Adhyaya 20

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपख्याने श्रीचक्रराजरथज्ञेयचक्ररथपर्वस्थदेवतानामप्रकाशनं नामैकोनविंशो ऽध्यायः हयग्रीव उवाच किरिचक्ररथेन्द्रस्य पञ्चपर्वसमाश्रिताः / देवताश्च शृणु प्राज्ञ नाम यच्छृण्वतां जयः

Así, en el Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, en la sección Uttara, en el diálogo entre Hayagrīva y Agastya, dentro del Lalitopākhyāna, el capítulo decimonoveno titulado “Revelación de los nombres de las deidades que moran en los parva del carro real del Śrīcakra (conocido como Cakra-ratha)”. Hayagrīva dijo: Oh sabio, escucha a las deidades asentadas en los cinco parva del Kiri-cakra-rathendra; al oír sus nombres se obtiene la victoria.

Verse 2

प्रथमं पर्वबिन्द्वाख्यं संप्राप्ता दण्डनायिका / सा तत्र जगदुद्दण्डकण्टकव्रातघस्मरी

Primero, al parva llamado “Parva-bindu” llegó Daṇḍanāyikā; allí se volvió la devoradora de las hordas de espinas insolentes que afligen al mundo.

Verse 3

नानाविधाभिर्ज्वालाभिर्नर्तयन्ती जयश्रियम्

Con llamas de muchas clases, parecía hacer danzar a la Śrī de la Victoria (Jaya-śrī).

Verse 4

उद्दण्डपोत्रनिर्घातनिर्भिन्नोद्धतदानवाः / दंष्ट्राबालमृगाङ्कांशुविभावनविभावरी

Por el golpe impetuoso de su “potra”, los dānava soberbios quedaron desgarrados; con sus colmillos, ella resplandeció como la noche que hace brillar los rayos de la luna joven.

Verse 5

प्रावृषेण्यपयोवाहव्यूहनीलवपुर्ल्लता / किरिचक्ररथेन्द्रस्य सालङ्कारायते सदा / पोत्रिणी पुत्रिताशेषविश्वावर्तकदंबिका

Como un cúmulo de corrientes de lluvia, de cuerpo azul oscuro cual enredadera sagrada, ella adorna siempre al Kiricakra-Rathendra. Ella es Potriṇī, Putritā y Dambikā, la que hace girar el ciclo de todo el universo.

Verse 6

तस्यैव रथनाभस्य द्वितीयं पर्व संश्रिताः / जृंभिनी मोहिनी चैव स्तंभिनी तिस्र एव हि / उत्फुल्लदाडिमीप्रख्यं सर्वदानवमर्दनाः

En la segunda sección de ese rathanābha se asientan tres Diosas: Jṛmbhinī, Mohinī y Stambhinī. Resplandecen como granadas en flor y aplastan a todos los dānava.

Verse 7

मुसलं च हलं हालापात्रं मणिगणर्पितम् / ज्वलन्माणिक्यवलयैर्बि भ्राणाः पाणिपल्लवैः

Portan la maza, el arado y la copa de hālā engastados con racimos de gemas; y en sus manos tiernas lucen brazaletes de rubíes ardientes.

Verse 8

अतितीक्ष्णकरालाक्ष्यो ज्वालाभिर्दैत्यसैनिकान् / दहन्त्य इव निःशङ्कं सेवन्ते सूकराननाम्

De ojos sumamente agudos y terribles, con sus llamas parecen abrasar a las huestes de los daitya; y sin vacilar rinden servicio devocional a la Diosa Sūkarānanā.

Verse 9

किरिचक्ररथेन्द्रस्य तृतीयं पर्व संश्रिताः / अन्धिन्याद्याः पञ्च देव्यो देवीयन्त्रकृतास्पदाः

En la tercera sección del Kiricakra-Rathendra se asientan cinco Diosas, comenzando por Andhinī, establecidas en asientos formados por el yantra de la Diosa.

Verse 10

कठोरेणाट्टहासेन भिन्दन्त्यो भुवनत्रयम् / ज्वाला इव तु कल्पग्नेरङ्गनावेषमाश्रिताः

Con su risa áspera parecían hendir los tres mundos; como llamas del fuego del fin de era, se manifestaban revestidas con apariencia de doncellas.

Verse 11

भण्डासुरस्य सर्वेषां सैन्यानां रुधिरप्लुतिम् / लिलिक्षमाणा जिह्वाभिर्लेलिहानाभिरुज्ज्वलाः

Ansiaban lamer el torrente de sangre que anegaba a todas las huestes de Bhaṇḍāsura; resplandecían con lenguas relamidas y ardientes.

