Sarga 5

Verse 1

हत्वा तु तं भीमबलं विराधं राक्षसं वने।ततस्सीतां परिष्वज्य समाश्वास्य च वीर्यवान्।।3.5.1।।अब्रवील्लक्ष्मणं रामो भ्रातरं दीप्ततेजसम्।

Tras dar muerte en el bosque a Virādha, el rākṣasa de fuerza terrible, el valeroso Rāma abrazó a Sītā y la consoló; luego habló a su hermano Lakṣmaṇa, resplandeciente en su fulgor.

Verse 2

कष्टं वनमिदं दुर्गं न च स्म वनगोचराः।।3.5.2।।अभिगच्छामहे शीघ्रं शरभङ्गं तपोधनम्।

Este bosque es áspero y difícil, y no estamos habituados a andar por tales espesuras. Vayamos pronto a Śarabhaṅga, el sabio rico en austeridades.

Verse 3

आश्रमं शरभङ्गस्य राघवोऽभिजगाम ह।।3.5.3।।तस्य देवप्रभावस्य तपसा भावितात्मनः।समीपे शरभङ्गस्य ददर्श महदद्भुतम्।।3.5.4।।

Rāma, el descendiente de Raghu, llegó al āśrama de Śarabhaṅga. Cerca de aquel sabio—resplandeciente de poder divino y purificado interiormente por la austeridad—contempló una visión grande y maravillosa.

Verse 4

आश्रमं शरभङ्गस्य राघवोऽभिजगाम ह।।3.5.3।।तस्य देवप्रभावस्य तपसा भावितात्मनः।समीपे शरभङ्गस्य ददर्श महदद्भुतम्।।3.5.4।।

Rāma, el descendiente de Raghu, llegó al āśrama de Śarabhaṅga. Cerca de aquel sabio—resplandeciente de poder divino y purificado interiormente por la austeridad—contempló una visión grande y maravillosa.

Verse 5

विभ्राजमानं वपुषा सूर्यवैश्वानरोपमम्।अवरुह्यरथोत्सङ्गादाकाशे विबुधानुगम।।3.5.5।।असंस्पृशन्तं वसुधां ददर्श विबुधेश्वरम्।सुप्रभाभरणं देवं विरजोऽम्बरधारिणम्।।3.5.6।।तद्विधैरेव बहुभिः पूज्यमानं महात्मभिः।

Rāma contempló en el cielo al señor de los dioses, radiante en su forma como el sol o el fuego ardiente, descendiendo del asiento de su carro y acompañado por los celestiales.

Verse 6

विभ्राजमानं वपुषा सूर्यवैश्वानरोपमम्।अवरुह्यरथोत्सङ्गादाकाशे विबुधानुगम।।3.5.5।।असंस्पृशन्तं वसुधां ददर्श विबुधेश्वरम्।सुप्रभाभरणं देवं विरजोऽम्बरधारिणम्।।3.5.6।।तद्विधैरेव बहुभिः पूज्यमानं महात्मभिः।

Vio al señor de los dioses sin tocar la tierra: al deva adornado con joyas resplandecientes, vestido con ropas inmaculadas y venerado por muchos grandes seres de igual majestad celestial.

Verse 7

हरिभिर्वाजिभिर्युक्तमन्तरिक्षगतं रथम्।।3.5.7।।ददर्शादूरतस्तस्य तरुणादित्यसन्निभम्।पाण्डुराभ्रघनप्रख्यं चन्द्रमण्डलसन्निभम्।।3.5.8।।

Vio un carro que avanzaba por el cielo intermedio, uncido a caballos de color leonado.

Verse 8

हरिभिर्वाजिभिर्युक्तमन्तरिक्षगतं रथम्।।3.5.7।।ददर्शादूरतस्तस्य तरुणादित्यसन्निभम्।पाण्डुराभ्रघनप्रख्यं चन्द्रमण्डलसन्निभम्।।3.5.8।।

No muy lejos lo vio resplandecer como el joven sol naciente: pálido, de tono semejante a nube, y radiante como el disco de la luna.

