Adhyaya 20

Verse 1

सूत उवाच । अथ रुद्राक्षमाहात्म्यं वर्णयामि समासतः । सर्वपापक्षयकरं शृण्वतां पठतामपि

Sūta dijo: Ahora describiré brevemente la grandeza del Rudrākṣa, un relato que provoca la destrucción de todos los pecados para quienes lo escuchan e incluso para quienes lo recitan.

Verse 2

अभक्तो वापि भक्तो वा नीचो नीचतरोपि वा । रुद्राक्षान्धारयेद्यस्तु मुच्यते सर्वपातकैः

Sea uno sin devoción o devoto, sea vil o aún más vil: quienquiera que lleve Rudrākṣa queda liberado de todas las faltas graves.

Verse 3

रुद्राक्षधारणं पुण्यं केन वा सदृशं भवेत् । महाव्रतमिदं प्राहुर्मुनयस्तत्त्वदर्शिनः

El mérito de llevar Rudrākṣa—¿qué podría compararse con él? Los sabios videntes de la verdad lo proclaman como un «gran voto» (mahā-vrata).

Verse 4

सहस्रं धारयेद्यस्तु रुद्राक्षाणां धृतव्रतः । तं नमंति सुराः सर्वे यथा रुद्रस्तथैव सः

Pero quien, firme en su observancia, lleva mil Rudrākṣas: todos los dioses se inclinan ante él, como se inclinan ante Rudra; así también él llega a ser como Rudra.

Verse 5

अभावे तु सहस्रस्य बाह्वोः षोडश षोडश । एकं शिखायां करयोर्द्वादश द्वादशैव हि

Si no se dispone de mil, pónganse dieciséis y dieciséis en los dos brazos; uno en el moño de la coronilla; y doce y doce en las dos manos, en verdad.

Verse 6

द्वात्रिंशत्कंठदेशे तु चत्वारिंशत्तु मस्तके । एकैक कर्णयोः षट् षट् वक्षस्यष्टोत्तरं शतम् । यो धारयति रुद्राक्षान्रुद्रवत्सोपि पूज्यते

En el cuello deben llevarse treinta y dos, y cuarenta sobre la cabeza; seis y seis en cada oreja; y ciento ocho sobre el pecho. Quien porta así los Rudrākṣas es honrado, como se honra a Rudra.

Verse 7

मुक्ताप्रवालस्फटिकरौप्यवैदूर्यकांचनैः । समेतान्धारयेद्यस्तु रुद्राक्षान्स शिवो भवेत्

Quien lleve Rudrākṣas juntamente con perlas, coral, cristal, plata, gema ojo de gato y oro, se vuelve semejante a Śiva, alcanzando el estado de Śiva.

Verse 8

केवलानपि रुद्राक्षान्यथालाभं बिभर्ति यः । तं न स्पृशंति पापानि तमांसीव विभावसुम्

Aun llevando sólo Rudrākṣas, según lo que se pueda obtener, a quien los porta no lo tocan los pecados, como la oscuridad no toca al sol.

Verse 9

रुद्राक्षमालया जप्तो मंत्रोऽनंतफलप्रदः । अरुद्राक्षो जपः पुंसां तावन्मात्रफलप्रदः

El mantra recitado con una mālā de Rudrākṣa concede fruto infinito. Pero el japa de los hombres sin Rudrākṣa otorga sólo un fruto de medida limitada.

Verse 10

यस्यांगे नास्ति रुद्राक्ष एकोपि बहुपुण्यदः । तस्य जन्म निरर्थं स्यात्त्रिपुंड्ररहितं यदि

Si en el cuerpo de una persona no hay ni siquiera un solo rudrākṣa—que otorga abundante mérito—y además está sin el Tripuṇḍra, las tres líneas de ceniza, entonces su mismo nacimiento se vuelve estéril.