Verse 12

सेवन्तें सततं दण्डनाथामुद्दण्डविक्रमाम् / किरिचक्ररथेन्द्रस्य चतुर्थं पर्व संश्रिताः

Servían sin cesar a Daṇḍanāthā, de arrojo indómito; y se acogían al cuarto parva de Kiricakrarathendra.

Verse 13

ब्रह्माद्याः पञ्चमीवर्ज्या अष्टमीरवर्जिता अपि / षडेव देव्यः षट्चक्रज्वलज्ज्वालाकलेवराः

Entre las Diosas desde Brahmā en adelante—excluida la quinta y también la octava—había sólo seis Diosas, cuyos cuerpos eran llamas ardientes de los seis cakras.

Verse 14

महता विक्रमौघेण विबन्त्य इव दानवान् / आज्ञया दण्डनाथायास्तं प्रदेशमुपासते

Con un torrente de gran valentía, parecían beberse a los dānavas; y por mandato de Daṇḍanāthā, permanecían en aquella región.

Verse 15

तस्यैव पर्वणो ऽधस्तात्त्वरिताः स्थानमाश्रिताः / यक्षिणी शङ्खिनी चैव लाकिनी हाकिनी तथा

Bajo ese mismo nudo, ellas se apresuran a ocupar su morada: Yakṣiṇī, Śaṅkhinī, Lākinī y también Hākinī.

Verse 16

शाकिनी डाकिनी चैव तासामैक्यस्वरूपिणी / हाकिनी सप्तमीत्येताश्चण्डदोर्दण्डविक्रमाः

También están Śākinī y Ḍākinī; y Hākinī, que es la forma de su unidad, es llamada la séptima, de fiero poder en sus brazos.

Verse 17

पिबन्त्य इव भूतानि पिबन्त्य इव मेदिनीम् / त्वचं रक्तं तथा मांसं मेदो ऽस्थि च विरोधिनाम्

Beben como si bebieran a los seres, como si bebieran la misma tierra; la piel, la sangre, la carne, la grasa y los huesos de los adversarios.

Verse 18

मज्जानमथ शुक्रं च पिबन्तयो विकटाननाः / निष्ठुरैः सिंहनादैश्च पूरयन्त्यो दिशो दश

De rostro espantoso, beben hasta la médula y el semen; y con ásperos rugidos de león llenan las diez direcciones.

Verse 19

धातुनाथा इति प्रोक्ता अणिमाद्यष्टसिद्धिदाः / मोहने मारणे चैव स्तंभने ताडने तथा

Son llamadas Dhātunāthā, dadoras de las ocho siddhi como aṇimā; diestras en mohana, māraṇa, stambhana y tāḍana.

Verse 20

भक्षणे दुष्टदैत्यानामामूलं च निकृन्तने / पण्डिताः खण्डिताशेषविपदो भक्तिशालिषु

Son diestros en devorar a los daityas malvados y en cercenarlos de raíz; para los devotos, son sabios que hacen pedazos toda adversidad.

Verse 21

धातुनाथा इतिप्रोक्ताः सर्वधातुषु संस्थिताः / सप्तापि वारिधीनूर्मिमालासंचुंबितांबरान्

Se les llama “Dhātunātha”, pues moran en todos los elementos; y aun los siete océanos, con guirnaldas de olas, parecen besar su vestidura celeste.

Verse 22

क्षणर्धेनैव निष्पातुं निष्पन्नबहुसाहसाः / शकटा कारदन्ताश्च भयङ्करविलोचनाः

En medio instante irrumpen, consumados en innumerables arrojos; de cuerpo como carro, de dientes terribles y de mirada espantosa.

Verse 23

स्वस्वामिनीद्रोहकृतां स्वकीयसमयद्रुहाम् / वैदिकद्रोहणादेव द्रोहिणां वीरवैरिणाम्

Quienes traicionan a su propia señora y quebrantan su propio pacto y tiempo—por su misma traición al dharma védico se vuelven traidores, enemigos de los héroes.

Verse 24

यज्ञद्रोहकृतां दुष्टदैत्यानां भक्षणे समाः / नित्यमेव च सेवन्ते पोत्रिणीं दण्डनायिकाम्

En devorar a los daityas perversos que traicionan el yajña, todos son igualmente prestos; y sirven sin cesar a Potriṇī, la guía que impone el castigo.

Verse 25

तस्यैव पर्वणः पार्श्वे द्वितीये दिव्यमन्दिरे / क्रोधिनी स्तंभिनी ख्याते वर्तेते देवते उभे

Junto a aquel pico, en el segundo santuario divino, moraban ambas deidades, célebres como Krodhinī y Stambhinī.

