Adhyaya 21

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने किरिचक्ररथदेवताप्रकाशनं नाम विंशो ऽध्यायः आकर्ण्य ललितादेव्या यात्रानिगमनिस्वनम् / महान्तं क्षोभमायाता भण्डासुरपुरालयाः

Así, en el Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, en la sección Uttara, en el diálogo de Hayagrīva y Agastya, dentro del relato de Lalitā, se halla el capítulo vigésimo llamado “Manifestación de las deidades del carro Kiri-cakra”. Al oír el resonar que anunciaba el cierre de la marcha de la Diosa Lalitā, los moradores de la ciudad de Bhaṇḍāsura cayeron en gran conmoción.

Verse 2

यत्र चास्ति दुराशस्य भण्डदैत्यस्य दुर्धियः / महेन्द्रपर्वतोपान्ते महार्णवतटे पुरम्

Allí se halla la ciudad del daitya Bhaṇḍa, de deseos perversos y mente torcida; junto al monte Mahendra, en la ribera del gran océano.

Verse 3

तत्तु शून्यकनाम्नैव विख्यातं भुवनत्रये / विषङ्गाग्रजदैत्यस्य सदावासः किलाभवत्

Esa ciudad era célebre en los tres mundos con el nombre de Śūnyaka; y, según se dice, fue morada perpetua del daitya, hermano mayor de Viṣaṅga.

Verse 4

तस्मिन्नेव पुरे तस्य शतयोजनविस्तरे / वित्रेसुर सुराः सर्वे श्रीदेव्यागमसंभ्रमात्

En aquella misma ciudad, extendida por cien yojanas, todos los dioses se estremecieron por el fervor y la conmoción ante la llegada de la augusta Śrī Devī.

Verse 5

शतयोजनविस्तीर्णं तत्सर्वं पुरमासुरम् / धूमैरिवावृतमभूदुत्पातजनितैर्मुहुः

Toda aquella ciudad de los Asuras, extendida por cien yojanas, quedó una y otra vez velada, como por humo nacido de funestos presagios.

Verse 6

अकाल एव निर्भिन्ना भित्तयो दैत्यपत्तने / धूर्णमाना पतन्ति स्म महोल्का गगनस्थलात्

De improviso, fuera de tiempo, se resquebrajaron los muros de la ciudad de los Daityas; y desde el firmamento cayeron, girando, enormes meteoros.

Verse 7

उत्पातानां प्राथमिको भूकंपः पर्यवर्तत / मही जज्वाल सकला तत्र शून्यकपत्तने

Entre los presagios, el primero fue el terremoto; en aquella ciudad desolada, la tierra entera pareció arder.

Verse 8

अकाल एव हृत्कंपं भेजुर्दैत्यपुरौकसः / ध्वजाग्रवर्तिनः कङ्कगृध्राश्चैव बकाः खगाः

De improviso, los moradores de la ciudad de los Daityas sintieron temblar el corazón; en las puntas de los estandartes se posaron aves: buitres, cuervos carroñeros y garzas.

Verse 9

आदित्यमण्डले दृष्ट्वादृष्ट्वा चक्रन्दुरुच्चकैः / क्रव्यादा बहवस्तत्र लोचनैर्नावलोकिताः

Al contemplar una y otra vez el disco del Sol, prorrumpieron en llanto a grandes voces. Allí había muchos devoradores de carne que ni los ojos alcanzaban a ver.

Verse 10

मुहुराकाशवाणीभिः परुषाभिर्बभाषिरे / सर्वतो दिक्षुदृश्यन्ते केतवस्तु मलीमसाः

Una y otra vez resonaron ásperas voces celestes. En todas las direcciones se veían cometas sombríos y manchados.

Verse 11

धूमायमानाः प्रक्षोभजनका दैत्यरक्षसाम् / दैत्यस्त्रीणां च विभ्रष्टा अकाले भूषणस्रजः

Aparecieron presagios humeantes que sembraban turbación entre daityas y rákshasas. Y las guirnaldas de joyas de las mujeres daitya se desprendieron antes de tiempo.

Verse 12

हाहेति दूरं क्रन्दन्त्यः पर्यश्रु समरोदिषुः / दपणानां वर्मणां च ध्वजानां खड्गसंपदाम्

Gritando “¡ay, ay!” hasta lo lejos, lloraron anegados en lágrimas. También los espejos, las corazas, los estandartes y la riqueza de las espadas comenzaron a decaer.

