Adhyaya 7

Verse 1

शौनक उवाच । कथयस्व महाप्राज्ञ गोलोकं याति कर्मणा । सुमते दुस्तरात्केन जनः संसारसागरात् । राधायाश्चाष्टमी सूत तस्या माहात्म्यमुत्तमम्

Śaunaka dijo: Oh sapientísimo, cuéntame por qué obras se llega a Goloka. Oh Sūta de buen juicio, ¿por qué medio cruza el hombre el difícil océano del saṃsāra? Y, oh Sūta, declara la suprema grandeza de la Aṣṭamī de Rādhā.

Verse 2

सूत उवाच । ब्रह्माणं नारदोऽपृच्छत्पुरा चैतन्महामुने । तच्छृणुष्व समासेन पृष्टवान्स इति द्विज

Sūta dijo: Oh gran sabio, antaño Nārada preguntó a Brahmā sobre este mismo asunto. Oh dos veces nacido, escucha en resumen lo que preguntó y lo que siguió.

Verse 3

नारद उवाच । पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविदां वर । राधाजन्माष्टमी तात कथयस्व ममाग्रतः

Dijo Nārada: Oh Abuelo, oh sapientísimo, el mejor entre los conocedores de todas las śāstras; venerable señor, cuéntame aquí, en mi presencia, el nacimiento de Rādhā en el octavo día lunar (Janmāṣṭamī).

Verse 4

तस्याः पुण्यफलं किंवा कृतं केन पुरा विभो । अकुर्वतां जनानां हि किल्बिषं किं भवेद्द्विज

Oh Señor, ¿cuál es el fruto meritorio de esa observancia, y quién la realizó en tiempos antiguos, oh Poderoso? Y para quienes no la cumplen, ¿qué pecado, en verdad, se origina—oh brāhmaṇa?

Verse 5

केनैव तु विधानेन कर्त्तव्यं तद्व्रतं कदा । कस्माज्जाता च सा राधा तन्मे कथय मूलतः

¿Con qué procedimiento exacto debe cumplirse ese voto, y cuándo? ¿Y de quién nació esa Rādhā? Dímelo desde el principio mismo.

Verse 6

ब्रह्मोवाच । राधाजन्माष्टमीं वत्स शृणुष्व सुसमाहितः । कथयामि समासेन समग्रं हरिणा विना

Brahmā dijo: Hijo querido, escucha con plena atención la Rādhā-janmāṣṭamī, el octavo día lunar sagrado al nacimiento de Rādhā. Te lo narraré en resumen, el relato completo, sin omitir a Hari.

Verse 7

इति श्रीपाद्मे महापुराणे ब्रह्मखंडे ब्रह्मनारदसंवादे श्रीराधाष्टमीमाहात्म्यं । नाम सप्तमोऽध्यायः

Así, en el glorioso Padma Mahāpurāṇa, en el Brahma-khaṇḍa, en el diálogo entre Brahmā y Nārada, concluye el séptimo capítulo titulado «La Grandeza de Śrī Rādhāṣṭamī».

Verse 8

कुर्वंति ये सकृद्भक्त्या तेषां नश्यति तत्क्षणात् । एकादश्याः सहस्रेण यत्फलं लभते नरः

Quienes lo realizan siquiera una vez con devoción, en ese mismo instante quedan destruidos sus pecados; y el hombre alcanza el mérito que se obtiene al observar mil ayunos de Ekādaśī.

Verse 9

राधाजन्माष्टमी पुण्यं तस्माच्छतगुणाधिकम् । मेरुतुल्यसुवर्णानि दत्वा यत्फलमाप्यते

La santa observancia de la Rādhā-janmāṣṭamī, el octavo día del nacimiento de Rādhā, es un acto meritorio—cien veces más grande que eso; y otorga el mismo fruto que se obtiene al donar oro igual en medida al monte Meru.

Verse 10

सकृद्राधाष्टमीं कृत्वा तस्माच्छतगुणाधिकम् । कन्यादानसहस्रेण यत्पुण्यं प्राप्यते जनैः

Al observar Rādhāṣṭamī tan solo una vez, se obtiene un mérito cien veces mayor que el mérito que la gente alcanza mediante mil kanyā-dāna, dones de doncellas.

