Adhyaya 8

Verse 1

लोपामुद्रोवाच । जीवितेश कथामेतां पुण्यां पुण्यपुरीश्रिताम् । न तृप्तिमधिगच्छामि श्रुत्वा त्वच्छ्रीमुखेरिताम्

Lopāmudrā dijo: Oh señor de mi vida, al oír de tus labios benditos este relato santo, asentado en la ciudad sagrada, aún no alcanzo saciedad.

Verse 2

मायापुर्यां मुक्तिपुर्यां शिवशर्मा द्विजोत्तमः । मृतोपि मोक्षं नैवाप ब्रूहि तत्कारणं विभो

En Māyāpurī, la ciudad de la liberación, Śivaśarmā, el mejor de los brāhmanas, no alcanzó mokṣa ni aun después de morir. Oh poderoso, dime la causa de ello.

Verse 3

अगस्त्य उवाच । साक्षन्मोक्षो न चैतासु पुरीषु प्रियभाषिणि । पुरोद्दिश्यामुमेवार्थमितिहासो मयाश्रुतः

Agastya dijo: Oh de dulce palabra, en estas ciudades la liberación no se obtiene de modo automático ni directo. Precisamente sobre esto he oído un antiguo relato.

Verse 4

शृणु कांते विचित्रार्थां कथां पापप्रणाशिनीम् । पुण्यशीलसुशीलाभ्यां कथितां शिवशर्मणे

Escucha, amada, un relato de sentido maravilloso que destruye el pecado, narrado por los virtuosos Puṇyaśīla y Suśīlā a Śivaśarmā.

Verse 5

शिवशर्मोवाच । अयि विष्णुगणौ पुण्यौ पुंडरीकदलेक्षणौ । किंचिद्विज्ञप्तुकामोहं प्रवृद्धकरसंपुटः

Dijo Śivaśarmā: Oh santos servidores de Viṣṇu, de ojos como pétalos de loto, deseo presentar una súplica, de pie con las manos unidas en reverencia.

Verse 6

न नाम युवयोर्वेद्मि वेद्म्याकृत्या च किंचन । पुण्यशीलसुशीलाख्यौ युवां भवितुमर्हथः

No conozco vuestros nombres, aunque por vuestra misma apariencia comprendo algo: ambos merecéis ser llamados Puṇyaśīla y Suśīla, hombres de mérito y recta conducta.

Verse 7

गणा वूचतुः । भगवद्भक्तियुक्तानां किमज्ञातं भवादृशाम् । एतदेव हि नौ नाम यदुक्तं श्रीमता त्वया

Los Gaṇas dijeron: «Para alguien como tú, colmado de devoción al Señor, ¿qué podría ser desconocido? En verdad, esos son nuestros nombres, tal como tú, venerable, los has pronunciado».

Verse 8

यदन्यदपि ते चित्ते प्रष्टव्यं तदशंकितम् । संपृच्छस्व महाप्राज्ञ प्रीत्या तत्प्रब्रवावहे

«Y si aún queda en tu mente algo más que preguntar, pregunta sin vacilar, oh gran sabio; con afecto lo explicaremos gustosos».

Verse 9

इति श्रुत्वा स वचनं भगवद्गणभाषितम् । अतिप्रीतिकरं हृद्यं ततस्तौ प्रत्युवाच ह

Al oír estas palabras pronunciadas por los Gaṇas del Señor, sumamente gratas y deleitosas al corazón, él entonces respondió a ambos.

Verse 10

दिव्य द्विज उवाच । क एष लोको ऽल्पश्रीकः स्वल्पपुण्यजनाकृतिः । क इमे विकृताकारा ब्रूतमेतन्ममाग्रतः

Dijo el brāhmana celestial: «¿Qué mundo es éste, pobre de esplendor, colmado de gentes de escaso mérito? ¿Y quiénes son estos seres de formas deformes? Decídmelo con claridad, ante mí.»

Verse 11

गणावूचतुः । अयं पिशाचलोकोत्र वसंति पिशिताशनाः । दत्त्वानुतापभाजो ये नोनो कृत्वा ददत्यपि

Los Gaṇas dijeron: «Éste es el mundo de los Piśācas; aquí habitan los devoradores de carne. Quienes dan y luego caen en remordimiento—habiendo dado con repetido pesar—vienen a compartir este estado.»

Verse 12

शिवं प्रसंगतोभ्यर्च्य सकृत्त्वशुचिचेतसः । अल्पपुण्याल्पलक्ष्मी काः पिशाचास्त इमे सखे

«Éstos, amigo, son piśācas—de poco mérito y poca fortuna—que, aunque una vez, por azar, adoraron a Śiva, lo hicieron con mente impura.»

