Adhyaya 53

Verse 1

श्रीशुक उवाच वैदर्भ्या: स तु सन्देशं निशम्य यदुनन्दन: । प्रगृह्य पाणिना पाणिं प्रहसन्निदमब्रवीत् ॥ १ ॥

Śukadeva Gosvāmī dijo: Al oír el mensaje confidencial de la princesa Vaidarbhī, el Señor Yadunandana tomó la mano del brāhmaṇa y, sonriendo, le habló así.

Verse 2

श्रीभगवानुवाच तथाहमपि तच्चित्तो निद्रां च न लभे निशि । वेदाहं रुक्‍मिणा द्वेषान्ममोद्वाहो निवारित: ॥ २ ॥

El Señor Supremo dijo: Así como la mente de Rukmiṇī está fija en Mí, así Mi mente está fija en ella. Ni siquiera puedo dormir de noche. Sé que Rukmī, por envidia, ha impedido nuestro matrimonio.

Verse 3

तामानयिष्य उन्मथ्य राजन्यापसदान् मृधे । मत्परामनवद्याङ्गीमेधसोऽग्निशिखामिव ॥ ३ ॥

Ella se ha consagrado exclusivamente a Mí, y su belleza es intachable. La traeré aquí después de aplastar en batalla a esos reyes indignos, como se extrae una llama ardiente de la leña.

Verse 4

श्रीशुक उवाच उद्वाहर्क्षं च विज्ञाय रुक्‍मिण्या मधुसूदन: । रथ: संयुज्यतामाशु दारुकेत्याह सारथिम् ॥ ४ ॥

Śukadeva Gosvāmī dijo: El Señor Madhusūdana comprendió el momento lunar exacto para la boda de Rukmiṇī. Entonces ordenó a su auriga: “Dāruka, prepara de inmediato Mi carro.”

Verse 5

स चाश्वै: शैब्यसुग्रीवमेघपुष्पबलाहकै: । युक्तं रथमुपानीय तस्थौ प्राञ्जलिरग्रत: ॥ ५ ॥

Dāruka trajo el carro del Señor, uncido a los caballos llamados Śaibya, Sugrīva, Meghapuṣpa y Balāhaka. Luego, con las palmas juntas, se quedó ante Śrī Kṛṣṇa.

Verse 6

आरुह्य स्यन्दनं शौरिर्द्विजमारोप्य तूर्णगै: । आनर्तादेकरात्रेण विदर्भानगमद्धयै: ॥ ६ ॥

El Señor Śauri subió a su carro e hizo subir también al brāhmaṇa. Luego, sus veloces caballos los llevaron del país de Ānarta a Vidarbha en una sola noche.

Verse 7

राजा स कुण्डिनपति: पुत्रस्‍नेहवशानुग: । शिशुपालाय स्वां कन्यां दास्यन् कर्माण्यकारयत् ॥ ७ ॥

El rey Bhīṣmaka, señor de Kuṇḍina, dominado por el afecto hacia su hijo, estaba por entregar a su hija a Śiśupāla. Mandó hacer todos los preparativos requeridos.

Verse 8

पुरं सम्मृष्टसंसिक्तमार्गरथ्याचतुष्पथम् । चित्रध्वजपताकाभिस्तोरणै: समलङ्कृतम् ॥ ८ ॥ स्रग्गन्धमाल्याभरणैर्विरजोऽम्बरभूषितै: । जुष्टं स्‍त्रीपुरुषै: श्रीमद्गृहैरगुरुधूपितै: ॥ ९ ॥

Las avenidas principales, las calles comerciales y las encrucijadas fueron barridas a fondo y rociadas con agua. La ciudad quedó adornada con arcos triunfales y con estandartes y banderas multicolores. Hombres y mujeres, vestidos con ropas inmaculadas y ungidos con fragante sándalo, lucían collares, guirnaldas y joyas; sus opulentas casas estaban impregnadas del aroma del incienso de aguru.

Verse 9

पुरं सम्मृष्टसंसिक्तमार्गरथ्याचतुष्पथम् । चित्रध्वजपताकाभिस्तोरणै: समलङ्कृतम् ॥ ८ ॥ स्रग्गन्धमाल्याभरणैर्विरजोऽम्बरभूषितै: । जुष्टं स्‍त्रीपुरुषै: श्रीमद्गृहैरगुरुधूपितै: ॥ ९ ॥

El rey mandó barrer a fondo las avenidas, las vías comerciales y los cruces de la ciudad, y luego rociarlas con agua; también adornó la urbe con arcos triunfales y estandartes multicolores. Hombres y mujeres, vestidos con ropas inmaculadas y ungidos con fragante sándalo, lucían collares, guirnaldas y joyas; sus opulentas casas estaban colmadas del aroma del incienso de aguru.

