Adhyaya 47

Verse 1

नारद उवाच । ततो मयास्य तीर्थस्य रक्षणाय पुनर्जय । समाराध्य यथा देव्यः स्थापितास्तच्छृणुष्व भोः

Dijo Nārada: Luego, para la protección de este tīrtha sagrado, oh vencedor, adoré debidamente a la Diosa. Escucha, señor, cómo fueron aquí स्थापितcidas las Diosas divinas.

Verse 2

यथात्मा सर्वभूतेषु व्यापकः परमेश्वरः । तथैव प्रकृतिर्नित्या व्यापका परमेश्वरी

Así como el Señor Supremo, el Sí mismo, lo penetra todo en todos los seres, así también la Prakṛti eterna, la Diosa Suprema, lo impregna todo.

Verse 3

शक्ति प्रसादादाप्नोति वीर्यं सर्वाश्च संपदः । ईश्वरी सर्वभूतेषु सा चैवं पार्थ संस्थिता

Por la gracia de Śakti se alcanza el vigor y toda prosperidad. La Diosa Soberana mora en todos los seres; así, oh Pārtha, está establecida en todas partes.

Verse 4

बुद्धिह्रीपुष्टिलज्जेति तुष्टिः शांतिः क्षमा स्पृहा । श्रद्धा च चेतना शक्तिर्मंत्रोत्साहप्रभूद्भवा

Como intelecto, modestia, nutrición y pudor; como contento, paz, paciencia y anhelo; como fe y conciencia—así se manifiesta Śakti, brotando con fuerza por el mantra y el fervor espiritual.

Verse 5

इयमेव च बंधाय मोक्षायेयं च सर्वदा । एनामाराध्य चैश्वर्यमिन्द्राद्याः समवाप्नुयुः

Ella sola es causa de atadura, y ella sola—siempre—es causa de liberación. Al adorarla, incluso Indra y los demás dioses alcanzan poderes soberanos.

Verse 6

ये च शक्तिं न मन्यंते तिरस्कुर्वंति चाधमाः । योगीन्द्रा अपि ते व्यक्तं भ्रश्यंते काशिजा यथा

Los viles que no reconocen a Śakti ni la honran, sino que la desprecian—aunque sean llamados “señores de los yoguis”—caen sin duda, como algunos en Kāśī cayeron antaño.

Verse 7

वाराणस्यां किल पुरा सिद्धयोगीश्वराः पुनः । अवमन्य च ते शक्तिं पुनर्भ्रंशमुपागताः

En verdad, antaño en Vārāṇasī hubo ciertos yogeśvara consumados; mas, tras menospreciar a Śakti, volvieron a caer en la ruina.

Verse 8

तस्मात्सदा देहिनेयं शक्तिः पूज्यैव नित्यदा । तुष्टा ददाति सा कामान्रुष्टा संहरते क्षणात्

Por ello, los seres encarnados deben adorar siempre a esta Śakti. Cuando está complacida, concede los deseos; cuando se irrita, lo retira todo en un instante.

Verse 9

परमा प्रकृतिः सा च बहुभेदैर्व्यवस्थिता । तासां मध्ये महादेव्यो ह्यत्र संस्थापिताः शृणु

Ella es la Prakṛti suprema, dispuesta en múltiples formas distintas. Entre esas formas, aquí han sido establecidas las Grandes Diosas; escucha mientras lo expongo.

Verse 10

चतस्रस्तु महाशक्त्यश्चतुर्दिक्षु व्यवस्थिताः । सिद्धांबिका तु पूर्वस्यां स्थापिता सा गुहेन च

Cuatro grandes Śakti fueron dispuestas en las cuatro direcciones. Entre ellas, Siddhāmbikā fue establecida en el oriente, colocada allí por Guha (Skanda) mismo.

Verse 11

जगदादौ मूलूप्रकृतेरुत्पन्ना सा प्रकीर्त्यते । आराधिता यतः सिद्धैस्तस्मात्सिद्धांबिका च सा

Se proclama que Ella surgió, al comienzo mismo del cosmos, de la Naturaleza-Raíz primordial (Mūlaprakṛti). Y como fue adorada por los Siddhas, por ello es conocida como Siddhāmbikā.

Verse 12

दक्षिणस्यां तथा तारा संस्थिता स्थापिता मया । तारणार्थाय देवानां यस्मात्कूर्मं समाश्रिता

Asimismo, en el cuadrante del sur, Tārā fue instalada—puesta allí por mí—porque, para la liberación de los dioses, se acogió a (y otorgó poder a) Kūrma.

