Adhyaya 30

Verse 1

नारद उवाच । ततः स्कन्दः सुरैः सार्धं श्वेतपर्वत मस्तकात् । उत्तीर्य तारकं हन्तुं दक्षिणां स दिशं ययौ

Dijo Nārada: Entonces Skanda, acompañado por los dioses, descendió de la cumbre de Śvetaparvata y marchó hacia el sur, con la intención de dar muerte a Tāraka.

Verse 2

ततः सरस्वतीतीरे यानि भूतानि नारद । ग्रहाश्चोपग्रहाश्चैव वेतालाः शाकिनी गणाः

Luego, en la ribera del Sarasvatī, oh Nārada, se hallaban diversos seres—grahas y upagrahas, vetālas y huestes de śākinīs—reunidos allí.

Verse 3

उन्मादा ये ह्यपस्माराः पलादाश्च पिशाचकाः । देवैस्तेषामाधिपत्ये सोऽभ्यषिच्यत पावकिः

A aquellos seres llamados locura (unmāda), ataques como epilepsia (apasmāra), los espíritus palāda y los piśācas—sobre todos ellos, por voluntad de los dioses, Pāvaki fue consagrado como señor y regidor.

Verse 4

यथा ते नैव मर्यादां संत्यजंति दुराशयाः । एतैस्तस्मात्समाक्रांतः शरण्यं पावकिं व्रजेत्

Puesto que esos seres de mala intención jamás abandonan sus límites y costumbres, por ello quien sea afligido por ellos debe acudir en refugio a Pāvakī, dadora de amparo.

Verse 5

अप्रकीर्णेन्द्रियं दांतं शुचिं नित्यमतंद्रितम् । आस्तिकं स्कन्दभक्तं च वर्जयंति ग्रहादिकाः

Los grahas y otras fuerzas aflictivas evitan a quien no dispersa los sentidos, es dueño de sí, puro, siempre vigilante, firme en el dharma y devoto de Skanda.

Verse 6

महेश्वरं च ये भक्ता भक्ता नारायणं च ये । तेषां दर्शनमात्रेण नश्यंते ते विदूरतः

Esas fuerzas perecen desde lejos con sólo ver a los devotos, ya sean devotos de Maheśvara o devotos de Nārāyaṇa.

Verse 7

ततः सर्वैः सुरैः सार्धं महीतीरं ययौ गुहः । तत्र देवैः प्रकथितं महीमाहात्म्यमुत्तमम्

Entonces Guha, junto con todos los dioses, fue a la ribera del río Mahī. Allí los dioses proclamaron la suprema grandeza de la Mahī.

Verse 8

श्रृण्वन्विसिष्मिये स्कन्दः प्रणनाम च तां नदीम् । ततो महीदक्षिणतस्तीरमाश्रित्य धिष्ठितम्

Al oírlo, Skanda se llenó de asombro e inclinó su cabeza ante aquel río. Luego, tomando amparo en la ribera meridional de la Mahī, se asentó allí.

Verse 9

प्रणम्य शक्रप्रमुखा गुहं वचनमब्रुवन् । अभिषिक्तं विना स्कन्द सेनापतिमकल्मषम्

Tras postrarse, Indra y los demás dioses hablaron a Guha: «Oh Skanda, sin tu consagración (abhiṣeka), no has sido aún establecido como el inmaculado generalísimo del ejército…»

Verse 10

न शर्म लभते सेना तस्मात्त्वमभिषेचय । महीसागरसंभूतैः पुण्यैश्चापि शिवैर्जलैः

«El ejército no halla sosiego; por eso acepta la consagración—con aguas propicias y santas, nacidas de la tierra y del océano.»

