Adhyaya 30

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डपुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने भण्डासुरवधो नामैकोनत्रिंशो ऽध्यायः अगस्त्य उवाच अश्वानन महाप्राज्ञ श्रुतमाख्यानमुत्तमम् / विक्रमो ललितादेव्या विशिष्टो वर्णितस्त्वया

Así, en el Śrī Brahmāṇḍa Purāṇa, en la sección Uttarabhāga, en el diálogo entre Hayagrīva y Agastya, dentro del relato de Lalitā, el capítulo vigésimo noveno se titula «La muerte de Bhaṇḍāsura». Dijo Agastya: «Oh Hayānana, sapientísimo, he escuchado la narración suprema; tú has descrito de modo excelente la singular proeza de la Diosa Lalitā»។

Verse 2

चरितैरनघैर्देव्याः सुप्रीतो ऽस्मि हयानन / श्रुता सा महतीशक्तिर्मन्त्रिणीदण्डनाथयोः

Oh Hayānana, me siento colmado de gozo por las acciones inmaculadas de la Diosa. También he oído acerca del gran poder de Mantriṇī y de Daṇḍanātha.

Verse 3

पश्चात्किमकरोत्तत्र युद्धानन्तरमंबिका / चतुर्थदिनशर्वर्यां विभातायां हयानन

Después, tras la batalla, ¿qué hizo allí Ambikā, oh Hayānana, cuando amanecía la noche del cuarto día?

Verse 4

हयग्रीव उवाच शृणु कुम्भज तत्प्राज्ञ यत्तया जगदंबया / पश्चादाचरितं कर्म निहते भण्डदानवे

Hayagrīva dijo: «Escucha, oh Kumbhaja, sabio: te diré la acción que realizó Jagadambā, la Madre del mundo, después de que el dánava Bhaṇḍa fue abatido».

Verse 5

शक्तीनामखिलं सैन्यं दैत्ययुधशतार्दितम् / मुहुराह्लादयामास लोचनैरमृताप्लुतैः

Todo el ejército de las Śakti, herido por centenares de armas de los daitya, fue una y otra vez colmado de júbilo por su mirada, como bañada en amṛta, el néctar de la inmortalidad.

Verse 6

ललितापरमेशान्याः कटाक्षामृतधारया / जहुर्युद्धपरिश्रान्तिं शक्तयः प्रीतिमानसाः

Por la corriente de néctar del compasivo mirar de Lalitā Parameśānī, las Śakti, con el corazón colmado de gozo, dejaron atrás el cansancio de la batalla.

Verse 7

अस्मिन्नवसरे देवा भण्डमर्दनतोषिताः / सर्वे ऽपि सेवितुं प्राप्ता ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः

En ese momento, los dioses, complacidos por la derrota de Bhaṇḍa, acudieron todos a servir, con Brahmā y Viṣṇu a la cabeza.

Verse 8

ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च शक्राद्यास्त्रिदशास्तथा / आदित्या वसवो रुद्रा मरुतः साध्यदेवताः

Brahmā, Viṣṇu y Rudra; también Śakra (Indra) y los Tridaśa; los Āditya, los Vasu, los Rudra, los Marut y las deidades Sādhya.

Verse 9

सिद्धाः किंपुरुषा यक्षा निरृत्याद्या निशाचराः / प्रह्लादाद्या महादैत्याः सर्वे ऽप्यण्डनिवासिनः

Los Siddha, los Kiṃpuruṣa, los Yakṣa, y Nirṛti con los demás seres nocturnos; los grandes Daitya como Prahlāda: todos ellos, moradores del Huevo cósmico (aṇḍa).

Verse 10

आगत्य तुष्टुवुः प्रीत्या सिंहासनमहेश्वरीम्

Llegaron y, con amorosa alegría, alabaron a Maheśvarī entronizada en el trono del león.

Verse 11

ब्रह्माद्या ऊचुः नमोनमस्ते जगदेकनाथे नमोनमः श्रीत्रिपुराभिधाने / नमोनमो भण्डमहासुरघ्ने नमो ऽस्तु कामेश्वरि वामकेशि

Dijeron Brahmā y los demás: Reverencia, reverencia a Ti, único Señor del universo; reverencia a la gloriosa Śrī Tripurā. Reverencia a Ti, destructora del gran asura Bhaṇḍa; sea mi salutación a Ti, Kāmeśvarī, Vāmakeśī.

Verse 12

चिन्तामणे चिन्तितदानदक्षे ऽचिन्तये चिराकारतरङ्गमाले / चित्राम्बरे चित्रजगत्प्रसूते चित्राख्यनित्ये सुखदे नमस्ते

Salve a Ti, Cintāmaṇi, joya que concede lo deseado, diestra en otorgar lo que se anhela; salve a Ti, inconcebible, guirnalda de oleajes de formas eternas. Salve a Ti, de vestidura maravillosa, madre del mundo prodigioso; salve a Ti, la siempre llamada Citrā, dadora de dicha.

Verse 13

मोक्षप्रदे मुग्धशशाङ्कचूडे मुग्धस्मिते मोहनभेददक्षे / मुद्रेश्वरीचर्चितराजतन्त्रे मुद्राप्रिये देवि नमोनमस्ते

Salve a Ti, dadora de liberación; a Ti, de luna encantadora por diadema. Salve a Ti, de sonrisa suave, diestra en deshacer los velos del hechizo. Salve a Ti, celebrada por Mudreśvarī en el rāja-tantra; oh Devī, amante de las mudrās, reverencia, reverencia a Ti.

