Adhyaya 34

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने पुष्परागप्रकारादिभुक्ताकरान्तसप्तकक्षान्तरकथनं नाम त्रयस्त्रिंशो ऽध्यायः अगस्त्य उवाच षोडशावरणं चक्रं किं तद्रुद्राधिदैवतम् / तत्र स्थिताश्च रुद्राः के केन नाम्ना प्रकीर्तिताः

Así, en el Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, en la sección Uttara, en el diálogo entre Hayagrīva y Agastya, dentro del relato de Lalitā, el capítulo trigésimo tercero. Dijo Agastya: «¿Qué es el cakra de dieciséis envolturas, cuyo adhidaivata es Rudra? ¿Y qué Rudras moran allí, y con qué nombres se los proclama?»

Verse 2

केष्वावरणबिंबेषु किन्नामानो वसंति ते / यौगिकं रौढिकं नाम तेषां ब्रूहि कृपानिधे

¿En cuáles bimbas de los āvaraṇa habitan, y qué nombres llevan? Oh tesoro de compasión, dime sus nombres yóguicos y sus nombres rauḍhika.

Verse 3

हयग्रीव उवाच तत्र रुद्रा लयः प्रोक्तो मुक्ताजालकनिर्मितः / पञ्चयोजनविस्तारस्तत्संख्यायामशोभितः

Respondió Hayagrīva: «Allí se declara el Rudrālaya, formado por una malla de perlas. Se extiende por cinco yojanas, y resplandece por sus medidas y su número.»

Verse 4

षोडशावरणैर्युक्तो मध्यपीठमनोहरः / मध्यपीठे महारुद्रो ज्वलन्मन्युस्त्रिलोचनः

Dotado de dieciséis āvaraṇa, su trono central es encantador. En ese trono central está Mahārudra, Jvalanmanyu, el Trilocana de tres ojos.

Verse 5

सच्चकार्मुकहस्तश्च सर्वदा वर्तते मुने / त्रिकोणे कथिता रुद्रास्त्रय एव घटोद्भव

Oh sabio muni, el que empuña el arco de la Verdad permanece siempre; en el triángulo se proclaman tres Rudra, nacidos del vaso sagrado.

Verse 6

हिरण्य बाहुः सेनानीर्दिशांपतिरथापरः

Hiraṇya-bāhu es el caudillo del ejército, y también el señor de las direcciones.

Verse 7

वृक्षाश्च हरिकेशाश्च तथा पशुपतिः परः / शष्पिञ्जरस्त्विषीमांश्च पथीनां पतिरेव च

Están Vṛkṣa y Harikeśa, y también el excelso Paśupati; Śaṣpiñjara y Tviṣīmān, y asimismo el Señor de los caminos.

Verse 8

एते षट्कोणगाः किं च बभ्रुशास्त्वष्टकोणके / विव्याध्यन्नपतिश्चैव हरिकेशोपवीतिनौ

Estos moran en el hexágono; y Babruśā en el octágono. Vivyādhya y Annapati, y también Harikeśa y Upavītin, están allí.

Verse 9

पुष्टानां पतिरप्यन्यो भवो हेतिस्तथैव च / दशापत्रे त्वावरणे प्रथमो जगतां पतिः

Hay también otro como señor de la plenitud; y Bhava y Heti asimismo. En el recinto de diez pétalos, el primero es el Señor de los mundos.

Verse 10

रुद्रातताविनौ क्षेत्रपतिः सूतस्तथापरः / अहं त्वन्यो वनपती रोहितः स्थपतिस्तथा

“Rudrātatāvinau” es Kṣetrapati, y otro es Sūta; mas yo soy otro Vanapati, Rohita, y asimismo Sthapati.

Verse 11

वृक्षाणां पतिरप्यन्यश्चैते सज्जशरासनाः / मन्त्री च वाणिजश्चैव तथा कक्षपतिः परः

Hay también otro como señor de los árboles; y éstos están prestos, con arco y flechas. Está asimismo el Mantrī y el Vāṇija; y otro más es Kakṣapati.

Verse 12

भवन्तिस्तु चतुर्थः स्यात्पञ्चमो वारिवस्ततः / ओषधीनां पतिश्चैव षष्ठः कलशसंभव

Bhavantistu es el cuarto; el quinto es Vārivasta. Y el señor de las hierbas medicinales es el sexto: Kalaśasambhava.