Verse 11

अभिषेक्ष्यामहे त्वां च तत्र नो द्रष्टुमर्हसि । यथा हस्तिपदे सर्वपदांतर्भाव इष्यते

«Te consagraremos; pero no debes mirar allí (al rito). Pues, así como se dice que en la huella del elefante quedan contenidas todas las demás huellas…»

Verse 12

सर्वतीर्थान्तरस्थानं तथार्णवमहीजले । सर्वभूतमयो यद्वत्र्यंबकः परिकीर्त्यते

Así también, en las aguas del océano y de la tierra reside el asiento de todos los tīrtha; del mismo modo que Tryambaka (Śiva) es alabado como constituido por todos los seres.

Verse 13

सर्वतीर्थमयस्तद्वन्महीसागरसंगमः । अर्धनारीश्वरं रूपं यथा रुद्रस्य सर्वदम्

Asimismo, la confluencia del río Mahī con el océano es en sí misma la suma de todos los tīrtha. Es como la forma de Rudra como Ardhanārīśvara, que otorga toda bendición.

Verse 14

तथा महीसमुद्रस्य स्नानं सर्वफलप्रदम् । येनात्र पितरः स्कन्द तर्पिता भक्तिभावतः

Así también, bañarse en el océano Mahī (en la confluencia) otorga todo fruto. Por ello, oh Skanda, los Pitṛs (ancestros) quedan aquí satisfechos mediante un ánimo de devoción.

Verse 15

तेन सर्वेषु तीर्थेषु तर्पिता नात्र संशयः । न चैतद्धृदि मंतव्यं क्षारमेतज्जलं हि यत्

Por ese acto, los Pitṛs quedan satisfechos como si fuera en todos los tīrthas—sin duda alguna. Y no debe uno albergar en el corazón el pensamiento: «Esta agua es salada», pues en verdad esta agua es salobre.

Verse 16

यथा हि कटुतिक्तादि गवा ग्रस्तं हि क्षीरदम् । एवमेतत्त्विदं तोयं पितॄणां तृप्ति दायकम्

Así como una vaca puede comer cosas picantes y amargas y, aun así, dar leche, del mismo modo esta misma agua concede en verdad satisfacción a los Pitṛs.

Verse 17

एवं ब्रुवत्सु देवेषु कपिलोऽपि मुनिर्जगौ । सत्यमेतदुमापुत्र सर्वतीर्थमयी मही

Mientras los dioses hablaban así, el sabio Kapila también declaró: «Es verdad, oh hijo de Umā: esta Mahī está colmada de todos los tīrthas»។

Verse 18

कर्दमो यस्त्वहमपि ज्ञात्वा तीर्थमहा गुणान् । सर्वां भुवं परित्यज्य कृत्वा ह्यश्रममास्तितः

«Yo—Kardama—también, al conocer las grandes virtudes de este tīrtha, abandoné todas las demás regiones de la tierra y establecí aquí un āśrama.»

Verse 19

ततो महेश्वरः प्राह सत्यमेतत्सुरोदितम् । ब्रह्माद्यास्तं तथा प्राहुरत्र भूयोऽप्यथो गुरुः

Entonces Maheśvara dijo: «Verdadero es lo que han pronunciado los dioses». Brahmā y los demás dijeron lo mismo, y de nuevo el Gurú lo confirmó aquí.

Verse 20

अत्राभिषेकं ते वीर करिष्यामः समादिश । ततः सुविस्मितस्तत्र स्नात्वा स्कन्दो महामनाः

«Aquí realizaremos tu abhiṣeka, oh héroe; da la orden.» Entonces Skanda, de gran ánimo, se bañó allí, lleno de asombro.

Verse 21

अभिषिञ्चन्तु मां देवा इति तानब्रवीद्वचः । ततोऽभिषेकसंभारान्सर्वान्संभृत्य शास्त्रतः

Les dijo: «Que los dioses me confieran el abhiṣeka.» Entonces, conforme a los śāstras, se reunieron debidamente todos los elementos necesarios para la consagración.