Verse 14

क्रूरान्तकध्वंसिनि कोमलाङ्गे कोपेषु कालीं तनुमादधाने / क्रोडानने पालितसैन्यचक्रे क्रोडीकृताशेषभये नमस्ते

Salve a Ti, destructora del cruel verdugo; aunque de miembros delicados, en la ira asumes el cuerpo de Kālī. Salve a Ti, de rostro de jabalí (Varāhī), guardiana del círculo del ejército; a Ti, que aplastas todo temor, reverencia.

Verse 15

षडङ्गदेवीपरिवारकृष्णे षडङ्गयुक्तश्रुतिवाक्यमृग्ये / षट्चक्रसंस्थे च षडूर्मियुक्ते षड्भावरूपे ललिते नमस्ते

Reverencia a Lalitā, la de tez oscura, rodeada por el séquito de seis Devīs; a Ti, buscada por las palabras de la Śruti provistas de seis miembros. Reverencia a Ti, asentada en los seis cakras y unida a las seis olas (ūrmīs); a Ti, de forma de seis bhāvas, oh Lalitā, reverencia.

Verse 16

कामे शिवे मुख्यसमस्तनित्ये कान्तासनान्ते कमलायताक्षि / कामप्रदे कामिनि कामशंभोः काम्ये कलानामधिपे नमस्ते

Oh Kāme, oh Śive, suprema y eternamente plena; de ojos como loto extendido, sentada en el bello trono. Dadora de los deseos, oh Kāminī, anhelo de Kāma-Śambhu; soberana de las kalā, a Ti me inclino.

Verse 17

दिव्यौषधाद्ये नगरौघरूपे दिव्ये दिनाधीशसहस्रकान्ते / देदीप्यमाने दयया सनाथे देवाधिदेवप्रमदे नमस्ते

Oh origen de las hierbas divinas, de forma como multitud de ciudades; resplandeciente como mil soles. Brillas y, por tu compasión, das amparo; oh amada del Devādhideva, a Ti mi salutación.

Verse 18

सदाणिमाद्यष्टकसेवनीये सदाशिवात्मोज्ज्वलमञ्चवासे / सभ्ये सदेकाल यपादपूज्ये सवित्रि लोकस्य नमोनमस्ते

Tú a quien sirven siempre Aṇimā y las ocho siddhi; que moras en el estrado refulgente por la esencia de Sadāśiva. Venerable en la asamblea, digna de adoración a los pies del Único Tiempo; oh Savitrī del mundo, reverencia tras reverencia.

Verse 19

ब्राह्मीमुखैर्मातृगणैर्निषेव्ये ब्रह्मप्रिये ब्राह्मणबन्धमेत्रि / ब्रह्मामृतस्रोतसि राजहंसिब्रह्मेश्वरि श्रीललिते नमस्ते

A Ti te sirven las Mātṛ-gaṇa encabezadas por Brāhmī; amada de Brahmā, amiga de los brāhmaṇa. Oh Rājahaṃsī en la corriente de amṛta de Brahman; oh Brahmeśvarī, Śrī Lalitā, te saludo con reverencia.

Verse 20

संक्षोभिणीमुख्यसमस्तमुद्रासंसेविते संसरणप्रहन्त्रि / संसारलीलाकृतिसारसाक्षि सदा नमस्ते ललिते ऽधिनाथे / नित्ये कलाषोडशकेन नामाकर्षिण्यधीशि प्रमथेन सेव्ये

Tú a quien sirven todas las mudrā, encabezadas por Saṃkṣobhiṇī; destructora del vagar del saṃsāra. Testigo de la esencia de los juegos del mundo; oh Lalitā, Adhinātha, siempre te saludo. Oh Nityā, soberana de Nāmākarṣiṇī en las dieciséis kalā; servida por los Pramatha, a Ti mi reverencia.

Verse 21

नित्ये निरातङ्कदयाप्रपञ्चे नीलालकश्रेणि नमोनमस्ते / अनङ्गपुष्पादिभिरुन्नदाभिरनङ्गदेवीभिरजस्रसेव्ये / अभव्यहन्त्र्यक्षरराशिरूपे हतारिवर्गे ललिते नमस्ते

Oh Diosa eterna, que despliegas el universo de la compasión sin peligro; oh de cabellera azul‑negra en hileras, te ofrezco reverencia una y otra vez. Eres servida incesantemente por las Diosas de Ananga, que te exaltan con flores de Kāma y otros ornamentos. Oh destructora de lo funesto, cuya forma es el conjunto imperecedero de las sílabas; tú que has abatido a las huestes enemigas: oh Lalitā, a ti mi salutación.

Verse 22

संक्षोभिणीमुख्यचतुर्दशार्चिर्मालावृतोदारमहाप्रदीप्ते / आत्मानमाबिभ्रति विभ्रमाढ्ये शुभ्राश्रये शुभ्रपदे नमस्ते

Oh Tú que ardes con grandeza, rodeada por la guirnalda de catorce llamas, con Saṃkṣobhiṇī a la cabeza; resplandeces como una lámpara inmensa. Oh Tú que sostienes el Ātman en Ti misma, rica en gracia y en juego divino; oh refugio puro, oh paso puro: salutación a Ti.