Verse 13

ततो गच्छन्ददर्शाग्रे हृष्टपुष्टजनावृतम् । पिचंडिलैः स्थूलवक्त्रैर्मेघगंभीरनिःस्वनैः

Entonces, al avanzar, vio delante una región colmada de seres alegres y bien nutridos, de rostros anchos y robustos, cuyas voces resonaban profundas como nubes de trueno.

Verse 14

लोकैरप्युषितं लोकं श्यामलांगैश्च लोमशैः । गणौ कथयतां केमी को लोकः पुण्यतः कुतः

«Este mundo está habitado por muchos seres, de miembros oscuros y velludos. Oh Gaṇas, explicad: ¿quiénes son éstos, qué mundo es éste, y de qué clase de mérito nace?»

Verse 15

गणावूचतुः । गुह्यकानामयं लोकस्त्वेते वै गुह्यकाः स्मृताः । न्यायेनोपार्ज्य वित्तानि गूहयंति च ये भुवि

Dijeron los Gaṇas: «Éste es el mundo de los Guhyakas, y éstos son en verdad tenidos por Guhyakas: quienes, habiendo adquirido riquezas por medios justos, las ocultan y las resguardan sobre la tierra»

Verse 16

स्वमार्गगाधनाढ्याश्च शूद्रप्रायाः कुटुंबिनः । संविभज्य च भोक्तारः क्रोधासूयाविवर्जिताः

Prosperan en sus propios oficios, en su mayoría de condición semejante a la de los śūdras; son cabezas de familia que comen sólo después de compartir. Libres de ira y de envidia, viven con espíritu de reparto mutuo.

Verse 17

न तिथिं नैव वारं च संक्रात्यादि न पर्व च । नाधर्मं न च धर्मं च विदंत्येते सदा सुखाः

No cuentan los tithis ni los días de la semana, ni observan el saṅkrānti y otras festividades. Ni siquiera distinguen lo «injusto» de lo «justo»; y, sin embargo, permanecen siempre en sosiego.

Verse 18

एकमेव हि जानंति कुलपूज्यो हि यो द्विजः । तस्मै गाः संप्रयच्छंति मन्यंते तद्वचःस्फुटम्

Sólo conocen un principio: el dvija, el «dos veces nacido», venerado por el linaje, es digno de honor. A él le ofrecen vacas, y reciben sus palabras como claras y autorizadas.

Verse 19

समृद्धिभाजोह्यत्रापि तेन पुण्येन गुह्यकाः । भुंजते स्वर्गसौख्यानि देववच्चाकुतोभयाः

Por ese mérito, aun aquí los Guhyakas participan de la prosperidad; gozan de deleites celestiales como los devas, sin temor por ningún lado.

Verse 20

ततो विलोकयामास लोकं लोचनशर्मदम् । केऽमी जनास्त्वसौ लोकः किंनामा वदतां गणौ

Entonces contempló aquel mundo, grato a los ojos, y preguntó: «¿Quiénes son estos seres y cómo se llama este reino? Decídmelo, oh servidores».

Verse 21

गणावूचतुः । गांधर्वस्त्वेषलोकोऽमी गंधर्वाश्च शुभव्रताः । देवानां गायनाद्येते चारणाः स्तुतिपाठकाः

Los asistentes respondieron: «Este es el mundo de los Gāndharvas; estos son Gandharvas de votos auspiciosos. Cantan para los devas y sirven como bardos celestiales, recitadores de himnos».

Verse 22

गीतज्ञा अतिगीतेन तोषयंति नराधिपान् । स्तुवंति च धनाढ्यांश्च धनलोभेन मोहिता

Diestros en la música, deleitan a los reyes con cantos elaborados; y, confundidos por la codicia de riquezas, también elogian a los opulentos.

Verse 23

राज्ञां प्रसादलब्धानि सुवासांसि धनान्यपि । द्रव्याण्यपि सुगंधीनि कर्पूरादीन्यनेकशः

Por el favor de los reyes obtienen finas vestiduras y riquezas, y también muchas sustancias fragantes: alcanfor y otras, en abundancia.

Verse 24

ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छंति गीतं गायंत्यहर्निशम् । श्रुतावेव मनस्तेषां नाट्यशास्त्रकृतश्रमाः

Ofrecen su canto a los brāhmaṇas y cantan día y noche. Su mente se fija sólo en lo oído, y se afanan en las disciplinas enseñadas por el Nāṭyaśāstra.