Verse 13

मणीनामंबराणां च मालिन्यमभवन्मुहुः / सौधेषु चन्द्रशालासु केलिवेश्मसु सर्वतः

Las gemas y los vestidos se empañaban una y otra vez. En los palacios, en las galerías lunares y en las mansiones de recreo, por doquier era igual.

Verse 14

अट्टालकेषु गोष्ठेषु विपणेषु सभासु च / चतुष्किकास्वलिङ्गेषु प्रग्रीवेषु वलेषु च

En las atalayas, en los establos, en los mercados y en las asambleas; en las encrucijadas, junto a los lingas, en los altos pórticos y también en los recodos del camino.

Verse 15

सर्वतोभद्रवासेषु नन्द्यावर्तेषु वेश्मसु / विच्छन्दकेषु संक्षुब्धेष्ववरोधनपालिषु / स्वस्तिकेषु च सर्वेषु गर्भागारपुटेषु च

En las moradas Sarvatobhadra y en las casas de traza Nandyāvarta; en los pabellones abiertos y en los lugares agitados; en las galerías de muros de resguardo; en todas las construcciones en forma de Svastika y en los recintos del santuario interior (garbhagṛha).

Verse 16

गोपुरेषु कपाटेषु वलभीनां च सीमसु / वातायनेषु कक्ष्यासु धिष्ण्येषु च खलेषु च

En los gopura (portales-torre) y en las hojas de las puertas; en los bordes de las valabhī (pisos altos o aleros); en las ventanas de aire y en las estancias; en los lugares de asiento y también en los graneros.

Verse 17

सर्वत्र दैत्य नगरवासिभिर्जनमण्डलैः / अश्रूयन्त महाघोषाः परुषा भूतभाषिताः

Por doquier, las multitudes de moradores de la ciudad de los Daitya oyeron grandes clamores, ásperos, como si fuesen palabras de bhūtas (espíritus).

Verse 18

शिथिली सवतो जाता घोरपर्णा भयानका / करटैः कटुकालापैर्वलोकि दिवाकरः / आराविषु करोटीनां कोटयश्चापतन्भुवि

Por todas partes todo quedó como desfallecido; el follaje terrible se oscureció, espantoso. El Sol fue visto entre elefantes que bramaban con ásperas y amargas voces. Y en el campo de batalla, cráneos por koṭis y koṭis cayeron a la tierra.

Verse 19

अपतन्वेदिमध्येषु बिन्दवः शोणितांभसाम् / केशौघकाश्च निष्पेतुः सर्वतो धूमधूसराः

En medio del altar cayeron gotas de agua mezclada con sangre; y mechones de cabello, cenicientos por el humo, salieron despedidos por doquier.

Verse 20

भौमान्तरिक्षदिव्यानामुत्पातानामिति व्रजम् / अवलोक्य भृशं त्रस्ताः सर्वे नगरवासिनः / निवेदयामासुरमी भण्डाय प्रथितौजसे

Al contemplar aquella serie de presagios funestos en la tierra, en el cielo y en los ámbitos divinos, todos los habitantes de la ciudad se aterrorizaron y lo comunicaron a Bhaṇḍa, célebre por su poder.

Verse 21

स च भण्डः प्रचण्डोत्थैस्तैरुत्पातकदंबकैः / असंजातधृतिभ्रंशो मन्त्र स्थानमुपागमत्

Pero Bhaṇḍa, sin que su firmeza se quebrara ante aquella feroz multitud de presagios, se encaminó al lugar de los mantras.

Verse 22

मेरोरिव वपुर्भेदं बहुरत्नविचित्रितम् / अध्यासामास दैत्येन्द्रः सिंहासनमनुत्तमम्

El señor de los daityas se sentó en un trono sin igual, resplandeciente como el Meru y engalanado con innumerables gemas.

Verse 23

स्फुरन्मुकुटलग्नानां रत्नानां किरणैर्घनैः / दीपयन्नखिलाशान्तानद्युतद्दानवेश्वरः

Con los densos rayos de las gemas engastadas en su corona, el señor de los dánavas resplandeció e iluminó todas las direcciones con su fulgor.

Verse 24

एकयोजनविस्तारे महत्यास्थानमण्डपे / तुङ्गसिंहासनस्थं तं सिषेवाते तदानुजै

En el gran salón de audiencia, de una yojana de extensión, él estaba sentado en un elevado trono; y sus hermanos menores le rindieron servicio reverente.