Verse 23

सशर्वसिद्धादि कशक्तिवन्द्ये सर्वज्ञविज्ञातपदारविन्दे / सर्वाधिके सर्वगते समस्तसिद्धिप्रदे श्रीललिते नमस्ते

Oh Tú a quien veneran los Siddhas y todas las Śaktis, incluso las siddhis supremas; oh Tú cuyos pies de loto son conocidos por los omniscientes. Oh la más excelsa, la que todo lo penetra; dadora de toda realización: oh Śrī Lalitā, salutación a Ti.

Verse 24

सर्वज्ञजातप्रथमाभिरन्यदेवी भिरप्याश्रितचक्रभूमे / सर्वामराकाङ्क्षितपूरयित्रि सर्वस्य लोकस्य सवित्रि पाहि

Oh Diosa, la primera entre las Diosas nacidas del Omnisciente; aun las demás Diosas se acogen al suelo de tu Cakra. Oh cumplidora de los anhelos deseados por todos los Devas; oh Savitrī, Madre de todo el mundo, protégeme.

Verse 25

वन्दे वशिन्यादिकवाग्विभूते वर्द्धिष्णुचक्र द्युतिवाहवाहे / बलाहकश्यामकचे वचो ऽब्धे वरप्रदे सुंदरि पाहि विश्वम्

Te venero, oh gloria del Verbo sagrado, con Vaśinī y las demás a la cabeza. Oh portadora del fulgor del Cakra que crece sin cesar. Oh de cabellos oscuros como nube de lluvia; océano de la palabra. Oh dadora de dones; oh Sundarī, protege al mundo entero.

Verse 26

बाणादिदिव्यायुधसार्वभौमे भण्डासुरानीकवनान्तदावे / अत्युग्रतेजोज्ज्वलितांबुराशे प्रसेव्यमाने परितो नमस्ते

Salve, Madre divina, soberana de las armas celestes como la flecha; fuego que abrasa el bosque del ejército de Bhaṇḍāsura; océano de fulgor encendido por un tejas terriblemente intenso, a quien se sirve y venera por doquier.

Verse 27

कामेशि वज्रेशि भगेश्यरूपे कन्ये कले कालविलोपदक्षे / कथाविशेषीकृतदैत्यसैन्ये कामेशयान्ते कमले नमस्ते

Homenaje a Ti, Kāmeśī, Vajreśī, en la forma de Bhageśī; oh Doncella, oh Kalā, diestra en borrar al Tiempo; Tú que desbaratas el ejército de los daityas con la palabra sagrada; oh Kamalā, término de Kāmeśa, a Ti me inclino.

Verse 28

बिन्दुस्थिते बिन्दुकलैकरूपे बिन्द्वात्मिके बृंहितचित्प्रकाशे / बृहत्कुचंभोजविलोलहारे बृहत्प्रभावे ललिते नमस्ते

Me inclino ante Lalitā, que mora en el Bindu, única forma de la kalā del Bindu; esencia del Bindu, luz de conciencia expandida; con collar que se mece sobre los lotos de su amplio pecho; de inmenso poder, a Ti mi salutación.

Verse 29

कामेश्वरोत्संगसदानिवासे कालात्मिके देवि कृतानुकंपे / कल्पावसानोत्थित कालिरूपे कामप्रदे कल्पलते नमस्ते

Saludo a la Diosa que mora siempre en el regazo de Kāmeśvara; oh Devī, esencia de Kāla, compasiva; al fin del kalpa te alzas como la forma de Kālī; oh Kalpalatā, dadora de kāma, a Ti mi reverencia.

Verse 30

सवारुणे सांद्रसुधांशुशीते सारङ्गशावाक्षि सरोजवक्त्रे / सारस्य सारस्य सदैकभूमे समस्तविद्येश्वरि संनतिस्ते

Me postro ante Savāruṇā, fresca como el denso rayo de la luna; de ojos de cervatillo sāraṅga y rostro de loto; único fundamento de la esencia de toda esencia; oh Señora de todas las vidyās, recibe mi reverencia.

Verse 31

तव प्रभावेण चिदग्निजायां श्रीशंभुनाथप्रकडीकृतायाः / भण्डासुराद्याः समरे प्रचण्डा हता जगत्कण्टकतां प्रयाताः

Por tu poder, en el fuego de la conciencia revelado por el venerable Śaṃbhunātha, Bhaṇḍāsura y los demás, feroces en la batalla, fueron abatidos, y cesaron como espinas del mundo.

Verse 32

नव्यानि सर्वाणि वपूंषि कृत्वा हि सांद्रकारुण्यसुधाप्लवैर्न्नः / त्वया समस्तं भुवनं सहर्षं सुजीवितं सुंदरि सभ्यलभ्ये

Oh Bella, digna de alabanza por los sabios: al tornar nuevos todos los cuerpos y, con oleadas de néctar de compasión densa, tú reanimaste con júbilo a todo el universo, dándole vida dichosa.

Verse 33

श्रीशंभुनाथस्य महाशयस्य द्वितीयतेजः प्रसरात्मके यः / स्थाण्वाश्रमे कॢप्ततया विरक्तः सतीवियोगेन विरस्तभोगः

Śrī Śaṃbhunātha, de ánimo magnánimo: su segunda luz, de naturaleza expansiva, moró en el āśrama de Sthāṇu, dispuesto al desapego; por la separación de Satī, quedaron apartados sus goces.

Verse 34

तेनाद्रिवंशे धृतजन्मलाभां कन्यामुमां योजयितुं प्रवृत्ताः / एवं स्मरं प्रेरितवन्त एव तस्यान्तिकं घोर तपःस्थितस्य

Por ello se dispusieron a unir en matrimonio a la doncella Umā, nacida en la estirpe de la montaña, con él; y así mismo incitaron a Kāma, para que se acercara a aquel que permanecía en terrible austeridad.