Verse 11

रुद्राक्षं मस्तके बद्ध्वा शिरःस्नानं करोति यः । गंगास्नानफलं तस्य जायते नात्र संशयः

Quien se ata un rudrākṣa en la cabeza y luego se lava la cabeza, obtiene el fruto mismo del baño en la sagrada Gaṅgā; de ello no hay duda.

Verse 12

रुद्राक्षं पूजयेद्यस्तु विना तोयाभिषेचनम् । यत्फलं लिंगपूजायास्तदेवाप्नोति निश्चितम्

Pero quien venera un rudrākṣa aun sin bañarlo con agua en ablución, ciertamente obtiene el mismo fruto que proviene de la adoración del Śiva-liṅga.

Verse 13

एकवक्त्राः पंचवक्त्रा एकादशमुखाः परे । चतुर्दशमुखाः केचिद्रुद्राक्षा लोकपूजिताः

Algunos rudrākṣas son de un rostro, otros de cinco rostros, otros más de once rostros; y algunos de catorce rostros: estos rudrākṣas son venerados por el mundo.

Verse 14

भक्त्या संपूजितो नित्यं रुद्राक्षः शंकरात्मकः । दरिद्रं वापि कुरुते राजराजश्रियान्वितम्

Cuando el rudrākṣa—de la propia naturaleza de Śaṅkara—es venerado cada día con devoción, puede incluso hacer que un pobre quede colmado de prosperidad real y regia.

Verse 15

अत्रेदं पुण्यमाख्यानं वर्णयंति मनीषिणः । महापापक्षयकरं श्रवणात्कीर्त्तनादपि

Aquí los sabios relatan esta narración sagrada, que destruye los grandes pecados incluso con sólo oírla o recitarla.

Verse 16

राजा काश्मीरदेशस्य भद्रसेन इति श्रुतः । तस्य पुत्रो ऽभवद्धीमान्सुधर्मानाम वीर्यवान्

En la tierra de Kāśmīra hubo un rey célebre llamado Bhadrasena. Tuvo un hijo, sabio y valeroso, de nombre Sudharmā.

Verse 17

तस्यामात्यसुतः कश्चित्तारको नाम सद्गुणः । बभूव राजपुत्रस्य सखा परमशोभनः

Cierto hijo de un ministro, llamado Tāraka y dotado de nobles virtudes, llegó a ser amigo del príncipe, sumamente admirable.

Verse 18

तावुभौ परमस्निग्धौ कुमारौ रूपसुन्दरौ । विद्याभ्यासपरौ बाल्ये सह क्रीडां प्रचक्रतुः

Aquellos dos jóvenes príncipes, muy unidos y de hermosa figura, se entregaban al estudio; en su niñez jugaban juntos.

Verse 19

तौ सदा सर्वगात्रेषु रुद्राक्षकृतभूषणौ । विचेरतुरुदारांगौ सततं भस्मधारिणौ

Siempre llevaban en todos sus miembros adornos de rudrākṣa; de noble porte, andaban constantemente portando la ceniza sagrada.

Verse 20

हारकेयूरकटककुंडलादिविभूषणम् । हेमरत्नमयं त्यक्त्वा रुद्राक्षान्दधतुश्च तौ

Dejando a un lado adornos como collares, brazaletes, pulseras y pendientes hechos de oro y gemas, ambos se ciñeron en su lugar las cuentas de Rudrākṣa.

Verse 21

रुद्राक्षमालितौ नित्यं रुद्राक्षकरकंकणौ । रुद्राक्षकंठाभरणौ सदा रुद्राक्षकुंडलौ

Siempre iban enguirnaldados con Rudrākṣa; sus adornos de las manos eran Rudrākṣa; sus ornamentos del cuello eran Rudrākṣa; y también sus pendientes eran siempre Rudrākṣa.

Verse 22

हेमरत्नाद्यलंकारे लोष्टपाषाणदर्शनौ । बोध्यमानावपि जनैर्न रुद्राक्षान्व्यमुंचताम्

Para ellos, los adornos de oro y gemas parecían simples terrones y piedras; y aunque la gente intentó disuadirlos, no abandonaron sus Rudrākṣa.