Verse 10

पितृन् देवान् समभ्यर्च्य विप्रांश्च विधिवन्नृप । भोजयित्वा यथान्यायं वाचयामास मङ्गलम् ॥ १० ॥

Oh rey, siguiendo los ritos prescritos, el mahārāja Bhīṣmaka adoró a los antepasados, a los devas y a los brāhmaṇas, y los alimentó debidamente. Luego hizo recitar los mantras tradicionales de buen augurio para el bienestar de la novia.

Verse 11

सुस्‍नातां सुदतीं कन्यां कृतकौतुकमङ्गलाम् । आहतांशुकयुग्मेन भूषितां भूषणोत्तमै: ॥ ११ ॥

La novia se limpió los dientes y se bañó; luego se colocó el auspicioso collar nupcial. Después fue vestida con prendas nuevas, superior e inferior, y adornada con las más excelentes joyas engastadas.

Verse 12

चक्रु: सामर्ग्यजुर्मन्त्रैर्वध्वा रक्षां द्विजोत्तमा: । पुरोहितोऽथर्वविद्वै जुहाव ग्रहशान्तये ॥ १२ ॥

Los mejores brāhmaṇas recitaron mantras del Ṛg, Sāma y Yajur Veda para la protección de la novia. Luego, el sacerdote versado en el Atharva Veda ofreció oblaciones en el fuego para apaciguar la influencia de los planetas regentes.

Verse 13

हिरण्यरूप्यवासांसि तिलांश्च गुडमिश्रितान् । प्रादाद् धेनूश्च विप्रेभ्यो राजा विधिविदां वर: ॥ १३ ॥

El rey, sobresaliente en el conocimiento de las normas rituales, recompensó a los brāhmaṇas con oro, plata, vestiduras, vacas y semillas de sésamo mezcladas con azúcar cruda (guḍa).

Verse 14

एवं चेदिपती राजा दमघोष: सुताय वै । कारयामास मन्त्रज्ञै: सर्वमभ्युदयोचितम् ॥ १४ ॥

Así, el rey Damaghoṣa, señor de Cedi, hizo que brāhmaṇas versados en mantras realizaran todos los ritos propicios, adecuados para asegurar la prosperidad de su hijo.

Verse 15

मदच्युद्भ‍िर्गजानीकै: स्यन्दनैर्हेममालिभि: । पत्त्यश्वसङ्कुलै: सैन्यै: परीत: कुण्डिनं ययौ ॥ १५ ॥

El rey Damaghoṣa viajó a Kuṇḍina rodeado de tropas: elefantes que destilaban mada, carros colgados con cadenas de oro y numerosos jinetes y soldados de infantería.

Verse 16

तं वै विदर्भाधिपति: समभ्येत्याभिपूज्य च । निवेशयामास मुदा कल्पितान्यनिवेशने ॥ १६ ॥

Bhīṣmaka, señor de Vidarbha, salió de la ciudad para recibir al rey Damaghoṣa, lo honró debidamente y luego, con alegría, lo alojó en una residencia construida especialmente para la ocasión.

Verse 17

तत्र शाल्वो जरासन्धो दन्तवक्रो विदूरथ: । आजग्मुश्चैद्यपक्षीया: पौण्ड्रकाद्या: सहस्रश: ॥ १७ ॥

Allí llegaron Śālva, Jarāsandha, Dantavakra y Vidūratha, y también los partidarios de Śiśupāla —Pauṇḍraka y miles de otros reyes—.

Verse 18

कृष्णरामद्विषो यत्ता: कन्यां चैद्याय साधितुम् । यद्यागत्य हरेत् कृष्णो रामाद्यैर्यदुभिर्वृत: ॥ १८ ॥ योत्स्याम: संहतास्तेन इति निश्चितमानसा: । आजग्मुर्भूभुज: सर्वे समग्रबलवाहना: ॥ १९ ॥

Para asegurar la novia para Śiśupāla, los reyes que envidiaban a Kṛṣṇa y a Balarāma tomaron esta decisión: “Si Kṛṣṇa viene aquí con Balarāma y los demás Yadus para raptar a la novia, nos uniremos y lucharemos contra Él.” Con tal determinación, acudieron a la boda con todos sus ejércitos y vehículos de guerra.