Verse 35

तेनाथ वैराग्यतपोविघातक्रोधेन लालाटकृशानुदग्धः / भस्मावशेषो मदनस्ततो ऽभूत्ततो हि भण्डासुर एष जातः

Entonces, por la ira ante el obstáculo a la austeridad del desapego, un fuego surgido de su frente consumió a Madana (Kāma), dejándolo en cenizas; y de allí nació este Bhaṇḍāsura.

Verse 36

ततो वधस्तस्य दुराशयस्य कृतो भवत्या रणदुर्मदस्य / अथास्मदर्थे त्वतनुस्सजातस्त्वं कामसंजीवनमाशुकुर्याः

Has matado a ese demonio malvado y arrogante en la batalla. Ahora, por nuestro bien, revive rápidamente a Kama, el incorpóreo.

Verse 37

इयं रतिर्भर्तृवियोगखिन्ना वैधव्यमत्यन्तमभव्यमाप / पुनस्त्वदुत्पादितकामसंगाद्भविष्यति श्रीललिते सनाथा

Rati, angustiada por la separación de su esposo, sufre una terrible viudez. Oh Sri Lalita, al reunirse con Kama revivido por ti, ella recuperará a su señor.

Verse 38

तया तु दृष्टेन मनोभवेन संमोहितः पूर्ववदिन्दुमौलिः / चिरं कृतात्यन्तमहासपर्या तां पार्वतीं द्राक्परिणेष्यतीशः

Hechizado por el Dios del Amor como antes, el Señor Shiva, coronado por la luna, se casará pronto con Parvati, quien ha realizado grandes penitencias durante mucho tiempo.

Verse 39

तयोश्च संगाद्भविता कुमारः समस्तगीर्वाणचमूविनेता / तेनैव वीरेण रणे निरस्य स तारको नाम सुरारिराजः

De su unión nacerá Kumara, el líder de todos los ejércitos celestiales. Solo por ese héroe, Taraka, el rey de los enemigos de los dioses, será destruido en la batalla.

Verse 40

यो भण्डदैत्यस्य दुराशयस्य मित्रं स लोकत्रयधूमकेतुः / श्रीकण्ठपुत्रैण रणे हतश्चेत्प्राणप्रतिष्ठैव तदा भवेन्नः

Ese Taraka, amigo del malvado Bhanda, es un flagelo para los tres mundos. Solo si es asesinado en batalla por el hijo de Shiva, nuestras vidas estarán seguras.

Verse 41

तस्मात्त्वमंबत्रिपुरे जनानां मानापहं मन्मथवीरवर्यम् / उत्पाद्यरत्या विधवात्वदुःखमपाकुरु व्याकुलकुन्तलायाः

Por ello, oh Madre Tripurā, que arrebatas el orgullo de los seres, engendra al más excelso héroe de Manmatha para que sea el esposo de Ratī; y aparta el dolor de viudez de Kuntalā, de cabellos revueltos por la angustia.

Verse 42

एषा त्वनाथा भवतीं प्रपन्ना भर्तृप्रणाशेन कृशाङ्गयष्टिः / नमस्करोति त्रिपुराभिधाने तदत्र कारुण्यकलां विधेहि

Esta mujer, desamparada, se ha refugiado en ti; por la pérdida de su esposo, su cuerpo se ha vuelto delgado. Ella se inclina y te rinde homenaje, a ti que eres llamada Tripurā; concede aquí una chispa de tu compasión.

Verse 43

हयग्रीव उवाच इति स्तुत्वा महेशानी ब्रह्माद्या विबुधोत्तमाः / तां रतिं दर्शयमासुर्मलिनां शोककर्शितम्

Dijo Hayagrīva: Habiendo así alabado a Mahēśānī los más excelsos dioses, con Brahmā a la cabeza, hicieron comparecer a Ratī, deslucida y consumida por el dolor.

Verse 44

सा पर्यश्रुमुखी कीर्णकुन्तला धूलिधूसरा / ननाम जगदंबां वै वैधव्यत्यक्तभूषणा

Con el rostro bañado en lágrimas, el cabello desordenado y el cuerpo cubierto de polvo, ella—que por la viudez había abandonado sus adornos—se postró ante Jagadambā, la Madre del mundo.

Verse 45

अथ तद्दर्शनोत्पन्नकारुण्या परमेश्वरी / ततः कटाक्षादुत्पन्नः स्मयमानसुखांबुजः

Al verla, la Suprema Señora se llenó de compasión; y de su mirada de soslayo brotó un loto de dicha, sonriente y apacible.

Verse 46

पूर्वदेहाधिकरुचिर्मन्मथो मदमेदुरः / द्विभुजः सर्वभूषाढ्यः पुष्पेषुः पुष्पकार्मुकः

Manmatha, el sagrado Kāma, más resplandeciente que su cuerpo anterior y henchido de embriaguez de orgullo; de dos brazos, colmado de ornamentos, empuñaba flechas de flores y un arco de flores.

Verse 47

आनन्दयन्कटाक्षेण पूर्वजन्मप्रियां रतिम् / अथ सापि रतिर्देवी महत्यानन्दसागरे / मज्जन्ती निजभर्तारमवरोक्य मुदं गता

Con una sola mirada de soslayo, él colmó de gozo a Rati, la amada de un nacimiento anterior. Entonces la diosa Rati, sumergiéndose en el gran océano de dicha, al ver a su propio esposo se llenó de júbilo.