Verse 25

तेन पुण्येन गांधर्वो लोकस्त्वेषां विशिष्यते । ब्राह्मणास्तोषिता यद्वै गीतविद्यार्जितैर्धनैः

Por ese mérito, su mundo de los Gandharvas se vuelve más excelso; pues en verdad han complacido a los brāhmaṇas con riquezas ganadas por el arte sagrado del canto.

Verse 26

गीतविद्याप्रभावेन देवर्षिर्नारदो महान् । मान्यो वैष्णवलोके वै श्रीशंभोश्चातिवल्लभः

Por el poder de la ciencia sagrada del canto, el gran devarṣi Nārada es honrado en el reino vaiṣṇava, y es también sumamente amado por el auspicioso Śambhu (Śiva).

Verse 27

तुंबुरुर्ना रदश्चोभौ देवानामतिदुर्लभौ । नादरूपी शिवः साक्षान्नादतत्त्वविदौ हि तौ

Tumburu y Nārada—ambos son sumamente raros aun entre los dioses. Pues Śiva mismo es la forma del Nāda, el sonido sagrado, y esos dos son en verdad conocedores del principio del Nāda.

Verse 28

यदि गीतं क्वचिद्गीतं श्रीमद्धरिहरांतिके । मोक्षस्तु तत्फलं प्राहुः सा न्निध्यमथवा तयोः

Si en algún lugar se canta un himno en presencia del glorioso Hari y Hara, declaran que su fruto es la liberación (mokṣa), o bien la íntima cercanía a esos dos.

Verse 29

गीतज्ञो यदि गीतेन नाप्नोति परमं पदम् । रुद्रस्यानुचरो भूत्वा तेनैव सह मोदते

Si el conocedor del canto no alcanza, mediante el cantar, el estado supremo, entonces, hecho servidor de Rudra, se regocija junto con él.

Verse 30

अस्मिंल्लोके सदा कालं स्मृतिरे षा प्रगीयते । तद्गीतमालया पूज्यौ देवौ हरिहरौ सदा

En este mundo, en todo tiempo, se canta esta memoria: por esa guirnalda de cantos, han de ser venerados siempre los dos dioses, Hari y Hara.

Verse 31

इति शृण्वन्क्षणात्प्राप पुनरन्यन्मनोहरम् । शिवशर्माथ पप्रच्छ किं संज्ञं नगरं त्विदम्

Al oír esto, al instante se encontró con otra visión encantadora. Entonces Śivaśarmā preguntó: «¿Cómo se llama esta ciudad?»

Verse 32

गणावूचतुः । असौ वैद्याधरो लोको नाना विद्या विशारदाः । एते विद्यार्थिनामन्नमुपानद्वस्त्रकंबलम्

Los Gaṇas dijeron: «Ese es el mundo de los Vidyādharas, versados en muchas ciencias. A los estudiantes les proveen alimento, calzado, vestiduras y mantas.»

Verse 33

औषधान्यपि यच्छं ति तत्पीडाशमनानि हि । नानाकलाः शिक्षयंति विद्यागर्वविवर्जिताः

También otorgan medicinas que en verdad apaciguan esas dolencias. Libres del orgullo del saber, enseñan muchas artes.

Verse 34

शिष्यं पुत्रेण पश्यंति वस्त्र तांबूल भोजनैः । अलंकृताश्च सत्कन्या धर्मा दुद्वाहयंति च

Consideran al discípulo como a un hijo, sosteniéndolo con vestiduras, betel y alimento. Y conforme al dharma, disponen el matrimonio de doncellas bien nacidas, adornadas y honradas.

Verse 35

अभिलाषधिया नित्यं पूजयंतीष्टदेवताः । एतः पुण्यैर्वसंतीह विद्याधर वरा इमे

Con el corazón colmado de devota intención, veneran cada día a sus deidades elegidas. Por tales méritos, estos excelsos Vidyādharas moran aquí.

Verse 36

यावदित्थं कथां चक्रुस्तावत्संयमिनीपतिः । धर्मराजोभिसंप्राप्तो देवदुंदुभि निःस्वनैः

Mientras conversaban de este modo, llegó allí Dharmarāja, señor de Saṁyamanī, acompañado por el resonar de los timbales celestiales.

Verse 37

सोम्यमूर्तिर्विमानस्थो धर्मज्ञैः परिवारितः । सेवाकर्मसु चतुरैर्भृत्यैस्त्रिचतुरैः सह

De semblante apacible, sentado en un vimāna, estaba rodeado de conocedores del dharma y acompañado por tres o cuatro servidores diestros en el servicio.

Verse 38

धर्मराज उवाच । साधुसाधु महाबुद्धे शिवशर्मन्द्विजोत्तम । कुलोचितं ब्राह्मणानां भवता प्रतिपादितम्

Dharmarāja dijo: «¡Bien, bien! Oh Śivaśarman, de gran inteligencia, el mejor de los nacidos dos veces: por ti ha sido debidamente sostenida la conducta propia de los brāhmaṇas y digna de tu linaje».

