Adhyaya 24

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे त्रयोविंशतितमो ऽध्यायः वसिष्ठ उवाच इत्युक्तस्तेन भूपाल रामो मतिमतां वरः / निरूप्य मनसा भूयस्तमुवाचाभिविस्मितम्

Así, en el Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, proclamado por Vāyu, en la sección media, en el tercer pāda del Upoddhāta, el capítulo vigésimo tercero. Dijo Vasiṣṭha: al oírlo, el rey Rāma, el mejor de los prudentes, volvió a considerar en su mente y, asombrado, le habló.

Verse 2

राम उवाच कस्त्वं ब्रूहि महाभाग न वै प्राकृतपूरुषः / इन्द्रस्येवानुभावेन वपुरालक्ष्यते तव

Dijo Rāma: «Oh noble, dime quién eres; no eres un hombre común. Tu cuerpo se manifiesta con un poder semejante al de Indra».

Verse 3

विचित्रार्थपदौदार्यगुणगांभीर्यजातिभिः / सर्वज्ञस्यैव ते वाणी श्रूयते ऽतिमनोहरा

Por la variedad de sentidos, la nobleza de las palabras, la virtud y la hondura, tu voz se oye sumamente encantadora, como la de un omnisciente.

Verse 4

इन्द्रो वह्निर्यमो धाता वरुणो वा धनाधिपः / ईशानस्तपनो ब्रह्मा वायुः सोमो गुरुर्गुहः

¿Eres Indra, Agni, Yama, Dhātā, Varuṇa o Kubera, señor de las riquezas? ¿O eres Īśāna, el Sol, Brahmā, Vāyu, Soma, el Guru (Bṛhaspati) o Guha?

Verse 5

एषामन्यतमः प्रायो भवान्भवितुमर्हति / अनुभावेन जातिस्ते हृदिशङ्कां तनोति मे

Entre ellos, parece que tú eres uno; por tu poder, tu condición hace que en mi corazón se extienda la duda.

Verse 6

मायावी भगवान्विष्णुः श्रूयते पुरुषोत्तमः / को वा त्वं वपुषानेन ब्रूहि मां समुपागतः

Se oye que el Señor Vishnú, dotado de māyā, es el Purushottama; ¿quién eres tú, que con esta forma has venido a mí? Dímelo.

Verse 7

अथ वा जगतां नाथः सर्वज्ञः परमेश्वरः / परमात्मात्मसंभूतिरात्मारामः सनातनः

O bien tú eres el Señor de los mundos, omnisciente, el Parameshvara; nacido del Paramatma, el Atmarama, el Eterno.

Verse 8

स्वच्छन्दचारी भगवाञ्छिवः सर्वजगन्मयः / वपुषानेन संयुक्ते भवान्भवितुमर्हति

El Bhagaván Shiva, que vaga a su albedrío y lo impregna todo; unido a esta forma, tú eres quien debe ser Él.

Verse 9

नान्यस्येदृग्भवेल्लोके प्रभावानुगतं वपुः / जात्यर्थसौष्ठवोपेता वाणी चौदार्यशालिनी

En el mundo no puede haber otro cuerpo tan acompañado de poder; ni una palabra tan noble en linaje y tan perfecta en sentido, colmada de generosidad.

Verse 10

मन्ये ऽहं भक्तवात्सल्याद्वानेन वपुषाहरः / प्रत्यक्षतामुपगतो संदेहो ऽस्मत्परीक्षया

Pienso que, por amor a los devotos, Hari ha asumido un cuerpo de morador del bosque y se ha hecho visible; mi duda se disipó con esta prueba.

Verse 11

न केवलं भवान् व्याधस्तेषां नेदृग्विधाकृतिः / तस्मात्तुभ्यं नमस्तस्मै सुरुपं संप्रदर्शय

No eres sólo un cazador; ellos no tienen una figura así. Por eso te rindo homenaje, y también a ese Supremo—muéstrame tu forma hermosa y auspiciosa.

Verse 12

आविष्कुर्वन्प्रसीदात्ममहिमानुगुणं वपुः / ममानेकविधा शङ्कामुच्येत येन मानसी

Sé propicio y manifiesta un cuerpo acorde con tu propia gloria, para que se liberen las muchas dudas que agitan mi mente.