Verse 23

तस्य काश्मीरराजस्य गृहं प्राप्तो यदृच्छया । पराशरो मुनिवरः साक्षादिव पितामहः

Por azar, el gran sabio Parāśara llegó a la casa de aquel rey de Kāśmīra, como si el propio Pitāmaha (Brahmā) se hubiera manifestado.

Verse 24

तमर्चयित्वा विधिवद्राजा धर्मभृतां वरः । प्रपच्छ सुखमासीनं त्रिकालज्ञं महामुनिम्

Tras rendirle culto conforme al rito, el rey—el mejor entre los sostenedores del dharma—interrogó al gran muni, sentado en calma y conocedor de los tres tiempos.

Verse 25

राजोवाच । भगवन्नेष पुत्रो मे सोपि मंत्रिसुतश्च मे । रुद्राक्षधारिणौ नित्यं रत्नाभरणनिःस्पृहौ

Dijo el rey: «Oh Bienaventurado, éste es mi hijo, y aquél es el hijo de mi ministro. Ambos llevan siempre Rudrākṣa y permanecen desapegados de los adornos de joyas.»

Verse 26

शास्यमानावपि सदा रत्नाकल्पपरिग्रहे । विलंघितास्मद्वचनौ रुद्राक्षेष्वेव तत्परौ

Aunque se les instruía constantemente para que aceptaran lujosos adornos de joyas, desoyeron mis palabras y permanecieron entregados sólo al Rudrākṣa.

Verse 27

नोपदिष्टाविमौ बालौ कदाचिदपि केनचित् । एषा स्वाभाविकी वृत्तिः कथमासीत्कुमारयोः

A estos dos muchachos nadie los instruyó jamás, ni una sola vez. ¿Cómo, entonces, surgió en los dos jóvenes esta inclinación natural?

Verse 28

पराशर उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि तव पुत्रस्य धीमतः । यथा त्वं मंत्रिपुत्रस्य प्राग्वृत्तं विस्मयावहम्

Parāśara dijo: «Escucha, oh rey; te explicaré el relato anterior de tu sabio hijo, y asimismo el asombroso pasado del hijo del ministro.»

Verse 29

नंदिग्रामे पुरा काचिन्महानंदेति विश्रुता । बभूव वारवनिता शृंगारललिताकृतिः

Antaño, en Nandigrāma, vivía una cortesana célebre llamada Mahānandā, de figura graciosa y diestra en el adorno y el encanto.

Verse 30

छत्रं पूर्णेंदुसंकाशं यानं स्वर्णविराजितम् । चामराणि सुदंडानि पादुके च हिरण्मये

Un parasol que resplandecía como la luna llena, un carruaje adornado de oro, abanicos de chāmara con mangos firmes, y aun sandalias de oro: tales eran sus espléndidas posesiones.

Verse 31

अंबराणि विचित्राणि महार्हाणि द्युमंति च । चंद्ररश्मिनिभाः शय्या पर्यंकाश्च हिरण्मयाः

Tenía vestiduras de múltiples diseños, preciosas y radiantes; lechos semejantes a rayos de luna por su suavidad y brillo, y divanes forjados en oro.

Verse 32

गावो महिष्यः शतशो दासाश्च शतशस्तथा

Había cientos de vacas y búfalas, y asimismo cientos de sirvientes.

Verse 33

सर्वाभरणदीप्तांग्यो दास्यश्च नवयौवना । भूषणानि परार्ध्याणि नवरत्नोज्ज्वलानि च

Sus doncellas, en la lozanía de la juventud, resplandecían con todo ornamento; y había joyas de valor supremo, fulgurantes con nueve clases de gemas.

Verse 34

गन्धकुंकुमकस्तूरीकर्पूरागुरुलेपनम् । चित्रमाल्यावतंसश्च यथेष्टं मृष्टभोजनम्

Había fragancias y ungüentos: azafrán, cúrcuma roja (kunkuma), almizcle, alcanfor y pasta de agaru; guirnaldas y adornos coloridos para el cabello, y manjares exquisitos en la medida deseada.

