Adhyaya 115

Verse 1

कुंजल उवाच । ततस्त्वसौ संयति राजमानः समुद्यतश्चापधरो महात्मा । यथैव कालः कुपितः सलोकान्संहर्तुमैच्छत्तु तथा सुदानवान्

Dijo Kuñjala: Entonces aquel guerrero magnánimo, resplandeciente en la batalla, con el arco alzado y presto, deseó destruir los mundos; así como el Tiempo airado anhela aniquilar todos los reinos, así también él, junto con los Dānavas.

Verse 2

महास्त्रजालै रवितेजतुल्यैः सुदीप्तिमद्भिर्निजघान दानवान् । वायुर्यथोन्मूलयतीह पादपांस्तथैव राजा निजघान दानवान्

Con vastas redes de armas, ardientes y semejantes al fulgor del sol, abatió a los Dānavas. Como el viento arranca aquí los árboles de raíz, así el rey derribó a los Dānavas.

Verse 3

वायुर्यथा मेघचयं च दिव्यं संचालयेत्स्वेन बलेन तेजसा । तथा स राजा असुरान्मदोत्कटाननाशयद्बाणवरैः सुतीक्ष्णैः

Así como el viento, con su propia fuerza y fulgor, empuja una divina masa de nubes, del mismo modo aquel rey destruyó a los asuras, soberbios y embriagados de orgullo, con flechas excelentes, agudas como navajas.

Verse 4

न शेकुर्दानवाः सर्वे बाणवर्षं महात्मनः । मृताः केचिद्द्रुताः केचित्केचिन्नष्टा महाहवात्

Ninguno de los Dānavas pudo resistir la lluvia de flechas del magnánimo. Unos murieron, otros huyeron con premura, y otros desaparecieron del gran combate.

Verse 5

सूत उवाच । महातेजं महाप्राज्ञं महादानवनाशनम् । चुक्रोध हुंडो दुष्टात्मा दृष्ट्वा तं नृपनंदनम्

Dijo Sūta: Al ver a aquel príncipe—de gran esplendor, gran sabiduría y poderoso destructor de los Dānavas—Huṇḍa, de alma perversa, se encendió en ira.

Verse 6

स्थितो गत्वेदमाभाष्य तिष्ठतिष्ठेति चाहवे । त्वामद्य च नयिष्यामि आयुपुत्र यमांतिकम्

De pie allí, se acercó y habló en medio de la batalla: «¡Detente, detente! Hoy te llevaré, oh hijo de Āyu, a la misma presencia de Yama»

Verse 7

नहुष उवाच । स्थितोस्मि समरे पश्य त्वामहं हंतुमागतः । अहं त्वां तु हनिष्यामि दानवं पापचेतनम्

Nahuṣa dijo: «Mira: estoy firme en la batalla; he venido a matarte. Yo te daré muerte, oh Dānava, cuya mente se inclina al pecado»

Verse 8

इत्युक्त्वा धनुरादाय बाणानग्निशिखोपमान् । छत्रेण ध्रियमाणेन शुशुभे सोऽपि संयुगे

Dicho esto, tomó su arco y flechas semejantes a lenguas de fuego; y, con un parasol sostenido sobre él, también resplandeció en la batalla.

Verse 9

इंद्रस्य सारथिं दिव्यं मातलिं वाक्यमब्रवीत् । वाहयतु रथं मेऽद्य हुंडस्य सम्मुखं भवान्

Se dirigió a Mātali, el divino auriga de Indra, y dijo: «Hoy conduce mi carro hasta el mismo frente de Huṇḍa».

Verse 10

इत्युक्तस्तेन वीरेण मातलिर्लघुविक्रमः । तुरगांश्चोदयामास महावातजवोपमान्

Así interpelado por aquel héroe, Mātali, rápido en la acción, azuzó a los caballos, veloces como el ímpetu de un gran viento.

Verse 11

उत्पेतुश्च ततो वाहा हंसा इव यथांबरे । छत्रेण इंदुवर्णेन रथेनापि पताकिना

Entonces los corceles se alzaron de un salto, como cisnes en el cielo; y también el carro, con estandarte y un parasol blanco como la luna.