Verse 22

जुहुवुर्मंत्रपूतेऽग्नौ चत्वारो मुख्यऋत्विजः । ब्रह्मा च कपिलो जीवो विश्वामित्रश्चतुर्थकः

Cuatro sacerdotes principales oficiantes ofrecieron oblaciones en el fuego purificado por mantras: Brahmā, Kapila, Jīva y Viśvāmitra como el cuarto.

Verse 23

अन्ये च शतशस्तत्र मुनयो वेदपारगाः । तत्राद्भुतं महादेवो दर्शयामास भारत

Y allí estaban también cientos de otros sabios, consumados conocedores de los Vedas. Allí, oh Bhārata, Mahādeva manifestó un prodigio maravilloso.

Verse 24

यदग्निकुण्डमध्यस्थो लिंगमूर्तिर्व्यदृश्यत । अहमेवाग्निमध्यस्थो हविर्गृह्णामि नित्यशः

Entonces el Señor se manifestó en forma de Liṅga, erguido en medio mismo del foso del fuego. Como declarando: «Yo mismo moro en el fuego y recibo sin cesar las oblaciones».

Verse 25

एतत्संदर्शनार्थाय लिंगमूर्तिरभूद्विभुः । तल्लिंगमतुलं देवा नमश्चक्रुर्मुदान्विताः

Para conceder esta visión, el Señor omnipenetrante asumió la forma del Liṅga. Gozosos, los dioses se inclinaron con reverencia ante aquel Liṅga incomparable.

Verse 26

सर्वपापापहं पार्थ सर्वकामफलप्रदम् । तत्र होमावसाने च दत्ते हिमवता शुभे

Oh Pārtha, ello destruye todo pecado y concede el fruto de todo deseo justo. Y allí, al concluir el homa, Himavat otorgó la dádiva auspiciosa.

Verse 27

दिव्यरत्नान्विते स्कन्दो निषण्णः परमासने । सर्वमंगलसंभारैर्विधिमंत्रपुरस्कृतम्

Skanda se sentó en un trono supremo adornado con gemas divinas. Con todos los enseres auspiciosos dispuestos, los ritos avanzaban bajo la guía de mantras sagrados.

Verse 28

अभ्यषिंचंस्ततो देवाः कुमारं शंकरात्मजम् । इंद्रो विष्णुर्महावीर्यो ब्रह्मरुद्रौ च फाल्गुन

Luego los dioses ungieron (consagraron) al Kumāra, hijo de Śaṅkara: Indra, el poderosísimo Viṣṇu, y también Brahmā y Rudra, oh Phālguna.

Verse 29

आदित्याद्य ग्रहाः सर्वे तथोभावनिलानलौ । आदित्या वसवो रुद्राः साध्याश्चैवाश्विनावुभौ

Todas las potestades celestes, comenzando por los Ādityas, y también los planetas, junto con el Viento y el Fuego—los Ādityas, los Vasus, los Rudras, los Sādhyas y los dos Aśvins—se congregaron para honrar el rito.

Verse 30

विश्वेदेवाश्च मरुतो गंधर्वाप्सरसस्तथा । देवब्रह्मर्षयश्चैव वालखिल्या मरीचिपाः

Los Viśvedevas y los Maruts, los Gandharvas y las Apsaras también; junto con los Brahmarṣis divinos—y asimismo los Vālakhilyas y los sabios encabezados por Marīci—estuvieron presentes.

Verse 31

विद्याधरा योगसिद्धाः पुलस्त्यपुलहादयः । पितरः कश्यपोऽत्रिश्च मरीचिर्भृगुरंगिराः

Los Vidyādharas, los yoguis consumados, Pulastya, Pulaha y otros; los Pitṛs; Kaśyapa y Atri; Marīci, Bhṛgu y Aṅgiras—todos se reunieron allí.

Verse 32

दक्षोऽथ मनवो ये च ज्योतींषि ऋतवस्तथा । मूर्तिमत्यश्च सरितो महीप्रभृतिकास्तथा

Luego Dakṣa, los Manus, las luminarias y también las estaciones; y los ríos encarnados—comenzando por Mahī (la Tierra) y los demás—acudieron igualmente allí.