Verse 25

विशुक्रश्च विषङ्गश्च महाबलपराक्रमौ / त्रैलोक्यकण्टकीभूतभुजदण्डभयङ्करौ

Viśukra y Viṣaṅga, de gran fuerza y valor, se volvieron espinas para los tres mundos, temibles por sus brazos cual mazas.

Verse 26

अग्रजस्य सदैवाज्ञामविलङ्घ्य मुहुर्मुहुः / त्रैलोक्यविजये लब्धं वर्धयन्तौ महद्यशः

Sin transgredir jamás la orden del hermano mayor, una y otra vez acrecentaron la gran fama obtenida en la conquista de los tres mundos.

Verse 27

न तेन शिरसा तस्य मृदूनन्तौ पादपीठिकाम् / कृतां जरिप्रणामौ च समुपाविशता भुवि

No tocaron con la cabeza el suave escabel de sus pies; tras postrarse con reverencia como ancianos, se sentaron en tierra, cerca de él.

Verse 28

अथास्थाने स्थिते तस्मिन्नमरद्वेषिणां वरे / सर्वे सामन्तदैत्येन्द्रास्तं द्रष्टुं समुपागताः

Luego, cuando él, el más excelso entre los que odian a los dioses, permanecía en su lugar, todos los reyes daitya vasallos acudieron para contemplarlo.

Verse 29

तेषामे कैकसैन्यानां गणना न हि विद्यते / स्वंस्वं नाम समुच्चार्य प्रणेमुर्भण्डकेश्वरम्

De aquellos ejércitos Kaikasa no hay cómputo posible. Pronunciando cada cual su propio nombre, se postraron ante Bhandakeśvara.

Verse 30

म च तानसुरान्सर्वानतिधीरकनीनकैः / संभावयन्समालोकैः कियन्तं चित्क्षणं स्थितः

Y él, con mirada de suma firmeza, contempló a todos aquellos asuras, sopesándolos, y permaneció inmóvil por unos instantes.

Verse 31

अवोचत विशुक्रस्तमग्रजं दानवेश्वरम् / मथ्यमानमहासिंधुसमानार्गलनिस्वनः

Con voz que resonaba como el gran océano batido, habló a Viśukrasta, el hermano mayor, señor de los dánavas.

Verse 32

देवत्वदीयदोर्द्दण्डविध्वस्तबलविक्रमाः / पापिनः पामराचारा दुरात्मानः सुराधमाः

¡Oh Deva! Por el golpe de tu brazo, su fuerza y su arrojo han sido destrozados: son pecadores, de conducta vil, de alma perversa, los más bajos entre los suras.

Verse 33

शरण्यमन्यतः क्वापि नाप्नुवन्तो विषादिनः / ज्वलज्ज्वालाकुले वह्नौ पतित्वा नाशमागताः

Afligidos, sin hallar refugio en parte alguna, cayeron en el fuego colmado de llamas ardientes y llegaron a la destrucción.

Verse 34

तस्माद्देवात्समुत्पन्ना काचित्स्त्री बलगर्विता / स्वयमेव किलास्राक्षुस्तां देवा वासवादयः

De aquel dios nació una mujer, soberbia por su fuerza. Los dioses, con Indra a la cabeza, la vieron por sí mismos.

Verse 35

तैः पुनः प्रबलोत्साहैः प्रोत्साहितपराक्रमाः / बहुस्त्रीपरिवाराश्च विविधायुधमण्डिताः

Luego, por aquellos de ardor poderoso, su valor fue incitado; iban rodeados de muchas mujeres y adornados con armas diversas.

Verse 36

अस्माञ्जेतुं किलायान्ति हा कष्टं विधिवैशसम् / अबलानां समूहस्छेद्बलिनो ऽस्मान्विजेष्यते

Dicen que vienen a vencernos—¡ay, qué dura desgracia del destino! Si la muchedumbre de los débiles se vuelve fuerte y nos derrota.

Verse 37

तर्हि पल्लवभङ्गेन पाषाणस्य विदारणम् / ऊह्यमानमिदं हन्तुं परिहासाय कल्प्यते

Entonces sería como partir una roca rompiendo un tierno brote; esta idea de matarnos está hecha sólo para la burla.

Verse 38

विडंबना न किमसौ लज्जाकरमिदं न किम् / अस्मत्सैनिकनासीरभटेभ्यो ऽपि भवेद्भयम्

¿No es esto una burla, no es esto vergonzoso? Hasta nuestros soldados y guerreros de vanguardia podrían sentir temor.