Verse 19

कृष्णरामद्विषो यत्ता: कन्यां चैद्याय साधितुम् । यद्यागत्य हरेत् कृष्णो रामाद्यैर्यदुभिर्वृत: ॥ १८ ॥ योत्स्याम: संहतास्तेन इति निश्चितमानसा: । आजग्मुर्भूभुज: सर्वे समग्रबलवाहना: ॥ १९ ॥

Los reyes que envidiaban a Kṛṣṇa y a Balarāma se pusieron de acuerdo para asegurar a la novia para Śiśupāla. Decidieron: “Si Kṛṣṇa viene aquí rodeado de Balarāma y de los Yadus para raptar a la doncella, nos uniremos y lucharemos contra Él.” Con esa determinación, todos los reyes acudieron a la boda con sus ejércitos completos y todos sus vehículos de guerra.

Verse 20

श्रुत्वैतद् भगवान् रामो विपक्षीयनृपोद्यमम् । कृष्णं चैकं गतं हर्तुं कन्यां कलहशङ्कित: ॥ २० ॥ बलेन महता सार्धं भ्रातृस्‍नेहपरिप्लुत: । त्वरित: कुण्डिनं प्रागाद् गजाश्वरथपत्तिभि: ॥ २१ ॥

Al oír los preparativos de los reyes enemigos y saber que Kṛṣṇa había partido solo para raptar a la novia, el Señor Balarāma temió que estallara una lucha. Inundado de afecto fraternal, se apresuró hacia Kuṇḍina con un gran ejército de infantería y de guerreros montados en elefantes, caballos y carros.

Verse 21

श्रुत्वैतद् भगवान् रामो विपक्षीयनृपोद्यमम् । कृष्णं चैकं गतं हर्तुं कन्यां कलहशङ्कित: ॥ २० ॥ बलेन महता सार्धं भ्रातृस्‍नेहपरिप्लुत: । त्वरित: कुण्डिनं प्रागाद् गजाश्वरथपत्तिभि: ॥ २१ ॥

Al oír los preparativos de los reyes enemigos y saber que Kṛṣṇa había partido solo para raptar a la novia, el Señor Balarāma temió que estallara una lucha. Inundado de afecto fraternal, se apresuró hacia Kuṇḍina con un gran ejército de infantería y de guerreros montados en elefantes, caballos y carros.

Verse 22

भीष्मकन्या वरारोहा काङ्‍क्षन्त्यागमनं हरे: । प्रत्यापत्तिमपश्यन्ती द्विजस्याचिन्तयत्तदा ॥ २२ ॥

La hermosa hija de Bhīṣmaka, Rukmiṇī, aguardaba con ansia la llegada de Hari, Kṛṣṇa. Pero al no ver regresar al brāhmaṇa mensajero, pensó entonces para sí lo siguiente.

Verse 23

अहो त्रियामान्तरित उद्वाहो मेऽल्पराधस: । नागच्छत्यरविन्दाक्षो नाहं वेद्‍म्यत्र कारणम् । सोऽपि नावर्ततेऽद्यापि मत्सन्देशहरो द्विज: ॥ २३ ॥

¡Ay de mí! Cuando termine la noche tendrá lugar mi boda; ¡qué poca fortuna la mía! Kṛṣṇa, de ojos de loto, no viene; no sé la causa. Y el brāhmana que llevó mi mensaje tampoco ha regresado todavía.

Verse 24

अपि मय्यनवद्यात्मा द‍ृष्ट्वा किञ्चिज्जुगुप्सितम् । मत्पाणिग्रहणे नूनं नायाति हि कृतोद्यम: ॥ २४ ॥

Quizá el Señor Śrī Hari, sin mancha alguna, aun disponiéndose a venir aquí, vio en mí algo despreciable; por eso no ha venido a tomar mi mano en matrimonio.

Verse 25

दुर्भगाया न मे धाता नानुकूलो महेश्वर: । देवी वा विमुखी गौरी रुद्राणी गिरिजा सती ॥ २५ ॥

Soy sumamente desdichada: ni el Creador me es favorable, ni el gran Señor Śiva. O quizá la Diosa, esposa de Śiva—llamada Gaurī, Rudrāṇī, Girijā y Satī—se ha vuelto contra mí.

Verse 26

एवं चिन्तयती बाला गोविन्दहृतमानसा । न्यमीलयत कालज्ञा नेत्रे चाश्रुकलाकुले ॥ २६ ॥

Pensando así, la joven doncella, cuyo corazón había sido robado por Govinda, cerró sus ojos colmados de lágrimas, sabiendo que aún quedaba tiempo.