Verse 26

चामरे वीजयन्त्यौ च लोलकङ्कणदोर्लते / देवद्विषां चमूरक्तहालापानमहोद्धते

Ambas agitaban los cāmaras; sus brazos, como lianas, lucían brazaletes oscilantes, y estaban enardecidas como ebrias del ‘licor’ que era la sangre del ejército de los enemigos de los dioses.

Verse 27

सदा विघूर्णमानाक्ष्यौ सदा प्रहसितानने / अथ तस्य रथेन्द्रस्य किरिचक्राश्रितस्य च

Sus ojos giraban sin cesar y sus rostros reían siempre; y luego se habla de aquel supremo carro, amparado por el Kiri-cakra.

Verse 28

पार्श्वद्वयकृतावासमायुधद्वन्द्वमुत्तमम् / हलं च मुसलं चैव देवतारूपमास्थितम्

A ambos lados, como morada, el supremo par de armas—el arado (hala) y la maza (musala)—había asumido forma divina.

Verse 29

स्वकीयमुकुटस्थाने स्वकीयायुधविग्रहम् / आबिभ्राणं जग षिघस्मरं विबुधैः स्मृतम्

Llevando, en el lugar de su propia corona, la forma de su propia arma, los seres celestiales lo recuerdan como ‘Jagat-śīghra-smara’, aquel a quien el mundo evoca con prontitud.

Verse 30

एतदायुधयुग्मेन ललिता दडनायिका / खण्डयिष्यति संग्रामं विषङ्गं नामदानहम्

Con este par de armas, Lalitā, la Dandanāyikā, despedazará en la batalla al asura llamado Viṣaṅga.

Verse 31

तस्यैव पर्वणो दण्डनाथाया अग्रसीमनि / वर्त्तमानो महाभीमः सिंहो नादैर्ध्वनन्नभः

En la vanguardia de aquel contingente de la Dandanāthā avanzaba un león terriblemente imponente, haciendo resonar el cielo con sus rugidos.

Verse 32

दंष्ट्राकटकटात्कार बधिरीकृतदिङ्मुखः / चण्डोच्चण्ड इति ख्यातश्चतुर्हस्तस्त्रिलोचनः

Con el castañeteo de sus colmillos ensordecía los rostros de las direcciones; era célebre como Caṇḍoccaṇḍa, de cuatro brazos y tres ojos.

Verse 33

शूलखड्गप्रेतपाशान्दधानो दीप्तविग्रहः / सदा संसेवते देवीं पश्यन्नेव हि पोत्रिणीम्

Portando tridente, espada y lazo de los pretas, de figura fulgurante, él sirve siempre a la Diosa, como si contemplara a Potriṇī (la de forma de Varāha).

Verse 34

किरिचक्ररथेन्द्रस्य षष्टं पर्व समाश्रिताः / वार्त्ताल्याद्या अष्ट देव्यो दिक्ष्वष्टासूपविश्रुताः

Acogidas al sexto parva de Kiricakrarathendra, las ocho Diosas —comenzando por Vārttālī— eran célebres y estaban asentadas en las ocho direcciones.

Verse 35

अष्टपर्वतनिष्पातघोरनिर्घातनिःस्वनाः / अष्टनागस्फुरद्भूषा अनष्टबलतेजसः

Su estruendo es como el pavoroso fragor de ocho montes desplomándose; adornados con las fulgurantes joyas de ocho Nāgas, y su fuerza y tejas jamás se extinguen.

Verse 36

प्रकृष्टदोष्प्रकाण्डोष्महुतदानवकोटयः / सेवन्ते ललितां देव्यो दण्डनाथामहर्निशम्

Esas Diosas, cuyo ardor de brazos excelsos puede abrasar miríadas de Dānavas, junto con Daṇḍanāthā, sirven a la Señora Lalitā día y noche.

Verse 37

तासामाख्याश्च विख्याताः समाकर्णय कुंभज / वार्ताली चैव वाराहीसा वाराहमुखी परा

Oh Kumbhaja, escucha sus nombres célebres: Vārtālī, Vārāhīsā y la suprema Vārāhamukhī.

Verse 38

अन्धिनी रोधिनी चैव जृंभिणी चैव मोहिनी / स्तंभिनीति रिपुक्षोभस्तंभनोच्चाटनक्षमाः

Andhinī, Rodhinī, Jṛṃbhiṇī, Mohinī y Staṃbhinī: capaces de turbar al enemigo y de obrar el stambhana y el uccāṭana.