Verse 13

प्रसीद सर्वभावेन बुद्धिमोहौ ममाधुना / प्रणाशय स्वरूपस्य ग्रहणादेव केवलम्

Sé propicio con todo tu ser; ahora destruye mi confusión de entendimiento y mi ilusión, sólo con hacerme captar tu verdadera forma.

Verse 14

प्रार्थयेत्वां महाभाग प्रणम्य शिरसासकृत् / कस्त्वं मे दर्शयात्मानं बद्धो ऽयं ते मयाञ्जलिः

Oh, afortunado y excelso: tras inclinar la cabeza una vez en reverencia, te suplico: ¿quién eres? Muéstrame tu Ser; he aquí mis manos unidas en ofrenda para ti.

Verse 15

इत्युक्त्वा तं महाभाग ज्ञातुमिच्छन्भृगूद्वहः / उपविश्य ततो भूमौ ध्यानमास्ते समाहितः

Dicho esto, el muy afortunado, excelso de la estirpe de Bhrigu, deseoso de conocer, se sentó en el suelo y permaneció recogido en meditación.

Verse 16

बद्धपद्मासनो मौनी यतवाक्कायमानसः / निरुद्धप्राणसंचारो दध्यौ चिरमुदारधीः

Sentado en el padmāsana bien trabado, guardó silencio; dominó palabra, cuerpo y mente, contuvo el fluir del prāṇa y meditó largo tiempo con noble entendimiento.

Verse 17

सन्नियम्येन्द्रियग्रामं मनो हृदि निरुध्य च / चिन्तयामास देवेशं ध्यानदृष्ट्या जगद्गुरुम्

Habiendo refrenado el conjunto de los sentidos y retenido la mente en el corazón, contempló con la mirada de la meditación al Señor de los dioses, Maestro del mundo.

Verse 18

अपश्यच्च जगन्नाथमात्मसंधानचक्षुषा / स्वभक्तानुग्रहकरं मृगव्याधस्वरूपिणम्

Con el ojo del recogimiento interior vio a Jagannātha, el que otorga gracia a sus devotos, manifestado en la forma de un cazador de ciervos.

Verse 19

तत उन्मील्य नयने शीघ्रमुत्थाय भार्गवः / ददर्श देवं तेनैव वपुषा पुरतः स्थितम्

Entonces Bhārgava abrió los ojos, se levantó con presteza y vio al Dios, con esa misma apariencia, de pie ante él.

Verse 20

आत्मनो ऽनुग्रहार्थाय शरण्यं भक्तवत्सलम् / आविर्भूतं महाराज दृष्ट्वा रामः ससंभ्रमम्

Oh gran rey, al ver manifestarse al Dios refugio, amante de los devotos, para otorgar Su gracia, Rama quedó colmado de reverente asombro.

Verse 21

रोमाञ्छोद्भिन्नसर्वाङ्गो हर्षाश्रुप्लुतलोचनः / पपात पादयोर्भूमौ भक्त्या तस्य महामतिः

Con todo el cuerpo erizado y los ojos anegados en lágrimas de júbilo, aquel gran sabio cayó al suelo, a los pies de Él, por devoción.

Verse 22

स गद्गदमुवाचैनं संभ्रमाकुलया गिरा / शरणं भव शर्वेति शङ्करेत्यसकृन्नृप

Oh rey, con voz entrecortada y palabras turbadas por la reverencia, repetía una y otra vez: «Sé mi refugio, oh Śarva, oh Śaṅkara».

Verse 23

ततः स्वरुपधृक् शंभुस्तद्भक्तिपरितोषितः / राममुत्थापयामास प्रणा मावनतं भुवि

Entonces Śambhu, en Su propia forma y complacido por aquella devoción, levantó a Rama, inclinado en reverencia sobre la tierra.

Verse 24

उत्थापितो जगद्धात्रा स्वहस्ताभ्यां भृगूद्वहः / तुष्टाव देवदेवेशं पुरः स्थित्वा कृताजलिः

El Sostenedor del mundo lo alzó con Sus propias manos; y aquel excelso de la estirpe de Bhṛgu, de pie ante Él y con las palmas unidas, alabó al Señor de los dioses.

Verse 25

राम उवाच नमस्ते देवदेवाय शङ्करायादिमूर्त्तये / नमः शर्वाय शान्ताय शाश्वताय नमोनमः

Rama dijo— Reverencia al Dios de los dioses, a Śaṅkara, la Forma primordial. Reverencia a Śarva, sereno y eterno; una y otra vez me postro.