Verse 27

एवं वध्वा: प्रतीक्षन्त्या गोविन्दागमनं नृप । वाम ऊरुर्भुजो नेत्रमस्फुरन् प्रियभाषिण: ॥ २७ ॥

Oh Rey, mientras la novia aguardaba la llegada de Govinda, le palpitó el muslo izquierdo, el brazo y el ojo; era señal de que ocurriría algo deseable.

Verse 28

अथ कृष्णविनिर्दिष्ट: स एव द्विजसत्तम: । अन्त:पुरचरीं देवीं राजपुत्रीं ददर्श ह ॥ २८ ॥

En ese momento, el más puro de los brāhmaṇas eruditos, siguiendo la orden de Kṛṣṇa, fue a ver a la divina princesa Rukmiṇī en los aposentos interiores del palacio.

Verse 29

सा तं प्रहृष्टवदनमव्यग्रात्मगतिं सती । आलक्ष्य लक्षणाभिज्ञा समपृच्छच्छुचिस्मिता ॥ २९ ॥

Al notar el rostro jubiloso del brāhmaṇa y sus movimientos serenos, la santa Rukmiṇī, experta en leer tales signos, le preguntó con una sonrisa pura.

Verse 30

तस्या आवेदयत् प्राप्तं शशंस यदुनन्दनम् । उक्तं च सत्यवचनमात्मोपनयनं प्रति ॥ ३० ॥

El brāhmaṇa le anunció la llegada del Señor Yadunandana, Śrī Kṛṣṇa, y le transmitió también Su veraz promesa de tomarla por esposa.

Verse 31

तमागतं समाज्ञाय वैदर्भी हृष्टमानसा । न पश्यन्ती ब्राह्मणाय प्रियमन्यन्ननाम सा ॥ ३१ ॥

Al saber que Kṛṣṇa había llegado, la princesa Vaidarbhī se llenó de júbilo. Al no hallar nada digno para ofrecer al brāhmaṇa, simplemente se inclinó ante él.

Verse 32

प्राप्तौ श्रुत्वा स्वदुहितुरुद्वाहप्रेक्षणोत्सुकौ । अभ्ययात्तूर्यघोषेण रामकृष्णौ समर्हणै: ॥ ३२ ॥

Al oír que Kṛṣṇa y Balarāma habían llegado y deseaban presenciar la boda de su hija, el rey salió a recibirlos con abundantes ofrendas, mientras resonaba la música.

Verse 33

मधुपर्कमुपानीय वासांसि विरजांसि स: । उपायनान्यभीष्टानि विधिवत् समपूजयत् ॥ ३३ ॥

Les ofreció madhu-parka, vestiduras nuevas e inmaculadas y otros dones deseables, y los adoró conforme al rito establecido.

Verse 34

तयोर्निवेशनं श्रीमदुपाकल्प्य महामति: । ससैन्ययो: सानुगयोरातिथ्यं विदधे यथा ॥ ३४ ॥

El magnánimo rey Bhīṣmaka dispuso alojamientos espléndidos para los dos Señores, y también para Su ejército y séquito; así les brindó la hospitalidad debida.

Verse 35

एवं राज्ञां समेतानां यथावीर्यं यथावय: । यथाबलं यथावित्तं सर्वै: कामै: समर्हयत् ॥ ३५ ॥

Así, Bhīṣmaka colmó de todo lo deseable a los reyes reunidos, honrándolos según su poder, edad, fuerza y riqueza.

Verse 36

कृष्णमागतमाकर्ण्य विदर्भपुरवासिन: । आगत्य नेत्राञ्जलिभि: पपुस्तन्मुखपङ्कजम् ॥ ३६ ॥

Al oír que el Señor Kṛṣṇa había llegado, los habitantes de Vidarbha-pura acudieron a verlo y, con las palmas de sus ojos, bebieron la miel de Su rostro de loto.

Verse 37

अस्यैव भार्या भवितुं रुक्‍मिण्यर्हति नापरा । असावप्यनवद्यात्मा भैष्म्या: समुचित: पति: ॥ ३७ ॥

Decían los habitantes: “Sólo Rukmiṇī merece ser Su esposa, ninguna otra; y Él mismo, de belleza sin mancha, es el único esposo adecuado para la princesa Bhaiṣmī.”

Verse 38

किञ्चित्सुचरितं यन्नस्तेन तुष्टस्‍त्रिलोककृत् । अनुगृह्णातु गृह्णातु वैदर्भ्या: पाणिमच्युत: ॥ ३८ ॥

Que cualquier pequeña obra piadosa que hayamos hecho complazca a Acyuta, creador de los tres mundos, y que Él, por misericordia, tome la mano de Vaidarbhī.