Verse 13

ययाविष्टः समुज्जह्रे वेदान्कूर्मो जगद्गुरुः । अनयाविष्टदेहश्च बुधो बौद्धान्हनिष्यति

Poseído por ese Poder, Kūrma—maestro del mundo—alzò y restauró los Vedas. Y con su cuerpo penetrado por ese mismo Poder, el Buddha (con el tiempo) someterá a los Bauddhas.

Verse 14

कोटिशो वेदमार्गस्य ध्वंसकान्पापकर्मिणः । इयं मया समाराध्य समानीता गिरेः सुता

En incontables multitudes surgen pecadores, destructores del sendero de los Vedas. Por ello, tras rendirle la debida adoración, traje aquí a la Hija de la Montaña (Girisutā) como amparo.

Verse 15

कोटिसंख्याभिरत्युग्रदेवीभिः संवृता च सा । दक्षिणां दिशमाश्रित्य संस्थिता मम गौरवात्

Rodeada por crores de diosas sumamente fieras, Ella permanece establecida, acogida a la dirección del sur, por la majestad de mi autoridad.

Verse 16

पश्चिमायां तथा देवी संस्थिता भास्करा शुभा । ययाविष्टानि भासंते भास्करप्रमुखानि च

Asimismo, en el occidente está establecida la Diosa Bhāskarā, auspiciosa. Penetrados por su poder, los luminares—con el Sol a la cabeza—resplandecen.

Verse 17

बिंबानि सर्वताराणां गच्छन्त्यायांति च द्रुतम् । सैषा महाबला शक्तिर्भास्वरा कुरुनन्दन

Los discos (imágenes) de todas las estrellas se mueven con rapidez, yendo y viniendo. Tal es esa Śakti resplandeciente, de inmenso poder, oh gozo de los Kurus.

Verse 18

मयाराध्य समानीता कटाहादत्र संस्थिता । कोटिकोटिवृता नित्यं त्रायते पश्चिमां दिशम्

Tras rendirle culto, la traje desde Kaṭāha y aquí quedó establecida. Rodeada eternamente por incontables crores, protege siempre la dirección occidental.

Verse 19

उत्तरस्यां तथा देवी संस्थिता योगनंदिनी । परमप्रकृतेर्देहात्पूर्वं निःसृतया यया

Asimismo, en el norte está establecida la Diosa Yoganandinī, por aquel Poder que antes surgió del propio cuerpo de la Suprema Prakṛti.

Verse 20

दृष्ट्या दृष्टा निर्मलया योगमापुश्चतुःसनाः । योगीश्वरी च सा देवी सनकाद्यैः सुतोषिता

Al contemplarla con una mirada pura e inmaculada, los cuatro Kumāras alcanzaron la absorción del yoga. Aquella Diosa—Soberana de los yoguis—quedó muy complacida con Sanaka y los demás.

Verse 21

सैव चांडकटाहान्मे समाराध्यात्र प्रापिता । योगिनीभिः परिवृता संस्थिता चोत्तरां दिशम्

Esa misma Diosa, debidamente adorada, fue traída aquí por mí desde Cāṇḍakaṭāha. Rodeada de yoginīs, permanece estable mirando hacia el norte.

Verse 22

एवमेता महाशक्त्यश्चतस्रः संस्थिताः सदा । पूजिताः कामदा नित्यं रुष्टाः संहरणक्षमाः

Así, estas cuatro Grandes Potencias permanecen siempre establecidas. Cuando son veneradas, conceden incesantemente los dones deseados; cuando se irritan, son capaces de provocar destrucción.

Verse 23

ततश्च नव मे दुर्गाः समानीताः शृणुध्व ताः

Después, mis nueve Durgās fueron traídas (aquí); escuchadlas, según voy a describirlas.

Verse 24

त्रिपुरानाम परमा देवी स्थाणुर्यया पुरा । आविष्टस्त्रिपुरं निन्ये भस्मत्वं जगदीश्वरः

Existe la Diosa suprema llamada Tripurā; por ella, en tiempos antiguos, Sthāṇu (Śiva) fue investido de poder, y el Señor del mundo redujo a cenizas a Tripura.

Verse 25

त्रिपुरेति ततस्तां तु प्रोक्तवान्भगवान्हरः । तुष्टाव च स्वयं तस्मात्पूज्या सा जगतामपि

Por ello Bhagavān Hara la llamó “Tripurā”, y él mismo la alabó. Por tanto, ella es digna de adoración incluso por todos los mundos.

Verse 26

सा चाराध्य समानीता मयामरेश्वरपर्वतात् । भक्तानां कामदा सास्ति भट्टादित्यसमीपतः

Tras haberla venerado, la traje desde el monte Mareśvara. Ella permanece junto a Bhaṭṭāditya, concediendo a los devotos los dones que anhelan.