Verse 13

उच्चैर्घोषाक्रन्दयन्तौ पतीनां च पतिस्तथा / कृत्स्नवीतश्च धावंश्च सत्त्वानां पतिरेव च

Aquellos dos que claman con gran voz y hacen resonar el grito son también señor de los señores. Kṛtsnavīta y Dhāvaṃ son asimismo señores de todos los seres.

Verse 14

एते द्वादश पत्रस्थाः पञ्चमावरणस्थिताः / सहमानश्च निर्व्याधिरव्याधीनां पतिस्तथा

Éstos son doce, asentados en las hojas, situados en el quinto envoltorio. Sahamāna y Nirvyādhir son también señores de los libres de enfermedad.

Verse 15

ककुभश्च निषङ्गी च स्तेनानां च पतिस्तथा / निचेरुश्चेति विज्ञेयाः षष्ठावरणदेवताः

Kakubha y Niṣaṅgī, y asimismo el Señor de los ladrones; y Niceru: sabed que éstos son las deidades del sexto velo protector.

Verse 16

अधः परिचरो ऽरण्यः पतिः किं च सृकाविषः / जिघांसंतो मुष्णतां च पतयः कुंभसंभव

Abajo están Paricara, Araṇya, Pati y Sṛkāviṣa; y también los señores de los que ansían matar y de los que roban, oh Kumbhasambhava (nacido de la vasija).

Verse 17

असीमन्तश्च सुप्राज्ञस्तथा नक्तञ्चरो मुने / प्रकृतीनां पतिश्चैव उष्णीषी च गिरेश्चरः

Asīmanta y Suprājña, y también Naktañcara, oh sabio; además el Señor de las Prakṛti, y Uṣṇīṣī y Gireścara.

Verse 18

कुलुञ्चानां पतिश्चैवेषुमन्तः कलशोद्भव / धन्वाविदश्चातन्वानप्रतिपूर्वदधानकाः

Y el señor de los Kuluñca es Iṣumanta, oh Kalaśodbhava (nacido de la vasija); junto con Dhanvāvida, Cātanvāna y Pratipūrvadadhānaka.

Verse 19

आयच्छतः षोडशैते षोडशारनिवासिनः / विसृजन्तस्तथास्यन्तो विध्यन्तश्चापि सिंधुप

Son dieciséis, moradores de las dieciséis aras; tiran, sueltan, arrojan, disparan y también hieren, oh Sindhupa.

Verse 20

आसीनाश्च शयानाश्च यन्तो जाग्रत एव च / तिष्ठन्तश्चैव धावन्तः सभ्याश्चैव समाधिपाः

Unos estaban sentados, otros recostados, otros caminaban y otros velaban despiertos; unos permanecían de pie, otros corrían, y también estaban los dignatarios de la asamblea y los guardianes del samādhi.

Verse 21

अश्वाश्चैवाश्वपतय अव्याधिन्यस्तथैव च / विविध्यन्तो गणाध्यक्षा बृहन्तो विन्ध्यमर्द्दन

Había caballos y señores de caballos, y asimismo las mujeres Avyādhinī; los jefes de las huestes (gaṇa-adhyakṣa) acometían hiriendo de muchas maneras, y el poderoso Vindhyamardana, domador del Vindhya, se alzaba entre ellos.

Verse 22

गृत्सश्चाष्टादशविधा देवता अष्टमावृतौ / अथ गृत्साधिपतयो व्राता व्राताधिपास्तथा

En el octavo recinto estaban las deidades llamadas Gṛtsa, de dieciocho clases; y luego vinieron los señores de los Gṛtsa, las fraternidades Vrāta (vrāta) y también los señores de los Vrāta.

Verse 23

गणाश्च गणपाश्चैव विश्वरुपा विरूपकाः / महान्तः क्षुल्लकाश्चैव रथिनश्चारथाः परे

Había gaṇas y también gaṇapas, de formas universales y de formas extrañas; los había grandes y pequeños, y también guerreros en carro y otros sin carro.

Verse 24

रथाश्च रथपत्त्याख्याः सेनाः सेनान्य एव च / क्षत्तारः संग्रही तारस्तक्षाणो रथकारकाः

Había carros y los llamados rathapattya; ejércitos y generales; guardias (kṣattāra), administradores de acopio (saṃgrahī), guías (tāra), carpinteros (takṣāṇa) y artesanos constructores de carros.