Verse 39

एवं प्रेमकलाबद्धा वदन्ति स्म पुरौकस: । कन्या चान्त:पुरात् प्रागाद् भटैर्गुप्ताम्बिकालयम् ॥ ३९ ॥

Atados por el amor que se desbordaba, los habitantes de la ciudad hablaban así. Entonces la novia, custodiada por guardias, salió del palacio interior para visitar el templo de Ambikā.

Verse 40

पद्‍भ्यां विनिर्ययौ द्रष्टुं भवान्या: पादपल्ल‍वम् । सा चानुध्यायती सम्यङ्‍मुकुन्दचरणाम्बुजम् ॥ ४० ॥ यतवाङ्‍मातृभि: सार्धं सखीभि: परिवारिता । गुप्ता राजभटै: शूरै: सन्नद्धैरुद्यतायुधै: । मृदङ्गशङ्खपणवास्तूर्यभेर्यश्च जघ्निरे ॥ ४१ ॥

Rukmiṇī salió en silencio, a pie, para contemplar el loto de los pies de la diosa Bhavānī. Pero su mente estaba plenamente absorta en el loto de los pies de Mukunda, Śrī Kṛṣṇa.

Verse 41

पद्‍भ्यां विनिर्ययौ द्रष्टुं भवान्या: पादपल्ल‍वम् । सा चानुध्यायती सम्यङ्‍मुकुन्दचरणाम्बुजम् ॥ ४० ॥ यतवाङ्‍मातृभि: सार्धं सखीभि: परिवारिता । गुप्ता राजभटै: शूरै: सन्नद्धैरुद्यतायुधै: । मृदङ्गशङ्खपणवास्तूर्यभेर्यश्च जघ्निरे ॥ ४१ ॥

Ella guardaba silencio, rodeada de sus madres y amigas. Los valientes soldados del rey, armados y con las armas en alto, la protegían; y resonaban mṛdaṅgas, caracolas, paṇavas, trompas y tambores de guerra.

Verse 42

नानोपहारबलिभिर्वारमुख्या: सहस्रश: । स्रग्गन्धवस्‍त्राभरणैर्द्विजपत्न्‍य: स्वलङ्कृता: ॥ ४२ ॥ गायन्त्यश्च स्तुवन्तश्च गायका वाद्यवादका: । परिवार्य वधूं जग्मु: सूतमागधवन्दिन: ॥ ४३ ॥

Tras la novia seguían miles de damas distinguidas llevando diversas ofrendas y presentes. También iban las esposas de brāhmaṇas, bellamente adornadas, con guirnaldas, perfumes, ropas y joyas para ofrecer.

Verse 43

नानोपहारबलिभिर्वारमुख्या: सहस्रश: । स्रग्गन्धवस्‍त्राभरणैर्द्विजपत्न्‍य: स्वलङ्कृता: ॥ ४२ ॥ गायन्त्यश्च स्तुवन्तश्च गायका वाद्यवादका: । परिवार्य वधूं जग्मु: सूतमागधवन्दिन: ॥ ४३ ॥

Los cantores iban cantando y recitando alabanzas, y los músicos tocaban sus instrumentos. Sūtas, māgadhas y heraldos rodeaban a la novia y avanzaban con ella.

Verse 44

आसाद्य देवीसदनं धौतपादकराम्बुजा । उपस्पृश्य शुचि: शान्ता प्रविवेशाम्बिकान्तिकम् ॥ ४४ ॥

Al llegar al templo de la Diosa, Rukmiṇī lavó primero sus pies y manos, semejantes a lotos, y luego sorbió agua para purificarse. Así santificada y serena, entró en la presencia de la Madre Ambikā.

Verse 45

तां वै प्रवयसो बालां विधिज्ञा विप्रयोषित: । भवानीं वन्दयांचक्रुर्भवपत्नीं भवान्विताम् ॥ ४५ ॥

Las esposas mayores de los brāhmaṇas, expertas en los ritos, condujeron a la joven Rukmiṇī a ofrecer reverencias a Bhavānī, la consorte de Bhava, que se manifestaba junto a su señor, el propio Bhava (Śiva).

Verse 46

नमस्ये त्वाम्बिकेऽभीक्ष्णं स्वसन्तानयुतां शिवाम् । भूयात् पतिर्मे भगवान् कृष्णस्तदनुमोदताम् ॥ ४६ ॥

[Oró Rukmiṇī:] Oh madre Ambikā, esposa de Śiva, una y otra vez me postro ante ti junto con tus hijos. Que el Señor Kṛṣṇa sea mi esposo; por favor, concédeme y aprueba este deseo.