Verse 33

लवणाद्याः समुद्राश्च प्रभासाद्याश्च तीर्थकाः । पृथिवी द्यौर्दिशश्चैव पादपाः पार्वतास्तथा

Los océanos, comenzando por el Mar Salado, y los tīrthas, comenzando por Prabhāsa; la Tierra y el Cielo, y también las Direcciones; junto con los árboles y las montañas—todo estuvo presente para honrar a Guha.

Verse 34

आदित्याद्या मातरश्च कुर्वंत्यो गुहमंगलम् । वासुकिप्रमुखा नागास्थथोभौ गरुडारुणौ

Las Madres, comenzando por las Ādityas, realizaron ritos auspiciosos para Guha; y los Nāgas, encabezados por Vāsuki, junto con Garuḍa y Aruṇa, también estuvieron allí con reverencia.

Verse 35

वरुणो धनदश्चैव यमः सानुचरस्तथा । राक्षसो निरृतिश्चैव भूतानि च पलाशनाः

Varuṇa, Dhanada (Kubera) y Yama con sus servidores; las huestes de Rākṣasas, también Nirṛti, y los Bhūtas y otros seres feroces: todos se unieron a la asamblea.

Verse 36

धर्मो बृहस्पतिश्चैव कपिलो गाधिनंदनः । बहुलत्वाच्च ये नोक्ता विविधा देवतागणाः

Allí estaban Dharma y Bṛhaspati, Kapila y el hijo de Gādhi (Viśvāmitra); y también muchas otras huestes diversas de deidades, tan numerosas que no pudieron ser todas nombradas.

Verse 37

ते च सर्वे महीकूले ह्यभ्यषिंचन्मुदा गुहम् । ततो महास्वनामुग्रां देवदैत्यादिदर्पहाम्

Todos ellos, en la ribera de la tierra, ungieron con júbilo a Guha. Entonces se alzó un bramido inmenso y terrible, que abatía el orgullo de devas, daityas y de los demás.

Verse 38

ददौ पशुपतिस्तस्मै सर्वभूतमहाचमूम् । विष्णुर्ददौ वैजयंतीं मालां बलविवर्धिनीम्

Paśupati le concedió una inmensa hueste de todos los seres; y Viṣṇu le otorgó la guirnalda Vaijayantī, corona que acrecienta la fuerza y la victoria.

Verse 39

उमा ददौ चारजसी वाससी सूर्यसप्रभा । गंगा कमंडलुं दिव्यममृतोद्भवमुत्तमम्

Umā otorgó dos vestiduras espléndidas, radiantes como el sol; y Gaṅgā concedió un kamaṇḍalu divino y excelso, nacido del amṛta, el néctar de la inmortalidad.

Verse 40

मही महानदी तस्य चाक्षमालां ससागरा । ददौ मुदा कुमाराय दंडं चैव बृहस्पतिः

La Tierra, junto con los grandes ríos y los océanos, le entregó gozosa una akṣamālā, el rosario sagrado; y Bṛhaspati también, con alegría, dio el báculo a Kumāra.

Verse 41

गरुडो दयितं पुत्रं मयूरं चित्रबर्हिणम् । अरुणस्ताम्रचूडं च प्रददौ चरणायुधम्

Garuḍa entregó a su amado hijo: el pavo real de plumaje multicolor; y Aruṇa otorgó el gallo tāmra-cūḍa, el emblema-arma llevado en el estandarte.

Verse 42

छागं च वरुणो राजा बलवीर्यसमन्वितम् । कृष्णाजिनं तथा ब्रह्मा ब्रह्मण्याय ददौ जयम्

El rey Varuṇa otorgó una cabra dotada de fuerza y vigor; asimismo Brahmā concedió una piel de antílope negro (kṛṣṇājina), otorgando victoria al protector del dharma brahmánico, Kumāra.