Verse 25

कुलालश्चेति रुद्रास्ते नवमावृतिदेवताः / कर्माराश्चैव पुञ्जिष्ठा निषादाश्चेषुकृद्गणाः

Esos Rudra son las deidades del noveno velo: el alfarero, el herrero, los que amontonan en cúmulos, y los Niṣāda, la hueste de los fabricantes de flechas.

Verse 26

धन्वकारा मृगयवः श्वनयः श्वान एव च / अश्वाश्चैवश्वपतयो भवो रुद्रो घटोद्भव

Los hacedores de arcos, los cazadores, las jaurías y el propio perro; los caballos y los señores de caballos: Bhava, Rudra, el Nacido de la vasija (Ghaṭodbhava).

Verse 27

शर्वः पशुपतिर्नीलग्रीवश्च शितिकण्ठकः / कपर्दी व्युप्तकेशश्च सहस्रक्षस्तथापरः

Śarva, Paśupati, Nīlagrīva y Śitikaṇṭha; Kapardī, Vyuptakeśa y también Sahasrākṣa: otros Rudra asimismo.

Verse 28

शतधन्वा च गिरिशः शिपिविष्टश्च कुंभज / मीढुष्टम इति प्रोक्ता रुद्रा दशमशालगाः

Śatadhanvā, Giriśa, Śipiviṣṭa, Kumbhaja; y el llamado Mīḍhuṣṭama: así se proclaman los Rudra que moran en la décima sala.

Verse 29

अथैकादशचक्रस्था इषुमद्ध्रस्ववामनाः / बृहंश्च वर्षीयां श्चैव वृद्धः समृद्धिना सह

Luego, en la undécima rueda, están los portadores de flechas: el Bajo, el Corto, el Enano; y también Bṛhan, Varṣīyān y Vṛddha, junto con Samṛddhi.

Verse 30

अग्र्यः प्रथम आशुश्चाजिरोन्यः शीघ्रशिभ्यकौ / उर्म्यावस्वन्यरुद्रौ च स्रोतस्यो दिव्य एव च

Agryā, Prathama, Āśu y Ājironya; los dos llamados Śīghra y Śibhyaka; Urmya, Avasvanya y Arudra; y también Srotasya y Divya: tales son los nombres sagrados de Rudra.

Verse 31

ज्येष्ठश्चैव कनिष्ठश्च पूर्वजावरजौ तथा / मध्यमश्चावगम्यश्च जघन्यश्च घटोद्भव

Jyeṣṭha y Kaniṣṭha; Pūrvaja y Avaraja; Madhyama y Avagamya; Jaghnya y Ghaṭodbhava: todos son títulos venerables de Rudra.

Verse 32

चतुर्विंशतिराख्याता एते रुद्रा महाबलाः / अथ बुध्न्यः सोम्यरुद्रः प्रतिसर्पकयाम्यकौ

Se proclama que son veinticuatro los Rudras, todos de gran poder. Luego vienen Budhnya, Somya-Rudra, y los dos: Pratisarpaka y Yāmyaka.

Verse 33

क्षेम्योवोचवखल्यश्च ततः श्लोक्यावसान्यकौ / वन्यः कक्ष्यः श्रवश्चैव ततो ऽन्यस्तु प्रतिश्रवः

Kṣemya, Ovocava y Vakhalya; después los dos, Ślokya y Avāsānya; Vanya, Kakṣya y Śrava; y otro más: Pratiśrava.

Verse 34

आशुषेणश्चाशुरथः शूरश्च तपसां निधे / अवभिन्दश्च वर्मी च वरूथी बिल्मिना सह

Āśuṣeṇa y Āśuratha; Śūra, oh tesoro de las austeridades (tapas); Avabhinda y Varmī; Varūthī junto con Bilminā: nombres sagrados de Rudra.

Verse 35

कवची च श्रुतश्चैव सेनो दुन्दुभ्य एव च / आहनन्यश्च धृष्णुश्च ते च षड्विंशतिः स्मृताः / द्वादशावरणस्थास्ते महाकाया महाबलाः

Kavacī y Śruta, así como Seno y Dundubhya; también Āhananya y Dhṛṣṇu: a todos ellos se les recuerda como veintiséis. Morando en los doce recintos, de cuerpos inmensos y fuerza grandiosa.

Verse 36

प्रभृशाश्चैव दूताश्च प्रहिताश्च निपङ्गिणः / अन्यस्त्विषुधिमानन्यस्तक्ष्णेषुश्च तथा युधि

Están también Prabhṛśā y Dūtā, y Prahitā y Nipaṅgiṇa. Uno porta el carcaj de flechas; otro, en plena lid, afila y prepara las saetas.