Verse 47

अद्भ‍िर्गन्धाक्षतैर्धूपैर्वास:स्रङ्‍माल्यभूषणै: । नानोपहारबलिभि: प्रदीपावलिभि: पृथक् ॥ ४७ ॥ विप्रस्‍त्रिय: पतिमतीस्तथा तै: समपूजयत् । लवणापूपताम्बूलकण्ठसूत्रफलेक्षुभि: ॥ ४८ ॥

Rukmiṇī adoró a la Diosa con agua, fragancias, granos enteros (akṣata), incienso, telas, guirnaldas, collares y joyas, con diversos dones y ofrendas prescritas, y también con hileras de lámparas. Las esposas brāhmaṇas, fieles a sus maridos, realizaron al mismo tiempo la adoración con los mismos elementos, ofreciendo además bocados salados, tortas apūpa, tāmbūla preparado, cordones sagrados, frutas y jugo de caña.

Verse 48

अद्भ‍िर्गन्धाक्षतैर्धूपैर्वास:स्रङ्‍माल्यभूषणै: । नानोपहारबलिभि: प्रदीपावलिभि: पृथक् ॥ ४७ ॥ विप्रस्‍त्रिय: पतिमतीस्तथा तै: समपूजयत् । लवणापूपताम्बूलकण्ठसूत्रफलेक्षुभि: ॥ ४८ ॥

Rukmiṇī adoró a la Diosa con agua, fragancias, granos enteros (akṣata), incienso, telas, guirnaldas, collares y joyas, con diversos dones y ofrendas prescritas, y también con hileras de lámparas. Las esposas brāhmaṇas, fieles a sus maridos, realizaron al mismo tiempo la adoración con los mismos elementos, ofreciendo además bocados salados, tortas apūpa, tāmbūla preparado, cordones sagrados, frutas y jugo de caña.

Verse 49

तस्यै स्‍त्रियस्ता: प्रददु: शेषां युयुजुराशिष: । ताभ्यो देव्यै नमश्चक्रे शेषां च जगृहे वधू: ॥ ४९ ॥

Las mujeres entregaron a la novia los restos de las ofrendas y la bendijeron. Ella, a su vez, se postró ante la Deidad y ante ellas, y recibió esos restos como prasāda.

Verse 50

मुनिव्रतमथ त्यक्त्वा निश्चक्रामाम्बिकागृहात् । प्रगृह्य पाणिना भृत्यां रत्नमुद्रोपशोभिना ॥ ५० ॥

Entonces la princesa abandonó su voto de silencio y salió del templo de Ambikā. Con la mano adornada por un anillo de joyas, se sostuvo de una sirvienta.

Verse 51

तां देवमायामिव धीरमोहिनीं सुमध्यमां कुण्डलमण्डिताननाम् । श्यामां नितम्बार्पितरत्नमेखलां व्यञ्जत्स्तनीं कुन्तलशङ्कितेक्षणाम् । शुचिस्मितां बिम्बफलाधरद्युति- शोणायमानद्विजकुन्दकुड्‍मलाम् ॥ ५१ ॥ पदा चलन्तीं कलहंसगामिनीं सिञ्जत्कलानूपुरधामशोभिना । विलोक्य वीरा मुमुहु: समागता यशस्विनस्तत्कृतहृच्छयार्दिता: ॥ ५२ ॥ यां वीक्ष्य ते नृपतयस्तदुदारहास- व्रीदावलोकहृतचेतस उज्झितास्‍त्रा: । पेतु: क्षितौ गजरथाश्वगता विमूढा यात्राच्छलेन हरयेऽर्पयतीं स्वशोभाम् ॥ ५३ ॥ सैवं शनैश्चलयती चलपद्मकोशौ प्राप्तिं तदा भगवत: प्रसमीक्षमाणा । उत्सार्य वामकरजैरलकानपाङ्गै: प्राप्तान् ह्रियैक्षत नृपान् दद‍ृशेऽच्युतं च ॥ ५४ ॥ तां राजकन्यां रथमारुरुक्षतीं जहार कृष्णो द्विषतां समीक्षताम् ॥ ५५ ॥

Rukmiṇī apareció como la propia devamāyā del Señor, capaz de hechizar aun a los sobrios. Su cintura era esbelta, su rostro lucía pendientes, su tez era oscura y radiante; en las caderas llevaba un cinturón de gemas, sus pechos apenas brotaban y sus ojos parecían recelar de los mechones que se acercaban. Sonreía con pureza y dulzura: sus dientes, como capullos de jazmín, reflejaban el fulgor de sus labios rojos como bimba.

