Adhyaya 21

Verse 1

विदुर उवाच स्वायम्भुवस्य च मनोर्वंश: परमसम्मत: । कथ्यतां भगवन् यत्र मैथुनेनैधिरे प्रजा: ॥ १ ॥

Vidura dijo: La estirpe de Svāyambhuva Manu es sumamente venerada. Oh venerable sabio, te ruego que relates esa dinastía, en la cual la progenie se multiplicó mediante la unión sexual.

Verse 2

प्रियव्रतोत्तानपादौ सुतौ स्वायम्भुवस्य वै । यथाधर्मं जुगुपतु: सप्तद्वीपवतीं महीम् ॥ २ ॥

Los dos grandes hijos de Svāyambhuva Manu—Priyavrata y Uttānapāda—gobernaron la tierra de siete islas-continentes, estrictamente conforme al dharma.

Verse 3

तस्य वै दुहिता ब्रह्मन्देवहूतीति विश्रुता । पत्नी प्रजापतेरुक्ता कर्दमस्य त्वयानघ ॥ ३ ॥

Oh santo brāhmaṇa, oh intachable, tú has dicho que su hija, célebre como Devahūti, fue la esposa del Prajāpati Kardama.

Verse 4

तस्यां स वै महायोगी युक्तायां योगलक्षणै: । ससर्ज कतिधा वीर्यं तन्मे शुश्रूषवे वद ॥ ४ ॥

¿Cuántas clases de descendencia engendró aquel gran yogui por medio de la princesa, dotada de los signos del yoga (las ocho perfecciones)? Te ruego que me lo digas, pues anhelo escucharlo.

Verse 5

रुचिर्यो भगवान् ब्रह्मन्दक्षो वा ब्रह्मण: सुत: । यथा ससर्ज भूतानि लब्ध्वा भार्यां च मानवीम् ॥ ५ ॥

Oh santo brahmán, dime cómo el venerable Ruci y Dakṣa, hijo de Brahmā, tras obtener como esposas a las otras dos hijas de Svāyambhuva Manu, engendraron descendencia y dieron origen a la prajá.

Verse 6

मैत्रेय उवाच प्रजा: सृजेति भगवान् कर्दमो ब्रह्मणोदित: । सरस्वत्यां तपस्तेपे सहस्राणां समा दश ॥ ६ ॥

Maitreya respondió: Por orden de Brahmā—«engendra la prajá»—el venerable sabio Kardama practicó austeridades a orillas del río Sarasvatī durante diez mil años.

Verse 7

तत: समाधियुक्तेन क्रियायोगेन कर्दम: । सम्प्रपेदे हरिं भक्त्या प्रपन्नवरदाशुषम् ॥ ७ ॥

Luego, Kardama, mediante el kriyā-yoga unido al trance, adoró a Śrī Hari con devoción y Lo complació: el Señor que concede con prontitud bendiciones a quienes se refugian en Él.

Verse 8

तावत्प्रसन्नो भगवान् पुष्कराक्ष: कृते युगे । दर्शयामास तं क्षत्त: शाब्दं ब्रह्म दधद्वपु: ॥ ८ ॥

Entonces, en la Satya-yuga, el Señor de ojos de loto, complacido, oh Kṣattā, se mostró a Kardama y reveló Su forma trascendental, comprensible sólo por el Brahman del sonido védico.

Verse 9

स तं विरजमर्काभं सितपद्मोत्पलस्रजम् । स्‍निग्धनीलालकव्रातवक्त्राब्जं विरजोऽम्बरम् ॥ ९ ॥

Kardama Muni vio al Señor Supremo, libre de toda contaminación material, resplandeciente como el sol, con una guirnalda de lotos blancos y nenúfares. Su rostro de loto estaba enmarcado por rizos oscuros azulados y lustrosos, y vestía un pītāmbara amarillo, puro e inmaculado.

Verse 10

किरीटिनं कुण्डलिनं शङ्खचक्रगदाधरम् । श्वेतोत्पलक्रीडनकं मन:स्पर्शस्मितेक्षणम् ॥ १० ॥

Adornado con corona y pendientes, el Señor sostenía en tres manos la caracola, el disco y la maza, y en la cuarta un loto blanco; su mirada sonriente y jubilosa cautivaba el corazón de todos los devotos.