Verse 43

चतुरोऽनुचरांश्चैव महावीर्यान्बलोत्कटान् । नंदिसेनं लोहिताक्षं घण्टाकर्णं च मानसान्

Asimismo designó a cuatro asistentes, poderosos en valor y formidables en fuerza: Nandisena, Lohitākṣa, Ghaṇṭākarṇa y Mānasā.

Verse 44

चतुर्थं चाप्यतिबलं ख्यातं कुसुममालिनम् । ततः स्थाणुर्ददौ देवो महापारिषदं क्रतुम्

El cuarto, célebre y de fuerza extraordinaria, fue Kusumamālin. Luego el dios Sthāṇu (Śiva) otorgó al gran asistente de los gaṇa llamado Kratu.

Verse 45

स हि देवासुरे युद्धे दैत्यानां भीमकर्मणाम् । जघान दोर्भ्यां संक्रुद्धः प्रयुतानि चतुर्दश

Pues en la guerra entre dioses y asuras, él—airado—abatió con sus propios brazos catorce miríadas de Dāityas de obras terribles.

Verse 46

यमः प्रादादनुचरौ यमकालोपमौ तदा । उन्माथं च प्रमाथं च महावीर्यौ महाद्युती

Entonces Yama concedió dos asistentes, semejantes al propio Yama y a Kāla: Unmātha y Pramātha, ambos de gran poder y gran resplandor.

Verse 47

सुभ्राजौ भास्करस्यैव यौ सदा चानुयायिनौ । तौ सूर्यः कार्तिकेयाय ददौ पार्थ मुदान्वितः

Dos seres radiantes, siempre acompañantes de Bhāskara (el Sol). A esos dos, Sūrya los entregó gozoso a Kārtikeya, oh Pārtha.

Verse 48

कैलासश्रृङ्गसंकाशौ श्वेतमाल्यानुलेपनौ । सोमोऽप्यनुचरौ प्रादान्मणिं सुमणिमेव च

Semejantes a las cumbres del Kailāsa, adornados con guirnaldas y ungüentos blancos, Soma también concedió dos asistentes: Maṇi y Sumaṇi.

Verse 49

ज्वालजिह्वं ज्योतिषं च ददावग्निर्महाबलौ । परिघं च बलं चैव भीमं च सुमहाबलम्

Agni otorgó a los dos poderosos, Jvālajihva y Jyotiṣ; y también concedió a Parigha y a Bala, y a Bhīma, de fuerza inmensa.

Verse 50

स्कंदाय त्रीननुचरान्ददौ विष्णुरुरुक्रमः । उत्क्रोशं पंचजं चैव वज्रदण्डधरावुभौ

Viṣṇu, el Señor de amplias zancadas, entregó a Skanda tres asistentes: Utkrośa, Pañcaja, y a los dos que portaban como armas el vajra y el bastón.

Verse 51

ददौ महेशपुत्राय वासवः परवीरहा । तौ हि शत्रून्महेन्द्रस्य जघ्नतुः समरे बहून्

Vāsava (Indra), matador de los héroes enemigos, los entregó al hijo de Maheśa; pues aquellos dos abatieron en batalla a muchos de los adversarios de Mahendra.

Verse 52

वर्धनं बंधनं चैव आयुर्वेदविशारदौ । स्कन्दाय ददतुः प्रीतावश्विनौ भरतर्षभ

Complacidos, los Aśvines dieron a Skanda a Vardhana y Bandhana—ambos versados en el Āyurveda—oh toro entre los Bhāratas.

Verse 53

बलं चातिबलं चैव महावक्त्रौ महाबलौ । प्रददौ कार्तिकेयाय वायुश्चानुचरावुभौ

Vāyu, el dios del Viento, otorgó a Kārtikeya a los dos asistentes Bala y Atibala—de gran porte y gran fuerza—ambos dotados de inmenso poder.

