच्छिवात्मजः । त्वां च देवो गुहः स्वामी संमानयितुमर्हति

En verdad, él debe ser honrado como Śiva, pues es directamente el propio hijo de Śiva. Y Guha, el Señor divino, también es digno de honrarte en reciprocidad.

Verse 53

युवयोरैक्यभावेन सुखं जीवेदिदं जगत् । त्वया प्रदत्तः शापोऽयं मा प्रत्याख्यातिलक्षणः

Por la armonía y la unidad de vosotros dos, que este mundo entero viva en bienestar. Y que esta maldición que has pronunciado no llegue a ser señal de retractación ni de negación.

Verse 54

अनुग्रहश्च क्रियतां तीर्थराजस्य मानद

Oh dador de honor, concede tu gracia al Rey de los Tīrthas, el más excelso vado sagrado.

Verse 56

एवमुच्चरमाणं मां प्रशस्याहापि पद्मभूः । साध्वेतन्नारदेनोक्तं धर्मैतद्वचनं कुरु । सम्मानय गुहं चापि गुहः स्वामी यतो हि नः । एवमुक्ते ब्रह्मणा च धर्मो वचनमब्रवीत्

Mientras yo hablaba así, Padmabhū (Brahmā) me elogió y dijo: «Excelente: Nārada ha hablado bien. Oh Dharma, cumple estas palabras. Y honra también a Guha, pues Guha es en verdad nuestro Señor». Dicho esto por Brahmā, Dharma respondió con estas palabras.

Verse 57

नमो गुहाय सिद्धाय किंकरायस्य ते वयम् । मदीयां स्कन्द विज्ञप्तिं नाथैनामवधारय

Salve a Guha, el Perfecto, el Siddha. Nosotros somos siervos de tu Señor. Oh Señor Skanda, atiende, te ruego, esta súplica mía.

Verse 58

स्तंभादेतन्महातीर्थमप्रसिद्धं भविष्यति । स्तंभतीर्थमिति ख्यातं सुप्रसिद्धं भविष्यति

Desde este Pilar (stambha), este gran tīrtha ya no permanecerá desconocido. Famoso como «Stambhatīrtha», llegará a ser sumamente célebre.

Verse 59

स्तम्भतीर्थमिति ख्यातं सर्वतीर्थफलप्रदम् । यश्चात्र स्नानदानानि प्रकरिष्यति मानवः

Conocido como Stambhatīrtha, otorga los frutos de todos los tīrthas. Y cualquier persona que aquí realice baños sagrados y ofrendas de caridad—

Verse 60

यथोक्तं च फलं तस्य स्फुटं सर्वं भविष्यति । शनिवारे ह्यमावास्या भवेत्तस्याः फलं च यत्

El fruto anunciado para él se manifestará todo con claridad, sin duda alguna. Y cualquiera sea el mérito cuando el día de Amāvāsyā (luna nueva) cae en sábado—

Verse 61

महीसागरयात्रायां भवेत्तच्चावधारय । प्रभासदशयात्राभिः सप्तभिः पुष्करस्य च

Sábelo bien: ese mismo mérito surge de la peregrinación a Mahīsāgara; y (equivale al mérito de) diez peregrinaciones a Prabhāsa y también de siete a Puṣkara—

Verse 62

अष्टाभिश्च प्रयागस्य तत्फलं प्रभविष्यति । पंचभिः कुरुक्षेत्रस्य नकुलीशस्य च त्रिभिः

Ese mismo fruto surgirá como si se hubieran realizado ocho peregrinaciones a Prayāga; cinco a Kurukṣetra; y tres a Nakulīśa—

Verse 63

अर्बुदस्य च यत्षड्भिस्तत्फलं च भविष्यति । वस्त्रापथस्य तिसृभिर्गंगायाः पंचभिश्च यत्

Y ese mismo mérito surgirá como si se hubieran realizado seis peregrinaciones a Arbuda; tres a Vastrāpatha; y como si se obtuviera cinco veces el mérito de la sagrada Gaṅgā—

Verse 64

कूपोदर्याश्चतुर्भिश्च तत्फलं प्रभविष्यति । काश्याः षड्भिस्तथा यत्स्याद्गोदावर्याश्च पंचभिः

Aquí mismo surgirá el mismo fruto espiritual: el mérito obtenido como si se hubiera ido cuatro veces a Kūpodarī, seis veces a Kāśī y cinco veces al Godāvarī.

Verse 65

तत्फलं स्तंभतीर्थे वै शनिदर्शे भविष्यति । एवं दत्ते वरे स्कंदस्तदा प्रीतमनाभवत्

Ese mismo fruto se obtendrá ciertamente en Staṃbhatīrtha, en Śanidarśa. Concedida así la gracia, Skanda se alegró en lo íntimo del corazón.

Verse 66

ब्रह्मापि स्तंभतीर्थाय ददावर्घं समाहितः । ददौ च सर्वतीर्थानां श्रेष्ठत्वममितद्युतिः

Brahmā también, con la mente recogida, ofreció arghya a Staṃbhatīrtha; y aquel de resplandor inconmensurable le otorgó la preeminencia entre todos los tīrthas.

Verse 67

तीर्थानि च गुहं नाथं सम्मान्य विससर्ज सः । एवमेतत्पुरा वृत्तं गुप्तक्षेत्रस्य कारणम्

Habiendo honrado debidamente a los tīrthas y al Señor Guha como Nātha, luego los despidió. Así ocurrió en tiempos antiguos: ésta es la causa de que el lugar sea llamado Guptakṣetra, el «Campo Sagrado Oculto».

Verse 68

भूयश्चापि प्रसिद्ध्यर्थं प्रेषिताप्सरसोऽत्र मे । विमोक्षिता ग्राहरूपात्त्वया ताश्च कुरूद्वह

Además, para que este lugar alcanzara mayor renombre, mis apsaras fueron enviadas aquí; y tú, oh el mejor de los Kurus, las liberaste de la forma de cocodrilos.

Verse 69

यतो धर्मस्य सर्वस्य नानारूपैः प्रवर्ततः । परित्राणाय भवतः कृष्णस्य च भवो भवे

Pues de ti, en múltiples formas, procede la totalidad del Dharma. Y para la protección de ti—y también de Kṛṣṇa—sea Śiva tu amparo, nacimiento tras nacimiento.

Verse 70

तदिदं वर्णितं तुभ्यं सर्वतीर्थफलं महत् । श्रुत्वैतदादितः पूर्वं पुमान्पापैः प्रमुच्यते

Así se te ha descrito el gran “fruto de todos los tīrthas”. Quien lo escucha desde el comienzo queda liberado de los pecados.

Verse 71

सूत उवाच । श्रुत्वेति विजयो धीमान्प्रशशंस सुविस्मितः । विसृष्टो नारदाद्यैश्च द्वारकां प्रति जग्मिवान्

Dijo Sūta: Al oírlo, el sabio Vijaya (Arjuna), muy asombrado, alabó el relato. Luego, despedido por Nārada y los demás, partió hacia Dvārakā.