Verse 39

कातरत्वं समापन्नाः शक्राद्यास्त्रिदिवौकसः / ब्रह्मादयश्च निर्विण्णविग्रहा मद्बलायुधैः

Śakra y los dioses moradores del Tridiva cayeron en el pavor; también Brahmā y los demás quedaron abatidos por mis armas de poder.

Verse 40

विष्णोश्च का कथैवास्ते वित्रस्तः स महेश्वरः / अन्येषामिह का वार्ता दिक्पालास्ते पलायिताः

¿Qué decir de Viṣṇu? Hasta Maheśvara quedó aterrorizado; ¿y de los demás? Los guardianes de las direcciones ya huyeron.

Verse 41

अस्माकमिषुभिस्तीक्ष्णैरदृश्यैरङ्गपातिभिः / सर्वत्र विद्धवर्माणो दुर्मदा विबुधाः कृताः

Con nuestras flechas agudas, invisibles y que hieren los miembros, fueron atravesados por doquier; sus corazas quedaron perforadas y la soberbia de los dioses fue quebrantada.

Verse 42

तादृशानामपि महापराक्रमभुजोष्मणाम् / अस्माकंविजयायाद्य स्त्री काचिदभिधावति

Aunque haya guerreros de gran arrojo, ardientes por la fuerza de sus brazos, hoy una mujer corre hacia nosotros para darnos la victoria.

Verse 43

यद्यपि स्त्री तथाप्येषा नावमान्या कदाचन / अल्पो ऽपि रिपुरात्मज्ञैर्नावमान्यो जिगीषुभिः

Aunque sea mujer, no debe ser despreciada jamás; los sabios y quienes anhelan la victoria no menosprecian ni al enemigo más pequeño.

Verse 44

तस्मात्तदुत्सारणार्थं प्रेषणीयास्तु किङ्कराः / सकचग्रहमाकृष्य सानेतव्या मदोद्धता

Por ello, para expulsarla, han de enviarse los sirvientes; asidla y arrástrenla por el cabello y la cabeza, y tráiganla aquí, a esa que se embriaga de soberbia.

Verse 45

देव त्वदीय शुद्धान्तर्वर्तिनीनां मृगीदृशाम् / चिरेण चेटिकाभावं सा दुष्टा संश्रयिष्यति

Oh Deva, entre las mujeres de ojos de gacela que moran en tu puro gineceo, esa malvada, con el tiempo, acabará por asumir la condición de sirvienta.

Verse 46

एकैकस्माद्भटादस्मात्सैन्येषु परिपन्थिनः / शङ्कते खलु वित्रस्तं त्रैलोक्यं सचराचरम्

De cada soldado de este ejército parecen surgir salteadores; y, aterrados, los Tres Mundos enteros—con lo móvil y lo inmóvil—viven en recelo y temblor.

Verse 47

अन्यद्देवस्य चित्तं तु प्रमाणमिति दानव / निवेद्य भण्डदैत्यस्य क्रोधं तस्य व्यवीवृधत्

Oh Dánava, diciendo: «La mente del Deva es la medida», y al comunicárselo a Bhaṇḍa Daitya, su ira se acrecentó aún más.

Verse 48

विषङ्गस्तु महासत्त्वो विचारज्ञो विचक्षणः / इदमाह महादैत्यमग्रजन्मानमुद्धतम्

Entonces Viṣaṅga, gran ser, conocedor del discernimiento y de mirada sagaz, dijo esto al altivo Mahā Daitya Agrajanmā.

Verse 49

देव त्वमेव जानासि सर्वं कार्यमरिन्दम / न तु ते क्वापि वक्तव्यं नीतिवर्त्मनि वर्तते

Oh Deva, domador de enemigos, tú solo conoces toda acción que debe hacerse. Lo que no está en la senda de la recta política no debe decirse en lugar alguno.

Verse 50

सर्वं विचार्य कर्तव्यं विचारः परमा गतिः / अविचारेण चेत्कर्म समूलमवकृन्तति

Todo debe hacerse tras reflexionar; la reflexión es el destino supremo. La acción sin reflexión arranca y destruye de raíz.

Verse 51

परस्य कटके चाराः प्रेषणीयाः प्रयत्नतः / तेषां बलाबलं ज्ञेयं जयसंसिद्धिमिच्छता

Al campamento del adversario deben enviarse espías con diligencia. Quien desea consumar la victoria ha de conocer su fuerza y su flaqueza.

