Pūrṇimā-vrata (Lakṣmī–Nārāyaṇa-vrata): Observance, Moon Arghya, and Annual Udyāpana

Verse 1

सनक उवाच । अन्यद्व्रतवरं वक्ष्य श्रृणुष्व मुनिसत्तम । सर्वपापहरं पुण्यं सर्वदुःखनिबर्हणम् ॥ १ ॥

Dijo Sanaka: «Ahora enseñaré otro voto excelente; escucha, oh el mejor de los sabios. Es meritorio, destruye todos los pecados y disipa toda aflicción».

Verse 2

ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां योषितां तथा । समस्तकामफलदं सर्वव्रतफलप्रदम् ॥ २ ॥

Otorga los frutos de todos los deseos a brāhmanes, kṣatriyas, vaiśyas, śūdras y también a las mujeres; y concede asimismo el fruto de todos los votos.

Verse 3

दुःस्वन्पनाशनं धर्म्यं दुष्टग्रहनिवारणम् । सर्वलोकेषु विख्यातं पूर्णिमाव्रतमुत्तम् । येन चीर्णेन पापानां राशिकोटिः प्रशाम्यति ॥ ३ ॥

El excelentísimo Pūrṇimā-vrata (voto de luna llena) es justo y conforme al dharma; destruye los malos sueños y aparta las influencias planetarias dañinas. Famoso en todos los mundos, cuando se observa debidamente, aun crores de montones de pecados acumulados quedan apaciguados.

Verse 4

मार्गशीर्षे सितेपक्षे पूर्णायां नियतः शुचिः । स्नानं कुर्याद्यथाचारं दन्तधावनपूर्वकम् ॥ ४ ॥

En el mes de Mārgaśīrṣa, en la quincena clara, en el día de luna llena, la persona disciplinada y pura debe bañarse según la debida costumbre, después de limpiarse primero los dientes.

Verse 5

शुक्लाम्बरधरः शुद्धो गृहमागगत्य वाग्यतः । प्रक्षाल्य पादावाचम्य स्मरत्रारायणं प्रभुम् ॥ ५ ॥

Vestido con ropas blancas y limpias, purificado, y habiendo regresado al hogar con la palabra contenida, debe lavarse los pies, realizar el ācāmana (sorber agua purificadora) y luego recordar al Señor Nārāyaṇa, el Supremo Soberano.

Verse 6

नित्यं देवार्चनं कृत्वा पश्वात्संकल्पपूर्वकम् । लक्ष्मी नारायणं देवमर्चयेद्भक्तिभावतः ॥ ६ ॥

Habiendo realizado el culto diario a las Deidades, después—tras formular el saṅkalpa (resolución ritual)—debe adorar al Señor Lakṣmī-Nārāyaṇa con sentimiento de bhakti.

Verse 7

आवाहनासनाद्यैश्च गन्धपुष्पादिभिर्व्रती । नमो नारायणायेति पूजयेद्भक्तितत्परः ॥ ७ ॥

El observante del voto, dedicado a la devoción, debe adorar (al Señor) con los ritos que comienzan con la invocación (āvāhana) y la ofrenda de asiento (āsana), junto con fragancias, flores y demás, entonando reverente: «Namo Nārāyaṇāya».

Verse 8

गीतैर्वाद्यैश्च नृत्यैश्च पुराणपठनादिभिः । स्तोत्रैर्वाराधयेद्देवं व्रतकृत्सुसमाहितः ॥ ८ ॥

Con cantos devocionales, música instrumental y danza; con la recitación de los Purāṇas y otras lecturas sagradas afines; y con himnos de alabanza—quien observa un voto debe adorar al Señor, sereno y plenamente atento.

Verse 9

देवस्य पुरतः कृत्वा स्थण्डिलं चतुरस्रेकम् । अरत्निमात्रं तत्रान्गिं स्थापयेद्गृह्यमार्गतः । आज्यभागान्तर्पयन्तं कृत्वा पुरुषसूक्ततः । चरणा च तिलैश्वापि घृतेन जुहुयात्तथा ॥ ९ ॥

Ante la Deidad, habiendo dispuesto un sthaṇḍila (suelo ritual) cuadrado, de la medida de un aratni (un antebrazo), debe instalar allí el fuego sagrado conforme al procedimiento gṛhya. Luego, tras ofrecer las porciones prescritas de ghee (ājya-bhāga) como oblaciones según el Puruṣa-sūkta, debe asimismo hacer las ofrendas apropiadas con semillas de sésamo y con ghee.

Verse 10

एकवारं द्विवारं वात्रिवारं वापि शक्तितः । होमं कुर्यात्प्रयत्नेन सर्वपापनिवृत्तये ॥ १० ॥

Según la propia capacidad—una, dos o incluso tres veces—debe realizarse con empeño el homa, la ofrenda al fuego, para la extinción de todos los pecados.