Verse 26

नमस्ते नीलकण्ठाय नीललोहितमूर्त्तये / नमस्ते भूतनाथाय भूतवासाय ते नमः

Reverencia al de garganta azul, de forma azul y rojiza. Reverencia a Bhūtanātha, señor de los bhūta, y a Bhūtavāsa, morada de los seres; a Ti me inclino.

Verse 27

व्यक्ताव्यक्तस्वरूपाय महादेवाय मीढुषे / शिवाय बहुरूपाय त्रिनेत्राय नमोनमः

Reverencia al que es forma manifiesta y no manifiesta, al Mahādeva, dador de dones. Reverencia a Śiva de múltiples formas, el de tres ojos; una y otra vez me postro.

Verse 28

शरणं भव मे शर्व त्वद्भक्तस्य जगत्पते / भूयो ऽनन्याश्रयाणां तु त्वमेव हि परायणम्

Oh Śarva, Señor del mundo: soy Tu devoto; sé mi refugio. Para quienes no tienen otro amparo, Tú solo eres el supremo sostén.

Verse 29

यन्मयापकृतं देव दुरुक्तं वापि शङ्कर / अजानता त्वां भगवन्मम तत्क्षन्तुमर्हसि

Oh Deva, oh Śaṅkara: si por mi causa hubo falta o palabra áspera, por no conocerte—oh Bhagavān—dígnate perdonarlo.

Verse 30

अनन्यवेद्यरुपस्य सद्भावमिहकः पुमान् / त्वामृते तव सर्वेश सम्यक् शक्रोति वेदितुम्

¡Oh Sarveśa! La verdad de tu ser, cuyo aspecto no puede conocerse por ningún otro medio, ¿quién podría comprenderla rectamente en este mundo sin Ti?

Verse 31

तस्मात्त्वं सर्वभावेन प्रसीद मम शङ्कर / नान्यास्ति मे गतिस्तुभ्यं नमो भूयो नमो नमः

Por eso, oh mi Śaṅkara, complácete conmigo con todo tu ser. No tengo otro refugio fuera de Ti; reverencia, de nuevo reverencia, una y otra vez reverencia.

Verse 32

वसिष्ठ उवाच इति संस्तूयमानस्तु कृताञ्जलिपुटं पुरः / तिष्ठन्तमाह भगवान्प्रसन्नात्मा जगन्मयः

Vasiṣṭha dijo: Así, mientras era alabado y permanecía de pie ante Él con las manos juntas, el Bienaventurado, de ánimo sereno y que lo impregna todo, le habló.

Verse 33

भगवानुवाच प्रीतो ऽस्मि भवते तात तपसानेन सांप्रतम् / भक्त्या चैवानपायिन्या ह्यपि भार्गवसत्तम

El Señor dijo: Hijo mío, ahora estoy complacido con esta austeridad tuya; y también, oh el mejor de los Bhārgava, con tu devoción que no decae.

Verse 34

दास्ये चाभि मतं सवे भवते ऽहं त्वया वृतम् / भक्तो हि मे त्वमत्यर्थं नात्र कार्या विचारणा

Y aun en el sentimiento de servicio, oh Tú que lo abarcas todo, me has escogido. Eres en verdad mi devoto en grado sumo; aquí no hay nada que deliberar.

Verse 35

मयैवावगतं सर्वं त्दृदि वत्ते ऽद्यवर्त्तते / तस्माद्ब्रवीमि यत्त्वाहं तत्कुरुष्वाविशङ्कितम्

Yo he comprendido por completo todo lo que hoy mora en tu corazón. Por eso, cumple sin vacilar lo que te digo.

Verse 36

नास्त्राणां धारणे वत्स विद्यते शक्तिरद्य ते / रौद्राणां तेन भूयो ऽपि तपो घोरं समाचर

Hijo, hoy no tienes fuerza para portar las armas sagradas. Por ello, para las Raudra, practica aún más una austeridad terrible.

Verse 37

परीत्य पृथिवीं सर्वां सर्वतीर्थेषु च क्रमात् / स्रात्वा पवित्रदेहस्त्तवं सर्वाण्यस्त्राण्यवाप्स्यसि

Tras recorrer toda la tierra y bañarte, uno a uno, en todos los tirtha, con el cuerpo purificado obtendrás todas las armas sagradas.