Verse 11

विन्यस्तचरणाम्भोजमंसदेशे गरुत्मत: । दृष्ट्वा खेऽवस्थितं वक्ष:श्रियं कौस्तुभकन्धरम् ॥ ११ ॥

Con sus pies de loto apoyados en los hombros de Garuḍa, con la gema Kaustubha colgando del cuello y el signo de Śrīvatsa brillando en el pecho, el Señor permanecía suspendido en el cielo.

Verse 12

जातहर्षोऽपतन्मूर्ध्ना क्षितौ लब्धमनोरथ: । गीर्भिस्त्वभ्यगृणात्प्रीतिस्वभावात्मा कृताञ्जलि: ॥ १२ ॥

Al ver al Señor en persona, Kardama Muni se colmó de júbilo, pues su anhelo trascendental se cumplió. Se postró en tierra con la cabeza inclinada y, con las manos juntas y el corazón naturalmente lleno de amor devocional, complació al Señor con oraciones.

Verse 13

ऋषिरुवाच जुष्टं बताद्याखिलसत्त्वराशे: सांसिद्ध्यमक्ष्णोस्तव दर्शनान्न: । यद्दर्शनं जन्मभिरीड्य सद्‌भि- राशासते योगिनो रूढयोगा: ॥ १३ ॥

Dijo el sabio: “Oh Señor supremo, digno de adoración, depósito de todos los seres: hoy mi vista ha alcanzado su perfección al obtener Tu darśana. Esa visión, alabada por los santos, es la que los yoguis consumados anhelan tras muchos nacimientos de meditación.”

Verse 14

ये मायया ते हतमेधसस्त्वत्- पादारविन्दं भवसिन्धुपोतम् । उपासते कामलवाय तेषां रासीश कामान्निरयेऽपि ये स्यु: ॥ १४ ॥

Tus pies de loto son la verdadera barca para cruzar el océano de la ignorancia mundana. Pero quienes, hechizados por māyā, han perdido el discernimiento, adoran esos pies buscando placeres sensoriales triviales y fugaces, que aun los que yacen en el infierno pueden obtener. Con todo, oh Señor, eres tan compasivo que también a ellos les otorgas misericordia.

Verse 15

तथा स चाहं परिवोढुकाम: समानशीलां गृहमेधधेनुम् । उपेयिवान्मूलमशेषमूलं दुराशय: कामदुघाङ्‌घ्रिपस्य ॥ १५ ॥

Por eso, deseando desposar a una joven de disposición semejante, que en la vida de hogar sea como una verdadera Kamadhenu que colma los anhelos, yo también—movido por el deseo—he buscado refugio en Tus pies de loto, raíz de toda raíz, pues Tú eres como el árbol que concede los deseos.

Verse 16

प्रजापतेस्ते वचसाधीश तन्त्या लोक: किलायं कामहतोऽनुबद्ध: । अहं च लोकानुगतो वहामि बलिं च शुक्लानिमिषाय तुभ्यम् ॥ १६ ॥

Oh Señor, Tú eres el amo y guía de todos los seres. Bajo Tu mandato, este mundo, como atado por una cuerda, herido por el deseo, permanece siempre sujeto a sus anhelos. Siguiendo a la gente, oh encarnación del dharma, yo también llevo ofrendas para Ti, Śukla Animisha, el Tiempo eterno.

Verse 17

लोकांश्च लोकानुगतान् पशूंश्च हित्वा श्रितास्ते चरणातपत्रम् । परस्परं त्वद्गुणवादसीधु- पीयूषनिर्यापितदेहधर्मा: ॥ १७ ॥

Sin embargo, quienes abandonan los asuntos mundanos estereotipados y a sus seguidores bestiales, y se acogen al paraguas de Tus pies de loto, bebiendo entre sí el néctar embriagador—miel y ambrosía—de las conversaciones sobre Tus cualidades y pasatiempos, quedan libres de la servidumbre de las necesidades primarias del cuerpo material.