Verse 37

स्वायुधश्च सुधन्वा च स्तुत्यः पथ्यश्च कुंभज / काप्यो नाढ्यस्तथा सूधः सरस्यो विन्ध्यमर्दन

Oh Kumbhaja, están Svāyudha y Sudhanvā, Stutya y Pathya. También Kāpya, Nāḍhya y Sūdha; Sarasya y Vindhyamardana: nombres dignos de veneración.

Verse 38

ततश्चान्यो नाधमानो वेशन्तः कुप्य एव च / अवधवर्ष्यो ऽवर्ष्यश्च मेध्यो विद्युत्य एव च

Luego aparece otro, Nādamāna, y también Veśanta y Kupya. Asimismo Avadhavarṣya y Avarṣya; Medhya y Vidyutya del mismo modo.

Verse 39

इध्र्यातप्यौ तथा वात्यौ रेष्म्यश्चैव तथापरः / वास्तव्यो वास्तुपश्चैव सोमश्चेति महाबलाः

Están Idhryātapya y Ātapya, y también Vātya; Reṣmya y Apara. Vāstavya y Vāstupa, y Soma: todos ellos de fuerza inmensa.

Verse 40

त्रयोदशावरणगाञ्छृणु रुद्रांश्च तान्मुने / रुद्रस्ताम्रारुणः शङ्गस्तथा पशुपतिर्मुने

Oh muni, escucha a los Rudras que moran en las trece envolturas: Rudra, Tāmra-aruṇa, Śaṅga y también Paśupati.

Verse 41

उग्रो भीमस्तथैवाग्रेवधदूरेवधावपि / हन्ता चैव हनीयांश्च वृषश्च हरिकेशकः

Ugra, Bhīma, Agrevadha y Dūrevadha; Hantā y Hanīyān; Vṛṣa y Harikeśaka.

Verse 42

तारः शंभुर्मयोभूश्च शङ्करश्च मयस्करः / शिवः शिवतरश्चैव तीर्थ्यः कुल्यस्तथैव च / पार्यो ऽपार्यः प्रतरणस्तथा चोत्तरणो मुने

Tāra, Śaṃbhu, Mayobhū, Śaṅkara y Mayaskara; Śiva y Śivatara; Tīrthya y Kulya; Pārya y Apārya; Prataraṇa y también Uttaraṇa, oh muni.

Verse 43

आतर्यश्च तथा लभ्यः षष्ठः फेन्यस्तथैव च / चतुर्दशावरणके कथिता रुद्रदेवताः

Ātarya y Labhya; el sexto, Ṣaṣṭha; y también Phenya: en la decimocuarta envoltura han sido así proclamadas las deidades Rudra.

Verse 44

सिकत्यश्च प्रवाह्यश्च तथेरिण्यस्तपोनिधे / प्रपथ्यः किंशिलश्चैव क्षयणस्तदनन्तरम्

Oh tesoro de austeridad, también están Sikatya, Pravāhya y Eriṇya; Prapathya, Kiṃśila, y después de ellos, Kṣayaṇa.

Verse 45

कपर्दी च पुलस्त्यंश्च गोष्ठ्यो गृह्यस्तथैव च / तल्पयो गेह्य स्तथा काट्यो गह्वरेष्ठोरुदीपकः

Kapardī y Pulastya, así como Goṣṭhya y Gṛhya; también Talpaya, Gehya, Kāṭya y Orudīpaka, el que mora en las hondas cavernas.

Verse 46

निवेष्ट्यश्चापि पान्तव्यो रथन्यः शुक्य एव च / हरीत्यलोथा लोप्याश्च उर्य्यसूर्म्यै तथा मुने

También están Niveṣṭya; Pāntavya, Rathanya y Śukya; Harītya, Alothā, Lopyā y Uryyasūrmyai: así es, oh Muni.

Verse 47

पयेयश्च पर्णशश्च तथा वगुरमाणकः / अभिघ्ननाशिदुश्चैव प्रखिदन किरिकास्तथा

Están Payeya y Parṇaśa; también Vguramāṇaka; y asimismo Abhighnanāśidu, Prakhidana y Kirikā.

Verse 48

देवानां हृदयश्चैव द्वात्रिंशद्रुद्रदेवताः / वर्तते सायुधाः प्राज्ञ नित्यं पञ्चादशावृतौ

Y está también el “Corazón de los Devas”; las treinta y dos deidades Rudra, armadas. Oh sabio, ellas permanecen siempre en el decimoquinto recinto protector.