Verse 52

तां देवमायामिव धीरमोहिनीं सुमध्यमां कुण्डलमण्डिताननाम् । श्यामां नितम्बार्पितरत्नमेखलां व्यञ्जत्स्तनीं कुन्तलशङ्कितेक्षणाम् । शुचिस्मितां बिम्बफलाधरद्युति- शोणायमानद्विजकुन्दकुड्‍मलाम् ॥ ५१ ॥ पदा चलन्तीं कलहंसगामिनीं सिञ्जत्कलानूपुरधामशोभिना । विलोक्य वीरा मुमुहु: समागता यशस्विनस्तत्कृतहृच्छयार्दिता: ॥ ५२ ॥ यां वीक्ष्य ते नृपतयस्तदुदारहास- व्रीदावलोकहृतचेतस उज्झितास्‍त्रा: । पेतु: क्षितौ गजरथाश्वगता विमूढा यात्राच्छलेन हरयेऽर्पयतीं स्वशोभाम् ॥ ५३ ॥ सैवं शनैश्चलयती चलपद्मकोशौ प्राप्तिं तदा भगवत: प्रसमीक्षमाणा । उत्सार्य वामकरजैरलकानपाङ्गै: प्राप्तान् ह्रियैक्षत नृपान् दद‍ृशेऽच्युतं च ॥ ५४ ॥ तां राजकन्यां रथमारुरुक्षतीं जहार कृष्णो द्विषतां समीक्षताम् ॥ ५५ ॥

Caminaba como un cisne real; el resplandor de sus tobilleras, que tintineaban dulcemente, embellecía sus pies. Al verla, los héroes ilustres reunidos quedaron aturdidos, con el corazón desgarrado por el deseo.

Verse 53

तां देवमायामिव धीरमोहिनीं सुमध्यमां कुण्डलमण्डिताननाम् । श्यामां नितम्बार्पितरत्नमेखलां व्यञ्जत्स्तनीं कुन्तलशङ्कितेक्षणाम् । शुचिस्मितां बिम्बफलाधरद्युति- शोणायमानद्विजकुन्दकुड्‍मलाम् ॥ ५१ ॥ पदा चलन्तीं कलहंसगामिनीं सिञ्जत्कलानूपुरधामशोभिना । विलोक्य वीरा मुमुहु: समागता यशस्विनस्तत्कृतहृच्छयार्दिता: ॥ ५२ ॥ यां वीक्ष्य ते नृपतयस्तदुदारहास- व्रीदावलोकहृतचेतस उज्झितास्‍त्रा: । पेतु: क्षितौ गजरथाश्वगता विमूढा यात्राच्छलेन हरयेऽर्पयतीं स्वशोभाम् ॥ ५३ ॥ सैवं शनैश्चलयती चलपद्मकोशौ प्राप्तिं तदा भगवत: प्रसमीक्षमाणा । उत्सार्य वामकरजैरलकानपाङ्गै: प्राप्तान् ह्रियैक्षत नृपान् दद‍ृशेऽच्युतं च ॥ ५४ ॥ तां राजकन्यां रथमारुरुक्षतीं जहार कृष्णो द्विषतां समीक्षताम् ॥ ५५ ॥

Al ver su amplia sonrisa y su mirada pudorosa, los reyes quedaron con el corazón robado; soltaron las armas, se aturdieron y cayeron al suelo desde elefantes, carros y caballos. Con el pretexto del cortejo, ella ofrecía su hermosura únicamente a Śrī Hari, Kṛṣṇa.

Verse 54

तां देवमायामिव धीरमोहिनीं सुमध्यमां कुण्डलमण्डिताननाम् । श्यामां नितम्बार्पितरत्नमेखलां व्यञ्जत्स्तनीं कुन्तलशङ्कितेक्षणाम् । शुचिस्मितां बिम्बफलाधरद्युति- शोणायमानद्विजकुन्दकुड्‍मलाम् ॥ ५१ ॥ पदा चलन्तीं कलहंसगामिनीं सिञ्जत्कलानूपुरधामशोभिना । विलोक्य वीरा मुमुहु: समागता यशस्विनस्तत्कृतहृच्छयार्दिता: ॥ ५२ ॥ यां वीक्ष्य ते नृपतयस्तदुदारहास- व्रीदावलोकहृतचेतस उज्झितास्‍त्रा: । पेतु: क्षितौ गजरथाश्वगता विमूढा यात्राच्छलेन हरयेऽर्पयतीं स्वशोभाम् ॥ ५३ ॥ सैवं शनैश्चलयती चलपद्मकोशौ प्राप्तिं तदा भगवत: प्रसमीक्षमाणा । उत्सार्य वामकरजैरलकानपाङ्गै: प्राप्तान् ह्रियैक्षत नृपान् दद‍ृशेऽच्युतं च ॥ ५४ ॥ तां राजकन्यां रथमारुरुक्षतीं जहार कृष्णो द्विषतां समीक्षताम् ॥ ५५ ॥