Verse 18

न तेऽजराक्षभ्रमिरायुरेषां त्रयोदशारं त्रिशतं षष्टिपर्व । षण्नेम्यनन्तच्छदि यत्‍त्रिणाभि करालस्रोतो जगदाच्छिद्य धावत् ॥ १८ ॥

Tu rueda gira en torno al eje del Brahman imperecedero: tiene tres cubos, trece radios, 360 articulaciones, seis aros y hojas innumerables talladas en ella. Aunque su giro de terrible velocidad acorta la vida de toda la creación, esa rueda no puede tocar la vida de los devotos del Señor.

Verse 19

एक: स्वयं सञ्जगत: सिसृक्षया- द्वितीययात्मन्नधियोगमायया । सृजस्यद: पासि पुनर्ग्रसिष्यसे यथोर्णनाभिर्भगवन् स्वशक्तिभि: ॥ १९ ॥

Mi amado Señor, sólo Tú creas los universos. Oh Bhagavān, deseando crear, bajo el dominio de Tu segunda energía llamada yoga-māyā, con Tus propias potencias los produces, los sostienes y de nuevo los recoges, tal como la araña teje su tela con su energía y luego la enrolla otra vez.

Verse 20

नैतद्बताधीश पदं तवेप्सितं यन्मायया नस्तनुषे भूतसूक्ष्मम् । अनुग्रहायास्त्वपि यर्ही मायया लसत्तुलस्या भगवान् विलक्षित: ॥ २० ॥

Oh Señor, aunque no sea Tu deseo, por Tu māyā manifiestas esta creación de elementos burdos y sutiles sólo para la satisfacción de nuestros sentidos. Concédenos Tu misericordia sin causa, pues has aparecido ante nosotros en Tu forma eterna, adornada con una espléndida guirnalda de hojas de tulasī.

Verse 21

तं त्वानुभूत्योपरतक्रियार्थं स्वमायया वर्तितलोकतन्त्रम् । नमाम्यभीक्ष्णं नमनीयपाद- सरोजमल्पीयसि कामवर्षम् ॥ २१ ॥

Para que, al realizarte, los seres se aparten de la acción fruitiva, Tú has desplegado por Tu propia energía el entramado de los mundos. Una y otra vez me postro ante Tus venerables pies de loto, dignos de refugio, que derraman toda bendición incluso sobre el más insignificante.

Verse 22

ऋषिरुवाच इत्यव्यलीकं प्रणुतोऽब्जनाभ- स्तमाबभाषे वचसामृतेन । सुपर्णपक्षोपरि रोचमान: प्रेमस्मितोद्वीक्षणविभ्रमद्भ्रू: ॥ २२ ॥

Maitreya dijo: Sinceramente ensalzado con estas palabras, el Señor Viṣṇu, Padmanābha, resplandeciendo hermosamente sobre los hombros de Garuḍa, respondió con palabras dulces como néctar. Sus cejas se movían con gracia mientras miraba al sabio con una sonrisa colmada de afecto.

Verse 23

श्रीभगवानुवाच विदित्वा तव चैत्यं मे पुरैव समयोजि तत् । यदर्थमात्मनियमैस्त्वयैवाहं समर्चित: ॥ २३ ॥

El Señor Supremo dijo: Conociendo lo que había en tu corazón, ya he dispuesto de antemano aquello por lo cual me has adorado debidamente mediante la disciplina del ser, de la mente y de los sentidos.

Verse 24

न वै जातु मृषैव स्यात्प्रजाध्यक्ष मदर्हणम् । भवद्विधेष्वतितरां मयि संगृभितात्मनाम् ॥ २४ ॥

El Señor continuó: Oh ṛṣi, guía de los seres, para quienes me sirven y me adoran con bhakti—especialmente para los que, como tú, se han entregado por completo a Mí—no hay jamás cuestión de frustración; mi adoración nunca resulta vana.

Verse 25

प्रजापतिसुत: सम्राण्मनुर्विख्यातमङ्गल: । ब्रह्मावर्तं योऽधिवसन् शास्ति सप्तार्णवां महीम् ॥ २५ ॥

El emperador Svāyambhuva Manu, hijo de Prajāpati e hijo de Brahmā, célebre por sus actos justos, reside en Brahmāvarta y gobierna la tierra con sus siete océanos.

Verse 26

स चेह विप्र राजर्षिर्महिष्या शतरूपया । आयास्यति दिद‍ृक्षुस्त्वां परश्वो धर्मकोविद: ॥ २६ ॥

Oh brāhmaṇa, ese célebre rey sabio, experto en el dharma, vendrá aquí pasado mañana con su reina Śatarūpā, deseoso de verte.