Verse 49

षोडशे त्वावरणके पूर्वादिद्वारवर्तिनः / विक्षिणत्काविचिन्वत्कास्तथा निर्हतनामकाः

En el decimosexto recinto, están los que guardan las puertas desde el oriente en adelante; están los llamados Vikṣiṇatkā y Kāvicinvatkā, y también los de nombre Nirhatanāmaka.

Verse 50

आमीवक्ताश्च निष्टप्ता महारुद्रमुपासते / इति षोडशशालेषु स्थितै रुद्रैः सहस्रशः

Los afligidos por enfermedades y abrasados por el sufrimiento veneran a Mahārudra; así, en las dieciséis salas permanecen, por millares, los Rudras.

Verse 51

सेवितस्तु महारुद्रो ललिताज्ञाप्रवर्तकः / वर्तते जगतामृद्ध्यै मुक्ताशालेशकोणके

Mahārudra, servido y venerado, es quien pone en obra el mandato de Lalitā; en un rincón de la sala llamada Muktā permanece para la prosperidad de los mundos.

Verse 52

शतरुद्रियसंख्याता एते रुद्रा महाबलाः / ललिताभक्तिमम्पन्नान्पालयन्ति दिवानिशम् / अभक्तांल्लरितादेव्याः प्रत्यूहैर्योजयन्त्यमी

Estos Rudras, tantos como el número del Śatarudrīya, son de gran poder. Protegen día y noche a quienes han alcanzado la devoción a Lalitā; mas a los no devotos de la Diosa Lalitā, ellos los atan con obstáculos.

Verse 53

इत्थं शक्रादिदिक्पाला सुक्ताशालं समाश्रिताः / ललितापरमेश्वर्याः सेवामेव वितन्वते

Así, Śakra (Indra) y los Dikpālas, guardianes de las direcciones, se acogen a la sala Suktā y no hacen sino extender el servicio a Lalitā Parameśvarī.

Verse 54

अथ मुक्ताख्यशालस्यान्तरे मारुतयोजने / शालोमारकताभिख्यश्चतुर्योजनमुच्छ्रितः

Luego, dentro de la sala llamada Muktā, a una distancia de un yojana como por el curso del viento, se alza la sala denominada Śālomārakatā, elevada cuatro yojanas.

Verse 55

पूर्ववद्गोपुरादीना संस्थानैश्च सुशोभितः / तत्र श्रीदण्डनाथाया दहनादिविदिग्गताः

Como antes, resplandecía hermosamente con estructuras como los gopura y otras disposiciones. Allí, para la venerable Śrī Daṇḍanāthā, las direcciones quedaban señaladas por el rito del fuego y otros actos sagrados.

Verse 56

चत्वारो निलयाः प्रोक्ता मन्त्रिणीगृहविस्तराः / गीतिचक्ररथेन्द्रस्य याः पर्वाणि समाश्रिताः

Se proclamaron cuatro moradas, como extensión de las casas de las mantriṇī. Esas moradas se apoyaban en los parvan, los tramos articulados del soberano del carro, Gīticakrarathendra.

Verse 57

भण्डासुरमहायुद्धे ता देव्यस्तत्र जाग्रति / सर्वाः स्थल्यो मरकतश्रेणिभिः खचिताः शुभाः

En la gran guerra contra Bhaṇḍāsura, aquellas Devīs velaban allí, despiertas. Todas las explanadas eran auspiciosas, engastadas con hileras de esmeraldas (marakata).

Verse 58

हेमतालवनाढ्याश्च सर्ववस्तुसमाकुलाः / तत्रदेव्यः समस्ताश्च दण्डनाथासमश्रियः

Abundaba en bosques de palmeras tāla doradas y estaba colmado de toda clase de bienes. Allí, todas las Devīs se acogían a Daṇḍanāthā y permanecían bajo su amparo.

Verse 59

हलोद्धर्णहलाद्धर्णमुसलाः सञ्चरन्त्यपि / संख्यातीतास्तालवृक्षा नवस्वर्णविचित्रिताः

Incluso arados que remueven y levantan la tierra, y mazas musala, se desplazaban de un lado a otro. Incontables palmeras tāla estaban adornadas con oro nuevo, de múltiples diseños.