Verse 9

अपश्यद्विमलं छत्रं चित्रमाल्योपशोभितम्।चामरव्यजने चाग्र्ये रुक्मदण्डे महाधने।।3.5.9।।गृहीते वरनारीभ्यां धूयमाने च मूर्धनि।

Vio una sombrilla real, blanca e inmaculada, embellecida con guirnaldas multicolores; y los más excelentes abanicos de cola de yak (cāmaras), de mangos de oro, costosísimos, sostenidos por dos nobles mujeres y agitados junto a la cabeza (de Indra).

Verse 10

गन्धर्वामरसिद्धाश्च बहवः परमर्षयः।।3.5.10।।अन्तरिक्षगतं देवं वाग्भिरग्य्राभिरीडिरे।

Muchos Gandharvas, dioses, Siddhas y grandes ṛṣis alabaron con sus más excelsas palabras a la deidad que permanecía en el cielo.

Verse 11

सह सम्भाषमाणे तु शरभङ्गेन वासवे।।3.5.11।।दृष्ट्वा शतक्रतुं तत्र रामो लक्ष्मणमब्रवीत्।

Mientras Vāsava (Indra) conversaba allí con Śarabhaṅga, Rāma, al ver a Śatakratu (Indra), habló a Lakṣmaṇa.

Verse 12

रामोऽथ रथमुद्दिश्य लक्ष्मणायप्रदर्शयन्।।3.5.12।।अर्चिष्मन्तं श्रिया जुष्टमद्भुतं पश्य लक्ष्मण।प्रतपन्तमिवादित्यमन्तरिक्षगतं रथम्।।3.5.13।।

Entonces Rāma, señalando el carro a Lakṣmaṇa, dijo: «Mira, Lakṣmaṇa: este carro maravilloso, radiante y colmado de gloria, brilla en el cielo como el Sol».

Verse 13

रामोऽथ रथमुद्दिश्य लक्ष्मणायप्रदर्शयन्।।3.5.12।।अर्चिष्मन्तं श्रिया जुष्टमद्भुतं पश्य लक्ष्मण।प्रतपन्तमिवादित्यमन्तरिक्षगतं रथम्।।3.5.13।।

Entonces Rāma, señalando el carro a Lakṣmaṇa, dijo: «Mira, Lakṣmaṇa: este carro maravilloso, radiante y colmado de gloria, brilla en el cielo como el Sol».

Verse 14

ये हयाः पुरुहूतस्य पुरा शक्रस्य नश्श्रुताः।अन्तरिक्षगता दिव्यास्त इमे हरयो ध्रुवम्।।3.5.14।।

Estos, sin duda, son los caballos divinos de Śakra (Indra), invocado como Puruhūta: aquellos mismos de los que antes oímos hablar, ahora moviéndose por el cielo.

Verse 15

इमे च पुरुषव्याघ्रा ये तिष्ठ्न्त्यभितो रथम्।शतं शतं कुण्डलिनो युवानः खङ्गपाणयः।।3.5.15।।विस्तीर्णविपुलोरस्काः परिघायतबाहवः।शोणांशुवसनास्सर्वे व्याध्रा इव दुरासदाः।।3.5.16।।उरोदेशेषु सर्वेषां हारा ज्वलनसन्निभाः।रूपं बिभ्रति सौमित्रे पञ्चविंशतिवार्षिकम्।।3.5.17।।

Y, oh Saumitrī (Lakṣmaṇa), alrededor del carro se hallan cientos y cientos de hombres cual tigres: jóvenes con pendientes, con espadas en la mano. De pecho ancho y vasto, con brazos como vigas de hierro, todos vestidos de rojo, son difíciles de acometer como tigres. En sus pechos cuelgan collares que fulguran como fuego; muestran el aspecto de varones de unos veinticinco años.