Verse 39

तासां च पर्वणो वामभागे सततसंस्थितिः / दण्डनाथोपवाह्यस्तु कासरो धूसराकृतिः

Ellas permanecen siempre en el flanco izquierdo de Parvaṇa; y el portador auxiliar de Daṇḍanāthā es Kāsara, de figura grisácea.

Verse 40

अर्धक्रोशायतः शृङ्गद्वितये क्रोशविग्रहः / खड्गवन्निष्ठुरैर्लोमजातैः संवृतविग्रहः

Sus dos cuernos medían medio krośa, y su cuerpo entero, un krośa. Estaba cubierto por un pelaje áspero y cruel, afilado como una espada.

Verse 41

कालदण्डवदुच्चण्डबालकाण्डभयङ्करः / नीलाञ्जनाचलप्रख्यो विकटोन्नतरुष्टभूः

Fiero como el bastón de castigo de Kāla, aterrador como una rama joven y salvaje. Su color era como el del monte Nīlāñjana, azul oscuro; y el suelo que pisaba se alzaba, vasto y áspero.

Verse 42

महानीलगिरिश्रेष्ठगरिष्ठस्कन्धमण्डलः / प्रभूतोष्मलनिश्वासप्रसराकंपितांबुधिः

Su círculo de hombros era el más pesado y excelso, como la cumbre del gran monte Nīla. El torrente de su aliento ardiente se extendía y hacía temblar aun al océano.

Verse 43

घर्घरध्वनिना कालमहिषं विहसन्निव / वर्त्तते खुरविक्षिप्तपुष्कलावर्तवारिदः

Con su estruendo ronco, parecía burlarse del Búfalo del Tiempo. Se movía mientras las nubes de lluvia, en vastos remolinos, eran arrojadas por el golpe de sus pezuñas.

Verse 44

तस्यैव पर्वणो ऽधस्ताच्चित्रस्थानकृतालयाः / इन्द्रादयो ऽनेकभेदा दिशामष्टकदेवताः

Bajo las junturas de aquella montaña se dispusieron moradas en parajes de maravillosa variedad. Allí habitan las deidades de las ocho direcciones, de muchas clases, encabezadas por Indra y los demás.

Verse 45

ललितायां कार्यसिद्धिं विज्ञापयितुमागताः / इन्द्रश्चाप्सरसश्चैव स चतुष्षष्टिकोटयः

Para informar a Lalitā del logro de la obra, acudieron Indra y las apsaras, junto con sesenta y cuatro koṭis de huestes divinas.

Verse 46

सिद्ध अग्निश्च साध्याश्च विश्वेदेवास्तथापरे / विश्वकर्मा मयश्चैव मातरश्च बलोन्नताः

También acudieron los Siddhas, Agni, los Sādhyas y otros Viśvedevas; y asimismo Viśvakarmā, Maya y las Mātṛkās, exaltadas en poder.

Verse 47

रुद्राश्च परिचाराश्च रुद्राश्चैव पिशाचकाः / क्रन्दञ्चिरक्षसां नाथा राक्षसा बहवस्तथा

Llegaron los Rudras y sus servidores, y también los piśācas semejantes a Rudra; y Krandañci, señor de los rākṣasas, con muchos rākṣasas más.

Verse 48

मित्राश्च तत्र गन्धर्वाः सदा गानविशारदाः / विश्वावसुप्रभृतयो विख्यातास्तत्पुरोगमाः

Allí estaban los gandharvas, amigos y siempre diestros en el canto; con Viśvāvasu y otros célebres al frente como guías.

Verse 49

तथा भूतगणाश्चान्ये वरुणो वासवः परे / विद्याधराः किन्नराश्च मारुतेश्वर एव च

Asimismo llegaron otras huestes de bhūtas, Varuṇa y otros Vāsavas; y también los vidyādharas, los kinnaras y Māruteśvara.

Verse 50

तथा चित्ररथश्चैव रथकारक कारकाः / तुंबुरुर्नारदो यक्षः सोमोयक्षेश्वरस्तथा

Asimismo estaban Citraratha y los artífices que forjan los carros; Tumburu, Nárada, los Yaksha y Soma, señor de los Yaksha, también allí se hallaban.

Verse 51

देवैश्च भगवांस्तत्र गोविन्दः कमलापतिः / ईशानश्च जगच्चक्रभक्षकः शूलभीषणः

Con los dioses estaba allí el Bienaventurado Govinda, señor de Kamalā; y también Īśāna, devorador del disco del mundo, terrible con su tridente.