Verse 60

योजनायतकाण्डाश्च दलैर्युक्ता विशङ्कटैः / हेमत्वचो ऽतिसुस्निग्धाः सच्छायाः फलभङ्गुराः

Sus troncos se alzan hasta una yojana, ceñidos de hojas espesas y no ralas; su corteza es de oro, sumamente tersa, de grata sombra, y sus frutos son frágiles, fáciles de quebrarse.

Verse 61

आमूलाग्रं लम्बमानास्ताला हालाघटाकुलाः / वर्तन्ते दण्डनाथायाः प्रीत्यर्थं शिल्पिभिः कृताः

Las palmeras tala cuelgan desde la raíz hasta la copa, colmadas de vasijas de licor; los artesanos las dispusieron para dar gozo a Danḍanāthā.

Verse 62

तं च तालरसापूरं पीत्वापीत्वा मदाकुलाः / जृंभिण्याद्याश्चक्रदेव्यो हेतुकाद्याश्च भैरवाः

Bebieron aquella abundancia de savia de tala, bebiendo una y otra vez hasta quedar ebrias; Jṛmbhiṇī y las Diosas del Cakra, y también Hetukā y los Bhairava.

Verse 63

सप्तनिग्रहदेव्यश्च नृत्यन्ति मदविह्वलाः / चतुर्विदिक्षु दण्डिन्या यत्रयत्र महादृशः

Las siete Diosas de la Sujeción también danzan, trastornadas por el vino; en las cuatro direcciones de Danḍinī, aquí y allá, aparecen las de grandes ojos.

Verse 64

तत्र पूर्वादिदिग्भागे देवीसदृशवर्चसः / उन्मत्तभैरवी चव स्वप्नेशी सर्वतोदिशम्

Allí, en la porción del oriente y de las demás direcciones, resplandecen como Diosas; y están también la Bhairavī Enloquecida y Svapneśī, Señora del Sueño, en todos los rumbos.

Verse 65

निवासो दण्डनाथायाः केवलं त्वाभिमानिकः / तस्यास्तु सेवावासो ऽन्यो महापद्माटवीस्थले / तत्कक्षातिदवीयस्त्वान्सेवार्थं तत्र तद्गृहः

La morada de Daṇḍanāthā no es sino tu sola presunción. Mas para la Diosa hay otra estancia de servicio, en el bosque del Gran Loto (Mahāpadma). Y más allá, lejos de aquel recinto, se halla allí una casa destinada al sagrado ministerio.

Verse 66

अथो मरकताकारे शाले तत्सप्तयोजने / प्राकारो विद्रुमाकारः प्रातरर्यमपाटलः

Luego había un salón de aspecto esmeraldino, de siete yojanas de extensión. Su muralla era como coral rojo, y al alba se tornaba suave, de tono pāṭala.

Verse 67

तत्र स्थलास्तु सकला विद्रुमैरेव निर्मिताः / तद्वद्विद्रुमसंकाशो ब्रह्मा नलिनविष्टरः

Allí, todos los suelos estaban hechos únicamente de coral. Y del mismo modo, Brahmā, el que se sienta en el loto, resplandecía con brillo coralino.

Verse 68

ब्रह्मलोकात्समागत्य सार्द्धं सर्वैर्मुनीश्वरैः / सदा श्रीललितादेव्याः सेवनार्थमतन्द्रितः

Venido de Brahmaloka junto con todos los señores de los sabios, sin desfallecer jamás, se afana siempre en el servicio de la gloriosa diosa Śrī Lalitā.

Verse 69

मरीच्याद्यैः प्रजासृग्भिर्वर्तते साकमब्धिप / चतुर्दशापि विद्यास्ता उपविद्याः सहस्रशः

Oh señor del océano, él mora junto a Marīci y los demás Prajāsṛj, los engendradores de las criaturas. Allí están también las catorce vidyās, con miles de upavidyās.

Verse 70

चतुष्षष्टिकलाश्चैव शरीरिण्यो महत्तराः / प्राकारे विद्रुमाकारे ब्रह्मलोकसमाश्रिताः / वर्तन्ते जगतामृद्ध्यै ललिता देवताज्ञया

Las sesenta y cuatro Kalās, dotadas de cuerpo y de grandeza, moran en Brahmaloka, dentro de un recinto semejante al coral rojo; por mandato de la Diosa Lalitā, obran incesantemente para la prosperidad de los mundos.