Verse 12

नभस्तलं तु संप्राप्य यथा सूर्यो विराजते । आयुपुत्रस्तथा संख्ये तेजसा विक्रमेण तु

Así como el Sol resplandece al alcanzar la bóveda del cielo, así también el hijo de Āyu brilló en la batalla, por su fulgor y su valor.

Verse 13

अथ हुंडो रथस्थोऽपि राजमानः स्वतेजसा । सर्वायुधैश्च संयुक्तस्तद्वद्वीरव्रते स्थितः

Luego Huṇḍa, aun sentado en su carro, resplandecía con su propio fulgor; provisto de toda arma, permanecía firme en el voto del guerrero.

Verse 14

उभयोर्वीरयोर्युद्धं देवविस्मयकारकम् । तदा आसीन्महाप्राज्ञ दारुणं भीतिदायकम्

La lucha de aquellos dos héroes asombraba incluso a los dioses; entonces, oh sapientísimo, fue feroz y sembró el temor.

Verse 15

सुबाणैर्निशितैस्तीक्ष्णैः कंकपत्रैः शिलीमुखैः । हुंडेन ताडितो राजा सुबाह्वोरंतरे तदा

Entonces el rey fue herido por Huṇḍa con excelentes flechas: agudas y cortantes, emplumadas con plumas de buitre, y penetrantes como dardos śilīmukha, entre sus dos brazos.

Verse 16

सुभाले पंचभिर्बाणैर्विद्धः क्रुद्धोऽभवत्तदा । सविद्धस्तु तदा बाणैरधिकं शुशुभे नृपः

Entonces el rey, herido por cinco flechas, se encendió en ira. Y aunque atravesado por aquellas saetas, el soberano resplandeció aún más.

Verse 17

सारुणः करमालाभिरुदयंश्च दिवाकरः । रुधिरेण तु दिग्धांगो हेमबाणैस्तनुस्थितैः

El Sol se alzó, rojizo y leonado, como llevando en sus manos guirnaldas de rayos; su cuerpo estaba untado de sangre, con flechas de oro clavadas en sus miembros.

Verse 18

सूर्यवच्छोभते राजा पूर्वकालस्य चांबरे । दृष्ट्वा तु पौरुषं तस्य दानवं वाक्यमब्रवीत्

El rey resplandecía como el sol en el cielo de los tiempos antiguos. Al ver su valor, el Dānava le habló con estas palabras.

Verse 19

तिष्ठतिष्ठ क्षणं दैत्य पश्य मे लाघवं पुनः । इत्युक्त्वा तु रणे दैत्यं जघान दशभिः शरैः

«¡Detente, detente un instante, oh Daitya; contempla de nuevo mi ligereza!» Dicho esto, en la batalla hirió al Daitya con diez flechas.

Verse 20

मुखे भाले हतस्तेन मूर्च्छितो निपपात ह । पश्यामानैः सुरैर्दिव्यै रथोपरि महाबलः

Herido por él en el rostro y en la frente, el guerrero de gran fuerza se desvaneció y cayó sobre el carro, mientras los divinos devas contemplaban.

Verse 21

देवैश्च चारणैः सिद्धैः कृतः शब्दः सुहर्षजः । जयजयेति राजेंद्र शंखान्दध्मुः पुनः पुनः

Entonces los dioses, junto con los Cāraṇas y los Siddhas, alzaron un clamor nacido de gran júbilo: «¡Victoria, victoria!», oh rey; y una y otra vez hicieron sonar sus caracolas.

Verse 22

सकोलाहलशब्दस्तु तुमलो देवतेरितः । कर्णरंध्रमाविवेश हुंडस्य मूर्छितस्य च

Entonces un estruendo tumultuoso y atronador, impulsado por la divinidad, penetró por la abertura del oído de Huṇḍa, aun cuando yacía desvanecido.