Verse 38

इत्युक्त्वान्तर्दधे देवस्तेनैव वपुषा विभुः / रामस्य पश्यतो राजन्क्षणेन भवभागकृत्

Dicho esto, el dios soberano se desvaneció en ese mismo cuerpo. Oh rey, ante la mirada de Rama, en un instante se hizo invisible.

Verse 39

अन्तर्हिते जगन्नाथे रामो नत्वा तु शङ्करम् / परीत्यवसुधां सर्वां तीर्थस्नाने ऽकरोन्मनः

Cuando el Señor del mundo se hubo ocultado, Rama se postró ante Śaṅkara y decidió recorrer toda la tierra para bañarse en los tirtha sagrados.

Verse 40

ततः स पृथिवीं सर्वां परिक्रम्य यथाक्रमम् / चकार सर्वतीर्थेषु स्नानं विधिवदात्मवान्

Entonces, dueño de sí, recorrió toda la tierra en debido orden y, en todos los tīrtha, realizó el baño sagrado conforme al rito.

Verse 41

तीर्थेषु क्षेत्रमुख्येषु तथा देवालयेषु च / पितॄन्देवांश्च विधिवदतर्पयदतन्द्रितः

En los tīrtha, en los campos sagrados principales y en los templos, sin desfallecer, ofrecía conforme al rito las libaciones a los Pitṛs y a los Devas.

Verse 42

उपवासतपोहोमजपस्नानादिसुक्रियाः / तीर्थेषु विधिवत्कुर्वन्परिचक्राम मेदिनीम्

Realizando en los tīrtha, conforme al rito, obras piadosas como ayuno, ascesis, homa, japa y baños sagrados, recorrió la tierra.

Verse 43

एवं क्रमेण तीर्थेषु स्नात्वा चैव वसुंधराम् / प्रदक्षिणीकृत्य शनैः शुद्धदेहो ऽभवन्नृप

Oh rey, así, tras bañarse en los tīrtha por orden y circunvalar la tierra en pradakṣiṇā, poco a poco su cuerpo quedó purificado.

Verse 44

परीत्यैवं वसुमतीं भार्गवः शंभुशासनात् / जगाम् भूयस्तं देशं यत्र पूर्वमुवास सः

Así, tras recorrer la Vasumatī, Bhārgava, por mandato de Śambhu, volvió a la región donde antes había morado.

Verse 45

गत्वा राजन्सतत्रैव स्थित्वा देवमुमापतिम् / भक्त्या संपूजयामास तपोभिर्न्नियमैरपि

Oh rey, él fue allí y, permaneciendo en ese mismo lugar, rindió culto al dios Umāpati con devoción; y también lo adoró mediante austeridades y observancias sagradas.

Verse 46

एतस्मिन्नेव काले तु देवानामसुरैः सह / बभूव सुचिरं राजन्संग्रामो रोमहर्षणः

Oh rey, en ese mismo tiempo se libró entre los dioses y los asuras una guerra larguísima, estremecedora y sobrecogedora.

Verse 47

ततो देवान्पराजित्य युद्धे ऽतिबलिनो ऽसुराः / अवापुरमरैश्वर्यमशेषमकुतोभयाः

Entonces los asuras, de fuerza desmedida, vencieron a los dioses en la batalla y, sin temor alguno, se apoderaron por completo de la soberanía divina.

Verse 48

युद्धे पराजिता देवाः सकला वासवादयः / शङ्करं शरणं चग्मुर्हतैश्वर्या ह्यरातिभिः

Derrotados en la guerra, todos los dioses —Indra y los demás—, despojados de su poder por los enemigos, acudieron a Śaṅkara en busca de refugio.

Verse 49

तोषयित्वा जगन्नाथं प्रणामजय संस्तवैः / प्रार्थयामासुरसुरान्हन्तुं देवाः पिनाकिनम्

Tras complacer al Señor del Universo con reverencias, aclamaciones de victoria y himnos, los dioses suplicaron al Portador de Pināka que diera muerte a los asuras.