Verse 48

आनन्दयन्कटाक्षेण पूर्वजन्मप्रियां रतिम् / अथ सापि रतिर्देवी महत्यानन्दसागरे / मज्जन्ती निजभर्तारमवलोक्य मुदं गता

Con una sola mirada de soslayo, él colmó de gozo a Rati, la amada de un nacimiento anterior. Entonces la diosa Rati, sumergiéndose en el gran océano de dicha, al ver a su propio esposo se llenó de júbilo.

Verse 49

श्यामले स्नापयित्वैनां वस्त्रकाञ्च्यादिभूषणैः / अलङ्कृत्य यथापूर्वं शीघ्रमानीयतामिह

«Oh Śyāmale, báñala y vístela con ropas, cinturón y demás joyas; adórnala como antes y tráela aquí sin demora.»

Verse 50

तदाज्ञां शिरसा धृत्वा श्यामा सर्वं तथाकरोत / ब्रह्मर्षिभिर्वसिष्ठाद्यैर्वैवाहि कविधानतः

Śyāmā, llevando aquella orden sobre su cabeza, lo dispuso todo tal como se le indicó. Y los brahmarṣis, Vasiṣṭha y otros, celebraron el rito nupcial conforme a la debida prescripción.

Verse 51

कारयामास दंपत्योः पाणिग्रहणमङ्गलम् / अप्सरोभिश्च सर्वाभिर्नृत्यगीतादिसंयुतम्

Ella hizo celebrar el auspicioso rito del pāṇigrahaṇa, la unión de manos de los esposos; y todas las apsaras lo engalanaron con danza, canto y demás artes.

Verse 52

एतद्दृष्ट्वा महेन्द्राद्या ऋषयश्च तपोधनाः / साधुसाध्विति शंसंतस्तुष्टुवुर्ललितांबिकाम्

Al ver esto, Mahendra y los demás dioses, junto con los rishis ricos en austeridad, exclamaron: «¡Sādhu, sādhu!», y alabaron a Lalitāmbikā.

Verse 53

पुष्पवृष्टिं विमुञ्चन्तः सर्वे सन्तुष्टमानसाः / बभूवुस्तौ महाभक्त्या प्रणम्य ललितेश्वरीम्

Todos, con el corazón complacido, derramaron una lluvia de flores; y, con gran devoción, se postraron ante Laliteśvarī.

Verse 54

तत्पार्श्वे तु समागत्य बद्धाञ्जलिपुटौ स्थितौ / अथ कन्दर्पवीरो ऽपि नमस्कृत्य महेश्वरीम् / व्यज्ञापयदिदं वाक्यं भक्तिनिर्भरमानसः

Acercándose a su lado, permanecieron con las manos juntas en añjali. Entonces Kandarpavīra también, tras postrarse ante Mahēśvarī, pronunció estas palabras con el corazón colmado de devoción.

Verse 55

यद्दग्धमीशनेत्रेण वपुर्मे ललितांबिके / तत्त्वदीयकटाक्षस्य प्रसादात्पुनरागतम्

¡Oh Lalitāmbikā! El cuerpo mío, que fue consumido por la mirada de Īśa, ha retornado de nuevo por la gracia de tu benévolo vistazo.

Verse 56

तव पुत्रो ऽस्मि दासो ऽस्मि क्वापि कृत्ये नियुङ्क्ष्व माम् / इत्युक्ता परमेशानी तमाह मकरध्वजम्

«Soy tu hijo, soy tu siervo; encomiéndame cualquier deber». Dicho esto, la Suprema Señora, Parameśānī, habló a Makaradhvaja.

Verse 57

श्रीदेव्युवाच वत्सागच्छ मनोजन्मन्न भयं तव विद्यते / मत्प्रसादाज्जगत्सर्वं मोहयाव्याहताशुग

Śrī Devī dijo: «Hijo, ven, oh Manojanman; no hay temor para ti. Por mi gracia, hechizarás al mundo entero, con ímpetu que nada podrá detener».

Verse 58

तद्बाणपातनाज्जातधैर्यविप्लव ईश्वरः / पर्वतस्य सुतां गौरीं परिणेष्यति सत्वरम्

Por la caída de aquella flecha, el Señor vio trastornada su firmeza y valor; y sin demora tomará por esposa a Gaurī, hija de la Montaña.

Verse 59

सहस्रकोटयः कामा मत्प्रसादात्त्वदुद्भवाः / सर्वेषां देहमाविश्य दास्यन्ति रतिमुत्तमाम्

Por mi gracia, de ti nacerán miles de crores de Kāmās; entrando en los cuerpos de todos, otorgarán la suprema dicha del amor (rati).

Verse 60

मत्प्रसादेन वैराग्यात्संक्रुद्धो ऽपि स ईश्वरः / देहदाहं विधातुं ते न समर्थो भविष्यति

Por mi gracia, a causa del vairāgya (desapego), aunque el Señor se irrite, no podrá consumar la quema de tu cuerpo.

Verse 61

अदृश्यमूर्तिः सर्वेषां प्राणिनां भवमोहनः / स्वभार्याविरहाशङ्की देहस्यार्धं प्रदास्यति / प्रयातो ऽसौ कातरात्मा त्वद्बाणाहतमानसः

Kandarpa, de forma invisible, el que extravía el devenir de todos los seres. Temiendo la separación de su propia esposa, ofrecerá la mitad de su cuerpo. Partió con el alma temblorosa, pues su mente fue herida por tus flechas.