Verse 27

आत्मजामसितापाङ्गीं वय:शीलगुणान्विताम् । मृगयन्तीं पतिं दास्यत्यनुरूपाय ते प्रभो ॥ २७ ॥

Tiene una hija ya crecida, de ojos negros, dotada de buena edad, carácter y virtudes; busca un esposo digno. Mi señor, al saber que tú eres el más adecuado, te la entregarán como esposa.

Verse 28

समाहितं ते हृदयं यत्रेमान् परिवत्सरान् । सा त्वां ब्रह्मन्नृपवधू: काममाशु भजिष्यति ॥ २८ ॥

Oh santo brāhmaṇa, esa princesa será tal como la has contemplado en tu corazón durante tantos años; pronto será tuya y te servirá conforme a tu deseo.

Verse 29

या त आत्मभृतं वीर्यं नवधा प्रसविष्यति । वीर्ये त्वदीये ऋषय आधास्यन्त्यञ्जसात्मन: ॥ २९ ॥

Del semen que tú deposites, ella dará a luz nueve hijas; y por medio de esas hijas tuyas, los sabios ṛṣi engendrarán descendencia conforme al orden debido.

Verse 30

त्वं च सम्यगनुष्ठाय निदेशं म उशत्तम: । मयि तीर्थीकृताशेषक्रियार्थो मां प्रपत्स्यसे ॥ ३० ॥

Cumpliendo rectamente Mi mandato y ofreciéndome los frutos de todas tus obras, tu corazón quedará purificado y al final Me alcanzarás a Mí mismo.

Verse 31

कृत्वा दयां च जीवेषु दत्त्वा चाभयमात्मवान् । मय्यात्मानं सह जगद् द्रक्ष्यस्यात्मनि चापि माम् ॥ ३१ ॥

Mostrando compasión a todos los seres y otorgando a todos seguridad, con dominio de ti mismo alcanzarás la realización del Ser; verás tu ser y el universo en Mí, y a Mí en ti.

Verse 32

सहाहं स्वांशकलया त्वद्वीर्येण महामुने । तव क्षेत्रे देवहूत्यां प्रणेष्ये तत्त्वसंहिताम् ॥ ३२ ॥

Oh gran sabio, por tu potencia engendraré en el vientre de tu esposa Devahūti una porción plenaria de Mí; junto con tus nueve hijas, le instruiré la filosofía de los principios últimos.

Verse 33

मैत्रेय उवाच एवं तमनुभाष्याथ भगवान् प्रत्यगक्षज: । जगाम बिन्दुसरस: सरस्वत्या परिश्रितात् ॥ ३३ ॥

Maitreya dijo: Habiendo hablado así a Kardama Muni, el Señor, inaccesible a los sentidos y revelado cuando éstos se vuelven hacia la conciencia de Kṛṣṇa, partió del lago llamado Bindu-sarovara, rodeado por el río Sarasvatī.

Verse 34

निरीक्षतस्तस्य ययावशेष- सिद्धेश्वराभिष्टुतसिद्धमार्ग: । आकर्णयन् पत्ररथेन्द्रपक्षै- रुच्चारितं स्तोममुदीर्णसाम ॥ ३४ ॥

Mientras el sabio contemplaba, el Señor partió por el sendero hacia Vaikuṇṭha, alabado por las grandes almas liberadas. El sabio escuchó los himnos, de tono sāma, que resonaban con el batir de las alas de Garuḍa, el portador del Señor.

Verse 35

अथ सम्प्रस्थिते शुक्ले कर्दमो भगवानृषि: । आस्ते स्म बिन्दुसरसि तं कालं प्रतिपालयन् ॥ ३५ ॥

Luego, tras la partida del Señor, el venerable sabio Kardama permaneció a la orilla del lago Bindu-sarovara, aguardando el tiempo anunciado por el Bhagaván.

Verse 36

मनु: स्यन्दनमास्थाय शातकौम्भपरिच्छदम् । आरोप्य स्वां दुहितरं सभार्य: पर्यटन्महीम् ॥ ३६ ॥

Svāyambhuva Manu, junto con su esposa, subió a su carro adornado con ornamentos de oro; hizo subir también a su hija y comenzó a recorrer toda la tierra.