Verse 39

वेदाभ्यासः कृतः पूर्वं गुरवश्चापि तोषिताः । धर्मशास्त्रपुराणे षु दृष्टो धर्मस्त्वयाऽदृतः

«Antes practicaste el estudio de los Vedas y también complaciste a tus maestros; y el dharma que se halla en los Dharmaśāstras y en los Purāṇas ha sido honrado por ti».

Verse 40

क्षालितं मुक्तिपुर्यद्भिराशुगंतृशरीरकम् । कोविदोऽस्ति भवानेव जीविते जीवितेतरे

Tu cuerpo—tan presto a partir—ha sido purificado por las aguas de la Ciudad de la Liberación; en verdad, sólo tú eres el verdaderamente perspicaz respecto a la vida y a lo que está más allá de la vida.

Verse 41

कलेवरं पूतिगंधि सदैवाशुचिभाजनम् । सुतीर्थपुण्य पण्येन सम्यग्विनिमितं त्वया

Este cuerpo—de hedor y siempre recipiente de impureza—ha sido rectamente “refundido” por ti mediante la preciosa “moneda” del mérito obtenido en los excelentes lugares sagrados de vado (tīrtha).

Verse 42

अतएवाहि पांडित्यमाद्रिंयते विचक्षणाः । अहःक्षेपं न क्षिपंति क्षणमेकं हि ते बुधाः

Por ello los perspicaces honran la verdadera erudición; los sabios no malgastan sus días: en verdad, no desperdician ni un solo instante.

Verse 43

निमेषान्पंचपान्मर्त्ये प्राणंति प्राणिनो ध्रुवम् । तत्रापि न प्रवर्तेयुरघकर्मणि गर्हिते

En el mundo mortal, los seres viven ciertamente sólo por un puñado de parpadeos; aun así, no deben entregarse a obras pecaminosas y reprobables.

Verse 44

स्थिरापायः सदा कायो न धनं निधनेऽवति । तन्मूढः प्रौढकार्ये किं न यतेत भवानिव

El cuerpo se encamina siempre a la ruina, y la riqueza no ampara en la hora de la muerte. Entonces, ¿por qué el necio no habría de esforzarse por el fin verdaderamente supremo, como tú lo has hecho?

Verse 45

सत्वरं गत्वरं चायुर्लोकः शोकसमाकुलः । तस्माद्धर्मे मतिः कार्या भवतेव सुधार्मिकैः

La vida es veloz y siempre se escurre, y el mundo está turbado por el dolor. Por eso, los virtuosos han de fijar la mente en el dharma, tal como tú lo has hecho.

Verse 46

सत्कर्मणो विपाकोऽयं तव वंद्यौ ममाप्यहो । यदेतौ भगवद्भक्तौ सखित्वं भवतो गतौ

Éste es, en verdad, el fruto de tus buenas obras—¡maravilloso! Pues estos dos devotos del Señor, dignos de veneración para ti y también para mí, han alcanzado amistad contigo.

Verse 47

ममाज्ञा दीयतां तस्मात्साहाय्यं करवाणि किम् । यत्कर्तव्यं मादृशैस्ते तत्कृतं भवतैवहि

Así pues, concédeme tu mandato: ¿qué ayuda he de prestar? Lo que debe ser hecho por seres como yo, eso ya lo has realizado tú solo.

Verse 48

अद्य धन्यतरोस्मीह यद्दृष्टौ भगवद्गणौ । सेवा सदैव मे ज्ञाप्या श्रीमच्चरणसन्निधौ

Hoy soy el más dichoso, pues he contemplado a los servidores del Señor. Que siempre se me encomiende el servicio en la presencia de Sus venerables pies.

Verse 49

ततः प्रस्थापितस्ताभ्यां प्राविशत्स्वपुरीं यमः । अप्राक्षीच्च ततो विप्रस्तौ गणौ प्रस्थिते यमे

Entonces, despedido respetuosamente por aquellos dos, Yama entró en su propia ciudad. Cuando Yama hubo partido, el brāhmana interrogó a esos dos servidores.

Verse 50

शिवशर्मोवाच । साक्षादयं धर्मराजो ननु सौम्यतराकृतिः । धर्म्याण्येव वचांस्यस्य मनः प्रीतिकराणि च

Dijo Śivaśarmā: «Éste es en verdad el propio Dharmarāja, y sin embargo su forma es sumamente apacible. Sus palabras son enteramente justas y deleitan la mente»

Verse 51

पुरी संयमनी सेयमतीव शुभलक्षणा । आकर्ण्य यस्य नामापि पापिनोऽतीव बिभ्यति

Esta ciudad, Saṃyamanī, está en verdad colmada de signos auspiciosos; pero con sólo oír su nombre, los pecadores se estremecen de gran temor.

