Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

अयोध्याकाण्डे चतुर्थः सर्गः

Rāma Summoned; Pushya Coronation Decision

राम वृद्धोऽस्मि दीर्घायुर्भुक्ता भोगा मयेप्सिताः।अन्नवद्भिः क्रतुशतै स्तथेष्टं भूरिदक्षिणैः।।2.4.12।।

rāma vṛddho 'smi dīrghāyur bhuktā bhogā mayepsitāḥ | annavadbhiḥ kratuśataiḥ tathā iṣṭaṃ bhūridakṣiṇaiḥ || 2.4.12 ||

«Rāma, he vivido largo tiempo y he envejecido. He gozado de los placeres que deseé, y he realizado cientos de sacrificios (yajñas), ricos en alimento y abundantes en dádivas (dakṣiṇā)».

रामO Rama
राम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative/सम्बोधन), एकवचन
वृद्धःold
वृद्धः:
Karta-dharma (कर्तृधर्म/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवृद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अहम्-विशेषणम्
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
दीर्घायुःlong-lived
दीर्घायुः:
Karta-dharma (कर्तृधर्म/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदीर्घ + आयुस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः दीर्घम् आयुः यस्य सः = दीर्घायुः (बहुव्रीहि)
भुक्ताःenjoyed
भुक्ताः:
Karta-dharma (कर्तृधर्म/विधेय)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formकृदन्त (क्त, past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘enjoyed’ (bhogāḥ…bhuktāḥ)
भोगाःpleasures
भोगाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
मयाby me
मया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (करण/कर्तृ), एकवचन
ईप्सिताःdesired
ईप्सिताः:
Karta-dharma (कर्तृधर्म/विशेषण)
TypeAdjective
Rootईप्सित (प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (क्त, past participle from √आप् with desiderative sense ‘desired’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भोगानां विशेषणम्
अन्नवद्भिःwith abundant food
अन्नवद्भिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootअन्नवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; क्रतुशतानां विशेषणम् ‘with plenty of food’
क्रतुशतैःby hundreds of sacrifices
क्रतुशतैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootक्रतु + शत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; समासः शतं क्रतवः = क्रतुशत (द्विगु)
तथाalso
तथा:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/प्रकार (also/likewise)
इष्टम्(sacrifices) were performed
इष्टम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
Formकृदन्त (क्त, past participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘sacrifice was performed’ (impersonal)
भूरिदक्षिणैःwith abundant gifts (fees)
भूरिदक्षिणैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootभूरि + दक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समासः भूरिः दक्षिणा यस्मिन्/येषु ते = भूरिदक्षिण (बहुव्रीहि), क्रतुशतानां विशेषणम्

O Rama! after a long life I have grown old. I have enjoyed all the pleasures I desired. I have also performed hundreds of rituals which enjoined distribution of abundant food and gifts.

D
Daśaratha
R
Rāma

FAQs

It highlights life-stage dharma: after fulfilling worldly and ritual obligations, a ruler turns toward orderly succession and duty to the future.

Daśaratha begins explaining to Rāma why he is ready to pass responsibilities onward.

Accountability and honesty—Daśaratha truthfully assesses his age and completed duties.