Verse 27

अपरा चापि कोलंबा महाशक्तिः सनातनी । कोलरूपी ययाविष्टः केशवश्चोज्जहार गाम्

Otra más es Kolambā, la Gran Potencia eterna. Por su poder, Keśava tomó forma de jabalí y alzó la Tierra.

Verse 28

तस्मात्सा विष्णुना चोक्ता कोलंबेति स्तुतार्चिता । सा च देवी मया पार्थ भक्तियोगेन तोषिता

Por ello Viṣṇu la llamó “Kolambā” y la alabó y adoró. Y esa Diosa, oh Pārtha, se complació conmigo mediante el yoga de la devoción.

Verse 29

वाराहगिरिसंस्था मां समानीता च साब्रवीत् । यत्राहं नारद सदा तिष्ठामि कृपयार्थिनाम्

Establecida en el monte Varāha, yo la traje, y ella dijo: «Dondequiera que yo habite siempre, oh Nārada, es por quienes buscan compasión».

Verse 30

तत्र कूपेन संस्थेयं रुद्राणीसंस्थितेन वै । तं हि कूपं विना मह्यं न रतिर्जायते क्वचित्

«Allí debo morar en verdad, junto a ese pozo donde está establecida Rudrāṇī. Pues sin ese pozo, jamás nace en mí deleite alguno en lugar alguno.»

Verse 31

तस्माद्भवान्कूपवरं स्वयमत्र खन द्विज । एवमुक्ते पार्थ देव्या दर्भमूलेन मे तदा

«Por tanto, oh brāhmaṇa, cava aquí con tus propias manos este pozo excelso». Dicho esto por la Diosa, entonces me puse a la obra en aquel momento, con la raíz de la hierba kuśa.

Verse 32

कूपोऽखनि यत्र साक्षाद्रुद्राणी कूप आबभौ । ततो मया तत्र देवाः स्नात्वा जप्त्वा च तर्पिताः

El pozo fue cavado allí, y en ese mismo pozo Rudrāṇī se manifestó directamente. Entonces, en aquel lugar, me bañé, realicé japa y ofrecí tarpana, satisfaciendo a los Devas con oblaciones de agua.

Verse 33

पूजिता च ततो दैवी कोलंबा जगदीश्वरी । परितुष्टा तदा देवी प्रणतं मा ततोऽब्रवीत्

Entonces fue adorada la divina Kolaṃbā, Soberana Señora del mundo. Complacida, la Diosa me habló cuando yo me postraba en reverencia.

Verse 34

सदात्र चाहं स्थास्यामि प्रसादं प्रापिता त्वया । ये च कूपेत्र संस्नात्वा माघाष्टम्यां विशेषतः

«Aquí moraré siempre, pues tú has hecho que se alcance mi gracia (prasāda). Y quienes se bañen en este pozo—especialmente en el día de Aṣṭamī del mes de Māgha—»

Verse 35

पूजयिष्यंति मां मर्त्यास्तेषां छेत्स्यामि दुष्कृतम् । सर्वतीर्थमयी यश्च सर्वर्तुकवनेस्थितः

«A los mortales que me adoren, les cortaré sus malas acciones. Y este lugar, asentado en Sarvartuka-vana, está colmado del poder de todos los tīrthas.»

Verse 36

मेरोः समीपे रुद्राण्याः कूप एष स एव च

Este mismo pozo de Rudrāṇī está, en verdad, situado cerca del monte Meru.

Verse 37

प्रयागादपि गंगाया गयायाश्च विशेषतः । कूपेस्मिन्नधिकं स्नानं मया नारद कीर्तितम्

“Aun más que Prayāga, el Gaṅgā y, en especial, Gayā: el baño en este pozo es superior. Así te lo he declarado, oh Nārada.”

Verse 38

तदहं तव वाक्येन संस्थितात्र तपोधन । गुहेनाथ सरः पुण्यं पालयिष्याम्यतंद्रिता

“Por tanto, conforme a tu palabra, oh tesoro de austeridad, permaneceré aquí. Con Guha por Señor, protegeré diligentemente este lago sagrado.”

Verse 39

कुमारेशं पूजयित्वा पूजयिष्यंति ये च माम् । देवीभिः षष्टिकोटीभिर्युता तेषामभीष्टदा

“A quienes, tras adorar a Kumāreśa, también me adoren a mí—acompañada por sesenta crores de diosas, les concederé los dones que anhelan.”