Verse 16

इमे च पुरुषव्याघ्रा ये तिष्ठ्न्त्यभितो रथम्।शतं शतं कुण्डलिनो युवानः खङ्गपाणयः।।3.5.15।।विस्तीर्णविपुलोरस्काः परिघायतबाहवः।शोणांशुवसनास्सर्वे व्याध्रा इव दुरासदाः।।3.5.16।।उरोदेशेषु सर्वेषां हारा ज्वलनसन्निभाः।रूपं बिभ्रति सौमित्रे पञ्चविंशतिवार्षिकम्।।3.5.17।।

Y, oh Saumitrī (Lakṣmaṇa), alrededor del carro se hallan cientos y cientos de hombres cual tigres: jóvenes con pendientes, con espadas en la mano. De pecho ancho y vasto, con brazos como vigas de hierro, todos vestidos de rojo, son difíciles de acometer como tigres. En sus pechos cuelgan collares que fulguran como fuego; muestran el aspecto de varones de unos veinticinco años.

Verse 17

इमे च पुरुषव्याघ्रा ये तिष्ठ्न्त्यभितो रथम्।शतं शतं कुण्डलिनो युवानः खङ्गपाणयः।।3.5.15।।विस्तीर्णविपुलोरस्काः परिघायतबाहवः।शोणांशुवसनास्सर्वे व्याध्रा इव दुरासदाः।।3.5.16।।उरोदेशेषु सर्वेषां हारा ज्वलनसन्निभाः।रूपं बिभ्रति सौमित्रे पञ्चविंशतिवार्षिकम्।।3.5.17।।

Y, oh Saumitrī (Lakṣmaṇa), alrededor del carro se hallan cientos y cientos de hombres cual tigres: jóvenes con pendientes, con espadas en la mano. De pecho ancho y vasto, con brazos como vigas de hierro, todos vestidos de rojo, son difíciles de acometer como tigres. En sus pechos cuelgan collares que fulguran como fuego; muestran el aspecto de varones de unos veinticinco años.

Verse 18

एतद्दि किल देवानां वयो भवति नित्यदा।यथेमे पुरुषव्याघ्रा दृश्यन्ते प्रियदर्शनाः।।3.5.18।।

En verdad se dice que tal es la edad inmutable de los devas; pues estos hombres semejantes a tigres se muestran siempre jóvenes y gratos a la vista.

Verse 19

इहैव सह वैदेह्या मुहूर्तं तिष्ठ लक्ष्मण।यावज्जानाम्यहं व्यक्तं क एष द्युतिमान्रथे।।3.5.19।।

«Lakshmana, quédate aquí un instante con Vaidehī, hasta que yo determine con claridad quién es ese ser resplandeciente en el carro.»

Verse 20

तमेवमुक्त्वा सौमित्रिमिहैव स्थीयतामिति।अभिचक्राम काकुत्स्थ श्शरभङ्गाश्रमं प्रति।।3.5.20।।

Habiendo dicho así a Saumitri: «Quédate aquí», Rāma, del linaje de Kakutstha, se encaminó hacia el eremitorio de Śarabhaṅga.

Verse 21

ततस्समभिगच्छन्तं प्रेक्ष्य रामं शचीपतिः।शरभङ्गमनुप्राप्य विविक्त इदमब्रवीत्।।3.5.21।।

Entonces Śacīpati (Indra), al ver que Rāma se acercaba, fue a Śarabhaṅga y le dijo en privado estas palabras.

Verse 22

इहोपयात्यसौ रामो यावन्मां नाभिभाषते।निष्ठां नयतु तावत्तु ततो मा द्रष्टुमर्हति।।3.5.22।।जितवन्तं कृतार्थं हि तदाहमचिरादिमम्।कर्म ह्यनेन कर्तव्यं महदन्यैस्सुदुष्करम्।।3.5.23।।

«Rāma viene hacia aquí. Antes de que me dirija la palabra, llévame a un lugar desde donde no deba verme. Después, cuando en breve haya cumplido su propósito y permanezca victorioso, entonces lo veré; pues le queda por realizar una gran hazaña, dificilísima para otros.»