Verse 11

प्रायश्चित्तादिकं सर्वं स्वगृह्योक्तविधानतः । समाप्य होमं विधिवच्छान्तिसूक्तं जपेद्रुधः ॥ ११ ॥

Habiendo cumplido todos los ritos expiatorios y observancias afines según el método enseñado en el propio Gṛhya-sūtra, y habiendo concluido debidamente el homa, debe recitarse correctamente el Śānti-sūkta como canto apaciguador.

Verse 12

पश्चाद्देवं समागत्य पुनः पूजां प्रकल्पयेत् । तथोपवासं देवाय ह्यर्पयेद्भक्तिसंयुतः ॥ १२ ॥

Después, acercándose de nuevo a la Deidad, dispóngase otra vez la adoración; y, lleno de bhakti, ofrézcase debidamente ese ayuno al Señor.

Verse 13

पौर्णमास्यां निराहारः स्थित्वा देव तवाज्ञया । भोक्ष्यामि पुण्डरीकाक्ष परेऽह्नि शरणं भव ॥ १३ ॥

“En la luna llena, oh Señor, permaneceré sin alimento por Tu mandato. Oh de ojos de loto, comeré al día siguiente: sé mi refugio.”

Verse 14

इति विज्ञाप्य देवायह्यर्घ्यं दद्यात्तथैन्दवे । जानुभ्यामवनीं गत्वा शुक्लपुष्पाक्षतान्वितः ॥ १४ ॥

Habiendo así suplicado a la Deidad, debe ofrecer también arghya a la Luna; y, postrándose con ambas rodillas en tierra, hacerlo acompañado de flores blancas y granos de arroz intactos (akṣata).

Verse 15

क्षीरोदार्णवसंभूत अत्रिगोत्रसमुद्भव । ग्रहाणार्घ्यं मया दत्तं रोहिणीनायक प्रभो । एवमर्घ्यं प्रदायेन्दोः प्रार्थयेत्प्राञ्जलिस्ततः ॥ १५ ॥

¡Oh nacido del Océano de Leche, surgido del linaje de Atri—oh Señor, amado guía de Rohiṇī—acepta el arghya que te he ofrecido! Habiendo así presentado el arghya a la Luna, debe uno orar después con las palmas juntas.

Verse 16

तिष्टन्पूर्वमुखो भूत्वा पश्यन्निन्दुं च नारद ॥ १६ ॥

Oh Nārada, de pie con el rostro vuelto hacia el oriente, contempla la Luna.

Verse 17

नमः शुक्लांशवे तुभ्यं द्विजराजाय ते नमः । रोहिणीपतये तुभ्यं लक्ष्मीभ्रात्रे नमोऽस्तु ते ॥ १७ ॥

Salve a ti, portador de rayos blancos; salve a ti, rey de los dvija. Salve a ti, señor de Rohiṇī; sea mi reverencia para ti, hermano de Lakṣmī.

Verse 18

ततश्च जागरं कुर्यात्पुराणश्रवणादिभिः । जितेन्द्रियश्च संशुद्धः पाषण्डालोकवर्जितः ॥ १८ ॥

Después, debe guardarse la vigilia sagrada mediante actos como escuchar los Purāṇas y otras obras piadosas: con los sentidos dominados, purificado, y evitando la compañía de los pāṣaṇḍas (impíos o de doctrina desviada).

Verse 19

ततः प्रातः प्रकुर्वीत स्वाचारं च यथाविधि । पुनः संपूजयेद्देवं यथाविभवविस्तरम् ॥ १९ ॥

Luego, por la mañana, debe cumplirse la conducta diaria prescrita según la norma; y de nuevo adorar al Señor, ampliando el culto conforme a los propios medios.

Verse 20

ब्राह्मणान्भोजयेच्छक्त्या ततश्च प्रयतो नरः । बन्धुभृत्यादिभिः सार्धं स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः ॥ २० ॥

Según su capacidad, el hombre debe primero alimentar a los brāhmaṇas; luego, con dominio de sí y atención, debe tomar la comida él mismo junto con sus parientes, sirvientes y otros, refrenando la palabra.

Verse 21

एवं पौषादिमासेषु पूर्णमास्यामुपोषितः । अर्चयेद्भक्तिसंयुक्तो नारायणमनायमम् ॥ २१ ॥

Así, en los meses que comienzan con Pauṣa y los demás, habiendo ayunado en el día de luna llena, debe adorarse con bhakti a Nārāyaṇa, Aquel que está libre de toda aflicción y decadencia.