Verse 52

ब्रह्मा चैवाश्विनीपुत्रो वैद्यविद्याविशारदौ / धन्वन्तरिश्च भगवानथान्ये गणनायकाः

Allí estaban Brahmā y los hijos de Aśvin, ambos consumados en la ciencia médica; y el Bienaventurado Dhanvantari, junto con otros jefes de las huestes (gaṇa).

Verse 53

कटकाण्डगलद्दान संतर्पितमधुव्रताः / अनन्तो वासुकिस्तक्षः कर्केटः पद्म एव च

Aquellos cuyo licor de embriaguez, al gotear de las sienes, sacia a los enjambres de abejas; Ananta, Vāsuki, Takṣaka, Karkoṭaka y Padma también estaban allí.

Verse 54

महापद्मः शङ्खपालो गुलिकः सुबलस्तथा / एते नागेश्वराश्चैव नागकोटिभिरावृताः

Mahāpadma, Śaṅkhapāla, Gulika y Subala; estos señores de los Nāga estaban también rodeados por miríadas de nāgas.

Verse 55

एवंप्रकारा बहवो देवतास्तत्र जाग्रति / पूर्वादिदिशमारभ्य परितः कृतमन्दिराः

Así, muchas deidades permanecen allí en vela; comenzando por el oriente y las demás direcciones, por doquier se han erigido sus templos.

Verse 56

तत्रैव देवताश्चक्रे चक्राकारा मरुद्दिशः / आश्रित्य किल वर्तन्ते तदधिष्ठातृदेवताः

Allí mismo los dioses dispusieron las direcciones del viento en forma de rueda; apoyándose en ellas, moran las deidades rectoras de esas regiones.

Verse 57

जृंभिणी स्तंभिनी चैव मोहिनी तिस्र एव च / तस्यैव पर्वणः प्रान्ते किरिचक्रस्य भास्वतः

Jṛmbhiṇī, Stambhiṇī y Mohiṇī—estas tres—se hallan en el extremo del tramo de aquel resplandeciente Kiri-cakra.

Verse 58

कपालं च गदां बिभ्रदूर्ध्वकेशो महावपुः / पातालतलजंबालबहुला कारकालिमा

Porta un cráneo y una maza, con el cabello erguido y un cuerpo inmenso; cubierta de espeso fango del suelo de Pātāla, de una negrura terrible.

Verse 59

अट्टहासमहावज्रदीर्णब्रह्माण्डमण्डलः / भिन्दन्डमरुकध्वानै रोदसीकन्दरोदरम्

Con su aṭṭahāsa, cual gran vajra, se hiende el círculo del universo; con el estruendo del bhinda-ḍamaru, retumban las cavernas de Rodasī, los dos mundos.

Verse 60

फूत्कारीत्रिपुरायुक्तं फणिपाशं करे वहन् / क्षेत्रपालः सदा भाति सेवमानः किटीश्वरीम्

El Kṣetrapāla, unido a Phūtkārī-Tripurā y llevando en la mano el lazo de serpiente, resplandece siempre al servir devotamente a Kiṭīśvarī.

Verse 61

तस्यैव च समीपस्थस्तस्या वाहनकेसरी / यमा रुह्य प्रववृते भण्टासुरबधैषिणी

Junto a ella estaba su montura, el león Kesari; Yamā lo montó y avanzó con el anhelo de dar muerte a Bhaṇṭāsura.

Verse 62

प्रागुक्तमेव देवेशीवाहसिंहस्य लक्षण्म् / तस्यैव पर्वणो ऽधस्ताद्दण्डनाथासमत्विषः

Los rasgos del león, montura de la Diosa, ya fueron descritos; bajo sus articulaciones se hallaban guerreros de fulgor igual al de Daṇḍanātha.

Verse 63

दण्डिनीसदृशाशेषभूषणायुधमण्डिताः / शम्याः क्रोडाननाश्चन्द्ररेखोत्तंसितकुन्तलाः

Eran semejantes a Daṇḍinī, engalanadas con todos los ornamentos y armas; llamadas Śamyā, de rostro de Varāha y cabellos coronados por la línea de la luna creciente.

Verse 64

हलं च मुसलं हस्ते घूर्णयन्त्यो मुहुर्मुहुः / ललिताद्रोहिणां श्यामाद्रोहिणां स्वामिनीद्रुहाम्

Una y otra vez hacían girar en sus manos el arado y la maza, contra los traidores a Lalitā, los traidores a Śyāmā y los que faltan a su Señora.

Verse 65

रक्तस्रोतोभिरुत्कूलैः पूरयन्त्यः कपालकम् / निजभक्तद्रोहकृता मन्त्रमालाविभूषणाः

Aquellas Diosas llenaban el cuenco-cráneo (kapāla) con torrentes de sangre desbordados; castigaban a quienes traicionaban a sus propios bhaktas, y se engalanaban con guirnaldas de mantras (mantra-mālā).