Verse 54

घसं चातिघसं वीरौ वरुणश्च ददौ प्रभुः । सुवर्चसं महात्मानं तथैवाप्यतिवर्चसम्

El Señor Varuṇa otorgó a los dos héroes, Ghasa y Atighasa; y asimismo concedió al magnánimo Suvarcasa y a Ativarcasa, resplandecientes con fulgor extraordinario.

Verse 55

हिमवान्प्रददौ पार्थ साक्षाद्दौहित्रकाय वै । कांचनं च ददौ मेरुर्मेघमालिनमेव च

Oh Pārtha, Himavān otorgó directamente un servidor a su propio nieto; y el monte Meru concedió a Kāñcana, así como a Meghamālin.

Verse 56

उच्छ्रितं चातिशृंगं च महापाषाणयोधिनौ । स्वाहेयाय ददौ प्रीतः स विंध्यः पार्षदौ शुभौ

Gozoso, el monte Vindhya otorgó a Svāheya (Skanda) a los dos auspiciosos servidores Ucchrita y Atiśṛṅga, guerreros que combaten con enormes peñascos.

Verse 57

संग्रहं विग्रहं चैव समुद्रोऽपि गधाधरौ । प्रददौ पार्षदौ विरौ महीनद्या समन्वितः

El Océano también—junto con los grandes ríos—otorgó a los dos valerosos servidores Saṃgraha y Vigraha, portadores de mazas.

Verse 58

उन्मादं पुष्पदंतं च शंकुकर्णं तथैव च । प्रददावग्निपुत्राय पार्वती शुभदर्शना

Pārvatī, de hermoso semblante, otorgó al Hijo nacido del Fuego (Skanda) a Unmāda, a Puṣpadanta y también a Śaṃkukarṇa.

Verse 59

जयं महाजयं चैव नागौ ज्वलनसूनवे । प्रददुर्बलिनां श्रेष्ठौ सुपर्णः पार्षदावुभौ

Suparṇa (Garuḍa) otorgó al hijo de Jvalana (el Fuego) a los dos asistentes nāga, Jaya y Mahājaya—ambos los más eminentes entre los poderosos.

Verse 60

एवं साध्याश्च रुद्राश्च वसवः पितरस्तथा । सर्वे जगति ये मुख्या ददुः स्कंदाय पार्षदान्

Así, los Sādhyas, los Rudras, los Vasus y los Pitṛs—en verdad todos los seres preeminentes del mundo—otorgaron asistentes a Skanda.

Verse 61

नानावीर्यान्महावीर्यान्नानायुधविभूषणान् । बहुलत्वान्न शक्यंते संख्यातुं ते च फाल्गुन

Dotados de diversas potencias, de gran valor y engalanados con armas variadas, eran tan numerosos que no pueden contarse, oh Phālguna.

Verse 62

मातश्च ददुस्तस्मै तदा मातृगणान्प्रभो । याभिर्व्याप्तास्त्रयो लोकाः कल्याणीभिश्चराचराः

Y entonces, oh Señor, las Madres le otorgaron las huestes de las Mātṛkās—diosas auspiciosas por quienes los tres mundos, con todo lo móvil e inmóvil, están penetrados.

Verse 63

प्रभावती विशालाक्षी गोपाला गोनसा तथा । अप्सुजाता बृहद्दंडी कालिका बहुपुत्रका

“(Ellas son) Prabhāvatī; Viśālākṣī, la de ojos amplios; Gopālā y Gonāsā; Apsujātā, nacida de las aguas; Bṛhaddaṇḍī, portadora del gran báculo; Kālikā; y Bahuputrakā, madre de muchos hijos.”

Verse 64

भयंकरी च चक्रांगी तीर्थनेमिश्च माधवी । गीतप्रिया अलाताक्षी चटुला शलभामुखी

Y están Bhayaṃkarī (la temible), Cakrāṃgī (la que porta la marca del disco), Tīrthanemi, Mādhavī, Gītapriyā (amante del canto sagrado), Alātākṣī (de ojos como antorchas), Caṭulā (la vivaz), y Śalabhāmukhī (de rostro semejante a polilla/langosta).