Verse 35

नानाचित्रवितानाढ्यं नानाधान्यमयं गृहम् । बहुरत्नसहस्राढ्यं कोटिसंख्याधिकं धनम्

Su casa estaba colmada de doseles multicolores y repleta de granos diversos; abundaba en miles de joyas de muchas clases y en riquezas que excedían incluso los crores en número.

Verse 36

एवं विभवसंपन्ना वेश्या कामविहारिणी । शिवपूजारता नित्यं सत्यधर्मपरायणा

Así, colmada de esplendor y riquezas, aquella cortesana—aunque se movía entre placeres—permanecía siempre entregada al culto de Śiva y firmemente consagrada a la verdad y al dharma.

Verse 37

सदाशिवकथासक्ता शिवनामकथोत्सुका । शिवभक्तांघ्र्यवनता शिवभक्तिरतानिशम्

Estaba apegada a los relatos de Sadāśiva, ansiosa por las narraciones del Nombre de Śiva; se inclinaba a los pies de los devotos de Śiva y, día y noche, se deleitaba en la bhakti hacia Śiva.

Verse 38

विनोदहेतोः सा वेश्या नाट्यमण्डपमध्यतः । रुद्राक्षैभूषयित्वैकं मर्कटं चैव कुक्कुटम्

Por diversión, aquella cortesana, desde el centro del salón de danza, adornó con cuentas de rudrākṣa a un mono y también a un gallo.

Verse 39

करतालैश्च गीतैश्च सदा नर्तयति स्वयम् । पुनश्च विहसंत्युच्चैः सखीभिः परिवारिता

Con palmadas y cantos, ella misma los hacía danzar siempre; y luego, rodeada de sus sakhīs, reía en voz alta una y otra vez.

Verse 40

युग्मम् । रुद्राक्षैः कृतकेयूरकर्णाभरणभूषणः । मर्कटः शिक्षया तस्याः सदा नृत्यति बालवत्

Llevando brazaletes y adornos de oreja hechos con cuentas de rudrākṣa, el mono—adiestrado por ella—danzaba siempre como un niño.

Verse 41

शिखायां बद्धरुद्राक्षः कुक्कुटः कपिना सह । चिरं नृत्यति नृत्यज्ञः पश्यतां चित्रमावहन्

Con una rudrākṣa atada en su moño, el gallo—diestro en la danza—bailaba largo tiempo junto al mono, ofreciendo un espectáculo a los que miraban.

Verse 42

एकदा भवनं तस्याः कश्चिद्वैश्यः शिवव्रती । आजगाम सरुद्राक्षस्त्रिपुंड्री निर्ममः कृती

Una vez llegó a su casa cierto vaiśya, observante del voto de Śiva: llevaba rudrākṣa, estaba marcado con el triple trazo de ceniza sagrada, libre de apego y firme en su disciplina.

Verse 43

स बिभ्रद्भस्म विशदे प्रकोष्ठे वरकंकणम् । महारत्नपरिस्तीर्णं ज्वलंतं तरुणार्कवत्

Llevaba ceniza sagrada, clara y pura; y en su antebrazo, un brazalete excelente, cuajado de grandes gemas, resplandeciente como el sol recién alzado.

Verse 44

तमागतं सा गणिका संपूज्य परया मुदा । तत्प्रकोष्ठगतं वीक्ष्य कंकणं प्राह विस्मिता

Al llegar él, la cortesana lo recibió y lo honró con gran alegría; y al ver el brazalete en su antebrazo, habló maravillada.

Verse 45

महारत्नमयः सोऽयं कंकणस्त्वत्करे स्थितः । मनो हरति मे साधौ दिव्यस्त्रीभूषणोचितः

Este brazalete en tu mano está hecho de grandes gemas. Oh virtuosa, cautiva mi mente; en verdad es digno como adorno divino de una mujer.