Verse 66

स्वगोष्ठीसमायाक्षेपकारिणां मुण्डमण्डलैः / अखण्डरक्तविच्छर्दैर्बिभ्रत्यो वक्षसि क्रजः

Llevaban sobre el pecho guirnaldas de círculos de cabezas cercenadas (muṇḍa-maṇḍala) de quienes injuriaban a su propia hueste; con sangre roja que brotaba sin cesar, como un collar sobre el tórax.

Verse 67

सहस्रं देवताः प्रोक्ताः सेवमानाः किटीश्वरीम्

Se ha dicho que mil deidades sirven devotamente a Kiṭīśvarī, la Señora soberana.

Verse 68

तासां नामानि सर्वासां दण्डिन्याः कुंभसंभव / सहस्रनामाध्याये तु वक्ष्यन्ते नाधुना पुनः

Oh Kumbhasambhava, los nombres de todas esas deidades de Daṇḍinī se expondrán en el capítulo del «Sahasranāma»; no ahora de nuevo.

Verse 69

अथ तासां देवतानां कोलास्यानां समीपतः / वाहनं कृष्णसारङ्गो दण्डिन्याः समये स्थितः

Luego, cerca de aquellas deidades de rostro de jabalí (kolāsyā), se hallaba en ese momento la montura de Daṇḍinī: el kṛṣṇasāraṅga, el antílope negro, en pie.

Verse 70

क्रोशार्धार्द्धायतः शृङ्गे तदर्धार्धायतो मुखे / क्रोशप्रमाणापादश्च सदा चोद्धृतवालधिः

Sus cuernos se extienden por medio y medio krośa, y su hocico por la mitad de esa mitad; sus patas miden un krośa, y su cola permanece siempre alzada.

Verse 71

उदरे धवलच्छायो हुङ्कारेण महीयसा / हसन्मारुतवाहस्य हरिणस्य पराक्रमम्

En su vientre brilla un resplandor blanco; con un poderoso bramido, como si riera, se manifiesta el ímpetu del ciervo que avanza con la velocidad del viento.

Verse 72

तस्यैव पर्वणो देशे वर्त्तते वाहनोत्तमम् / किरिचक्ररथेन्द्रस्य स्थितस्तत्रैव पर्वणि

En la región de ese mismo monte se halla el vehículo supremo; pertenece al señor del carro del Kiri-cakra, y permanece allí, en ese monte.

Verse 73

वर्त्तते मदिरासिंधुर्देवतारूपमास्थिता / माणिक्यगिरिवच्छोणं हस्ते पिशितपिण्डकम्

Allí el océano de madirā se manifiesta en forma divina; rojo como el monte de rubíes, y en la mano sostiene un trozo de carne.

Verse 74

दधाना घूर्णमा नाक्षी हेमांभोजस्रगावृता / मदशक्त्या समाश्लिष्टा धृतरक्तसरोजया

Sus ojos parecen girar; está cubierta por guirnaldas de lotos dorados; abrazada por el poder de la embriaguez, porta un loto rojo.

Verse 75

यदायदा भण्डदैत्यः संग्रामे संप्रवर्तते / युद्धस्वेद मनुप्राप्ताः शक्तयः स्युः पिपासिताः

Cada vez que el daitya Bhaṇḍa se lanza al combate, las Śakti, empapadas por el sudor de la batalla, quedan sedientas.

Verse 76

तदातदा सुरासिंधुरात्मानं बहुधा क्षिपन् / रणे खेदं देवतानामञ्जसापाकरिष्यति

Entonces Surāsindhu, proyectándose en múltiples formas, apartará sin demora el cansancio de los dioses en la contienda.

Verse 77

तदप्यद्भुतमे वर्षे भविष्यति न संशयः / तदा श्रोष्यसि संग्रामे कथ्यमानं मया मुदा

En ese año también habrá prodigio—sin duda; entonces, en la guerra, oirás con gozo lo que yo relate.

Verse 78

तस्यैव पर्वणो ऽधस्तादष्टदिक्ष्वघ एव हि / उपर्यपि कृतावासा हेतुकाद्या दश स्मृताः

Bajo esa misma cumbre, en las ocho direcciones, está ‘Agha’ en verdad; y arriba también se recuerdan diez moradores, comenzando por ‘Hetuka’.

Verse 79

महान्तो भैरवश्रेष्ठाः ख्याता विपुलविक्रमाः / उद्दीप्तायुत तेजोभिर्द्दिवा दीपितभानवः

Son grandes, los más excelsos entre los Bhairava, célebres por su inmenso valor; con miríadas de fulgores encendidos, resplandecen como soles aun de día.