Verse 50

ततस्तेषां प्रतिश्रुत्य दानवानां वधं नृप / देवानां वरदः शंभुर्महो दरमुवाच ह

Entonces, oh rey, tras prometer la muerte de los dánavas, Śambhu, dador de dones a los devas, habló a Mahodara.

Verse 51

हिमद्रेर्दक्षिणे भागे रामो नाम महातपाः / मुनिपुत्रो ऽतितेजस्वी मामुद्दिश्य तपस्यति

En la parte meridional del Himadri hay un gran asceta llamado Rāma, hijo de un muni, de fulgor extraordinario, que practica austeridades con la mente puesta en mí.

Verse 52

तत्र गत्वात्वमद्यैव निवेद्य मम शासनम् / महोदर तपस्यन्तं तमिहानय माचिरम्

Ve allí hoy mismo y comunica mi mandato; oh Mahodara, trae aquí sin demora a ese Rāma que está en austeridades.

Verse 53

इत्याज्ञप्रस्तथेत्युक्त्वा प्रणभ्येशं महोदरः / जगाम वायुवेगेन यत्र रामो व्यवस्थितः

Diciendo: «Así se hará», Mahodara se postró ante el Señor y partió con la velocidad del viento hacia donde estaba Rāma.

Verse 54

समासाद्य स तं देशं दृष्ट्वा रामं महामुनिम् / तपस्यन्तमिदं वाक्यमुवाच विनयान्वितः

Al llegar a aquel lugar y ver al gran muni Rāma en plena austeridad, Mahodara le habló con humildad estas palabras.

Verse 55

द्रष्टुमिच्छति शम्भुस्त्वां भृगुवर्यं तदाज्ञया / आगतो ऽहं तदागच्छ तत्पादांबुजसन्निधिम्

Śambhu desea verte, oh excelso Bhṛgu; por su mandato he venido. Ven, pues, y acércate a la presencia del loto de sus pies.

Verse 56

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य शीघ्रमुत्थाय भार्गवः / तदाज्ञां शिरसानन्द्य तथेति प्रत्यभाषत

Al oír sus palabras, el Bhārgava se levantó al instante; acogiendo aquel mandato sobre su cabeza con gozo, respondió: «Así sea».

Verse 57

ततो रामं त्वरोपेतः शंभुपार्श्वं महोदरः / प्रापयामास सहसा कैलासे नागसत्तमे

Entonces Mahodara, lleno de premura, condujo a Rāma junto a Śambhu; de inmediato lo llevó al Kailāsa del más excelso de los nāgas.

Verse 58

सहितं सकलैर्भूतैरिन्द्राद्यैश्च सहामरैः / ददर्श भार्गवश्रेष्ठः शङ्करं भक्तवत्सलम्

Entonces el más excelso de los Bhārgavas contempló a Śaṅkara, amante de sus devotos—rodeado de todos los bhūtas y acompañado por Indra y los demás dioses.

Verse 59

संस्तूयमानं मुनिभिर्नारदाद्यैस्तपोधनैः / गन्धर्वैरुपगायद्भिर्नृत्यद्भिश्चाप्सरोगणैः

Era ensalzado por los sabios ascetas, como Nārada; los gandharvas entonaban cantos, y las huestes de apsarās danzaban.

Verse 60

उपास्यमानं देवेशं गजचर्मधृताम्बरम् / भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम्

El Señor de los dioses, digno de adoración, vestido con piel de elefante; todo su cuerpo cubierto de ceniza sagrada, de tres ojos, y con la luna por diadema.

Verse 61

धृतपिङ्गजटाभारं नागाभरमभूषितम् / प्रलम्बोष्ठभुजं सौम्यं प्रसन्नमुखपङ्कजम्

Llevaba el peso de sus jatas doradas, adornado con joyas de serpientes; de labios y brazos largos, apacible, con rostro de loto sereno y radiante.

Verse 62

आस्थितं काञ्चने पट्टे गीर्वाणसमितौ नृप / उपासर्पत्तु देवेशं भृगुवर्यः कृताञ्जलिः

Oh rey, en la asamblea de los dioses, cuando el Señor de los dioses estaba sentado en un trono de oro, el excelso Bhrigu se acercó con las manos juntas.

Verse 63

श्रीकण्ठदर्शनोद्वत्तरोमाञ्चाञ्चितविग्रहः / बाष्पत्तु सिक्तकायेन स तु गत्वा हरान्तिकम्

Al contemplar a Śrīkaṇṭha, su cuerpo se cubrió de estremecimiento; empapado en lágrimas, se acercó a Hara.