Verse 46

इति तां वररत्नाढ्य सस्पृहां करभूषणे । वाक्ष्योदारमतिर्वैश्यः सस्मितं समभाषत

Así, al verla—colmada de joyas excelentes—anhelante del adorno de la mano, el Vaiśya de ánimo generoso le habló con una sonrisa.

Verse 47

वैश्य उवाच । अस्मिन्रत्नवरे दिव्ये यदि ते सस्पृहं मनः । तमेवादत्स्व सुप्रीता मौल्यमस्य ददासि किम्

El Vaiśya dijo: «Si tu corazón anhela esta joya divina y excelente, tómala con gusto. ¿Qué precio darás por ella?»

Verse 48

वेश्यो वाच । वयं तु स्वैरचारिण्यो वेश्यास्तु न पतिव्रताः । अस्मत्कुलोचितो धर्मो व्यभिचारो न संशयः

La cortesana dijo: «Nosotras somos mujeres de conducta libre; las cortesanas no son esposas fieles. El dharma propio de nuestra comunidad es la relación fuera del matrimonio, sin duda.»

Verse 49

यद्येतद्रत्नखचितं ददासि करभूषणम् । दिनत्रयमहोरात्रं तव पत्नी भवाम्यहम्

«Si me das este adorno de la mano engastado de joyas, entonces por tres días y tres noches seré tu esposa.»

Verse 50

वैश्य उवाच । तथास्तु यदि ते सत्यं वचनं वारवल्लभे । ददामि रत्नवलयं त्रिरात्रं भव मद्वधूः

Dijo el mercader: «Así sea—si tu palabra es verdadera, oh amada cortesana. Te daré un brazalete de joyas; por tres noches, sé mi esposa».

Verse 51

एतस्मिन्व्यवहारे तु प्रमाणं शशिभास्करौ । त्रिवारं सत्यमित्युक्त्वा हृदयं मे स्पृश प्रिये

«En este trato, la Luna y el Sol serán testigos. Diciendo tres veces: “Es verdad”, toca mi corazón, oh amada».

Verse 52

वेश्योवाच । दिनत्रयमहोरात्रं पत्नी भूत्वा तव प्रभो । सहधर्मं चरामीति सा तद्धृदयमस्पृशत्

La cortesana dijo: «Durante tres días y noches, oh señor, siendo tu esposa, viviré contigo en dharma compartido». Diciendo esto, tocó su corazón.

Verse 53

अथ तस्यै स वैश्यस्तु प्रददौ रत्नकङ्कणम् । लिंगं रत्नमयं चास्या हस्ते दत्त्वेदमब्रवीत्

Entonces aquel mercader le entregó un brazalete de joyas; y poniendo en su mano un Liṅga hecho de gemas, habló así.

Verse 54

इदं रत्नमयं शैवं लिंगं मत्प्राणसंनिभम् । रक्षणीयं त्वया कांते तस्य हानिर्मृतिर्मम

«Este Liṅga śaiva, hecho de gemas, me es tan querido como mi propia vida. Debes protegerlo, oh amada; su pérdida sería mi muerte».

Verse 55

एवमस्त्विति सा कांता लिंगमादाय रत्नजम् । नाट्यमण्डपिकास्तंभे निधाय प्राविशद्गृहम्

«Así sea», dijo la amada. Tomando el Liṅga nacido de joya, lo depositó en un pilar del pequeño pabellón-teatro, y luego entró en la casa.

Verse 56

सा तेन संगता रात्रौ वैश्येन विटधर्मिणा । सुखं सुष्वाप पर्यंके मृदुतल्पोपशोभिते

Esa noche se unió a él, el mercader de costumbres libertinas, y durmió feliz en un lecho adornado con un blando colchón.

Verse 57

ततो निशीथसमये नाट्यमण्डपिकांतरे । अकस्मादुत्थितो वह्निस्तमेव सहसावृणोत्

Luego, a medianoche, dentro del pabellón-teatro, un fuego se alzó de improviso y lo envolvió con rapidez.