Verse 80

कल्पान्तकाले दण्डिन्या आज्ञया विश्वघस्मराः / अत्युदग्रप्रकृतयो रददष्टौष्ठसंपुटाः

Al fin del kalpa, por mandato de Dandini, surgieron los devoradores del mundo, de naturaleza sumamente feroz, con los labios apretados y mordidos por los dientes.

Verse 81

त्रिशूलाग्रविनिर्भिन्नमहावारिदमण्डलाः / हेतुकस्त्रिपुरारिश्च तृतीयश्चाग्निभैरवः

Como grandes círculos de nubes hendidos por la punta del tridente: Hetuka, Tripurari y el tercero, Agni Bhairava.

Verse 82

यमजिह्वैकपादौ च तथा कालकरालकौ / भीमरूपो हाटकेशस्तथैवाचलनामवान्

Yamajihva y Ekapada, así como Kalakarala; Bhimarupa, Hatakesha y también el llamado Achala.

Verse 83

एते दशैव विख्याता दशकोटिभटान्विताः / तस्यैव किरिचक्रस्य वर्तन्ते पर्वसीमनि

Estos diez son célebres, acompañados por diez koti de guerreros; habitan en la frontera montañosa de ese mismo Kiri-cakra.

Verse 84

एवं हि दण्डनाथायाः किरिचक्रस्य देवताः / जृंभिण्याद्यचलेन्द्रान्ताः प्रोक्तास्त्रैलोक्यपावनाः

Así, las deidades del Kiri-cakra de Dandanatha—desde Jrambhini hasta Achalendra—son proclamadas como purificadoras de los tres mundos.

Verse 85

तत्रत्यैर्देवतावृन्दैर्बहवस्तत्र संगरे / दानवा मारयिष्यन्ते पास्यन्ते रक्तवृष्टयः

Allí, junto a las huestes de los dioses, en aquella batalla muchos dánavas serán abatidos, y se beberán las lluvias de sangre.

Verse 86

इत्थं बहुविधत्राणं पर्वस्थैर्देवतागणैः / किरिचक्रं दण्डनेत्र्या रथरत्नं चचाल ह

Así, los grupos de dioses asentados en las montañas brindaron protección de muchas maneras; entonces, por obra de Daṇḍanetrī, se puso en marcha el carro-joya llamado Kiricakra.

Verse 87

चक्रराजरथो यत्र तत्र गेयरथोत्तमः / यत्र गेयरथस्तत्र किरिचक्ररथोत्तमः

Donde está el carro del Rey del Disco, allí el Geyaratha es el más excelso; y donde está el Geyaratha, allí el carro Kiricakra es el supremo.

Verse 88

एतद्रथ त्रयं तत्र त्रैलोक्यमिव जङ्गमम् / शक्तिसेनासहस्रस्यान्तश्चचार तदा शुभम्

Allí, esos tres carros eran como los tres mundos en movimiento; entonces, auspiciosos, se desplazaron en medio de los millares del ejército de Śaktisenā.

Verse 89

मेरुमन्दरविन्ध्यानां समवाय इवाभवत् / महाघोषः प्रववृते शक्तीनां सैन्यमण्डले / चचाल वसुधा सर्वा तच्चक्ररवदारिता

Fue como la confluencia de Meru, Mandara y Vindhya; en el círculo del ejército de las Śakti se alzó un gran clamor; toda la tierra tembló, como hendida por el bramido de aquel cakra.

Verse 90

ललिता चक्रराजाख्या रथनाथस्य कीर्तिताः / षट्सारथय उद्दण्डपाशग्रहणकोविदाः

Para el Señor del carro, ellas son celebradas con el nombre de “Lalitā Cakrarāja”; seis aurigas son diestros en empuñar el poderoso lazo (pāśa).

Verse 91

यत्र गेयरथस्तत्र किरिचक्ररथोत्तमम् / इति देवी प्रथमतस्तथा त्रिपुरभैरवी

Donde está el Geyaratha, allí mismo está el excelso carro Kiricakra—así lo declaró primero la Diosa; y también Tripurabhairavī.

Verse 92

संहारभैरवश्चान्यो रक्तयोगिनिवल्लभः / सारसः पञ्चमश्चैव चामुण्डा च तथा परा

Hay otro Saṃhārabhairava, amado de Raktayoginī; el quinto es Sārasa, y asimismo está Parā Cāmuṇḍā.