Verse 40

नारद उवाच । इत्युक्तोऽहं पार्थ देव्या तदानीं प्रीयमाणया । प्रत्यब्रवं प्रमुदितः कोलंबां विश्वमातरम्

Dijo Nārada: Oh Pārtha, así interpelado entonces por la Diosa, complacida, respondí gozoso a Kolambā, la Madre del universo.

Verse 41

अत्रास्य माता त्वं देवि गुप्तक्षेत्रस्यकारणम् । तीर्थयात्रा वृथा तेषां नार्च्चयंतीह त्वां च ये

Aquí, oh Diosa, tú eres la Madre misma de este lugar y la causa de este kṣetra sagrado oculto. Para quienes no te adoran aquí, las peregrinaciones a los lugares santos se vuelven estériles.

Verse 42

इदं च यत्सरः पुण्यं त्वन्नाम्ना ख्यातिमेष्यति । ईश्वरी सरसोऽस्य त्वं तीर्थस्यास्य तथेश्वरी

Y este lago sagrado alcanzará renombre por tu propio Nombre. Tú eres la Señora soberana de este lago, y asimismo la Señora soberana de este tīrtha.

Verse 43

एवं दीर्घं तपस्तत्वा स्थापिता मयका शुभा । महादुर्गा नरैस्तस्मात्पूज्येयं सततं बुधैः

Así, tras realizar largas austeridades, establecí esta forma auspiciosa de la Diosa. Por ello, como Mahādurgā, debe ser venerada siempre por los hombres, especialmente por los sabios.

Verse 44

तृतीया च दिशि तस्यां स्थिता संस्थापिता मया । गुहेन च कपालेश्याः प्रभावोस्याः पुरेरितः

Y una tercera forma fue colocada allí, en aquella dirección, instalada por mí. Y por Guha (Skanda) fue proclamada en la ciudad la gloria de esta Kapāleśī.

Verse 45

धन्यास्ते ये प्रपश्यंति नित्यमेनां नरोत्तमाः । कपालेश्वरमभ्यर्च्य विश्वशक्तिरियं यतः

Dichosos, en verdad, son los mejores de los hombres que la contemplan cada día. Pues, tras adorar a Kapāleśvara, esta Diosa mora aquí como la Śakti, el Poder del universo.

Verse 46

एवमेतास्तिस्रो दुर्गाः पूर्वस्यां दिशि संस्थिताः । पश्चिमायां प्रवक्ष्यामि तिस्रो दुर्गा महोत्तमा

Así, estas tres Durgās están establecidas en el cuadrante oriental. Ahora describiré tres Durgās supremamente excelsas en el cuadrante occidental.

Verse 47

सुवर्णाक्षी तु या देवी ब्रह्मांडपरिपालिनी । सा मयात्र समाराध्य तीर्थे देवी निवेशिता

La Diosa llamada Suvarṇākṣī, protectora de todo el cosmos, fue adorada por mí aquí y fue instalada como la Diosa de este tīrtha.

Verse 48

ये चैनां प्रणमिष्यंति पूजयिष्यंति भक्तितः । त्रयस्त्रिंशद्भिः कोटीभिर्देवीभिः पूजिता च तैः

Quienes se inclinen ante Ella y la adoren con devoción: por ellos, la Diosa es como si fuera venerada por treinta y tres crores de diosas.

Verse 49

अपरा च महादुर्गा चर्चिता चेति संस्थिता । रसातलतलात्तत्र मयानीता सुभक्तितः

Hay además otra Mahādurgā establecida allí, célebre con el nombre de «Carcitā». Desde el estrato de Rasātala, la traje a ese lugar mediante profunda devoción.

Verse 50

इयमर्च्या च चिंत्या च वीरत्वं समभीप्सुभिः । बहुभिर्देवदैतेयैर्ददौ तेभ्यश्च वीरताम्

Esta Diosa debe ser adorada y contemplada por quienes anhelan el valor heroico. Muchos Devas y Daityas, tras reverenciarla, recibieron de Ella esa misma valentía y poder.

Verse 51

इयमेव महादुर्गा शूद्रकं वीरसत्तमम् । चौरैर्बद्धं कलौ चाग्रे मोक्षयिष्यति विक्रमात्

Esta misma Mahādurgā, por su poderosa valentía, en la venidera era de Kali liberará a Śūdraka—el más excelso de los héroes—cuando haya sido atado por ladrones.

Verse 52

ततस्त्वेतां स चाराध्य वीरेंद्रत्वमवाप्स्यति । निहनिष्यति चाक्रम्य कालसेनमुखान्रिपून्

Después, tras rendirle culto como es debido, alcanzará la condición de señor entre los héroes; y avanzando al ataque, abatirá a los enemigos: reyes encabezados por Kālasena.