Verse 58

मण्डपे दह्यमाने तु सहसोत्थाय संभ्रमात् । सा वेश्या मर्कटं तत्र मोचयामास बंधनात्

Mientras ardía el pabellón, ella se levantó de golpe, presa del pánico; y allí la cortesana liberó a un mono de sus ataduras.

Verse 59

स मर्कटो मुक्तबंधः कुक्कुटेन सहामुना । भीतो दूरं प्रदुद्राव विधूयाग्निकणान्बहून्

Aquel mono, ya libre de ataduras, junto con ese gallo, huyó lejos, temeroso, sacudiéndose muchas chispas de fuego.

Verse 60

स्तंभेन सह निर्दग्धं तल्लिंगं शकलीकृतम् । दृष्ट्वा वेश्या च वैश्यश्च दुरंतं दुःखमापतुः

Al ver el Liṅga—abrasado junto con su pedestal y hecho añicos—la cortesana y el vaiśya quedaron sobrecogidos por un dolor insoportable.

Verse 61

दृष्ट्वा प्राणसमं लिंगं दग्धं वैश्यपतिस्तथा । स्वयमप्याप्तनिर्वेदो मरणाय मतिं दधौ

Al ver el Liṅga—tan querido para él como la vida misma—consumido por el fuego, aquel jefe de mercaderes, poseído de hondo desapego, resolvió morir.

Verse 62

निर्वेददान्नितरां खेदाद्वैश्यस्तामाह दुःखिताम् । शिवलिंगे तु निर्भिन्ने नाहं जीवितुमुत्सहे

Por remordimiento y por una pena aún más honda, el vaiśya dijo a la mujer afligida: «Ahora que el Śiva-liṅga ha sido quebrado, no tengo ánimo para seguir viviendo».

Verse 63

चितां कारय मे भद्रे तव भृत्यैर्बलाधिकैः । शिवे मनः समावेश्य प्रविशामि हुताशनम्

«Oh noble señora, haz que tus fuertes servidores me preparen una pira funeraria. Concentrando mi mente en Śiva, entraré en el fuego».

Verse 64

यदि ब्रह्मेंद्रविष्ण्वाद्या वारयेयुः समेत्य माम् । तथाप्यस्मिन्क्षणे धीरः प्रविश्याग्निं त्यजाम्यसून्

«Aunque Brahmā, Indra, Viṣṇu y los demás se reunieran para detenerme, aun así, en este mismo instante, firme, entraré en el fuego y abandonaré el aliento vital».

Verse 65

तमेवं दृढबंधं सा विज्ञाय बहुदुःखिता । स्वभृत्यैः कारयामास चितां स्वनगराद्बहिः

Al saber que él estaba tan firmemente resuelto, ella, llena de dolor, hizo que sus sirvientes construyeran una pira funeraria fuera de la ciudad.

Verse 66

ततः स वैश्यः शिवभक्तिपूतः प्रदक्षिणीकृत्य समिद्धमग्निम् । विवेश पश्यत्सु जनेषु धीरः सा चानुतापं युवती प्रपेदे

Entonces aquel Vaishya, purificado por su devoción a Shiva, circunvaló el fuego ardiente y entró en él con firmeza ante la mirada de la gente; y la joven fue presa del remordimiento.

Verse 67

अथ सा दुःखिता नारी स्मृत्वा धर्मं सुनिर्मलम् । सर्वान्बन्धून्समीक्ष्यैव बभाषे करुणं वचः

Entonces, la mujer afligida, recordando el inmaculado Dharma, miró a todos sus parientes y pronunció palabras llenas de compasión.

Verse 68

रत्नकंकणमादाय मया सत्यमुदाहृतम् । दिनत्रयमहं पत्नी वैश्यस्यामुष्य संमता

"Tomando el brazalete de joyas, dije la verdad: durante tres días fui reconocida como la esposa de ese Vaishya."