Verse 37

तस्मिन् सुधन्वन्नहनि भगवान् यत्समादिशत् । उपायादाश्रमपदं मुने: शान्तव्रतस्य तत् ॥ ३७ ॥

Oh Vidura, en el mismo día propicio anunciado por el Bhagaván, llegaron al āśrama del muni Śāntavrata, quien acababa de concluir sus votos de austeridad.

Verse 38

यस्मिन् भगवतो नेत्रान्न्यपतन्नश्रुबिन्दव: । कृपया सम्परीतस्य प्रपन्नेऽर्पितया भृशम् ॥ ३८ ॥ तद्वै बिन्दुसरो नाम सरस्वत्या परिप्लुतम् । पुण्यं शिवामृतजलं महर्षिगणसेवितम् ॥ ३९ ॥

Aquel lago santo fue llamado Bindu-sarovara, pues allí cayeron gotas de lágrimas de los ojos del Bhagaván, conmovido por inmensa compasión hacia el sabio que se había rendido a Su amparo. Inundado por las aguas del río Sarasvatī, el lago era sagrado; su agua era auspiciosa y dulce como néctar, y era frecuentado por multitudes de grandes ṛṣis.

Verse 39

यस्मिन् भगवतो नेत्रान्न्यपतन्नश्रुबिन्दव: । कृपया सम्परीतस्य प्रपन्नेऽर्पितया भृशम् ॥ ३८ ॥ तद्वै बिन्दुसरो नाम सरस्वत्या परिप्लुतम् । पुण्यं शिवामृतजलं महर्षिगणसेवितम् ॥ ३९ ॥

El santo Bindu-sarovara, colmado por las aguas del río Sarasvatī, era sagrado; su agua era auspiciosa, dulce como néctar, y era frecuentado por multitudes de grandes ṛṣis.

Verse 40

पुण्यद्रुमलताजालै: कूजत्पुण्यमृगद्विजै: । सर्वर्तुफलपुष्पाढ्यं वनराजिश्रियान्वितम् ॥ ४० ॥

La orilla del lago estaba rodeada de racimos de árboles y enredaderas piadosas, colmada de frutos y flores de todas las estaciones. Allí, animales y aves virtuosos lanzaban diversos cantos, y la hermosura de los bosquecillos la engalanaba.

Verse 41

मत्तद्विजगणैर्घुष्टं मत्तभ्रमरविभ्रमम् । मत्तबर्हिनटाटोपमाह्वयन्मत्तकोकिलम् ॥ ४१ ॥

El lugar resonaba con los cantos de aves jubilosas. Abejas embriagadas revoloteaban, pavos reales ebrios de gozo danzaban con orgullo, y los alegres cucos se llamaban unos a otros.

Verse 42

कदम्बचम्पकाशोककरञ्जबकुलासनै: । कुन्दमन्दारकुटजैश्चूतपोतैरलङ्कृतम् ॥ ४२ ॥ कारण्डवै: प्लवैर्हंसै: कुररैर्जलकुक्‍कुटै: । सारसैश्चक्रवाकैश्च चकोरैर्वल्गु कूजितम् ॥ ४३ ॥

El lago Bindu-sarovara estaba engalanado con árboles en flor como kadamba, campaka, aśoka, karañja, bakula, āsana, kunda, mandāra, kuṭaja y tiernos mangos. El aire se colmaba del dulce canto de patos kāraṇḍava, plavas, cisnes, águilas pescadoras, aves acuáticas, grullas, cakravākas y cakoras.

Verse 43

कदम्बचम्पकाशोककरञ्जबकुलासनै: । कुन्दमन्दारकुटजैश्चूतपोतैरलङ्कृतम् ॥ ४२ ॥ कारण्डवै: प्लवैर्हंसै: कुररैर्जलकुक्‍कुटै: । सारसैश्चक्रवाकैश्च चकोरैर्वल्गु कूजितम् ॥ ४३ ॥

El lago Bindu-sarovara estaba engalanado con árboles en flor como kadamba, campaka, aśoka, karañja, bakula, āsana, kunda, mandāra, kuṭaja y tiernos mangos. El aire se colmaba del dulce canto de patos kāraṇḍava, plavas, cisnes, águilas pescadoras, aves acuáticas, grullas, cakravākas y cakoras.