Verse 11

वृषभानुसुताष्टम्या तत्फलं प्राप्यते जनैः । गंगादिषु च तीर्थेषु स्नात्वा तु यत्फलं लभेत्

Al observar el octavo día sagrado para la hija de Vṛṣabhānu, la gente alcanza ese mismo mérito: el fruto que se obtendría al bañarse en los sagrados tīrtha, como el Gaṅgā y otros.

Verse 12

कृष्णप्राणप्रियाष्टम्याः फलं प्राप्नोति मानवः । एतद्व्रतं तु यः पापी हेलया श्रद्धयापि वा

Una persona alcanza el fruto de la Aṣṭamī llamada ‘Kṛṣṇa-prāṇa-priyā’. Incluso un pecador que observa este voto—sea con descuido o aun con fe—también obtiene su mérito.

Verse 13

करोति विष्णुसदनं गच्छेत्कोटिकुलान्वितः । पुरा कृतयुगे वत्स वरनारी सुशोभना

Quien edifica una morada-templo para Viṣṇu alcanza la liberación, junto con decenas de millones de linajes familiares. En tiempos antiguos, en el Kṛta Yuga, oh hijo querido, hubo una noble dama de espléndida hermosura.

Verse 14

सुमध्या हरिणीनेत्रा शुभांगी चारुहासिनी । सुकेशी चारुकर्णी च नाम्ना लीलावती स्मृता

Era de cintura esbelta, de ojos de gacela, de miembros auspiciosos y de sonrisa encantadora; de cabellera hermosa y orejas bellas: era conocida con el nombre de Līlāvatī.

Verse 15

तया बहूनि पापानि कृतानि सुदृढानि च । एकदा साधनाकांक्षी निःसृत्य पुरतः स्वतः

Por ella se cometieron muchos pecados, firmemente arraigados. Pero un día, anhelando un medio de realización espiritual, salió por su propia voluntad y se presentó ante él.

Verse 16

गतान्यनगरं तत्र दृष्ट्वा सुज्ञ जनान्बहून् । राधाष्टमीव्रतपरान्सुंदरे देवतालये

Habiendo ido allí a otra ciudad, vio a muchos sabios en un hermoso templo, entregados al voto de Rādhāṣṭamī.

Verse 17

गंधपुष्पैर्धूपदीपैर्वस्त्रैर्नानाविधैः फलैः । भक्तिभावैः पूजयंतो राधाया मूर्तिमुत्तमाम्

Con fragancias y flores, incienso y lámparas, diversos vestidos y frutos, adoraban—colmados de devoción—la excelsa imagen de Rādhā.

Verse 18

केचिद्गायंति नृत्यंति पठंति स्तवमुत्तमम् । तालवेणुमृदंगांश्च वादयंति च के मुदा

Unos cantan, otros danzan y otros recitan himnos excelsos; y algunos, llenos de gozo, hacen sonar címbalos, flautas y tambores.

Verse 19

तांस्तांस्तथाविधान्दृष्ट्वा कौतूहलसमन्विता । जगाम तत्समीपं सा पप्रच्छ विनयान्विता

Al ver a aquellas personas de tal condición, ella, colmada de curiosidad, se acercó a ellos y, con humildad, les preguntó.

Verse 20

भोभोः पुण्यात्मानो यूयं किं कुर्वंतो मुदान्विताः । कथयध्वं पुण्यवंतो मां चैव विनयान्विताम्

«¡Oh venerables almas virtuosas! ¿Qué hacéis, tan colmados de alegría? Decídmelo, oh meritorios, y también a mí, que vengo con humildad.»

Verse 21

तस्यास्तु वचनं श्रुत्वा परकार्यहितेरताः । आरेभिरे तदा वक्तुं वैष्णवा व्रततत्पराः

Al oír sus palabras, aquellos vaiṣṇavas—entregados al bien y beneficio de los asuntos ajenos y firmes en sus votos—comenzaron entonces a hablar.