Verse 69

कर्मणा मत्कृतेनायं मृतो वैश्यः शिवव्रती । तस्मादहं प्रवेक्ष्यामि सहानेन हुताशनम् । सधर्मचारिणीत्युक्तं सत्यमेतद्धि पश्यथ

"Debido a mi acción, este Vaishya, observador del voto de Shiva, ha muerto. Por lo tanto, entraré en el fuego junto con él. 'Una compañera en el Dharma', esto se ha dicho con verdad; contemplad esta verdad."

Verse 70

सत्येन प्रीतिमायांति देवास्त्रिभुवनेश्वराः । सत्यासक्तिः परो धर्मः सत्ये सर्वं प्रतिष्ठितम्

Por la verdad se complacen los dioses, señores de los tres mundos. La adhesión a la verdad es el dharma supremo; en la verdad todo queda firmemente establecido.

Verse 71

सत्येन स्वर्गमोक्षौ च नासत्येन परा गतिः । तस्मासत्यं समाश्रित्य प्रवेक्ष्यामि हुताशनम्

Por la verdad se alcanzan el cielo y la liberación; por la falsedad no hay destino supremo. Por eso, refugiándome en la verdad, entraré en el fuego.

Verse 72

इति सा दृढनिर्बंधा वार्यमाणापि बंधुभिः । सत्यलोपभयान्नारी प्राणांस्त्यक्तुं मनो दधे

Así, aunque sus parientes la detenían, permaneció firme en su determinación. Temiendo quebrantar la verdad, la mujer dispuso su mente a entregar la vida misma.

Verse 73

सर्वस्वं शिवभक्तेभ्यो दत्त्वा ध्यात्वा सदाशिवम् । तमग्निं त्रिः परिक्रम्य प्रदेशाभिमुखी स्थिता

Habiendo dado todo lo que poseía a los devotos de Śiva y meditado en Sadāśiva, circunvaló aquel fuego tres veces y luego quedó de pie frente a él, dispuesta a avanzar.

Verse 74

तां पतंतीं समिद्धेऽग्नौ स्वपदार्पितमानसाम् । वारयामास विश्वात्मा प्रादुर्भूतः शिवः स्वयम्

Cuando ella caía en el fuego encendido, con la mente rendida a Sus pies, Śiva mismo—Alma del universo—se manifestó y la detuvo.

Verse 75

सा तं विलोक्याखिलदेव देवं त्रिलोचनं चन्द्रकलावतंसम् । शशांकसूर्यानलकोटिभासं स्तब्धेव भीतेव तथैव तस्थौ

Al contemplarlo—Dios de todos los dioses, el Trílocana coronado con la media luna, resplandeciente como miríadas de lunas, soles y fuegos—ella quedó inmóvil, como atónita y temerosa.

Verse 76

तां विह्वलां परित्रस्तां वेपमानां जडी कृताम् । समाश्वास्य गलद्बाष्पां करे गृह्याब्रवीद्वचः

Al verla turbada, aterrada, temblorosa y como entumecida, Él la consoló; tomando su mano, mientras las lágrimas corrían, pronunció estas palabras.

Verse 77

शिव उवाच । सत्यं धर्मं च ते धैर्यं भक्तिं च मयि निश्चलाम् । निरीक्षितुं त्वत्सकाशं वैश्यो भूत्वाहमागतः

Śiva dijo: «Para contemplar tu verdad, tu dharma, tu firme valentía y tu devoción inquebrantable hacia Mí, he venido a ti bajo la apariencia de un vaiśya».

Verse 78

माययाग्निं समुत्थाप्य दग्धवान्नाट्यमंडपम् । दग्धं कृत्वा रत्नलिंगं प्रवृष्टोस्मि हुताशनम्

«Por Mi māyā levanté un fuego y quemé el pabellón de la representación. Haciendo parecer quemado el liṅga de joyas, entré en el fuego como parte de la prueba».

Verse 79

वेश्याः कैतवकारिण्यः स्वैरिण्यो जनवंचकाः । सा त्वं सत्यमनुस्मृत्य प्रविष्टाग्निं मया सह

«Las cortesanas suelen ser engañosas, licenciosas y embaucadoras de la gente; pero tú, recordando la verdad, entraste en el fuego junto conmigo».