Verse 44

तथैव हरिणै: क्रोडै: श्‍वाविद्गवयकुञ्जरै: । गोपुच्छैर्हरिभिर्मर्कैर्नकुलैर्नाभिभिर्वृतम् ॥ ४४ ॥

Sus orillas abundaban en ciervos, jabalíes, puercoespines, gavayas, elefantes, babuinos, leones, monos, mangostas y ciervos almizcleros.

Verse 45

प्रविश्य तत्तीर्थवरमादिराज: सहात्मज: । ददर्श मुनिमासीनं तस्मिन् हुतहुताशनम् ॥ ४५ ॥ विद्योतमानं वपुषा तपस्युग्रयुजा चिरम् । नातिक्षामं भगवत: स्‍निग्धापाङ्गावलोकनात् । त द्वय‍हृतामृतकलापीयूषश्रवणेन च ॥ ४६ ॥ प्रांशुं पद्मपलाशाक्षं जटिलं चीरवाससम् । उपसंश्रित्य मलिनं यथार्हणमसंस्कृतम् ॥ ४७ ॥

El primer monarca, Svāyambhuva Manu, entró con su hija en aquel tīrtha excelso y, al acercarse, vio al sabio sentado en su ermita, tras apaciguar el fuego sagrado con ofrendas.

Verse 46

प्रविश्य तत्तीर्थवरमादिराज: सहात्मज: । ददर्श मुनिमासीनं तस्मिन् हुतहुताशनम् ॥ ४५ ॥ विद्योतमानं वपुषा तपस्युग्रयुजा चिरम् । नातिक्षामं भगवत: स्‍निग्धापाङ्गावलोकनात् । त द्वय‍हृतामृतकलापीयूषश्रवणेन च ॥ ४६ ॥ प्रांशुं पद्मपलाशाक्षं जटिलं चीरवाससम् । उपसंश्रित्य मलिनं यथार्हणमसंस्कृतम् ॥ ४७ ॥

El sabio resplandecía con su cuerpo; aunque por largo tiempo practicó una áspera penitencia, no estaba consumido, pues sobre él había caído la mirada afectuosa del Bhagavān y había escuchado el néctar de Sus palabras, semejantes a la luna.

Verse 47

प्रविश्य तत्तीर्थवरमादिराज: सहात्मज: । ददर्श मुनिमासीनं तस्मिन् हुतहुताशनम् ॥ ४५ ॥ विद्योतमानं वपुषा तपस्युग्रयुजा चिरम् । नातिक्षामं भगवत: स्‍निग्धापाङ्गावलोकनात् । त द्वय‍हृतामृतकलापीयूषश्रवणेन च ॥ ४६ ॥ प्रांशुं पद्मपलाशाक्षं जटिलं चीरवाससम् । उपसंश्रित्य मलिनं यथार्हणमसंस्कृतम् ॥ ४७ ॥

El sabio era alto, de ojos grandes como pétalos de loto, con cabellos enmarañados y vestido con harapos. Manu se acercó y lo vio algo manchado, como una gema sin pulir.

Verse 48

अथोटजमुपायातं नृदेवं प्रणतं पुर: । सपर्यया पर्यगृह्णात्प्रतिनन्द्यानुरूपया ॥ ४८ ॥

Al ver que el monarca había llegado a su ermita y se inclinaba ante él, el sabio lo saludó con bendición y lo recibió con el honor debido.

Verse 49

गृहीतार्हणमासीनं संयतं प्रीणयन्मुनि: । स्मरन् भगवदादेशमित्याह श्लक्ष्णया गिरा ॥ ४९ ॥

Tras recibir el debido honor, el rey se sentó en silencio y con dominio de sí. Entonces Kardama, recordando la orden del Bhagavān, habló con voz suave que deleitó al monarca, diciendo:

Verse 50

नूनं चङ्‌क्रमणं देव सतां संरक्षणाय ते । वधाय चासतां यस्त्वं हरे: शक्तिर्हि पालिनी ॥ ५० ॥

Oh Señor, tu recorrido es sin duda para proteger a los virtuosos y destruir a los impíos, pues tú encarnas la energía protectora de Śrī Hari.