Verse 65

विद्युज्जिह्वा रुद्रकाली शतोलूखलमेखला । शतघंटाकिंकिणिका चक्राक्षी चत्वरालया

(Son) Vidyujjihvā (de lengua de relámpago), Rudrakālī, Śatolūkhalamekhalā (ceñida con cien morteros), Śataghaṃṭākiṃkiṇikā (adornada con cien campanas y cascabeles), Cakrākṣī (de ojos como disco) y Catvarālayā (moradora de encrucijadas y plazas).

Verse 66

पूतना रोदना त्वामा कोटरा मेघवाहिनी । ऊर्ध्ववेणीधरा चैव जरायुर्जर्जरानना

(Son) Pūtanā, Rodanā (la que se lamenta), Tvāmā, Koṭarā (moradora de cavidades), Meghavāhinī (la que cabalga las nubes), Ūrdhvaveṇīdharā (de trenzas alzadas), Jarāyuḥ y Jarjarānanā (de rostro marchito y arruinado).

Verse 67

खटखेटी दहदहा तथा धमधमा जया । बहुवेणी बहुशीरा बहुपादा बहुस्तनी

(Son) Khaṭakheṭī, Dahadahā, Dhamadhamā y Jayā; Bahuveṇī (de muchas trenzas), Bahuśīrā (de muchas cabezas), Bahupādā (de muchos pies) y Bahustanī (de muchos pechos).

Verse 68

शतोलूकमुखी कृष्णा कर्णप्रावरणा तथा । शून्यालया धान्यवासा पशुदा धान्यदा सदा

(Son) Śatolūkamukhī (de rostro de búho), Kṛṣṇā (la oscura), Karṇaprāvaraṇā (de orejas veladas), Śūnyālayā (moradora de parajes desiertos), Dhānyavāsā (que habita entre los granos), Paśudā (dadora de ganado) y, siempre, Dhānyadā (dadora de grano).

Verse 69

एताश्चान्याश्च बह्व्यश्च मातरो भरतर्षभ । बहुलत्वादहं तासां न संख्यातुमिहोत्सहे

Estas—y muchas otras—Madres, oh toro entre los Bhāratas, son incontables; por ser tantas, no me atrevo a enumerarlas aquí.

Verse 70

वृक्षचत्वरवासिन्यश्चतुष्पथनिवेशनाः । गुहास्मशानवासिन्यः शैलप्रस्रवणालयाः

Unas moran en arboledas y plazas; otras habitan en los cruces de caminos. Unas viven en cuevas y campos de cremación; otras hacen su morada junto a manantiales y cascadas de la montaña.

Verse 71

नानाभरणवेषास्ता नानामूर्तिधरास्तथा । नानाभाषायुधधराः परिवव्रुस्तदा गुहम्

Adornadas con diversos ornamentos y atavíos, portando múltiples formas, hablando en muchas lenguas y empuñando variadas armas, entonces rodearon a Guha (Skanda) por todos los lados.

Verse 72

ततः स शुशुभे श्रीमान्गुहो गुह इवापरः । सैनापत्ये चाभिषिक्तो देवैर्नानामुनीश्वरैः

Entonces el glorioso Guha resplandeció—como otro Guha (un esplendor oculto hecho manifiesto)—y fue consagrado como Comandante en Jefe por los dioses y por muchos señores entre los sabios.

Verse 73

ततः प्रणम्य सर्वांस्ता नेकैकत्वेन पावकिः । व्रियतां वर इत्याह भवब्रह्मपुरोगमान्

Entonces Pāvaki se postró ante todos, uno por uno, y dijo a los que iban encabezados por Bhava (Śiva) y Brahmā: «Elegid un don».