Verse 52

यमरूपं वर्ण यंति मर्त्यलोकेऽन्यथा जनाः । अन्यथाऽयं मया दृष्टो ब्रूतं तत्कारणं गणौ

En el mundo de los mortales, la gente describe de otro modo la forma de Yama. Pero yo lo he visto de manera distinta; decidme, oh servidores, la causa de ello.

Verse 53

केन पश्यंत्यमुं लोकं निवसंति तथात्र के । इदमेवास्य किं रूपं किं चान्यच्च निवेद्यताम्

¿Por qué medio se percibe aquel mundo, y quiénes habitan allí? ¿Es ésta su única forma, o hay otra también? Que se exponga con claridad.

Verse 54

गणावूचतुः । शृणु सौम्य सुसौम्योऽसौ दृश्यतेत्र भवादृशैः । धर्ममूर्तिः प्रकृत्यैव निःशंकैः पुण्यराशिभिः

Los dos asistentes dijeron: «Escucha, oh bondadoso. Aquí, para quienes son como tú—ricos en mérito y libres de temor—él se muestra sumamente apacible. Pues por su propia naturaleza es la encarnación del Dharma.»

Verse 55

अयमेव हि पिंगाक्षः क्रोधरक्तांतलोचनः । दंष्ट्राकरालवदनो विद्युल्ललनभीषणः

Este mismo es, en verdad, el de ojos leonados, enrojecidos por la ira; su rostro es aterrador con colmillos salientes, terrible como un relámpago.

Verse 56

ऊर्ध्वकेशोऽतिकृष्णांगः प्रलयांबुदनिःस्वनः । कालदंडोद्यतकरो भुकुटी कुटिलाननः

Su cabello se eriza hacia arriba; sus miembros son negros como la noche; su rugido se asemeja al trueno de las nubes de la disolución. Con la vara del Tiempo alzada en su mano, tiene el ceño fruncido y el rostro torvo.

Verse 57

आनयैनं पातयैनं बधानामुंच दुर्दम । घातयैनं सुदुर्वृत्तं मूर्ध्नि तीव्रमयोघनैः

Tráelo aquí; tíralo al suelo; átalo, no lo sueltes, oh ingobernable. Golpea a ese hombre totalmente depravado en la cabeza con pesadas mazas de hierro.

Verse 58

आताडयैनं दुर्वृत्तं धृत्वा पादौ शिलातले । उत्पाटयास्य नेत्रे त्वं निधाय चरणं गले

Golpea a ese malhechor; clava sus pies sobre la superficie de piedra. Luego, poniendo tu pie sobre su garganta, arráncale los ojos.

Verse 59

एतस्य गल्लावुत्फुल्लौ क्षुरेणाशुवि पाटय । पाशेन कंठं बद्धास्य समुल्लंबय भूरुहे

Abre de inmediato sus mejillas hinchadas con una navaja. Ata su cuello con una soga y cuélgalo en un árbol.

Verse 60

विदारयास्य मूर्धानं करपत्रेण दारुवत् । पार्ष्णिघातैर्घ्नतास्यास्यं समुच्चूर्णय दारुणैः

Partidle el cráneo como si fuera madera con una sierra de mano. Golpead su boca con feroces patadas y trituradla por completo.

Verse 61

परदारप्रसृमरं करं छिंध्यस्य पापिनः । परदारगृहं यातुः पादौ चास्य विखंडय

Cortad la mano del pecador que se extiende hacia la mujer ajena; y destrozad también los pies de aquel que va al hogar de otro hombre por su esposa.

Verse 62

सूचीभी रोमकूपेषु तनुं व्यधिहि सर्वतः । दातुः परकलत्रांगे नखपंक्ती दुरात्मनः

Perforad su cuerpo por todas partes, hasta en los poros del cabello, con agujas. Clavad hileras de clavos en los miembros de ese malvado que viola a la mujer ajena.

Verse 63

परदारमुखाघ्रातुर्मुखे निष्ठीवयास्य हि । वक्तुः परापवादस्य कीलं तीक्ष्णं मुखे क्षिप

Escupid en la cara de aquel que busca el aroma de la boca de la mujer ajena. Y en la boca del que calumnia a otros, clavad una estaca afilada.

