Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

भू-मण्डलसंक्षेपवर्णनम् — सप्तद्वीप-सप्तसमुद्राः, मेरु-मानम्, गङ्गावतरणम्, देववन-सरोवर-लोकपालपुर्यः

हिमवान् हेमकूटश् च निषधश् चास्य दक्षिणे नीलः श्वेतश् च शृङ्गी च उत्तरे वर्षपर्वताः

himavān hemakūṭaś ca niṣadhaś cāsya dakṣiṇe nīlaḥ śvetaś ca śṛṅgī ca uttare varṣaparvatāḥ

To its south stand the great boundary-mountains—Himavān, Hemakūṭa, and Niṣadha; and to its north rise Nīla, Śveta, and Śṛṅgī—these are the Varṣa-mountains that uphold the ordered divisions of the earth.

हिमवान्Himavān (Himalaya)
हिमवान्:
Karta (Member of list)
TypeNoun
Rootहिमवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
हेमकूटःHemakūṭa (Golden Peak)
हेमकूटः:
Karta (Member of list)
TypeNoun
Rootहेम (प्रातिपदिक) + कूट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (हेमस्य कूटः)
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
निषधःNiṣadha (mountain)
निषधः:
Karta (Member of list)
TypeNoun
Rootनिषध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
अस्यof this / its
अस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
दक्षिणेin the south
दक्षिणे:
Adhikarana (Location)
TypeNoun
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन (दक्षिणे = दक्षिणभागे)
नीलःNīla (mountain)
नीलः:
Karta (Member of list)
TypeNoun
Rootनील (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
श्वेतःŚveta (mountain)
श्वेतः:
Karta (Member of list)
TypeNoun
Rootश्वेत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
शृङ्गीŚṛṅgī (mountain)
शृङ्गी:
Karta (Member of list)
TypeNoun
Rootशृङ्गिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (प्रातिपदिक: शृङ्गिन्; रूप: शृङ्गी)
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
उत्तरेin the north
उत्तरे:
Adhikarana (Location)
TypeNoun
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन (उत्तरे = उत्तरभागे)
वर्षपर्वताःthe Varṣa-mountains (mountains of the regions)
वर्षपर्वताः:
Karta (Predicate/collective subject)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक) + पर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुषसमासः (वर्षाणां पर्वताः)

Sage Parāśara (speaking to Maitreya)

Speaker: Parasara

Topic: Names and placement of the varṣa-parvatas (boundary mountains) south and north of Meru

Teaching: Cosmological

Quality: cataloguing, authoritative

Cosmic Hierarchy: Varshas

P
Parāśara
M
Maitreya
H
Himavān (Himalaya)
H
Hemakūṭa
N
Niṣadha
N
Nīla
Ś
Śveta
Ś
Śṛṅgī

FAQs

They are the boundary mountain-ranges that demarcate and stabilize the divisions of the earth (varṣas), presenting geography as an expression of cosmic order.

Parāśara enumerates the mountain ranges by direction (south and north) to situate a specific region within the larger map of Jambūdvīpa, building a systematic cosmological description.

Even when Vishnu is not named in the verse, the Purāṇic worldview treats the world’s ordered structure—its boundaries and divisions—as upheld within Vishnu’s supreme governance of the cosmos.