HomeRig VedaMandala 4Sukta 13Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 4.13

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Agni with Dawn/Sun and invocation to the Aśvins
Chandas: Triṣṭubh (probable)

प्रत्यग्निरुषसामग्रमख्यद्विभातीनां सुमना रत्नधेयम् । यातमश्विना सुकृतो दुरोणमुत्सूर्यो ज्योतिषा देव एति ॥

प्रत्य॒ग्निरु॒षसा॒मग्र॑मख्यद्विभाती॒नां सु॒मना॑ रत्न॒धेय॑म् । या॒तम॑श्विना सु॒कृतो॑ दुरो॒णमुत्सूर्यो॒ ज्योति॑षा दे॒व ए॑ति ॥

práti agnír uṣásām ágram akhyad vibhātīnā́ṃ su-manā́ ratna-dhéyam | yā́tam aśvinā su-kṛ́to duroṇám ut sū́ryo jyótiṣā devá eti ||

Agni has looked forth to the forefront of the Dawns, among the breakings of light, with a happy mind bearing the treasure. Come, O Aśvins, to the well-built home; and the Sun, the god, rises upward with his light.

प्रति॑ । अ॒ग्निः । उ॒षसा॑म् । अग्र॑म् । अ॒ख्य॒त् । वि॒ऽभा॒ती॒नाम् । सु॒ऽमनाः॑ । र॒त्न॒ऽधेय॑म् । या॒तम् । अ॒श्वि॒ना॒ । सु॒ऽकृतः॑ । दु॒रो॒णम् । उत् । सूर्यः॑ । ज्योति॑षा । दे॒वः । ए॒ति॒ ॥प्रति । अग्निः । उषसाम् । अग्रम् । अख्यत् । विभातीनाम् । सुमनाः । रत्नधेयम् । यातम् । अश्विना । सुकृतः । दुरोणम् । उत् । सूर्यः । ज्योतिषा । देवः । एति ॥prati | agniḥ | uṣasām | agram | akhyat | vi-bhātīnām | su-manāḥ | ratna-dheyam | yātam | aśvinā | su-kṛtaḥ | duroṇam | ut | sūryaḥ | jyotiṣā | devaḥ | eti

प्रतिtowards, in response
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
उषसाम्of the dawns
उषसाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
अग्रम्the forefront, the first place
अग्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
अख्यत्he/it proclaimed, made known
अख्यत्:
TypeVerb
Root√ख्या (ख्याते/आख्याने)
विभातीनाम्of the shining ones (dawns)
विभातीनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (participle used substantively)
Rootवि-√भा → विभाती (कृदन्त-प्रातिपदिक)
सुमनाःkind-minded, benevolent
सुमनाः:
कर्तृ (अग्निः-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु-मनस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि)
रत्नधेयम्treasure/boon to be bestowed
रत्नधेयम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरत्न-धेय (प्रातिपदिक; तत्पुरुष)
यातम्come (you two)!
यातम्:
TypeVerb
Root√या (गत्यर्थ)
अश्विनाO Aśvins (the two horsemen)
अश्विना:
सम्प्रदान/सम्बोधन
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
सुकृतःwell-made, well-built
सुकृतः:
विशेषण (दुरोणम्-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु-कृत (प्रातिपदिक)
दुरोणम्house, dwelling
दुरोणम्:
कर्म (यातम् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootदुरोण (प्रातिपदिक)
उत्up, forth
उत्:
TypeIndeclinable
Rootउत् (उपसर्ग/अव्यय)
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
ज्योतिषाwith light
ज्योतिषा:
करण
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ (सूर्यः-अपि)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
एतिgoes, comes forth
एति:
TypeVerb
Root√इ (गत्यर्थ)