Verse 64

भर्जयैनं चणकवत्तप्तवालुक कर्परैः । भ्राष्ट्रे विकटवक्त्रत्वं परसंतापकारिणम्

Tostadlo como garbanzos con tiestos llenos de arena abrasadora. En la sartén, haced que el rostro de ese torturador de otros se vuelva grotesco y deforme.

Verse 65

दोषारोपं सदाकर्तुरदोषे क्रूरलोचन । निमज्जयास्य वदनं पूयशोणितकर्दमे

¡Oh tú de ojos crueles! Sumerge el rostro de aquel que culpa al inocente en un fango de pus y sangre.

Verse 66

अदत्तपरवस्तूनां गृह्णतः करपल्लवम् । आप्लुत्याप्लुत्य तैलेन तप्तांगारे पचोत्कट

Al que toma bienes ajenos sin permiso, agarra su mano codiciosa; sumérgela una y otra vez en aceite y ásala ferozmente sobre carbones ardientes.

Verse 67

अपवादं गुरोर्वक्तुर्निंदाकर्तुः सुपर्वणाम् । तप्तलोहशलाकाश्च मुखे भीषण निक्षिप

A quien calumnia al Gurú y critica a los virtuosos, clávale aterradoras espinas de hierro al rojo vivo en la boca.

Verse 68

परमर्म स्पृशश्चास्य परच्छिद्रप्रकाशितुः । सुतप्तायोमयाञ्च्छंकून्सर्वसंधिषु रोपय

Y para el que hiere la vulnerabilidad ajena y expone sus faltas, implanta clavos de hierro hirviente en todas sus articulaciones.

Verse 69

अन्ये न दीयमाने स्वे निषेद्धुःपापकारिणः । आच्छेत्तुः परवृत्तीनां जिह्वां छिंध्यस्य दुर्मुख

Al pecador que impide a otros dar de su propia riqueza, y al que destruye el sustento ajeno, córtale la lengua, oh tú de rostro horrible.

Verse 70

देवस्वभोक्तुः क्रोडास्य ब्राह्मणस्वस्यभोजिनः । विदार्योदरमस्याशु विट्कीटैः परिपूरय

Al que devora los bienes del Deva y al que consume la riqueza de un brāhmaṇa: hazle rostro de jabalí; ábrele presto el vientre y llénalo de gusanos nacidos de la inmundicia.

Verse 71

न देवार्थे न विप्रार्थे नातिथ्यर्थे पचेत्क्वचित् । तममुं स्वार्थपक्तारं कुंभीपाके पचांधक

Quien jamás cocina por los Devas, ni por los brāhmaṇas, ni por los huéspedes: cuece a ese cocinero egoísta en el infierno llamado Kumbhīpāka, oh Andhaka.

Verse 72

उग्रास्य शिशुहंतारममुं विश्रंभघातिनम् । कृतघ्नं नय वेगेन महारौरव रौरवम्

Oh de rostro feroz, lleva con presteza a este asesino de niños, a este traidor que mata al confiado, a este ingrato: llévalo a Raurava y a Mahāraurava.

Verse 73

ब्रह्मघ्नं चांधतामिस्रे सुरापं पूयशोणिते । कालसूत्रे हेमचौरमवीचौ गुरुतल्पगम्

El matador de un brāhmaṇa va a Andhatāmisra; el bebedor de embriagantes a Pūyaśoṇita; el ladrón de oro a Kālasūtra; y el que viola el lecho del guru a Avīci.

Verse 74

तत्संसर्गिणमावर्षमसिपत्रवने तथा । एतान्महापातकिनस्तप्ततैलकटाहके

Y sus cómplices van a Āvarṣa, y asimismo al bosque de hojas-espada (Asipatravana). A estos grandes pecadores se les arroja también a calderas de aceite hirviente.

Verse 75

आप्लुत्याप्लुत्य दुर्दंष्ट्रकाकोलैर्लोहतुंडकैः । संतोद्यमानान्पापिष्ठान्नित्यं कल्पं निवासय

Tras sumergirlos repetidamente, haz que esos grandes pecadores sean continuamente picoteados por cuervos de pico de hierro y colmillos duros, y mantenlos allí morando durante un eón entero sin descanso.

Verse 76

स्त्रीघ्नं गोघ्नं च मित्रघ्नं कूटशाल्मलिपादपे । उल्लंबय चिरंकालमूर्ध्वपादमधोमुखम्

Cuelga durante mucho tiempo, con los pies hacia arriba y la cara hacia abajo, en el falso árbol Shalmali, al asesino de una mujer, al asesino de una vaca y al asesino de un amigo.