Verse 23

इहोपयात्यसौ रामो यावन्मां नाभिभाषते।निष्ठां नयतु तावत्तु ततो मा द्रष्टुमर्हति।।3.5.22।।जितवन्तं कृतार्थं हि तदाहमचिरादिमम्।कर्म ह्यनेन कर्तव्यं महदन्यैस्सुदुष्करम्।।3.5.23।।

«Rāma viene hacia aquí. Antes de que me dirija la palabra, llévame a un lugar desde donde no deba verme. Después, cuando en breve haya cumplido su propósito y permanezca victorioso, entonces lo veré; pues le queda por realizar una gran hazaña, dificilísima para otros.»

Verse 24

इति वज्री तमामन्त्र्य मानयित्वा च तापसम्।रथेन हययुक्तेन ययौ दिवमरिन्दमः।।3.5.24।।

Dicho esto, Vajrī (Indra), domador de enemigos, se despidió del asceta honrándolo debidamente, y partió al cielo en su carro uncido a caballos.

Verse 25

प्रयाते तु सहस्राक्षे राघवस्सपरिच्छदः।अग्निहोत्रमुपासीनं शरभङ्गमुपागमत्।।3.5.25।।

Cuando el de los mil ojos, Indra, hubo partido, Rāma—con sus compañeros—se acercó a Śarabhaṅga, el sabio que estaba sentado atendiendo el rito del fuego Agnihotra.

Verse 26

तस्य पादौ च सङ्गृह्य रामस्सीता च लक्ष्मणः।निषेदुस्समनुज्ञाता लब्धवासा निमन्त्रिताः।।3.5.26।।

Tomando sus pies con reverencia, Rāma, Sītā y Lakṣmaṇa—al recibir permiso y serles ofrecidos asientos—se sentaron, invitados a permanecer allí.

Verse 27

ततश्शक्रोपयानं तु पर्यपृच्छत्स राघवः।शरभङ्गश्च तत्सर्यं राघवाय न्यवेदयत्।।3.5.27।।

Entonces Rāghava preguntó por la venida de Śakra (Indra), y Śarabhaṅga le refirió a Rāghava todo lo sucedido.

Verse 28

मामेष वरदो राम ब्रह्मलोकं निनीषति।जितमुग्रेण तपसा दुष्प्रापमकृतात्मभिः।।3.5.28।।

¡Oh Rāma! Este dios, dador de dones, desea llevarme a Brahmaloka, conquistado por una austeridad feroz y difícil de alcanzar para quienes carecen de dominio de sí.

Verse 29

अहं ज्ञात्वा नरव्याघ्र वर्तमानमदूरतः।ब्रह्मलोकं न गच्छामि त्वामदृष्ट्वा प्रियातिथिम्।।3.5.29।।

Oh tigre entre los hombres, sabiendo que estás cerca, no iré a Brahmaloka sin antes verte, a ti, mi querido y honrado huésped.

Verse 30

त्वयाऽहं पुरुषव्याघ्र धार्मिकेण महात्मना।समागम्य गमिष्यामि त्रिदिवं देवसेवितम्।।3.5.30।।

Oh tigre entre los hombres, sólo después de encontrarte—tú, virtuoso y magnánimo—partiré al cielo, la morada servida por los dioses.

Verse 31

अक्षया नरशार्दूल मया लोका जिताश्शुभा।ब्राह्म्याश्च नाकपृष्ठ्याश्च प्रतिगृह्णीष्व मामकान्।।3.5.31।।

Oh tigre entre los hombres, he conquistado mundos auspiciosos e imperecederos: los reinos de Brahmā y las alturas del cielo. Acéptalos como míos para otorgarlos.

Verse 32

एवमुक्तो नरव्याघ्रस्सर्वशास्त्र विशारदः।ऋषिणा शरभङ्गेण राघवो वाक्यमब्रवीत्।।3.5.32।।

Así interpelado por el rishi Śarabhaṅga, Rāghava—tigre entre los hombres y versado en todos los śāstras—respondió con estas palabras.