Verse 22

राधाव्रतिन ऊचुः । भाद्रे मासि सिताष्टम्यां जाता श्रीराधिका यतः । अष्टमी साद्य संप्राप्ता तां कुर्वाम प्रयत्नतः

Los observantes del Rādhā-vrata dijeron: «Puesto que Śrī Rādhikā nació en el octavo día luminoso del mes de Bhādra, y esa misma Aṣṭamī ha llegado ahora, cumplamos su observancia con esmerado empeño.»

Verse 23

गोघातजनितं पापं स्तेयजं ब्रह्मघातजम् । परस्त्रीहरणाच्चैव तथा च गुरुतल्पजम्

El pecado nacido de matar una vaca, el pecado nacido del robo, el pecado surgido de matar a un brāhmaṇa, el pecado de raptar a la esposa de otro, y asimismo el pecado de profanar el lecho del maestro.

Verse 24

विश्वासघातजं चैव स्त्रीहत्याजनितं तथा । एतानि नाशयत्याशु कृता या चाष्टमी नृणाम्

Los pecados nacidos de traicionar la confianza, y también los nacidos de matar a una mujer: todos éstos son destruidos pronto para los hombres por la observancia del voto de Aṣṭamī, el octavo día lunar.

Verse 25

तेषां च वचनं श्रुत्वा सर्वपातकनाशनम् । करिष्याम्यहमित्येव परामृष्य पुनः पुनः

Al oír sus palabras —que destruyen todo pecado— reflexionó una y otra vez, pensando: «Sin duda lo haré».

Verse 26

तत्रैव व्रतिभिः सार्द्धं कृत्वा सा व्रतमुत्तमम् । दैवात्सा पंचतां याता सर्पघातेन निर्मला

Allí mismo, junto con otros devotos observantes de votos, ella cumplió aquel excelente voto. Luego, por designio del destino, halló la muerte—muerta por una serpiente—y aun así permaneció pura en mérito.

Verse 27

ततो यमाज्ञया दूताः पाशमुद्गरपाणयः । आगतास्तां समानेतुं बबंधुरतिकृच्छ्रतः

Entonces, por orden de Yama, llegaron sus mensajeros—con lazos y mazas en las manos—para llevársela, y con gran dificultad la ataron.

Verse 28

यदा नेतुं मनश्चक्रुर्यमस्य सदनं प्रति । तदागता विष्णुदूताः शंखचक्रगदाधराः

Cuando resolvieron llevarlo hacia la morada de Yama, en ese mismo instante llegaron los mensajeros de Viṣṇu, portando la caracola, el disco y la maza.

Verse 29

हिरण्मयं विमानं च राजहंसयुतं शुभम् । छेदनं चक्रधाराभिः पाशं कृत्वा त्वरान्विताः

Había también un espléndido vimāna de oro, auspicioso, uncido a cisnes reales. Luego, con premura, formaron un lazo y cortaron con filos agudos, cual discos.

Verse 30

रथे चारोपयामासुस्तां नारीं गतकिल्बिषाम् । निन्युर्विष्णुपुरं ते च गोलोकाख्यं मनोहरम्

Pusieron a aquella mujer, ya libre de culpa, sobre un carro, y la condujeron a la ciudad de Viṣṇu, al hermoso reino llamado Goloka.

Verse 31

कृष्णेन राधया तत्र स्थिता व्रतप्रसादतः । राधाष्टमीव्रतं तात यो न कुर्य्याच्च मूढधीः

Por la gracia de ese voto, Rādhā permanece allí junto con Kṛṣṇa. Hijo querido, quien, de entendimiento necio, no observa el voto de Rādhāṣṭamī...

Verse 32

नरकान्निष्कृतिर्नास्ति कोटिकल्पशतैरपि । स्त्रियश्च या न कुर्वंति व्रतमेतच्छुभप्रदम्

No hay expiación del infierno ni siquiera en cientos de millones de eras; y aquellas mujeres que no emprenden este voto, dador de auspiciosidad, (incurren en tal destino).