Verse 53

तस्मादियं समाराध्या वीर्यकामैर्नरैः सदा । चर्चिता या महादुर्गा पश्चिमायां दिशि स्थिता

Por ello, los hombres que anhelan fuerza y valor deben propiciarla siempre con devoción: a aquella celebrada como Mahādurgā, establecida en la dirección occidental.

Verse 54

तथा त्रैलोक्यविजया तृतीयस्यां दिशि स्थिता । यामाराध्य जयं प्राप्तस्त्रिलोक्यां रोहिणीपतिः । सोमलोकान्मयानीता पूजिता जयदा सदा

Asimismo, Trailokyavijayā está establecida en la tercera dirección. Al adorarla, el Señor de Rohiṇī—Soma, el dios Luna—obtuvo victoria en los tres mundos. Traída por mí desde el reino de Soma, es venerada siempre y concede incesantemente el triunfo.

Verse 55

एवमेताः पश्चिमायामुत्तरस्यामतः शृणु । तिस्रो देव्यश्चोत्तरस्यामेकवीरामुखाः स्थिताः

Así están estas en el occidente; ahora escucha acerca del norte. En la dirección septentrional se hallan tres Diosas, encabezadas por Ekavīrā.

Verse 56

एकवीरेति या देवी साक्षात्सा शिवपूजिता । ययाविष्टो जगत्सर्वं संहरत्येष भूतराट्

La Diosa llamada Ekavīrā es adorada directamente por el propio Śiva. Poseído por su poder, este Señor de los seres conduce a la disolución a todo el universo.

Verse 57

वीर्येणाद्येकवीरायाः कृत्वा लोकांश्च भस्मसात् । युगैकादशपूर्णत्वे विलक्षोऽभूत्स भस्मनि

Por el poder primordial de Ekavīrā, los mundos quedaron reducidos a cenizas; y cuando se cumplieron once yugas, él quedó señalado y distinto, permaneciendo como ceniza.

Verse 58

एवंविधा त्वेकवीरा शक्तिरेषा सनातनी । पूजिताराधिता चैव सर्वाभीप्सितदा नृणाम्

Así es Ekavīrā: esta Śakti eterna. Cuando es adorada y debidamente propiciada, concede a los hombres todo cuanto desean.

Verse 59

ब्रह्मलोकात्समानीता मयाराध्यात्र भारत । नामकीर्तनमप्यस्या दुष्टानां घातनं विदुः

Oh Bhārata, ella fue traída desde Brahmaloka y aquí es adorada por mí. Saben que incluso el canto de su nombre es la destrucción de los malvados.

Verse 60

द्वितीया हरसिद्ध्याख्या देवी दुर्गा महाबला । शीकोत्तरात्समाराध्य मयानीतात्र पांडव

La segunda diosa es la poderosísima Devī Durgā, célebre como Harasiddhi. Tras haberla venerado debidamente en Śīkottara, la traje aquí, oh Pāṇḍava.

Verse 61

यदा शीकोत्तरस्थेन पार्वत्या प्रार्थितेन च । रुद्रेण डाकिनीमंत्रः प्रोक्तो देव्याः कृपालुना

Cuando, en Śīkottara, Rudra—compasivo con la Diosa—fue suplicado por Pārvatī, enseñó a Devī el mantra de la Ḍākinī.

Verse 62

तदा मंत्रप्रभावेण मोहिता गिरिजा सती । तमेवाक्रम्य मांसं च शोणितं च भवं पपौ

Entonces, embelesada por el poder del mantra, la virtuosa Girijā dominó al propio Bhava y bebió (de él) carne y sangre.

Verse 63

ततो रुद्रशरीरात्तु विनिष्क्रांतार्तिनाशिनी । हरसिद्धिर्महादुर्गा महामंत्रविशारदा

Entonces, del cuerpo de Rudra surgió Harasiddhi—Mahādurgā, destructora de la aflicción, plenamente versada en los grandes mantras.

Verse 64

सा सहस्रभुजा देवी समाक्रम्याभिपीड्य च । मोक्षयामास गिरिशमशापयत तां तथा

Aquella Diosa de mil brazos, tras asir y oprimir (a él), liberó a Giriśa; y del mismo modo hizo que ella (la otra) quedara libre de la maldición.

Verse 65

ततः प्रभृति सा लोके हरसिद्धिः प्रकीर्त्यते । देवीनां षष्टिकोटीभिरावृता पूज्यते सुरैः

Desde entonces, en el mundo se la celebra como Harasiddhi. Rodeada por sesenta crores de diosas, es venerada por los dioses.