Verse 33

अहमेवाहरिष्यामि सर्वांल्लोकान्महामुने।आवासं त्वहमिच्छामि प्रदिष्टमिह कानने।।3.5.33।।

«Oh gran muni, por mi propio esfuerzo conquistaré todos esos mundos; pero aquí, en este bosque, deseo una morada, si tú la señalas.»

Verse 34

राघवेणैवमुक्तस्तु शक्रतुल्यबलेन वै।शरभङ्गो महाप्राज्ञः पुनरेवाब्रवीद्वचः।।3.5.34।।

Así hablado por Rāma, cuya fuerza era igual a la de Śakra (Indra), el muy sabio Śarabhaṅga volvió a pronunciar estas palabras.

Verse 35

इह राम महातेजास्सुतीक्ष्णो नाम धार्मिकः।वसत्यरण्ये धर्मात्मा स ते श्रेयो विधास्यति।।3.5.35।।

«Aquí, oh Rāma de gran esplendor, vive en el bosque el asceta justo llamado Sutīkṣṇa; ese noble de alma dispondrá lo mejor para ti.»

Verse 36

सुतीक्ष्णमभिगच्छ त्वं शुचौ देशे तपस्विनम्।रमणीये वनोद्देशे स ते वासं विधास्यति।।3.5.36।।

«Ve a Sutīkṣṇa, el asceta que mora en un lugar puro y sagrado; en una hermosa región del bosque dispondrá alojamiento para ti.»

Verse 37

इमां मन्दाकिनीं राम प्रतिस्रोतामनुव्रज।नदीं पुष्पोडुपवहां ततस्तत्र गमिष्यसि।।3.5.37।।

Sigue este río Mandākinī, oh Rāma, avanzando contra su corriente—este cauce que lleva flores y corolas flotantes; entonces llegarás a aquel lugar.

Verse 38

एष पन्था नरव्याघ्र मुहूर्तं पश्य तात माम्।यावज्जहामि गात्राणि जीर्णां त्वचमिवोरगः।।3.5.38।।

Éste es el sendero, oh tigre entre los hombres; mírame un breve instante, querido hijo, hasta que deje estos miembros—como la serpiente muda su piel gastada.

Verse 39

ततोऽग्निं स समाधाय हुत्वा चाज्येन मन्त्रवित्।शरभङ्गो महातेजाः प्रविवेश हुताशनम्।।3.5.39।।

Entonces el resplandeciente Śarabhaṅga, conocedor de mantras, encendió el fuego, ofreció oblaciones de ghee y entró en las llamas devoradoras.

Verse 40

तस्य रोमाणि केशांश्च तदा वह्निर्महात्मनः।जीर्णां त्वचं तथाऽस्थीनि यच्च मांसं सशोणितम्।।3.5.40।।

Entonces el fuego consumió el vello del cuerpo y el cabello de la cabeza de aquella gran alma, su piel gastada, sus huesos y la carne que quedaba con sangre.

Verse 41

स च पावकसङ्काशः कुमारस्समपद्यत।उत्थायाग्निचयात्तस्माच्छरभङ्गो व्यरोचत।।3.5.41।।

Y él recobró la juventud, resplandeciente como el fuego; al alzarse de aquel montón de llamas, Śarabhaṅga brilló con esplendor.

Verse 42

स लोकानाहिताग्नीनामृषीणां च महात्मनाम्।देवानां च व्यतिक्रम्य ब्रह्मलोकं व्यरोहत।।3.5.42।।

Traspasando los mundos de los dioses y aun los de los grandes ṛṣis que mantienen los fuegos sagrados, ascendió al mundo de Brahmā, el Brahmaloka.

Verse 43

स पुण्यकर्मा भुवने द्विजर्षभः पितामहं सानुचरं ददर्श ह।पितामहश्चापि समीक्ष्य तं द्विजं ननन्द सुस्वागतमित्युवाच ह।।3.5.43।।

Śarabhanga, de obras meritorias y el más excelso entre los brahmanes, contempló en aquel mundo a Pitāmaha, Brahmā, con su séquito. Y Pitāmaha también, al ver a aquel brahmán, se alegró y le dijo: «¡Bienvenido!»