Verse 77

त्वचमस्य च संदंशैस्त्रोटय त्वं महाभुज । आश्लेषितुर्मित्रपत्न्या भुजावुत्पाटया शुच

Desgarra su piel con tenazas, oh tú de poderosos brazos. Y arranca los brazos de ese hombre impuro que abrazó a la esposa de su amigo.

Verse 78

ज्वालाकीले महाघोरे नरकेऽमुं नि पातय । यो वह्निना दाहयति परक्षेत्रं परालयम्

Arroja al infierno más espantoso llamado Jvalakila a aquel que quema con fuego el campo de otro y la morada de otro.

Verse 79

कालकूटे च गरदं कूटसाक्ष्याभिवादिनम् । मानकूटं तुलाकूटं कंठमोटे निपातय

Arroja al Kalakuta al envenenador y al que da falso testimonio. Y lanza al Manakuta, Tulakuta y Kanthamota a los que engañan con medidas y pesos.

Verse 80

लालापिबेच दुष्प्रेक्ष्य तीर्थासुष्ठीविनं नय । आमपाके च गर्भघ्नं शूलपाकेऽन्यतापिनम्

Conduce al infierno llamado Lālāpiba, difícil de contemplar, al impuro que escupe en los sagrados tīrthas. Y entrega al feticida a Āmapāka, y al que atormenta a otros a Śūlapāka.

Verse 81

रसविक्रयिणं विप्रमिक्षुयंत्रे प्रपीडय । प्रजापीडाकरं भूपमंधकूपे निपातय

Aplasta en el trapiche de caña al brāhmaṇa que vende el ‘rasa’ prohibido. Y arroja a Andhakūpa al rey que oprime a sus súbditos.

Verse 82

गोतिलांश्च तुरंगांश्च विक्रेतारं द्विजाधमम् । मातुलान्याः सुरायाश्च विक्रेतारं हलायुध

Y castiga a ese vil brāhmaṇa que vende vacas, sésamo y caballos; y castiga también al vendedor de licor embriagante, oh Halāyudha.

Verse 83

मुसलोलूखले वैश्यं कंडयैनं पुनःपुनः । शूद्रं द्विजावमंतारं द्विजाग्रे मंचसेविनम्

En Musalolūkhala, raspa y atormenta una y otra vez al vaiśya. Y castiga al śūdra que insulta a los dos veces nacidos y se sienta en un lecho en presencia de los brāhmaṇas.

Verse 84

अधोमुखे च नरके दीर्घग्रीवप्रपीड्य

Y en el infierno llamado Adhomukha, son triturados, oprimiéndoles hacia abajo sus largos cuellos.

Verse 85

शूद्रं ब्राह्मणजेतारं वैश्यं बाह्मणमानिनम् । क्षत्रियं याजकं चापि विप्रं वेदविवर्जितम्

Castiga al śūdra que pretende dominar a los brāhmaṇas; al vaiśya que se tiene por brāhmaṇa; al kṣatriya que oficia como sacerdote; y al brāhmaṇa despojado del Veda.

Verse 86

लाक्षालवणमांसानां सतैलविषसर्पिषाम् । आयुधेक्षुविकाराणां विक्रेतारं द्विजाधमम्

“Apresa a ese vil brāhmaṇa que se gana la vida vendiendo laca, sal y carne, y también aceite, veneno y ghee, así como armas y productos de la caña de azúcar.”

Verse 87

पाशपाणेकशापाणे बद्ध्वैतांश्चरणेदृढम् । घातयंतौ कशाघातैर्नयतं तप्तकर्दमे

“Oh vosotros—uno con el lazo y otro con el látigo—atadlos firmemente por los pies; azotadlos con correas y arrastradlos al fango ardiente.”

Verse 88

इमां स्त्रियं श्लेषयाशु पुंश्चलीं कुलकल्मषाम् । तेनोपपतिना सार्धं तप्तायसमयेन च

“Aprieta pronto a esta mujer—infiel y mancha de su linaje—en abrazo con ese amante, junto con un artilugio de hierro al rojo vivo.”

Verse 89

स्वयं गृहीत्वा नियमं यस्त्यजेदजितेंद्रियः । तं प्रापय दुराधर्षं बहुभ्रमरदंशके

“A quien, habiendo asumido por sí mismo un voto, lo abandona—con los sentidos indómitos—llévalo, a ese difícil de soportar, al lugar donde pican innumerables abejas.”

Verse 90

इत्यादिजल्पन्दुर्वृत्तैः श्रूयते दूरतो यमः । स्वकर्मशंकितैः पापै र्दृश्यतेति भयंकरः

Con tales y semejantes palabras de los malvados, a Yama se le oye desde lejos; y los pecadores, temiendo sus propias obras, lo ven: por eso es terrible.