Verse 51

योऽर्केन्द्वग्नीन्द्रवायूनां यमधर्मप्रचेतसाम् । रूपाणि स्थान आधत्से तस्मै शुक्लाय ते नम: ॥ ५१ ॥

Cuando es necesario, asumes el papel del dios Sol, la Luna, Agni, Indra, Vāyu, Yama, Dharma y Varuṇa; reverencias a Ti, el puro y luminoso Viṣṇu.

Verse 52

न यदा रथमास्थाय जैत्रं मणिगणार्पितम् । विस्फूर्जच्चण्डकोदण्डो रथेन त्रासयन्नघान् ॥ ५२ ॥ स्वसैन्यचरणक्षुण्णं वेपयन्मण्डलं भुव: । विकर्षन् बृहतीं सेनां पर्यटस्यंशुमानिव ॥ ५३ ॥ तदैव सेतव: सर्वे वर्णाश्रमनिबन्धना: । भगवद्रचिता राजन् भिद्येरन् बत दस्युभि: ॥ ५४ ॥

Si no montaras tu victorioso carro enjoyado para amedrentar a los culpables, si no resonara el terrible bramido de tu arco, y si no recorrieras el mundo como el sol resplandeciente, guiando un inmenso ejército cuyos pasos hacen temblar la tierra, entonces, oh rey, todos los límites del dharma de varṇa y āśrama establecidos por el Bhagavān serían quebrantados por los bandidos.

Verse 53

न यदा रथमास्थाय जैत्रं मणिगणार्पितम् । विस्फूर्जच्चण्डकोदण्डो रथेन त्रासयन्नघान् ॥ ५२ ॥ स्वसैन्यचरणक्षुण्णं वेपयन्मण्डलं भुव: । विकर्षन् बृहतीं सेनां पर्यटस्यंशुमानिव ॥ ५३ ॥ तदैव सेतव: सर्वे वर्णाश्रमनिबन्धना: । भगवद्रचिता राजन् भिद्येरन् बत दस्युभि: ॥ ५४ ॥

Si no montaras tu victorioso carro enjoyado para amedrentar a los culpables, si no resonara el terrible bramido de tu arco, y si no recorrieras el mundo como el sol resplandeciente, guiando un inmenso ejército cuyos pasos hacen temblar la tierra, entonces, oh rey, todos los límites del dharma de varṇa y āśrama establecidos por el Bhagavān serían quebrantados por los bandidos.

Verse 54

न यदा रथमास्थाय जैत्रं मणिगणार्पितम् । विस्फूर्जच्चण्डकोदण्डो रथेन त्रासयन्नघान् ॥ ५२ ॥ स्वसैन्यचरणक्षुण्णं वेपयन्मण्डलं भुव: । विकर्षन् बृहतीं सेनां पर्यटस्यंशुमानिव ॥ ५३ ॥ तदैव सेतव: सर्वे वर्णाश्रमनिबन्धना: । भगवद्रचिता राजन् भिद्येरन् बत दस्युभि: ॥ ५४ ॥

Si no montaras tu victorioso carro enjoyado para amedrentar a los culpables, si no resonara el terrible bramido de tu arco, y si no recorrieras el mundo como el sol resplandeciente, guiando un inmenso ejército cuyos pasos hacen temblar la tierra, entonces, oh rey, todos los límites del dharma de varṇa y āśrama establecidos por el Bhagavān serían quebrantados por los bandidos.

Verse 55

अधर्मश्च समेधेत लोलुपैर्व्यङ्कुशैर्नृभि: । शयाने त्वयि लोकोऽयं दस्युग्रस्तो विनङ्‍क्ष्यति ॥ ५५ ॥

Si abandonaras toda preocupación por la condición del mundo y reposaras, el adharma prosperaría, pues los hombres codiciosos y sin freno quedarían sin oposición; los bandidos atacarían y el mundo perecería.

Verse 56

अथापि पृच्छे त्वां वीर यदर्थं त्वमिहागत: । तद्वयं निर्व्यलीकेन प्रतिपद्यामहे हृदा ॥ ५६ ॥

Con todo, oh rey valiente, te pregunto con qué propósito has venido aquí. Sea lo que sea, lo cumpliremos con el corazón sincero, sin reserva alguna.