Verse 52

चारचक्षुर्दृढप्रज्ञः सदाशङ्कितमानसः / अशङ्किताकारवांश्च गुप्तमन्त्रः स्वमन्त्रिषु

Teniendo a los espías por ojos, sea firme en juicio y mantenga la mente siempre alerta; mas muestre un semblante sereno, y guarde el consejo en secreto aun entre sus propios ministros.

Verse 53

षडुपायान्प्रयुञ्जानः सर्वत्रा भ्यर्हिते पदे / विजयं लभते राजा जाल्मो मक्षु विनश्यति

El rey que aplica en todo lugar, en el punto debido, los seis medios (ṣaḍupāya) alcanza la victoria; mas el malvado perece pronto.

Verse 54

अविमृश्यैव यः कश्चिदारम्भः स विनाशकृत् / विमृश्य तु कृतं कर्म विशेषाज्जयदायकम्

Todo empeño iniciado sin reflexión conduce a la ruina; mas la acción realizada tras ponderarla otorga, de modo especial, la victoria.

Verse 55

तिर्यगित्यपि नारीति क्षुद्रा चेत्यपि राजभिः / नावज्ञा वैरिणां कार्या शक्तेः सर्वत्र सम्भवः

Aunque se diga: «es bestia», «es mujer» o «es insignificante», los reyes no deben despreciar al enemigo; la fuerza puede surgir en cualquier parte.

Verse 56

स्तंभोत्पन्नेन केनापि नरतिर्यग्वपुर्भृता / भूतेन सर्वभूतानां हिरण्यकशिपुर्हतः

De un pilar surgió un ser que portaba cuerpo de hombre y de bestia; por él fue abatido Hiranyakasipu, enemigo de todos los seres.

Verse 57

पुरा हि चण्डिका नाम नारी मयाविजृंभिणी / निशुम्भशुंभौ महिषं व्यापादितवती रणे

En tiempos antiguos, una diosa llamada Cándikā, que se desplegaba con poder de māyā, dio muerte en batalla a Niśumbha, Śumbha y al demonio Mahisha.

Verse 58

तत्प्रसंगेन बहवस्तया दैत्या विनाशिताः / अतो वदामिनावज्ञा स्त्रीमात्रे क्रियतां क्वचित्

A raíz de ello, muchos daityas fueron destruidos por ella; por eso digo: que en ningún lugar se desprecie a alguien sólo por ser mujer.

Verse 59

शक्तिरेव हि सर्वत्र कारणं विजयश्रियः / शक्तेराधारतां प्रप्तैः स्त्रीपुंलिङ्गैर्न नो भयम्

En verdad, la Śakti es en todas partes la causa de la gloria de la victoria. Para quienes han alcanzado el amparo de la Śakti—sean mujer o varón—no hay temor.

Verse 60

शक्तिस्तु सर्वतो भाति संसारस्य स्वभावतः / तर्हि तस्या दुराशायाः प्रवृत्तिर्ज्ञायतां त्वया

La Śakti resplandece por doquier, conforme a la naturaleza misma del samsara. Así pues, conoce tú el curso de ese funesto anhelo.

Verse 61

केयं कस्मात्समुत्पन्ना किमाचारा किमाश्रया / किंबला किंसहाया वा देव तत्प्रविचार्यताम्

¿Quién es ella, de dónde ha surgido, cuál es su conducta y en qué se apoya? ¿Qué fuerza posee y qué aliados tiene? Oh Deva, que esto sea examinado.

Verse 62

इत्युक्तः स विषङ्गेण को विचारो महौजसाम् / अस्मद्बले महासत्त्वा अक्षौहिण्यधिपाः शतम्

Dicho esto, él respondió con recelo: «¿Qué hay que deliberar entre los de gran poder?» De nuestro lado hay cien grandes héroes, señores de ejércitos akṣauhiṇī.

Verse 63

पातुं क्षमास्ते जलधीनलं दग्धुं त्रिविष्टपम् / अरे पापसमाचार किंवृथा शङ्कसे स्त्रियः

Sois capaces de beber los océanos y de abrasar con fuego el Triviṣṭapa (el cielo). ¡Eh, de conducta pecaminosa!, ¿por qué sospechas en vano de las mujeres?