Verse 91

ये प्रजाः पालयंतीह पुत्रानेव निजौरसान् । दंडयंति च धर्मेण भूपास्तेऽस्य सभासदः

Aquellos reyes que aquí protegen a sus súbditos como a sus propios hijos legítimos, y castigan conforme al dharma: esos soberanos son miembros de su (de Yama) corte.

Verse 92

वर्णाश्रमाश्च यद्राष्ट्रे ऽनुतिष्ठंति निजां क्रियाम् । कालेनापन्ननिधना भूपास्तेऽस्य सभासदः

En cuyo reino las varṇas y los āśramas cumplen debidamente sus propios deberes—esos reyes, cuando llega su tiempo y encuentran la muerte, se vuelven miembros de su (de Yama) corte.

Verse 93

नैव दीनो न दुर्वृत्तो नापद्ग्रस्तो न शोकभाक् । येषां राष्ट्रे प्रदृश्यंते भूपास्तेऽस्य सभासदः

En cuyo reino no se ve a nadie indigente, ni de mala conducta, ni abatido por la calamidad, ni consumido por el dolor—esos reyes son miembros de su (de Yama) corte.

Verse 94

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः स्वधर्म निरताः सदा । अन्येपि ये संयमिनः संयमिन्यां वसंति ते

Los brāhmaṇas, los kṣatriyas y los vaiśyas, siempre entregados a su propio dharma, y también otros que practican la disciplina: ellos moran en Saṃyaminī, la ciudad de Yama.

Verse 95

उशीनरः सुधन्वा च वृषपर्वा जयद्रथः । रजिः सहस्रजित्कुक्षिर्दृढधन्वा रिपुंजयः

Entre ellos se cuentan Uśīnara, Sudhanvā, Vṛṣaparvā, Jayadratha, Raji, Sahasrajit, Kukṣi, Dṛḍhadhanvā y Ripunjaya.

Verse 96

युवनाश्वो दंतवक्त्रो नाभागो रिपुमंगलः । करंधमो धर्मसेनः परमर्दः परांतकः

Se nombran aquí estos reyes ilustres: Yuvanāśva, Daṃtavaktra, Nābhāga, Ripumaṅgala, Karaṃdhama, Dharmasena, Paramarda y Parāṃtaka.

Verse 97

एते चान्ये च बहवो राजानो नीतिवर्तिनः । धर्माधर्मविचारज्ञाः सुधर्मायां समासते

Estos, y muchos otros reyes más, que viven conforme a la recta norma—diestros en discernir el dharma del adharma—se sientan juntos en la asamblea celeste llamada Sudharmā.

Verse 99

गोविंदमाधवमुकुंद हरेमुरारे शंभो शिवेश शशिशेखर शूलपाणे । दामोदराच्युत जनार्दन वासुदेव त्याज्या भटाय इति संततमामनंति

«Govinda, Mādhava, Mukunda, Hari, Murāri; Śambhu, Śiveśa, Śaśiśekhara, Śūlapāṇi; Dāmodara, Acyuta, Janārdana, Vāsudeva»: así proclaman sin cesar: «¡Dejadlo, oh soldados de Yama!»

Verse 100

गंगाधरांधकरिपो हरनीलकंठ वैकुंठ कैटभरिपो कमठाब्जपाणे । भूतेशखंडपरशोमृडचंडिकेश त्याज्या भटाय इति संततमामनंति

«Gaṅgādhara, Andhakaripu, Hara, Nīlakaṇṭha; Vaikuṇṭha, Kaiṭabharipu, Kamaṭha, Abjapāṇi; Bhūteśa, Khaṇḍaparaśu, Mṛḍa, Caṇḍikeśa»: así declaran sin cesar: «¡Dejadlo, oh soldados!»

Verse 110

इत्थं द्विजेंद्र निजभृत्यगणान्सदैव संशिक्षयेदवनिगान्स हि धर्मराजः । अन्येपि ये हरिहरांकधरा धरायां ते दूरतः पुनरहो परिवर्जनीयाः

Así, oh el mejor de los bráhmanas, Dharmarāja (Yama) instruye sin cesar a su propio séquito de servidores. Y a aquellos otros en la tierra que sólo llevan las señales externas de Hari y Hara—¡ay!—deben evitarse desde lejos, si su conducta es impura.

Verse 112

इति शृण्वन्कथां रम्यां शिवशर्माप्रियेऽनघाम । प्रहृष्टवक्त्रः पुरतो ददर्शाप्सरसापुरीम्

Al oír este relato encantador, la amada sin mancha de Śivaśarmā—con el rostro radiante de gozo—vio ante sí una ciudad de Apsaras.