Verse 66

एतामाराध्य सुग्रीवप्रमुखा दोषनाशिनीम् । अभूवन्त्सुमहावीर्या डाकिनीसंघनाशनाः

Habiéndola propiciado a Ella, destructora de las faltas, Sugrīva y los demás se tornaron de grandísimo valor, y fueron destructores de huestes de ḍākinīs.

Verse 67

तस्मादेतां पूजयेत्तु मनोवाक्कायकर्मभिः । डाकिन्याद्या न सर्पंति हरसिद्धेरनंतरम्

Por ello, debe adorársela con mente, palabra, cuerpo y obras; entonces las ḍākinīs y semejantes no se acercan, ante la presencia de Harasiddhi.

Verse 68

तृतीयेशानकोणस्था चंडिका नवमी स्थिता । वागीशोऽपि लभेत्पारं नैव यस्याः प्रवर्णने

La tercera diosa, Caṇḍikā, mora en el ángulo de Īśāna y está establecida como la Novena (Navamī). Ni siquiera el señor de la palabra alcanza el fin de su descripción.

Verse 69

या पुरा पार्वतीदेहाद्विनिःसृत्य महासुरौ । चंडमुंडौ निहत्यैव भक्षयामास क्रोधतः

Ella, que antaño brotó del cuerpo de Pārvatī y, airada, dio muerte a los grandes asuras Caṇḍa y Muṇḍa, y luego los devoró.

Verse 70

अक्षौहिणीशतं त्वेकं चंडमुंडौ च तावुभौ । नापूर्यतैकग्रासोऽस्याः किंलक्ष्या यात्वियं हि सा

Ni siquiera cien akṣauhiṇīs de ejércitos, y aquellos dos—Caṇḍa y Muṇḍa—bastaron para colmar un solo bocado suyo. ¿Qué señal o medida extraordinaria podría asignársele? En verdad, ella está más allá de todo cómputo.

Verse 71

इयमेवांधकानां च तृषिता शोणितं पुनः । पपौ ततो निजग्राह चांधकं भगवान्भवः

Ella misma, sedienta, bebió de nuevo la sangre de los Andhakas; luego el Bhagavān Bhava (Śiva) apresó a Andhaka.

Verse 72

इयं च रक्तबीजानां कृत्वा पानं च रक्तजम् । अर्पयामास तं देव्याश्चामुण्डापीतशोणितम्

Y ella, tras beber la sangre nacida de los Raktabījas, ofreció a la Diosa esa sangre que Cāmuṇḍā había bebido.

Verse 73

एषा तृप्यति भक्तानां प्रणामेनापि भारत । अर्बुदानां च कोटीभिर्दैत्यानां पापकर्मिणाम्

Oh Bhārata, ella se complace incluso con una sola postración reverente de un devoto; mas ni con crores y crores de Daityas pecadores, por miríadas, queda satisfecha.

Verse 74

कुण्डं चास्या मया देव्याः पुण्यं निष्पादितं शुभम् । यत्र वै स्पर्शमात्रेण सर्वतीर्थफलं लभेत्

Y para esta Diosa he establecido un kuṇḍa, sagrado, auspicioso y meritorio; allí, con solo tocar sus aguas, se obtiene el fruto de todos los lugares santos.

Verse 75

हरसिद्धिर्देवसिद्धिर्धर्मसिद्धिश्च भारत । विविधा प्राप्यते सिद्धिस्तीर्थेऽस्मिंश्चंडिकारतैः

Oh Bhārata, en este tīrtha los devotos de Caṇḍikā alcanzan diversas siddhis: logro por la gracia de Hara (Śiva), logro en la esfera divina y logro en el dharma.

Verse 76

यश्च पूजयते देवीं स्वल्पेन बहुनापि वा । कात्यायनी कोटिशतैर्वृता तस्य विभूतिदा

Quienquiera que venere a la Diosa—con poco o con mucho—Kātyāyanī, rodeada por cientos de crores de séquito, concede a esa persona prosperidad y gloria divina.

Verse 77

एवमेता महादुर्गा नवतीर्थेऽत्र संस्थिताः । चतस्रश्चापि दिग्देव्यो नित्यमर्च्याः शुभेप्सुभिः

Así, estas formas de Mahādurgā están establecidas aquí en los nueve tīrthas; y también las cuatro Diosas guardianas de las direcciones deben ser veneradas cada día por quienes anhelan lo auspicioso.