Verse 64

तत्सर्वं हि मया पूर्वं चारद्वारावलोकितम् / अग्रे समुदिता काचिल्ललितानामधारिणी

Todo eso lo vi ya antes, como contemplado por las cuatro puertas. Luego, al frente, surgió una mujer, portadora de gracia y delicadeza.

Verse 65

यथार्थनामवत्येषा पुष्पवत्पेशलाकृतिः / न स्त्त्वं न च वीर्यं वा न संग्रामेषु वा गतिः

Ésta lleva un nombre conforme a su verdad, y su figura es delicada como una flor; mas no tiene firmeza, ni vigor, ni avance alguno en las batallas.

Verse 66

सा चाविचारनिवहा किन्तु मायापरायणा / तत्सत्त्वेनाविद्यमानं स्त्रीकदम्बकमात्मनः

Ella es un cúmulo de irreflexión, mas se entrega a la māyā. Por tal naturaleza, en su propio ser no existe en verdad ningún conjunto de mujeres.

Verse 67

उत्पादितवती किं ते न चैवं तु विचेष्टते / अथ वा भव दुक्तेन न्यायेनास्तु महद्बलम्

¿Qué ha engendrado ella para ti, si no obra de ese modo? O si no—sea, conforme a la palabra dicha y a la recta norma, que haya gran poder.

Verse 68

त्रैलोक्योल्लङ्घिमहिमा भण्डः केन विजीयते

Bhaṇḍa, cuya gloria trasciende los tres mundos: ¿quién podría vencerlo?

Verse 69

इदानीमपि मद्बाहुबलसंमर्दमूर्च्छिताः / श्वसितुं चापि पटवो न कदाचन नाकिनः

Aun ahora, los dioses, desvanecidos por el choque de la fuerza de mis brazos, jamás son diestros ni siquiera para respirar.

Verse 70

केचित्पातालगर्भेषु केचिदम्बुधिवारिषु / केचिद्दिगन्तकोणेषु केचित्कुञ्जेषुभूभृताम्

Unos se ocultaron en las entrañas de Pātāla, otros en las aguas del océano, otros en los rincones del confín de las direcciones, y otros en las arboledas de las montañas.

Verse 71

विलीना भृशवित्रस्तास्त्यक्तदारसुतश्रियः / भ्रष्टाधिकाराः पशवश्छन्नवेषाश्चरन्ति ते

Se desvanecieron, aterrados en extremo; abandonando esposa, hijos y esplendor, privados de autoridad, vagan como bestias con disfraces ocultos.

Verse 72

एतादृशं न जानाति मम बाहुपराक्रमम् / अबला न चिरोत्पन्ना तेनैषा दर्पमश्नुते

Ella no conoce así el poder de mis brazos; es débil y de reciente surgimiento, por eso se alimenta de soberbia.

Verse 73

न जानन्ति स्त्रियो मूढा वृथा कल्पितसाहसाः / विनाशमनुधावन्ति कार्याकार्यविमोहिताः

Las mujeres necias imaginan un valor vano; confundidas entre lo debido y lo indebido, corren tras la destrucción.

Verse 74

अथ वा तां पुरस्कृत्य यद्यागच्छन्ति नाकिनः / यथा महोरगाः सिद्धाः साध्या वा युद्धदुर्मदाः

O si, poniéndola al frente, avanzan los dioses, como avanzan los grandes nāga, los siddha y los sādhya, enardecidos por la guerra.

Verse 75

ब्रह्मा वा पद्मनाभो वा रुद्रो वापि सुराधिपः / अन्ये वा हरितां नाथास्तान्संपेष्टुमहं पटुः

Sea Brahmā, sea Padmanābha (Viṣṇu), sea Rudra o el señor de los dioses; o los demás guardianes de las direcciones: yo soy diestro en pulverizarlos.

Verse 76

अथ वा मम सेनासु सेनान्यो रणदुर्मदाः / पक्वकर्करिकापेषमवपेक्ष्यति वैरिणः

O bien, en mis ejércitos, los generales enardecidos por la batalla mirarán a los enemigos como polvo de calabaza madura, triturada.

Verse 77

कुटिलाक्षः कुरण्डश्च करङ्कः कालवाशितः / वज्रदन्तो वज्रमुखो वज्रलोमा बलाहकः

Kutilākṣa, Kuraṇḍa, Karaṅka, Kālavāśita; Vajradanta, Vajramukha, Vajralomā y Balāhaka.