Verse 22

एवं संवत्सरं कृत्वा कार्तिक्यां पूर्णिमादिने । उद्यापनं प्रकुर्वीत तद्विधानं वदामि ते ॥ २२ ॥

Habiéndolo observado así durante un año entero, en el día de luna llena del mes de Kārtika debe realizarse el rito conclusivo (udyāpana). Ahora te diré su procedimiento correcto.

Verse 23

मण्डपं कारयेद्दिव्यं चतुरस्त्रं सुमङ्गलम् । शोभितं पुष्पमालाभिर्वितानध्वजराजितम् ॥ २३ ॥

Debe mandarse construir un maṇḍapa espléndido, de forma cuadrada y sumamente auspicioso, adornado con guirnaldas de flores y embellecido con doseles y estandartes.

Verse 24

बहुदापसमाकीर्णं किङ्किणीजालशोभितम् । दर्पंणैश्चामरैश्चैव कलशैश्च समावृतम् ॥ २४ ॥

Estaba colmado de asistentes y séquitos de muchas clases, adornado con redes de campanillas tintineantes, y rodeado de espejos, chāmaras (abanicos de cola de yak) y kalaśas (vasijas auspiciosas de agua).

Verse 25

तन्मध्ये सर्वतोभद्रं पञ्चवर्णविराजितम् । जलपूर्णं ततः कुम्भं न्यसेत्तस्योपरि द्विज ॥ २५ ॥

En el centro, el dos veces nacido debe colocar el diseño Sarvatobhadra, resplandeciente con cinco colores; y encima de ello ha de poner un kumbha, la vasija ritual llena de agua.

Verse 26

पिधाय कुम्भं वस्त्रेण सुसूक्ष्मेणाति शोभितम् । हेम्ना वा रजतेनापि तथा ताम्रेण वा द्विज । लक्ष्मीनारायणं देवं कृत्वा तस्योपरि न्यसेत् ॥ २६ ॥

Habiendo cubierto el kumbha con un paño muy fino y bellamente adornado—sea de oro, de plata o también de cobre, oh dos veces nacido—debe formar (instalar) al Señor Lakṣmī-Nārāyaṇa y colocarlo sobre él.

Verse 27

पञ्चामृतेन संस्नाप्याभ्यर्च्यगन्धादिभिः क्रमात् । भक्ष्मैर्भोज्यादिनैवेद्यैर्भक्तितः संयतेन्द्रियः ॥ २७ ॥

Habiéndolo bañado con pañcāmṛta, los cinco néctares, y luego adorándolo en orden con fragancias y demás; con bhakti y los sentidos refrenados, ofrézcase naivedya: alimentos y otras ofrendas comestibles.

Verse 28

जागरं च तथा कुर्यार्त्सम्यक्छ्ररद्धासमन्वितः । परेऽह्नि प्रातर्विधिवत्पूर्ववद्विष्णुमर्चयेत् ॥ २८ ॥

Del mismo modo, debe guardarse la vigilia (jāgara) con fe correcta; y al día siguiente, por la mañana, adórese a Viṣṇu conforme al rito prescrito, tal como antes.

Verse 29

आचार्याय प्रदातव्या प्रतिमा दक्षिणान्विता । ब्राह्मणान्भोजयेच्छक्त्या विभवे सत्यवारितम् ॥ २९ ॥

Debe entregarse al ācārya una pratimā (imagen sagrada) acompañada de dakṣiṇā. Y, según la propia capacidad, han de alimentarse a los brāhmaṇas—sin fingimiento engañoso y con veraz sobriedad respecto a los propios recursos.

Verse 30

तिलदानं प्रकुर्वीत यथाशक्त्या समाहितः । कुर्यादग्नौ च विधिवतिलहोमं विचक्षणः ॥ ३० ॥

Con la mente recogida y según la propia capacidad, debe hacerse la dádiva de sésamo; y el sabio, en el fuego, ha de ofrecer debidamente la oblación de sésamo (tila-homa) conforme al rito prescrito.

Verse 31

एवं कृत्वा नरः सम्यक् लक्ष्मीनारायणव्रतम् । इह भुक्त्वा महाभोगान्पुत्रपौत्रसमन्वितः ॥ ३१ ॥

Así, quien cumple debidamente el voto de Lakṣmī–Nārāyaṇa goza en este mismo mundo de grandes prosperidades, colmado de hijos y nietos.

Verse 32

सर्वपापविनिर्मुक्तः कुलायुतसमन्वितः । प्रयाति विष्णुभवनं योगिनामपि दुर्लभम् ॥ ३२ ॥

Libre de todos los pecados y acompañado por la multitud de su linaje, alcanza la morada de Viṣṇu, logro difícil aun para los yoguis.