Verse 62

अद्य प्रभृति कन्दर्प मत्प्रसादान्महीयसः / त्वन्निन्दां ये करिष्यन्ति त्वयि वा विमुखाशयाः / अवश्यं क्लीबतैव स्यात्तेषां जन्मनिजन्मनि

Desde hoy, oh Kandarpa, por mi gracia excelsa: quienes te injurien o, con el corazón vuelto en contra, se aparten de ti, sin falta padecerán impotencia, nacimiento tras nacimiento.

Verse 63

ये पापिष्ठा दुरात्मानो मद्भक्तद्रोहिणश्च हि / तानगम्यासु नारीषु पातयित्वा विनाशय

A los más pecadores, de alma perversa y traidores a mis devotos, arrójalos hacia mujeres vedadas y, tras hacerlos caer, destrúyelos.

Verse 64

येषां मदीय पूजासु मद्भक्तेष्वादृतं मनः / तेषां कामसुखं सर्वं संपादय समीप्सितम्

A aquellos cuyo corazón se inclina con reverencia en mi culto y hacia mis devotos, concédeles toda dicha del amor y cuanto anhelen alcanzar.

Verse 65

इति श्रीललितादेव्या कृताज्ञावचनं स्मरः / तथेति शिरसा बिभ्रत्सांजलिर्निर्ययौ ततः

Así, Smara (el dios del Amor) recibió el mandato de la venerable Śrī Lalitādevī. Dijo: «Así sea», e inclinando la cabeza con las manos juntas, se retiró después.

Verse 66

तस्यानङ्गस्य सर्वेभ्यो रोमकूपेभ्य उत्थिताः / बहवः शोभनाकारा मदना विश्वमोहनाः

De todos los poros del vello de Ananga surgieron muchos Madana, de formas hermosas, capaces de hechizar al universo entero.

Verse 67

तैर्विमोह्य समस्तं च जगच्चक्रं मनोभवः / पुनः स्थाण्वाश्रमं प्राप चन्द्रमौलेर्जिगीषया

Con ellos, Manobhava embelesó toda la rueda del mundo; y luego volvió al āśrama de Sthāṇu, con el deseo de vencer al de la Luna en la frente, Candramauli.

Verse 68

वसंतेन च मित्रेण सेनान्या शीतरोचिषा / रागेण पीठमर्देन मन्दानिलरयेण च

Con su amigo Vasanta, con el general Śītarociṣā; con Rāga, el que oprime el trono, y con Mandānilaraya, el de la brisa suave.

Verse 69

पुंस्कोकिलगलत्स्वानकाहलीभिश्च संयुतः / शृङ्गारवीरसंपन्नो रत्यालिङ्गितविग्रहः

Acompañado por los clamores de trompeta que brotan de la garganta del kokila macho; colmado de erotismo y valor; con el cuerpo abrazado por Ratī.

Verse 70

जैत्र शरासनं धुन्वन्प्रवीराणां पुरोगमः / मदनारेरभिमुखं प्राप्य निभय आस्थितः

Como vanguardia de los valientes, sacudió el arco victorioso; y, al llegar frente al enemigo de Madana, se mantuvo firme, sin temor.

Verse 71

तपोनिष्ठं चन्द्रचूडं ताडयामास सायकैः / अथ कन्दर्पबाणौधैस्ताडितश्चन्द्रशेखरः / दूरीचकार वैराग्यं तपस्तत्त्याज दुष्करम्

A Candracūḍa, firme en la austeridad, lo hirieron con flechas; y luego, Chandrasekhara, golpeado por una lluvia de dardos de Kandarpa, apartó de sí el vairāgya y abandonó aquella dura penitencia.

Verse 72

नियमानखिलांस्त्यक्त्वा त्यक्तधैर्यः शिवः कृतः / तामेव पार्वतीं ध्यात्वा भूयोभूयः स्मरातुरः

Abandonando todas las disciplinas, Śiva quedó sin firmeza; pensando sólo en Pārvatī, una y otra vez fue consumido por Smara.

Verse 73

निशश्वास वहञ्शर्वः पाण्डुरं गण्डमण्डलम् / बाष्पायमाणो विरही संतप्तो धैर्यविप्लवात् / भूयोभूयो गिरिसुतां पूर्वदृष्टामनुस्मरन्

Śarva exhalaba hondos suspiros y su rostro se tornaba pálido; el amante separado, con lágrimas en los ojos, ardía por el derrumbe de su firmeza, y una y otra vez recordaba a la hija de la montaña, vista antaño.

Verse 74

अनङ्गबाणदहनैस्तप्यमानस्य शूलिनः / न चन्द्ररेखा नो गङ्गा देहतापच्छिदे ऽभवत्

Para el Portador del tridente, abrasado por el fuego de las flechas de Anaṅga, ni la línea de la luna ni el Ganges pudieron cortar el ardor de su cuerpo.

Verse 75

नन्दिभृङ्गिमहाकालप्रमुखैर्गणमण्डलैः / आहृते पुष्पशयने विलुलोठ मुहुर्मुहुः

Las huestes de gaṇas, encabezadas por Nandin, Bhṛṅgī y Mahākāla, le trajeron un lecho de flores; pero él se revolcaba en él una y otra vez.

Verse 76

नन्दिनो हस्तमालंब्य पुष्पतल्पान्तरात्पुनः / पुष्पतल्पान्तरं गत्वा व्यचेष्टत मुहुर्मुहुः

Śiva, asiendo la mano de Nandín, pasó de un lecho de flores a otro, y una y otra vez se agitó sin descanso.