Verse 78

सूचीमुखः फलमुखो विकटो विकटाननः / करालाक्षः कर्कटको मदनो दीर्घजिह्वकः

Sūcīmukha, Phalamukha, Vikaṭa, Vikaṭānana; Karālākṣa, Karkaṭaka, Madana y Dīrghajihvaka.

Verse 79

हुंबको हलमुल्लुञ्चः कर्कशः कल्किवाहनः / पुल्कसः पुण्ड३केतुश्च चण्डबाहुश्च कुक्कुरः

Humbaka, Halamulluñca, Karkaśa y Kalkivāhana; Pulkasa, Puṇḍaketu, Caṇḍabāhu y Kukkura: tales son los nombres recitados.

Verse 80

जंबुकाक्षो जृंभणश्च तीक्ष्मशृङ्गस्त्रिकण्टक / चतुर्गुप्तश्चतुर्बाहुश्चकाराक्षश्चतुःशिराः

Jambukākṣa, Jṛṃbhaṇa, Tīkṣmaśṛṅga y Trikaṇṭaka; Caturgupta, Caturbāhu, Cakārākṣa y Catuḥśirā: así se nombran.

Verse 81

वज्रघोषश्चोर्ध्वकेशो महामायामहाहनुः / मखशत्रुर्मखास्कन्दी सिंहघोषः शिरालकः

Vajraghoṣa, Ūrdhvakeśa, Mahāmāyā y Mahāhanu; Makhaśatru, Makhāskandī, Siṃhaghoṣa y Śirālaka: nombres que se cantan.

Verse 82

अन्धकः सिंधुनेत्रश्च कूपकः कूपलोचनः / गुहाक्षो गण्डगल्लश्च चण्डधर्मो यमान्तकः

Andhaka, Siṃdhunetra, Kūpaka y Kūpalocana; Guhākṣa, Gaṇḍagalla, Caṇḍadharma y Yamāntaka: nombres de poder temible.

Verse 83

लडुनः पट्टसेनश्च पुरजित्पूर्वमारकः / स्वर्गशत्रुः स्वर्गबलो दुर्गाख्यः स्वर्गकण्टकः

Laḍuna, Paṭṭasena, Purajit y Pūrvamāraka; Svargaśatru, Svargabala, Durgākhya y Svargakaṇṭaka: así se les invoca.

Verse 84

अतिमायो बृहन्माय उपमाय उलूकजित् / पुरुषेणो विषेणश्च कुन्तिषेणः परूषकः

Atimāya, Bṛhanmāya, Upamāya y Ulūkajit; Puruṣeṇa, Viṣeṇa, Kuntiṣeṇa y Parūṣaka—tales son los nombres.

Verse 85

मलकश्च कशूरश्च मङ्गलो द्रघणस्तथा / कोल्लाटः कुजिलाश्वश्च दासेरो बभ्रुवाहनः

Malaka, Kaśūra, Maṅgala y Draghaṇa; Kollāṭa, Kujilāśva, Dāsero y Babhruvāhana—éstos son los nombres.

Verse 86

दृष्टहासो दृष्टकेतुः परिक्षेप्तापकञ्चुकः / महामहो महादंष्ट्रो दुर्गतिः स्वर्गमेजयः

Dṛṣṭahāsa, Dṛṣṭaketu, Parikṣeptāpakañcuka; Mahāmaha, Mahādaṃṣṭra, Durgati y Svargamejaya—tales son los nombres.

Verse 87

षट्केतुः षड्वसुश्चैव षड्दन्त षट्प्रियस्तथा / दुःशठो दुर्विनीतश्च छिन्नकर्णश्च मूषकः

Ṣaṭketu, Ṣaḍvasu, Ṣaḍdanta, Ṣaṭpriya; Duḥśaṭha, Durvinīta, Chinnakarṇa y Mūṣaka—éstos son los nombres.

Verse 88

अदृहासी महाशी च महाशीर्षो मदोत्कटः / कुम्भोत्कचः कुम्भनासः कुम्भग्रीवो घटोदरः

Adṛhāsī, Mahāśī, Mahāśīrṣa, Madotkaṭa; Kumbhotkaca, Kumbhanāsa, Kumbhagrīva y Ghaṭodara—tales son los nombres.

Verse 89

अश्वमेढ्रो महाण्डश्च कुम्भाण्डः पूतिनासिकः / पूतिदन्तः पूतिचक्षुः पूत्यास्यः पूतिमेहनः

Aśvameḍhra, Mahāṇḍa y Kumbhāṇḍa: de nariz fétida; de dientes fétidos, de ojos fétidos, de boca fétida y de miembro urinario fétido.