Rukmiṇī apareció como la divina māyā del Señor, capaz de hechizar aun a los sobrios y firmes. Los reyes contemplaron su belleza virginal: la cintura esbelta, el rostro adornado con pendientes, el cuerpo de tono śyāma, las caderas ceñidas por un cinturón de gemas; sus pechos apenas brotaban, y sus ojos parecían temer que los mechones de cabello invadieran su mirada. Sonreía con pureza; sus dientes, como capullos de jazmín, relucían en el resplandor de sus labios rojos como el fruto bimba. Caminaba como un cisne real, y el brillo de sus tobilleras tintineantes embellecía sus pies. Avanzó lentamente, moviendo sus pies como lotos, aguardando la llegada del Bhagavān; con las uñas de la mano izquierda apartó el cabello y, con pudor, miró de soslayo a los reyes, y entonces vio a Acyuta. En presencia de los enemigos que observaban, Śrī Kṛṣṇa arrebató a la princesa, ansiosa por subir a Su carro.

Verse 55

तां देवमायामिव धीरमोहिनीं सुमध्यमां कुण्डलमण्डिताननाम् । श्यामां नितम्बार्पितरत्नमेखलां व्यञ्जत्स्तनीं कुन्तलशङ्कितेक्षणाम् । शुचिस्मितां बिम्बफलाधरद्युति- शोणायमानद्विजकुन्दकुड्‍मलाम् ॥ ५१ ॥ पदा चलन्तीं कलहंसगामिनीं सिञ्जत्कलानूपुरधामशोभिना । विलोक्य वीरा मुमुहु: समागता यशस्विनस्तत्कृतहृच्छयार्दिता: ॥ ५२ ॥ यां वीक्ष्य ते नृपतयस्तदुदारहास- व्रीदावलोकहृतचेतस उज्झितास्‍त्रा: । पेतु: क्षितौ गजरथाश्वगता विमूढा यात्राच्छलेन हरयेऽर्पयतीं स्वशोभाम् ॥ ५३ ॥ सैवं शनैश्चलयती चलपद्मकोशौ प्राप्तिं तदा भगवत: प्रसमीक्षमाणा । उत्सार्य वामकरजैरलकानपाङ्गै: प्राप्तान् ह्रियैक्षत नृपान् दद‍ृशेऽच्युतं च ॥ ५४ ॥ तां राजकन्यां रथमारुरुक्षतीं जहार कृष्णो द्विषतां समीक्षताम् ॥ ५५ ॥

Ante la mirada de los enemigos, Śrī Kṛṣṇa—Acyuta Hari—arrebató de inmediato a la princesa Rukmiṇī, que estaba por subir al carro, como si el Bhagavān mismo avanzara para proteger a Su devota.

Verse 56

रथं समारोप्य सुपर्णलक्षणं राजन्यचक्रं परिभूय माधव: । ततो ययौ रामपुरोगम: शनै: श‍ृगालमध्यादिव भागहृद्धरि: ॥ ५६ ॥

Al subir a la princesa al carro cuya bandera llevaba el emblema de Garuḍa, Mādhava hizo retroceder el círculo de reyes. Con Balarāma al frente, el Señor salió lentamente, como un león que saca su presa de en medio de chacales.

Verse 57

तं मानिन: स्वाभिभवं यश:क्षयं परे जरासन्धमुखा न सेहिरे । अहो धिगस्मान् यश आत्तधन्वनां गोपैर्हृतं केशरिणां मृगैरिव ॥ ५७ ॥

Los reyes orgullosos y enemigos del Señor, encabezados por Jarāsandha, no pudieron soportar aquella humillación y pérdida de fama. Exclamaron: “¡Ay, malditos seamos! Aunque somos poderosos arqueros, unos simples gopas nos han robado el honor, como si animales pequeños arrebataran la gloria de los leones.”