Verse 77

न पुष्पशयनेनेन्दुखण्डनिर्गलितामृते / न हिमानीपयसि वा निवृत्तस्तद्वपुर्ज्वरः

El ardor febril de aquel cuerpo no se aplacó ni con el lecho de flores, ni con el amrita destilado de un fragmento de luna, ni con leche helada como la nieve.

Verse 78

स तनेरतनुज्वालां शमयिष्यन्मुहुर्मुहुः / शिलीभूतान्हिमपयः पट्टानध्यवसच्छिवः / भूयः शैलसुतारूपं चित्रपट्टे नखैर्लिखत्

Deseando apagar, una y otra vez, la tenue llama de su cuerpo, Śiva se cubrió con paños empapados en agua fría como la nieve; y de nuevo, con sus uñas, trazó en el lienzo la figura de la Hija de la Montaña (Pārvatī).

Verse 79

तदालोकनतो ऽदूरमनङ्गार्तिमवर्धयत् / तामालिख्य ह्रिया नम्रां वीक्षमाणां कटाक्षतः

Al contemplarlo, aun de cerca, creció el tormento de Ananga (el dios del deseo). Tras dibujarla, la vio inclinada por pudor, mirando con una mirada de soslayo desde el rabillo del ojo.

Verse 80

तच्चित्रपट्टमङ्गेषु रोमहर्षेषु चाक्षिपत् / चिन्तासंगेन महता महात्या रतिसंपदा / भूयसा स्मरतापेन विव्यथे विषमेक्षणः

Puso aquel lienzo pintado sobre sus miembros, y el vello se le erizó. Por el gran lazo de la preocupación y por la abundancia de rati (deleite amoroso), el ardor de Smara (Kāma) se intensificó, y Viṣamekṣaṇa padeció con dolor.

Verse 81

तामेव सर्वतः पश्यंस्तस्यामेव मनो दिशन् / तथैव संल्लपन्सार्धमुन्मादेनोपपन्नया

Mirándola sólo a ella por todas partes y dirigiendo la mente únicamente hacia ella, así también conversaba con ella, poseída por el delirio del amor.

Verse 82

तन्मात्रभूतहृदयस्तच्चित्तस्तत्परायणः / तत्कथासुधया नीतसमस्तरजनीदिनः

Su corazón era sólo de ella, su mente estaba en ella y a ella se entregaba por completo; todas sus noches y días transcurrían llevados por el néctar de las historias sobre ella.

Verse 83

तच्छीलवर्णन रतस्तद्रूपालोकनोत्सुकः / तच्चारुभोगसंकल्पमालाकरसुमालिकः / तन्मयत्वमनुप्राप्तस्ततापातितरां शिवः

Se deleitaba en describir su conducta y virtudes, y ansiaba contemplar su belleza; trenzaba guirnaldas de pensamientos sobre dulces goces, como un hábil florista; y Śiva, cada vez más, alcanzó la condición de ser de ella, casi por completo fundido en su esencia.

Verse 84

इमां मनोभव रुजमचिकित्स्यां स धूर्जटिः / अवलोक्य विवाहाय भृशमुद्यमवानभूत्

Dhūrjaṭi (Śiva), al ver que esta herida de Manobhava —el mal del amor— era incurable, se dispuso con gran empeño a celebrar el matrimonio.

Verse 85

इत्थं विमोह्य तं देवं कन्दर्पो ललिताज्ञया / अथ तां पर्वतसुतामाशुगैरभ्यतापयत्

Así, por mandato de Lalitā, Kandarpa (Kāmadeva) embelesó a aquel dios; y luego, con sus flechas veloces, hizo arder en amor a la Hija de la Montaña (Pārvatī).

Verse 86

प्रभूतविरहज्वालामलिनैः श्वसितानलैः / शुष्यमाणाधरदलो भृशं पाण्डुकपोलभूः

Sus labios se marchitaban por el aliento de fuego de la separación, y sus mejillas palidecieron intensamente.

Verse 87

नाहारे वा न शयने न स्वापे धृतिमिच्छति / मखीसहस्रैः सिषिचे नित्यं शीतोपचारकैः

No hallaba consuelo en la comida, el descanso o el sueño, aunque miles de asistentes la rociaban constantemente con remedios refrescantes.

Verse 88

पुनः पुनस्तप्यमाना पुनरेव च विह्वला / न जगाम रुजाशान्ति मन्मथाग्नेर्महीयसः

Ardiendo una y otra vez, y repetidamente abrumada, no encontró alivio al dolor causado por el poderoso fuego del Dios del Amor.

Verse 89

न निद्रां पार्वती भेजे विरहेणोपतापिता / स्वतनोस्तापनेनासौ पितुः खेदमवर्धयत्

Parvati no lograba dormir, atormentada por la separación; con el ardor de su propio cuerpo, aumentaba la angustia de su padre.

Verse 90

अप्रतीकारपुरुषं विरहं तुहितुः शिवे / अवलोक्य स शैलेन्द्रो महादुःखमवाप्तवान्

Al ver la separación de su hija de Shiva, para la cual no había remedio, el Señor de las Montañas se llenó de gran pesar.

Verse 91

भद्रे त्वं तपसा देवं तोषयित्वा महेश्वरम् / भार्तारं तं समृच्छेति पित्रा सम्प्रेरिताथ सा

Oh Bhadre, con tu austeridad (tapas) complaciste al gran Señor Maheshvara (Śiva); y, impulsada por tu padre, fuiste a alcanzarlo como esposo.