Verse 33

राधाविष्णोः प्रीतिकरं सर्वपापप्रणाशनम् । अंते यमपुरीं गत्वा पतंति नरके चिरम्

Lo que complace a Rādhā y a Viṣṇu destruye todos los pecados; sin embargo, al final, (algunos) van a la ciudad de Yama y caen en el infierno por largo tiempo.

Verse 34

कदाचिज्जन्मचासाद्य पृथिव्यां विधवा ध्रुवम् । एकदा पृथिवी वत्स दुष्टसंघैश्च ताडिता

Una vez, al nacer en la tierra, ciertamente quedó viuda. Y un día, oh hijo, la Tierra fue afligida—golpeada por una banda de seres malvados.

Verse 35

गौर्भूत्वा च भृशं दीना चाययौ सा ममांतिकम् । निवेदयामास दुःखं रुदंती च पुनः पुनः

Habiéndose vuelto una vaca y estando sumamente afligida, vino a mí. Llorando una y otra vez, me expuso su dolor.

Verse 36

तद्वाक्यं च समाकर्ण्य गतोऽहं विष्णुसंनिधिम् । कृष्णे निवेदितश्चाशु पृथिव्या दुःखसंचयः

Al oír esas palabras, fui a la presencia de Viṣṇu; y sin demora comuniqué a Kṛṣṇa la suma de los pesares de la Tierra.

Verse 37

तेनोक्तं गच्छ भो ब्रह्मन्देवैः सार्द्धं च भूतले । अहं तत्रापि गच्छामि पश्चान्ममगणैः सह

Entonces dijo: «Ve, oh brahmán, junto con los dioses a la tierra. Yo también iré allí después, acompañado de mis asistentes».

Verse 38

तच्छ्रुत्वा सहितो दैवैरागतः पृथिवीतलम् । ततः कृष्णः समाहूय राधां प्राणगरीयसीम्

Al oírlo, descendió a la faz de la tierra acompañado por los devas. Entonces Kṛṣṇa llamó a Rādhā, más querida para él que su propia vida.

Verse 39

उवाच वचनं देवि गच्छेहं पृथिवीतलम् । पृथिवीभारनाशाय गच्छ त्वं मर्त्त्यमंडलम्

Dijo estas palabras: «Oh Diosa, iré a la faz de la tierra. Para aliviar la carga de la Tierra, tú también debes ir al mundo de los mortales».

Verse 40

इति श्रुत्वापि सा राधाप्यागता पृथिवीं ततः । भाद्रे मासि सिते पक्षे अष्टमीसंज्ञिके तिथौ

Aun después de oírlo, aquella Rādhā vino entonces a la tierra: en el mes de Bhādra, en la quincena luminosa, en el octavo día lunar llamado Aṣṭamī.

Verse 41

वृषभानो र्यज्ञभूमौ जाता सा राधिका दिवा । यज्ञार्थं शोधितायां च दृष्टा सा दिव्यरूपिणी

Rādhikā nació de día en el recinto del yajña de Vṛṣabhānu; y cuando aquel lugar fue purificado para el sacrificio, fue vista allí, resplandeciente en forma divina.

Verse 42

राजानं दमना भूत्वा तां प्राप्य निजमंदिरम् । दत्तवान्महिषीं नीत्वा सा च तां पर्यपालयत्

Habiéndose mostrado como quien somete al rey, llegó a su propio palacio. Llevando consigo a la reina, se la entregó; y ella, la reina, a su vez la cuidó y protegió.

Verse 43

इति ते कथितं वत्स त्वया पृष्टं च यद्वचः । गोपनीयं गोपनीयं गोपनीयं प्रयत्नतः

Así, querido hijo, te he expuesto la enseñanza que preguntaste. Debe guardarse en secreto—en secreto—en secreto, con sumo cuidado.

Verse 44

सूत उवाच । य इदं शृणुयाद्भक्त्या चतुर्वर्गफलप्रदम् । सर्वपापविनिर्मुक्तश्चांतेयातिहरेर्गृहम्

Sūta dijo: Quien escuche esto con devoción—otorgador de los frutos de los cuatro fines de la vida—queda libre de todo pecado y, al final, llega a la morada de Hari.