Verse 23

श्रुत्वा सधनुरादाय बाणमाशीविषोपमम् । स्थीयतां स्थीयतां युद्धे न मृतोस्मि त्वया हतः

Al oírlo, tomó su arco y asió una flecha semejante a una serpiente venenosa, clamando: «¡Mantente firme, mantente firme en la batalla! ¡No estoy muerto, no he sido abatido por ti!»

Verse 24

इत्युक्त्वा पुनरुत्थाय लाघवेन समन्वितः । एकविंशतिभिर्बाणैर्नहुषं चाहनत्पुनः

Dicho esto, se alzó de nuevo, dotado de ligereza, y una vez más hirió a Nahuṣa con veintiuna flechas.

Verse 25

एकेन मुष्टिमध्ये तु चतुर्भिर्बाहुमध्यतः । चतुर्भिश्च महाश्वांश्च छत्रमेकेन तेन वै

Con una (mano) lo sujetó por el centro del puño cerrado; con cuatro lo asió por la mitad de los brazos; con otras cuatro tomó también los grandes caballos, y con otra más sostuvo, en verdad, el parasol real.

Verse 26

पंचभिर्मातलिं विद्ध्वा रथनीडं तु सप्तभिः । ध्वजदंडं त्रिभिस्तीक्ष्णैर्दानवः शिखिपत्रिभिः

El Dānava, hiriendo a Mātali con cinco flechas agudas emplumadas con plumas de pavo real, atravesó con siete el armazón del carro y con tres el asta del estandarte.

Verse 27

आदानं तु निदानं तु लक्षमोक्षं दुरात्मनः । लाघवं तस्य संदृष्ट्वा देवता विस्मयंगताः

Quedaron manifiestos su arrebato y su pretendida ‘razón’, e incluso el propósito de aquel malvado; al ver su ligereza y fácil escape, los dioses quedaron sobrecogidos de asombro.

Verse 28

तस्य पौरुषमापश्य स राजा दानवोत्तमम् । शूरोसि कृतविद्योसि धीरोसि रणपंडितः

Al ver su valor, el rey habló a aquel excelso Dānava: «Eres valiente; eres consumado en el saber; eres firme; eres perito en la ciencia del combate».

Verse 29

इत्युक्वा दानवं तं तु धनुर्विस्फार्य भूपतिः । मार्गणैर्दशभिस्तं तु विव्याध लघुविक्रमः

Dicho esto al Dānava, el rey hizo vibrar su arco y, veloz en su poder, lo hirió atravesándolo con diez flechas.

Verse 30

त्रिभिर्ध्वजं प्रचिच्छेद स पपात धरातले । तुरगान्पातयामास चतुर्भिस्तस्य सायकैः

Con tres flechas cortó el estandarte, y éste cayó a tierra. Luego, con cuatro de sus flechas, derribó los caballos de aquel hombre.

Verse 31

एकेन छत्रं तस्यापि चकर्त लघुविक्रमः । दशभिः सारथिस्तस्य प्रेषितो यममंदिरम्

De un solo golpe, Laghuvikrama partió incluso su parasol; y con diez golpes envió a su auriga a la morada de Yama.

Verse 32

दंशनं दशभिश्छित्त्वा शरैश्च विदलीकृतः । सर्वांगेषु च त्रिंशद्भिर्विव्याध दनुजेश्वरम्

Tras abatir a Daṃśana con diez flechas y despedazarlo con saetas, hirió luego al señor de los Dānavas en todos sus miembros con treinta flechas.

Verse 33

हताश्वो विरथो जातो बाणपाणिर्धनुर्धरः । अभ्यधावत्स वेगेन वर्षयन्निशितैः शरैः

Muertos sus caballos, quedó sin carro; mas, con flechas en la mano y el arco empuñado, se lanzó veloz, derramando saetas agudas.

Verse 34

खड्गचर्मधरो दैत्यो राजानं तमधावत । धावमानस्य हुंडस्य खड्गं चिच्छेद भूपतिः

Empuñando espada y escudo, el demonio se abalanzó sobre aquel rey. Cuando Huṇḍa cargó, el señor de la tierra le cercenó la espada.