Verse 92

हिमवच्छैलशिखरे गौरीशिखरनामनि / वकार पतिलाभाय पार्वती दुष्करं तपः

En la cumbre del Himavat, en el pico llamado Gaurī-śikhara, Pārvatī emprendió una austeridad ardua para obtener esposo.

Verse 93

शिशिरेषु जलावासा ग्रीष्मे दहनमध्यगा / अर्के निविष्टदृष्टिश्च सुघोरं तप आस्थिता

En el invierno moraba en el agua; en el verano permanecía en medio del fuego; y, con la mirada fija en el sol, sostuvo una austeridad terriblemente severa.

Verse 94

तेनैव तपसा तुष्टः सान्निध्यं दत्तवाञ्छिवः / अङ्गीचकार तां भार्यां वैवाहिकविधानतः

Con ese mismo tapas, Śiva quedó complacido y le concedió Su cercanía; y, conforme al rito nupcial, la aceptó como esposa.

Verse 95

अथाद्रिपतिना दत्तां तनयां नलिनेक्षणाम् / सप्तर्षिद्वारतः पूर्वं प्रार्थितामुदवोढ सः

Luego Él desposó a la hija entregada por el Señor de las Montañas, de ojos como loto, a quien antes se había solicitado en la puerta de los Saptarṣi (Siete Rishis).

Verse 96

तया च रममाणो ऽसौ बहुकालं महेश्वरः / ओषधीप्रस्थनगरे श्वशुरस्य गृहे ऽवसत्

Maheshvara, gozando con ella por largo tiempo, habitó en la casa de su suegro en la ciudad de Oṣadhīprastha.

Verse 97

पुनः कैलासमागत्य समस्तैः प्रमथैः सह / पार्वतीमानिनायाद्रिनाथस्य प्रीतिमावहत्

Luego, al volver al Kailasa con todos los Pramatha, condujo de regreso a Pārvatī, aún ofendida, y así trajo dicha al Señor de la Montaña.

Verse 98

रममाणस्तया सार्थं कैलासे मन्दरे तथा / विन्ध्याद्रौ हेमशैले च मलये पारियात्रके

Gozando con ella, estuvo en Kailasa y también en Mandara; en el Vindhya, en el Hemaśaila, en el Malaya y en el Pāriyātraka.

Verse 99

नानाविधेषु स्थानेषु रतिं प्राप महेश्वरः / अथ तस्यां ससर्जोग्रं वीर्यं सा सोढुमक्षमा

En diversos lugares, Maheshvara alcanzó el deleite del amor; entonces derramó en ella un vigor ardiente, y ella no pudo soportarlo.

Verse 100

भुव्यत्यजत्सापि वह्नौ कृत्तिकासु स चाक्षिपत् / ताश्च गङ्गाजले ऽमुञ्चन्सा चैव शरकानने

Ella lo dejó caer en la tierra y fue a parar al fuego; él lo arrojó a las Kṛttikā. Ellas lo soltaron en las aguas del Gaṅgā, y el Gaṅgā mismo lo depositó en el bosque de juncos śara.

Verse 101

तत्रोद्भूतो महावीरो महासेनः षडाननः / गङ्गायाश्चान्तिकं नीतो धूर्जटिर्वृद्धि मागमत्

Allí surgió el gran héroe Mahāsena, Skanda de seis rostros; y Dhūrjaṭi (Śiva) lo llevó junto al río Gaṅgā, para que alcanzara crecimiento y plenitud.

Verse 102

स वर्धमानो दिवसेदिवसे तीव्रविक्रमः / शिक्षितो निजतातेन सर्वा विद्या अवाप्तवान्

Creciendo día tras día, de ímpetu y valor vehementes, fue instruido por su propio padre y alcanzó todas las ciencias y artes sagradas.

Verse 103

अथ तातकृतानुज्ञः सुरसैन्यपतिर्भवन् / तारकं मारयामास समस्तैः सह दानवैः

Luego, con el permiso otorgado por su padre, al convertirse en generalísimo del ejército de los dioses, dio muerte a Tāraka junto con todos los Dānava que lo acompañaban.

Verse 104

ततस्तारकदैत्येन्द्रवधसन्तोषशालिना / शक्रेण दत्तां स गुहो देवसेनामुपानयत्

Entonces, Śakra (Indra), colmado de gozo por la muerte del señor daitya Tāraka, le otorgó a Devasenā; y Guha (Skanda) la condujo hasta su presencia.

Verse 105

सा शक्रतनया देवसेना नाम यशस्विनी / आसाद्यरमणं स्कन्दमानन्दं मृशमादधौ

Ella, la ilustre Devasenā, hija de Śakra, al encontrarse con Skanda, el amado esposo, se colmó de un gozo verdaderamente pleno.

Verse 106

इत्थं संमोहिताशेषविश्वचक्रो मनोभवः / देवकार्यं सुसम्पाद्य जगाम श्रीपुरं पुनः

Así, Manobhava (Kāmadeva) embelesó la rueda entera del universo; y, tras cumplir plenamente la obra de los dioses, volvió de nuevo a Śrīpura.

Verse 107

यत्र श्रीनगरे पुण्ये ललिता परमेश्वरी / वर्तते जगतामृद्ध्यै तत्र तां सेवितुं ययौ

En la santa ciudad de Śrīnagara, donde Lalitā Parameśvarī mora para la prosperidad de los mundos, allí fue él para servirla con devoción.