Verse 71

अथ विद्रुमशालस्यानतरे मारुतयोजने / माणिक्यमण्डपस्थाने परीतः सर्वतोदिशम् / वर्तते विष्णुलोकस्तु ललितासेवनोत्सुकः

Luego, en el interior del salón de coral, a una yojana llevada por el viento, en el lugar del mandapa de maṇikya, rodeado por todas las direcciones, se halla el mundo de Viṣṇu, anhelante de servir a Lalitā.

Verse 72

तत्र वैष्णवलोके तु विष्णुः साक्षात्सनातनः / चतुर्घा दशधा चैव तथा द्वादशधा पुनः / विभिन्नमूर्तिः सततं वर्तते माधवः सदा

En aquel Vaiṣṇavaloka, Viṣṇu mismo, el Eterno Sanātana, se manifiesta en cuatro formas, en diez formas y de nuevo en doce; Mādhava, de figuras diversas, permanece siempre sin cesar.

Verse 73

भण्डासुरमहायुद्धे ये श्रीदेवीनखोद्भवाः / दशावतारदेवास्तु ते ऽपि माणिक्यमण्डपे

En la gran guerra contra Bhaṇḍāsura, aquellos que surgieron de las uñas de Śrī Devī—los dioses de los Diez Avatares—también están en el mandapa de maṇikya.

Verse 74

पूर्वकक्षान्तरेभ्यस्तु तत्कक्षायां विशेषतः / उपर्याच्छादनामात्रं माणिक्यदृषदां गणैः

Desde los recintos anteriores hasta aquel recinto en particular, por encima no hay sino un leve cubrimiento formado por conjuntos de losas de maṇikya.

Verse 75

तत्र कक्षान्तरे देवः शङ्खचक्रगदाधरः / भिन्नो द्वादशमूर्त्या च पूर्वाद्याशासुरक्षति

Allí, en el recinto interior, el Deva que porta caracola, disco y maza, dividido en doce formas, protege las direcciones, comenzando por el Oriente y las demás.

Verse 76

जाम्बूनदप्रभश्चक्री पूर्वस्यां दिशि केशवः / पश्चान्नारायणः शङ्खी नीलजीमूतसंनिभः

En la dirección oriental, Keśava, portador del disco, resplandece como el oro jāmbūnada; en la occidental, Nārāyaṇa, portador de la caracola, es semejante a una nube azul oscura.

Verse 77

इन्दीवरदलश्या मो मधुमान्माधवो ऽवति / गोविन्दो दक्षिणे पार्श्वे धन्वी चन्द्रप्रभो महान्

Mādhava, el Madhumān, protege con un tono como pétalo de indīvara; y al sur, Govinda, el grande arquero, brilla con resplandor de luna.

Verse 78

उत्तरे हलधृग्विष्णुः पद्मकिञ्जल्कसंनिभः / आग्नेय्यामरविन्दाभो मुसली मधुसूदनः

Al norte, Viṣṇu, portador del arado, es semejante al polen del loto; al sureste, Madhusūdana, portador del mazo, resplandece como un loto rojo.

Verse 79

त्रिविक्रमः खड्गपाणिर्नैरृत्ये च्वलनप्रभः / वायव्यां वामनो वज्री तरुणादित्य दीप्तिमान्

En el suroeste, Trivikrama, con la espada en la mano, brilla como llama ardiente; en el noroeste, Vāmana, portador del vajra, resplandece como el sol joven y fulgente.

Verse 80

ईशान्यां पुण्डरीकाभः श्रीधरः पट्टिशायुधः / विद्युत्प्रभो हृषीकेशो ह्यवाच्यां दिशि मुद्गरी

En el nordeste, Puṇḍarīkābha, Śrīdhara, empuña el arma paṭṭiśa; Hṛṣīkeśa, fulgor de relámpago, en la dirección Avācya sostiene la maza mudgarī.

Verse 81

पद्मनाभः शार्ङ्गपाणिः सहस्रार्कसमप्रभः / माणिक्यमण्डपस्थानमनुलोम्येन वेष्टते

Padmanābha, Śārṅgapāṇi, resplandece como mil soles; y, en giro propicio (anulomya), circunda la morada del Maṇikya-maṇḍapa.

Verse 82

सर्वायुधः सर्वशक्तिः सर्वज्ञः सर्वतोमुखः / इन्द्रगोपकसंकाशः पाशहस्तो ऽपराजितः

Portador de todas las armas, de toda potencia, omnisciente, con rostro vuelto a todas las direcciones; semejante al indragopaka en su fulgor, con el lazo pāśa en la mano, el Invicto (Aparājita).