Verse 78

आश्विनस्य च मासस्य नवरात्रे विशेषतः । उपोष्य चैकभक्तैर्वा देवीस्त्वेताः प्रपूजयेत्

Especialmente durante las Navarātras del mes de Āśvina, debe adorarse a estas Diosas con devoción singular—ya sea guardando ayuno, o practicando el voto de eka-bhakta (una sola comida al día).

Verse 79

बलिपूपकनैवेद्यैस्तर्पणैर्धूपगंधिभिः । तस्य रक्षां चरंत्येता रथ्यासु त्रिकचत्वरे

Con ofrendas de bali, tortas y naivedya, con tarpaṇa, y con incienso y fragancias, estas Diosas recorren otorgando protección a ese devoto—por las calles, en los cruces y en las encrucijadas de tres y cuatro caminos.

Verse 80

भूतप्रेतपिशाचाद्या नोपकुर्युः प्रपीडनम् । आपदो विद्रवंत्याशु योगिन्यो नंदयंति तम्

Los bhūtas, pretas, piśācas y semejantes no pueden afligirlo ni oprimirlo. Las calamidades huyen pronto, y las Yoginīs se complacen en él.

Verse 81

पुत्रार्थी लभते पुत्रान्धनार्थी धनमाप्नुयात् । रोगार्तो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बन्धनात्

Quien anhela un hijo obtiene hijos; quien busca riqueza alcanza la riqueza. El enfermo queda libre de la dolencia, y el atado es liberado de sus cadenas.

Verse 82

आसां यः कुरुते भक्तिं नरो नारी च श्रद्धया । सर्वान्कामानवाप्नोति यांश्चिंतयति चेतसि

Cualquier hombre o mujer que, con fe, rinda devoción a estas Diosas alcanza todos los deseos que contempla en su corazón.

Verse 83

कामगव्य इमा देव्यश्चिन्तामणिनिभास्तथा । कल्पवल्ल्योऽथ भक्तानां प्रतिच्छन्दोऽत्र नव हि

Estas Diosas son como vacas que cumplen los deseos, y también como la joya Cintāmaṇi que concede lo anhelado. Para los devotos son como enredaderas Kalpavallī que otorgan dones; en verdad, aquí hay nueve manifestaciones.

Verse 84

तथात्र भूतमातास्ति हरसिद्धेस्तु दक्षिणे । तस्या माहात्म्यमतुलं संक्षेपात्प्रब्रवीमि ते

Asimismo, aquí está Bhūtamātā, al sur de Harasiddhi. Su grandeza incomparable te la relataré ahora en breve.

Verse 85

पूर्वं किल गुहो विद्वान्पुण्ये सारस्वते तटे । भूतप्रेतपिशाचानामाधिराज्येऽभ्यषिच्यत

Antaño, en la ribera sagrada del Sarasvatī, el sabio Guha fue consagrado, mediante abhiṣeka, como soberano supremo de bhūtas, pretas y piśācas.

Verse 86

स च सर्वाणि भूतानि मर्यादायामधारयत् । एतदन्नं प्रदायैव कृपया भगवान्गुहः

Y él contuvo a todos los seres dentro de los límites debidos. Por compasión, el bienaventurado Señor Guha les otorgó este alimento.

Verse 88

ततस्त्वनेन भोगेन तानि नंदंति कृत्स्नशः । ततः केनापि कालेन श्रद्धयाऽश्रद्धया कृतम्

Entonces, al gozar de esta ofrenda, todos quedaron plenamente satisfechos. Después, en algún momento, se realizó—ya fuera con fe o sin fe.

Verse 89

पुण्यं तान्येव भूतानि ग्रसंत्याक्रम्य देवताः । ततो देवाः क्षुधार्त्तास्ते गुहायैतन्न्यवेदयन्

Esos mismos seres, dominando a los dioses, comenzaron a devorar el mérito de las deidades. Entonces los dioses, afligidos por el hambre, comunicaron este asunto a Guha.

Verse 90

स वै तदाकर्ण्य क्रुद्धो गुहः काल इवाभवत् । तस्य क्रुद्धस्य भ्रूपद्ममध्यात्काचिद्विनिर्गता

Al oírlo, Guha se enfureció, como el propio Tiempo (la Muerte). En medio del loto de sus cejas, mientras ardía en ira, surgió cierta potencia.

Verse 91

ज्वालामाला सुदुर्दर्शा नारी द्वादशलोचना । सा च प्रणम्य तं प्राह तव शक्तिरहं प्रभो । शीघ्रमादिश मां कृत्ये किं करोमि तवेप्सितम्

Surgió una mujer terrible, ceñida por una guirnalda de llamas, difícil de contemplar, de doce ojos. Ella se postró ante él y dijo: «Oh Señor, yo soy tu Śakti, tu Potencia. Ordéname pronto esta tarea: ¿qué he de hacer conforme a tu deseo?»