Verse 93

एतासु देवतास्तत्र रथसारथयः स्मृताः / गेयच क्ररथेन्द्रस्य सारथिस्तु हसंतिका

Entre estas deidades se recuerdan allí los aurigas de los carros; la auriga del Geyaratha–Cakrarathendra es Hasaṃtikā.

Verse 94

किरिचक्ररथेन्द्रस्य स्तंभिनी सारथिः स्मृता / दशयोजनमुन्नम्रो ललितारथपुङ्गवः

La auriga del Kiricakrarathendra es recordada como Staṃbhinī; el carro excelso de Lalitā se alza a diez yojanas de altura.

Verse 95

सप्तयोजनमुच्छ्रायो गीतसक्ररथोत्तमः / षड्योजनसमुन्नम्रो किरिचक्ररथो मुने

Oh sabio, el excelso carro de Gītaśakra se alzaba siete yojanas; y el carro de Kirīcakra se elevaba seis yojanas.

Verse 96

महामुक्तातपत्रं तु दशयोजनविस्तृतम् / वर्तते ललितेशान्या रथ एव न चान्यतः

El gran parasol de perlas, extendido por diez yojanas, se hallaba sólo en el carro de Laliteśānī, y en ningún otro.

Verse 97

तदेव शक्तिसाम्राज्यसूचकं परिकीर्तितम् / सामान्यमातपत्रं तु तथद्वन्द्वेपि वर्तते

Eso mismo se proclama como signo del imperio de la Śakti; mas el parasol común aparece también en ambos bandos de tal contienda.

Verse 98

अथ सा ललितेशानी सर्वशक्तिमहेश्वरी / महासाम्राज्यपदवीमारूढा परमेश्वरी

Entonces Laliteśānī, Mahēśvarī de todas las Śaktis, la Parameśvarī, ascendió al rango del Gran Imperio.

Verse 99

चचाल भण्डदेत्यस्य क्षयसिद्ध्यभिकाङ्क्षिणी / शब्दायन्ते दिशः सर्वाः कंपते च वसुंधरा

Anhelando consumar la destrucción del daitya Bhaṇḍa, ella se puso en marcha; todas las direcciones resonaron y la tierra tembló.

Verse 100

क्षुभ्यन्ति सर्वभूतानि ललितेशाविनिर्गमे / देवदुन्दुभयो नेदुर्निपेतुः पुष्पवृष्टयः

Cuando la Señora Laliteśvarī se manifestó, todos los seres se estremecieron; resonaron los tambores celestes de los devas y cayeron lluvias de flores.

Verse 101

विश्वावसुप्रभृतयो गन्धर्वाः सुरगायकाः / तुम्बुरुर्नारदश्चैव साक्षादेव सरस्वती

Viśvāvasu y los demás gandharvas, cantores de los devas; Tumburu y Nārada; y la propia diosa Sarasvatī en persona estaban presentes.

Verse 102

जयमङ्गल पद्यानि पठन्तः पटुगीतिभिः / हर्षसंफुल्लवदनाः स्फुरत्पुलकभूषणाः / मुहुर्जयजयेत्येवं स्तुवाना ललितेश्वरीम्

Recitaban estrofas de auspicioso triunfo con cantos diestros; con rostros florecidos de júbilo y el vello erizado como ornamento, alababan una y otra vez a Laliteśvarī clamando: «¡Jaya, jaya!»

Verse 103

हर्षेणाढ्या मदोन्मत्ताः प्रनृत्यन्तः पदेपदे / सप्तर्षयो वशिष्ठाद्या ऋग्यजुः सामरूपिभिः

Colmados de júbilo, como ebrios de dicha, danzaban a cada paso; y los Siete Ṛṣis, encabezados por Vasiṣṭha, aparecían en las formas del Ṛg, Yajur y Sāma Veda.

Verse 104

अथर्वरूपैर्मन्त्रैश्च वर्धयन्तो जयश्रियम् / हविषेव महावह्निशिखामत्यन्तपाविनीम्

Luego, con mantras en forma de Atharva, acrecentaban la gloria de la victoria; como la ofrenda de havis que aviva la gran llama del fuego sagrado, purificadora en extremo.

Verse 105

आशीर्वादेन महता वर्धयामासुरुत्तमाः / तैः स्तूयमाना ललिता राजमाना रथोत्तमे

Con una gran bendición, los excelsos la hicieron crecer en gloria. Al ser alabada por ellos, Lalitā resplandecía, majestuosa, sobre el supremo carro.

Verse 106

भण्डासुरं विनिर्जेतुमुद्दण्डैः सह सैनिकैः

Para vencer a Bhaṇḍāsura, avanzó junto con el ejército y los valientes guerreros.