Verse 64

भक्त्या ससंभ्रमं वाचा हर्षगद्गदयासकृत् / नमस्ते देवदेवेति व्यालपन्नाकुलाक्षरम्

Con devoción y sobrecogimiento, con la voz entrecortada por el gozo, repetía: «¡Salve, Dios de dioses!», pronunciando sílabas confusas y temblorosas.

Verse 65

पपात संस्पृशन्मूर्ध्ना चरणौ पुरविद्विषः / पश्यतां देववृन्दानां मध्ये भृगुकुलोद्वहम्

El más excelso del linaje de Bhṛgu cayó al suelo y, tocando con la cabeza los pies del enemigo de la ciudad, se postró ante la mirada de las huestes divinas.

Verse 66

तमुत्थाप्य शिवः प्रीतः प्रसन्नमुखपङ्कजम् / रामं मधुरया वाचा प्रहसन्नाह सादरम्

Entonces Śiva, complacido, lo levantó y, sonriendo, dijo con voz dulce y reverente a Rāma, de rostro sereno como loto.

Verse 67

इमे दैत्यगणैः क्रान्ताः स्वाधिष्ठानात्परिच्युताः / अशक्रुवन्तस्तान्हन्तुं गीर्वाणा मामुपागताः

Estos dioses han sido oprimidos por las huestes de daityas y han caído de sus propios asientos; incapaces de matarlos, los celestiales han venido a mí.

Verse 68

तस्मान्ममाज्ञया राम देवानां च प्रियेप्सया / जहि दैत्यगणान्सर्वान्समर्थस्त्वं हि मे मतः

Por ello, oh Rāma, por mi mandato y deseando el bien amado de los dioses, destruye a todas las huestes de daityas; pues te considero capaz.

Verse 69

ततो रामो ऽब्रवीच्छर्वं प्रणिपत्य कृताञ्जलिः / शृण्वतां सर्वदेवानां सप्रश्रयमिदं वचः

Entonces Rāma, tras postrarse ante Śarva con las manos juntas, pronunció estas palabras con humildad, mientras todos los dioses escuchaban.

Verse 70

स्वामिन्न विदितं किं ते सर्वज्ञस्याखिलात्मनः / तथापि विज्ञापयतो वचनं मे ऽवधारय

¡Oh Señor! Para ti, omnisciente y Alma de todo, ¿qué podría ser desconocido? Aun así, acoge y escucha mis palabras de súplica.

Verse 71

यदि शक्रादिभिर्देवैरखिलैरमरारयः / न शक्या हन्तुमेकस्य शक्याः स्यस्ते कथं मम

Si Indra y todos los dioses no pueden matar ni a uno solo de esos enemigos de los inmortales, ¿cómo podría yo abatirlos?

Verse 72

अनस्त्रज्ञो ऽस्मि देवेश युद्धानामप्यकोविदः / कथं हनिष्ये सकलान्सुरशत्रूननायुधः

¡Oh Señor de los dioses! No conozco la ciencia de las armas ni soy diestro en la guerra; desarmado, ¿cómo mataré a todos los enemigos de los devas?

Verse 73

इत्युक्तस्तेन देवेशः सितं कालाग्निसप्रभम् / शैवमस्त्रमयं तेजो ददौ तस्मै महात्मने

Al oírlo, el Señor de los dioses otorgó a aquel gran espíritu un fulgor blanco, semejante al fuego del Tiempo, hecho arma de Śiva.

Verse 74

आत्मीयं परशुं दत्वा सर्वशस्त्राभिभावकम् / रामपाह प्रसन्नात्मा गीर्वाणानां तु शृण्वतम्

Tras entregar su propia hacha, que domina todas las armas, con el corazón complacido dijo, ante los dioses que escuchaban: «¡Rama, protégeme!»

Verse 75

मत्प्रसादेन सकलान्सुरशत्रून्विनिघ्नतः / शक्तिर्भवतु ते सौम्य समस्तारिदुरासदा

Por mi gracia, aniquila a todos los enemigos de los dioses; oh benigno, que en ti nazca una fuerza invencible, inaccesible para todo adversario.