Verse 80

अतस्ते संप्रदास्यामि भोगांस्त्रिदशदुर्लभान् । आयुश्च परमं दीर्घमारोग्यं च प्रजोन्नतिम् । यद्यदिच्छसि सुश्रोणि तत्तदेव ददामि ते

Por ello te concederé goces difíciles de alcanzar aun para los dioses: vida larguísima y suprema, salud sin enfermedad y prosperidad de la descendencia. Lo que desees, oh de hermosas caderas, eso mismo te lo otorgo.

Verse 81

सूत उवाच । इति ब्रुवति गौरीशे सा वेश्या प्रत्यभाषत

Sūta dijo: Cuando el Señor de Gaurī habló así, aquella cortesana respondió.

Verse 82

वेश्योवाच । न मे वांछास्ति भोगेषु भूमौ स्वर्गे रसातले । तव पादांबुजस्पर्शादन्यत्किंचिन्न वै वृणे

La cortesana dijo: No tengo deseo de placeres, ni en la tierra, ni en el cielo, ni en el inframundo. Fuera del contacto de tus pies de loto, no elijo nada más en verdad.

Verse 83

एते भृत्याश्च दास्यश्च ये चान्ये मम बांधवाः । सर्वे त्वदर्चनपरास्त्वयि संन्यस्तवृत्तयः

Estos siervos y siervas, y también mis otros parientes: que todos se entreguen a tu adoración, poniendo en ti su modo entero de vivir.

Verse 84

सर्वानेतान्मया सार्धं नीत्वा तव परं पदम् । पुनर्जन्मभयं घोरं विमोचय नमोस्तु ते

Llevándonos a todos éstos conmigo a tu morada suprema, líbranos del terrible temor del renacimiento. ¡Salutations a ti!

Verse 85

तथेति तस्या वचनं प्रतिनंद्य महेश्वरः । तान्सर्वांश्च तया सार्धं निनाय परमं पदम्

Diciendo: «Así sea», Maheśvara aprobó sus palabras y condujo a todos, junto con ella, al estado supremo.

Verse 86

पराशर उवाच । नाट्यमंडपिकादाहे यौ दूरं विद्रुतौ पुरा । तत्रावशिष्टौ तावेव कुक्कुटो मर्कटस्तथा

Parāśara dijo: Antaño, cuando ardía el pequeño pabellón del teatro, dos huyeron muy lejos; sin embargo, esos mismos dos quedaron allí: el gallo y también el mono.

Verse 87

कालेन निधनं यातो यस्तस्या नाट्यमर्कटः । सोभूत्तव कुमारोऽसौ कुवकुटो मंत्रिणः सुतः

Con el tiempo, el mono de aquel teatro llegó a su muerte. Él se ha convertido en ese hijo tuyo; y el (antiguo) gallo se ha convertido en el hijo del ministro.

Verse 88

रुद्राक्षधारणोद्भूतात्पुण्यात्पूर्वभवार्जितात् । कुले महति संजातौ वर्तेते बालकाविमौ

Por el mérito nacido de llevar rudrākṣa—mérito adquirido en una vida anterior—estos dos niños han nacido en una familia grande y noble, y ahora viven en ella.

Verse 89

पूर्वाभ्यासेन रुद्राक्षान्दधाते शुद्धमानसौ । अस्मिञ्जन्मनि तं लोकं शिवं संपूज्य यास्य तः

Por la fuerza de la práctica anterior llevan rudrākṣas, con la mente purificada. En esta misma vida, adorando plenamente a Śiva, irán a ese mundo divino.

Verse 90

एषा प्रवृत्तिस्त्वनयोर्बालयोः समुदाहृता । कथा च शिवभक्ताया किमन्यत्प्रष्टुमिच्छसि

Así ha sido relatada por completo la historia de estos dos muchachos, y también la del devoto fiel de Śiva. ¿Qué más deseas preguntar?