Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 1

Devanagari script

लोपामुद्रोवाच । जीवितेश कथामेतां पुण्यां पुण्यपुरीश्रिताम् । न तृप्तिमधिगच्छामि श्रुत्वा त्वच्छ्रीमुखेरिताम्

Transliteration

lopāmudrovāca | jīviteśa kathāmetāṃ puṇyāṃ puṇyapurīśritām | na tṛptimadhigacchāmi śrutvā tvacchrīmukheritām

Translation

Lopāmudrā dijo: Oh señor de mi vida, al oír de tus labios benditos este relato santo, asentado en la ciudad sagrada, aún no alcanzo saciedad.

Word by Word

• लोपामुद्रा: Lopāmudrā
• लोपामुद्रा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोपामुद्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• जीवितेश: O lord of my life
• जीवितेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: जीवित-ईश (प्रातिपदिक; षष्ठी-तत्पुरुष/सम्बोधनार्थे)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रयोग (Vocative sense; form like प्रथमा-एकवचन)

• कथाम्: story
• कथाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कथा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• एताम्: this
• एताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifier)

• पुण्याम्: holy, meritorious
• पुण्याम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• पुण्यपुरीश्रिताम्: residing in the holy city
• पुण्यपुरीश्रिताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य-पुरी-श्रित (कृदन्त; श्रि/श्रय् धातु, क्त-प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) विशेषण

• न: not
• न: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• तृप्तिम्: satisfaction
• तृप्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तृप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अधिगच्छामि: I attain
• अधिगच्छामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अधि-गम् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/absolutive)

• त्वत्: your
• त्वत्: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; सर्वनाम

• श्रीमुख: from the auspicious mouth
• श्रीमुख: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: श्री-मुख (प्रातिपदिक; कर्मधारय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (in compound with following)

• ईरिताम्: uttered, spoken
• ईरिताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ईर्/ईरय् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

Speaker

Lopāmudrā

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Puṇyapurī/Avimukta implied)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Agastya

Visual Art Cues

Scene: Inside a hermitage, Lopāmudrā sits attentively before Agastya, eyes bright with devotion; the atmosphere is intimate and contemplative, with palm-leaf manuscripts and a faint vision of Kāśī’s ghāṭas suggested in the background.

Characters & Entities

• Lopāmudrā
• Agastya (implied addressee: jīviteśa)
• Puṇya-purī (holy city; Kāśī context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śravaṇa of sacred-place narratives kindles ever-increasing devotion—true spiritual taste does not quickly reach satiety.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The ‘puṇya-purī’ in this Kāśīkhaṇḍa context points to Kāśī (Vārāṇasī).

What ritualistic prescription is mentioned?

The implied practice is śravaṇa (devotional listening) to mahātmya-kathā; no formal rite is specified.