Verse 76

अनेनैवायुधेन त्वं गच्छ युध्यस्व शत्रुभिः / स्वयमेव च वेत्सि त्वं यथावद्युद्धकौशलम्

Con esta misma arma ve y combate a los enemigos; y tú mismo conocerás, como es debido, el arte verdadero de la guerra.

Verse 77

वसिष्ठ उवाच एवमुक्तस्ततो रामः शंभुना तं प्रणम्य च / जग्राह परशुं शैव विबुधारिवधोद्यतः

Dijo Vasiṣṭha— así hablado por Śambhu, Rāma le rindió homenaje y, dispuesto a abatir a los enemigos de los dioses, tomó el hacha sagrada de Śiva.

Verse 78

ततः स शुशुभे रामो विष्णुतेर्ञ्जो ऽशसंभवः / रुद्रभक्त्या समायुक्तो द्युत्येव सवितुर्महः

Entonces Rāma resplandeció— nacido del fulgor de Viṣṇu y colmado de devoción a Rudra; brillaba como el gran esplendor del Sol.

Verse 79

सो ऽनुज्ञातस्त्रिनेत्रेण देवैः सर्वैः समन्वितः / जगाम हन्तुमसुरान्युद्धाय कृतनिश्चयः

Con el permiso del Trinétro y acompañado por todos los dioses, partió decidido a la guerra para dar muerte a los asuras.

Verse 80

ततो ऽभवत्पुनर्युद्धं देवानामसुरैः सह / त्रैलोक्यविजयोद्युक्तै राजन्नतिभयङ्करम्

Entonces estalló de nuevo la guerra entre los dioses y los asuras. Oh rey, aquella batalla, empeñada en la conquista de los tres mundos, fue sumamente aterradora.

Verse 81

अथ रामो महाबाहुस्तस्मिन्युद्धे सुदारुणे / कुद्धः परशुना तेन निजघान महासुरान्

Entonces, en aquella guerra sumamente cruel, Rama, el de los grandes brazos, se enfureció y con esa hacha abatió a los grandes asuras.

Verse 82

प्रहारैरशनिप्रख्यैर्निघ्नन्दैत्यान्सहस्रशः / चचार समरे रामः क्रुद्धः काल इवापरः

Con golpes semejantes al rayo, abatía a los daityas por millares; Rama, airado, se movía en la batalla como un segundo Kala.

Verse 83

हत्वा तु सकलान्दैत्यान्देवान्सर्वानहर्षयत् / क्षणेन नाशयामास रामः प्रहरतां वरः

Tras matar a todos los daityas, colmó de júbilo a todos los dioses. Rama, el mejor de los que asestan golpes, los destruyó en un instante.

Verse 84

रामेण हन्यमा नास्तु समस्ता दैत्यदानवाः / ददृशुः सर्वतो रामं हतशेषा भयान्विताः

Mientras Rama daba muerte a todos los daityas y danavas, los pocos que quedaban, sobrecogidos de miedo, veían a Rama por todas partes.

Verse 85

हतेष्वसुरसंघेषु विद्रुतेषु च कृत्स्नशः / राममामन्त्र्य विबुधाः प्रययुस्त्रिदिवं पुनः

Cuando las huestes de asuras fueron abatidas y los restantes huyeron por completo, los dioses se despidieron de Rama y regresaron de nuevo a Tridiva, el cielo.

Verse 86

रामो ऽपि हत्वा दितिजानभ्यनुज्ञाप्य चामरान् / स्वमाश्रमं समापेदे तपस्यासक्तमानसः

Rama también, tras dar muerte a los ditijas y despedir a los dioses, volvió a su propio ashram con la mente entregada a la austeridad.

Verse 87

मृगव्याधप्रतिकृतिं कृत्वा शम्भोर्महामतिः / भक्त्या संपूजयामास स तस्मिन्नाश्रमेवशी

El de gran entendimiento (Rama) hizo una figura del cazador de ciervos y, dominado en aquel ashram, adoró con devoción a Śambhu (Śiva).

Verse 88

गन्धैः पुष्पैस्तथा हृद्यैर्नैवेद्यैरभिवन्दनैः / स्तोत्रैश्च विधिवद्भक्त्या परां प्रीतिमुपानयत्

Con perfumes, flores, ofrendas agradables, reverencias y himnos—rindiendo devoción según el rito—alcanzó la dicha suprema.