Verse 92

स्कन्द उवाच । एतैर्भूतगणैः पापैरुल्लंघ्य मम शासनम्

Skanda dijo: "Estas huestes pecaminosas de espíritus han transgredido mi mandato."

Verse 93

मनुष्यदत्तं सकलं भुज्यते स्वेच्छयाधमैः । शीघ्रमेतानि त्वं तस्मान्मर्यादायामुपानय

"Todo lo que es ofrecido por los seres humanos está siendo consumido a voluntad por estos viles. Por lo tanto, tráelos rápidamente de vuelta a los límites apropiados."

Verse 94

एतास्त्वानुव्रजिष्यंति देव्यः कोटिशतं शुभे । ततस्तथेति सा चोक्ता देवीभिः संवृता तदा

"Cien millones de diosas te seguirán, oh auspiciosa." Así dirigida, ella respondió: "Que así sea", y fue rodeada por las diosas.

Verse 95

मयूरं समुपास्थाय गुहशक्तिः समागता । सरोजवनमासाद्य भूतसंघानपश्यत

Habiendo montado el pavo real, Guhashakti partió; al llegar a un bosque de lotos, contempló las huestes de espíritus reunidas.

Verse 96

जघान च समासाद्य देवी नानाविधायुधैः । ततः प्रेतपिशाचाद्या हन्यमाना महारणे

Acercándose, la Diosa los abatió con muchos tipos de armas. Entonces, en esa gran batalla, Pretas, Pishachas y otros fueron aniquilados.

Verse 97

प्रसादयंति तां देवीं नानावेषैः सुदीनवत् । केचिद्ब्राह्मणवेषैश्च तापसानां तथो क्तिभिः

En extrema aflicción, procuraron aplacar a la Diosa adoptando muchos disfraces: unos con el atuendo de brāhmaṇas, otros con el habla y las maneras de los ascetas.

Verse 98

नृत्यंति देवि पद्माक्षि प्रसीदेति पुनःपुनः । ततः प्रसन्ना सा देवी व्रियतां स्वेच्छयाऽह तान्

Danzaban una y otra vez, clamando: «¡Oh Diosa, de ojos de loto, sé propicia!» Entonces la Diosa, complacida, les dijo: «Elegid el don que deseéis».

Verse 99

तां ते प्रोचुस्त्राहि नस्त्वं भूतमाता भवेश्वरि । मर्यादां नैव त्यक्ष्यामो वयं स्कन्दविनिर्मिताम्

Le dijeron: «Sálvanos, oh Madre de los bhūtas, oh Señora soberana. Jamás abandonaremos el límite y la norma establecidos por Skanda».

Verse 100

ये चैवं त्वां तोषयन्ति तेषां देहि वरान्सदा

«Y a quienes así te complacen, concédeles siempre dones».

Verse 101

श्रीदेव्युवाच । वैशाखे दर्शदिवसे ये चैवं तोषयंति माम् । अरिष्टाभरणैः पुष्पैर्दधिभक्तैश्च पूजनैः । तेषां सर्वोपसर्गा वै यास्यंति विलयं स्फुटम्

La Bienaventurada Diosa dijo: «En el día de luna nueva del mes de Vaiśākha, quienes así me deleiten con adoración—ofreciendo amuletos protectores/ornamentos auspiciosos, flores y ofrendas de cuajada y arroz—verán cómo todas sus aflicciones y calamidades se disuelven por completo, con claridad».

Verse 102

एवं दत्त्वा वरं देवी मुमुदे भूतसंवृता । एवंप्रभावा सा देवी मयानीतात्र भारत

Habiendo concedido así el don, la Diosa se regocijó, rodeada por sus seres asistentes. Tal es el poder de esa Diosa—así te lo he referido aquí, oh Bhārata.

Verse 103

य एनां प्रणमेन्मर्त्यः सर्वारिष्टैर्विमुच्यते

Cualquier mortal que se postre ante Ella con reverencia queda libre de toda desgracia y de todo mal presagio.

Verse 104

एवं प्रभावाः परिकीर्तिता मया समासतस्तीर्थवरेऽत्र देव्यः । चतुर्दशैवार्जुन पूजिता याश्चतुर्दशस्थानवरैर्नृमुख्यैः

Así, en breve, he proclamado los poderes de las Diosas aquí, en este excelso vado sagrado. Oh Arjuna, ellas fueron adoradas—catorce en número—y están vinculadas a catorce estaciones excelentes, veneradas por los más nobles entre los hombres.