Verse 90

इत्येवमादयः शूरा हिरण्यकशिपोः समाः / हिरण्याक्ष समाश्चैव मम पुत्रा महाबलाः

Así, estos héroes y otros semejantes son iguales a Hiraṇyakaśipu; y también iguales a Hiraṇyākṣa: son mis hijos, de fuerza inmensa.

Verse 91

एकैकस्य सुतास्तेषु जाताः शुराः परःशतम् / सेनान्यो मे मदोदुवृत्ता मम पुत्रैरनुद्रुताः

Entre ellos, de cada uno nacieron hijos, héroes, más de un centenar; y mis generales, ebrios de soberbia, marchaban siguiendo a mis hijos.

Verse 92

नाशयिष्यन्ति समरे प्रोद्धतानमराधमान् / ये केचित्कुपिता युद्धे सहस्राक्षौहिणी वराः / भस्मशेषा भवेयुस्तै हा हन्त किमुताबला

En la batalla destruirán a los devas más viles, hinchados de soberbia. Quienquiera que, airado en la guerra, aun con mil ejércitos akṣauhiṇī escogidos, se alce, quedará reducido a cenizas por ellos—¡cuánto más el débil!

Verse 93

मायाविलासाः सर्वे ऽपि तस्याः समरसीमनि / महामायाविनोदाश्च कुप्युस्ते भस्मसाद्बलम्

Todos los juegos de māyā de ella se despliegan en el umbral del campo de batalla; y los prodigios de la Gran Māyā los enfurecen, hasta que el ejército queda reducido a cenizas.

Verse 94

तद्वृथा शङ्कया खिन्नं मा ते भवतु मानसम् / इत्यक्त्वा भण्डदैत्येन्द्रः समुत्थाय नृपासनात्

El soberano de los daityas, Bhaṇḍa, dijo: «Que tu mente no se aflija por una duda vana». Dicho esto, se levantó del trono real.

Verse 95

उवाच निजसेनान्यं कुटिलाक्षं महाबलम् / उत्तिष्ठ रे बलं सर्वं संनाहय समन्ततः

Entonces habló a su propio general, Kuṭilākṣa, de mirada torcida y gran fuerza: «¡Levántate! Reúne todo el ejército y dispónlo armado por todas partes».

Verse 96

शून्यकस्य समन्ताच्च द्वारेषु बलमर्पय / दुर्गाणि संगृहाण त्वं कुरुक्षेपणिकाशतम्

«En torno a Śūnyaka, coloca tropas en todas las puertas. Reúne las fortalezas y prepara un centenar de máquinas de lanzamiento.»

Verse 97

दुष्टाभिचाराः कर्तव्या मेत्रिभिश्च पुरोहितैः / सज्जीकुरु त्वं शस्त्राणि युद्धमेतदुपस्थितम्

«Que los ministros y los purohitas realicen los terribles ritos de abhichāra; y tú, prepara las armas: esta guerra ya está ante nosotros.»

Verse 98

सेनापतिषु यं केचिदग्रे प्रस्थापयाधुना / अनेकबलसंघातसहितं घोरदर्शनम्

«Entre los senāpatis, envía ahora al frente a quien corresponda, acompañado de numerosas formaciones de tropas, de aspecto terrible.»

Verse 99

तेन संग्रामसमये सन्निपत्य विनिर्जितम् / केशेष्वाकृष्य तां मूढां देवसत्त्वे न दर्पिताम्

En el tiempo de la batalla, al reunirse en combate, fue vencida por completo. Tomándola del cabello, arrastraron a aquella necia, que no se envanecía de su naturaleza divina.

Verse 100

इत्याभाष्य चमूनाथं सहस्रत्रितयाधिपम् / कुटिलाक्षं महासत्त्वं स्वयं चान्तः पुरं ययौ

Dicho esto, se dirigió al señor del ejército, soberano de tres mil, de mirada oblicua y gran valentía; y ella misma se encaminó al palacio interior.

Verse 101

अथापतन्त्याः श्रीदेव्या यात्रानिः साणनिःस्वनाः / अश्रूयन्त च दैत्येन्द्रैरतिकर्णज्वरावहाः

Entonces, cuando la augusta Śrī Devī emprendía la marcha, resonaron los sonidos del avance, el zumbido ‘sāṇa’; y aun los señores Daitya lo oyeron, como si les trajera fiebre a los oídos.