Verse 35

क्षुरप्रैर्निशितैर्बाणैश्चर्म चिच्छेद भूपतिः । अथ हुंडः स दुष्टात्मा समालोक्य समंततः

Con flechas afiladas, de filo de navaja, el rey cortó el escudo. Entonces Huṇḍa, de alma perversa, miró en derredor por todas partes.

Verse 36

जग्राह मुद्गरं तूर्णं मुमोच लघुविक्रमः । वज्रवेगं समायांतं ददृशे नृपतिस्तदा

Laghuvikrama tomó velozmente su maza y la arrojó. En ese instante, el rey vio a Vajravega acercarse con la velocidad de un rayo.

Verse 37

मुद्गरं स्वनवंतं चापातयदंबरात्ततः । दशभिर्निशितैर्बाणैः क्षुरप्रैश्च स्वविक्रमात्

Entonces, con su propia destreza, derribó del cielo la resonante maza, utilizando diez flechas afiladas con puntas de navaja.

Verse 38

मुद्गरं पतितं दृष्ट्वा दशखण्डमयं भुवि । गदामुद्यम्य वेगेन राजानमभ्यधावत

Al ver la maza yacer en el suelo, hecha pedazos en diez fragmentos, alzó su garrote y, con gran velocidad, cargó contra el rey.

Verse 39

खड्गेन तीक्ष्णधारेण तस्य बाहुं विचिच्छिदे । सगदं पतितं भूमौ सांगदं कटकान्वितम्

Con una espada de filo agudo le cortó el brazo; y este cayó al suelo, aún sosteniendo la maza, adornado con brazaletes y pulseras.

Verse 40

महारावं ततः कृत्वा वज्रस्फोटसमं तदा । रुधिरेणापि दिग्धांगो धावमानो महाहवे

Entonces, soltando un poderoso rugido como el estruendo de un rayo, con sus extremidades manchadas de sangre, corrió en esa gran batalla.

Verse 41

क्रोधेन महताविष्टो ग्रस्तुमिच्छति भूपतिम् । दुर्निवार्यः समायातः पार्श्वं तस्य च भूपतेः

Abrumado por una ira vehemente, quiso devorar al rey. Irrefrenable y difícil de contener, se acercó hasta el costado del soberano.

Verse 42

नहुषेण महाशक्त्या ताडितो हृदि दानवः । पतितः सहसा भूमौ वज्राहत इवाचलः

Herido en el pecho por Nahusha con gran poder, el demonio cayó de inmediato a tierra, como un monte quebrado por el rayo.

Verse 43

तस्मिन्दैत्ये गते भूमावितरे दानवा गताः । विविशुः कति दुर्गेषु कति पातालमाश्रिताः

Cuando aquel Daitya cayó en la tierra, los demás Dānavas se retiraron: unos entraron en diversas fortalezas y otros buscaron refugio en Pātāla.

Verse 44

देवाः प्रहर्षमाजग्मुर्गंधर्वाः सिद्धचारणाः । हते तस्मिन्महापापे नहुषेण महात्मना

Cuando aquel gran pecador fue abatido por el magnánimo Nahusha, los dioses, junto con los Gandharvas, Siddhas y Cāraṇas, se colmaron de júbilo.

Verse 45

तस्मिन्हते दैत्यवरे महाहवे देवाश्च सर्वे प्रमुदं प्रलेभिरे । तां देवरूपां तपसा प्रवर्द्धितां स आयुपुत्रः प्रतिलभ्य हर्षितः

Cuando el principal de los demonios fue muerto en la gran batalla, todos los dioses se regocijaron sobremanera. Y el hijo de Āyu, al recobrarla—de forma divina y acrecentada por el tapas—quedó colmado de dicha.

Verse 115

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नहुषाख्याने पंचदशाधिकशततमोऽध्यायः

Así, en el Śrī Padma Purāṇa, en el Bhūmi-khaṇḍa—dentro del episodio de Vena, la glorificación del Guru-tīrtha, la narración de Cyavana y el relato de Nahuṣa—concluye el capítulo ciento quince.