Verse 83

दामोदरस्तु सर्वात्मा ललिताभक्तिनिर्भरः / माणिक्यमण्डपस्थानं विलोमेन विवेष्टते

Dāmodara, el Alma de todo, colmado de devoción a Lalitā; y, en giro inverso (viloma), envuelve el recinto del Maṇikya-maṇḍapa.

Verse 84

इति द्वादशभिर्देहैर्भगवानम्बुजेक्षणः / माणिक्यमण्डपगतो विष्णुलोके विराजते

Así, el Bienaventurado de ojos de loto, con doce cuerpos, llega al Maṇikya-maṇḍapa y resplandece en el mundo de Viṣṇu (Viṣṇuloka).

Verse 85

अथ नानारत्नशालान्तरे मारुतयोजने / सहस्रस्तम्भकं नाम मण्डपं सुमनोहरम्

Luego, entre salas de múltiples joyas, a una yojana según el soplo del viento, apareció un mandapa sumamente encantador llamado «Sahasrastambhaka», el de los mil pilares.

Verse 86

नानारत्नैस्तु खचितं नानारत्नैरलङ्कृतम् / नानारत्नकृतश्शालस्तुङ्गस्तत्राभिवर्तते

Estaba engastado con joyas diversas y adornado con múltiples gemas; y allí se alzaba también un alto salón, construido de variadas joyas, resplandeciente ante la vista.

Verse 87

एका पङ्क्तिः सहस्रैस्तु स्तम्भस्तियक्प्रवर्तते / तादृशाः पङ्क्तयो बह्व्यः स्तम्भानां तु चतुर्दिशम्

Una hilera de pilares, por millares, se extendía en sentido transversal; y muchas hileras semejantes había en las cuatro direcciones, en torno a los pilares.

Verse 88

उपर्याच्छादनं चापि पूर्ववद्रत्नदारुभिः / शिवलोकस्तत्र महाञ्जागर्ति स्फुरितद्युतिः

La techumbre superior también, como antes, era de maderas preciosas cual gemas; allí el gran mundo de Śiva permanecía despierto, fulgurando con luz palpitante.

Verse 89

शैवागमा मूर्तिमन्तस्तत्राष्टाविंशतिः स्मृताः / नन्दिभृङ्गिमहाकालप्रमुखास्तत्र चोत्तमाः

Allí se recuerdan veintiocho Āgamas śaivas, dotados de forma; y también estaban los excelsos, encabezados por Nandin, Bhṛṅgī y Mahākāla.

Verse 90

षड्विंशत्तत्त्वदेवाश्च गजवक्त्राः सहस्रशः / शिवलोकोत्तमे तस्मिन्सहस्रस्तम्भमण्डपे

En aquel supremo mundo de Śiva, en el maṇḍapa de los mil pilares, estaban los dioses de los veintiséis tattva y, por millares, deidades de rostro de elefante.

Verse 91

ईशानः सर्वविद्यानामधिपश्चन्द्रशेखरः / ललिताज्ञापालकश्च ललिताज्ञाप्रवर्तकः

Īśāna, señor de todas las ciencias sagradas, es Candraśekhara, el que porta la luna; guardián del mandato de Lalitā y también quien lo pone en acción.

Verse 92

ललितामन्त्र जापी च नित्यमानन्दमानसः / शैव्या दृष्ट्या स्वभक्तानां ललितामन्त्रसिद्धये

Él recita sin cesar el mantra de Lalitā, con la mente siempre colmada de dicha; con la mirada śaiva conduce a sus devotos a la siddhi del mantra de Lalitā.

Verse 93

अन्तर्बहिस्तमः पुञ्जनिर्भेदनपटी यसीम् / महाप्रकाशरूपां तां मेधाशक्ति प्रकाशयन्

A aquella que sabe desgarrar los cúmulos de tiniebla, dentro y fuera—la que es forma de Gran Resplandor—la hace manifiesta la Medhā-Śakti, poder de la inteligencia.

Verse 94

सर्वज्ञः सर्वकर्ता च सहस्रस्तम्भमण्डपे / वर्तमानो महादेव देवीः श्रीभक्तिनिर्भरः / तत्तच्छालान्समाश्रित्य वर्तते कुम्भसंभवः

En el maṇḍapa de los mil pilares permanece Mahādeva, omnisciente y hacedor de todo, colmado de gloriosa devoción hacia la Devī. Y Kumbhasambhava, el nacido de la vasija, mora también, acogido a las diversas salas.