Mantra 1
Sukta 1.21
Devata: Indrāgnī (dual deity: Indra and Agni)
Chandas: Gāyatrī (likely for early RV dual-invocation hymns; not verified from input)
Samhita Patha (Devanagari)
इहेन्द्राग्नी उप ह्वये तयोरित्स्तोममुश्मसि । ता सोमं सोमपातमा ॥
Samhita Patha (IAST)
इ॒हेन्द्रा॒ग्नी उप॑ ह्वये॒ तयो॒रित्स्तोम॑मुश्मसि । ता सोमं॑ सोम॒पात॑मा ॥
Transliteration
ihéndrāgnī úpa hvaye táyor ít stómam uśmasi | tā́ sómaṃ soma-pā́tamā ||
Translation
Here I call Indra and Agni to come near; for these two we desire the hymn of affirmation—come, you most perfect drinkers of Soma, to the pressed delight.
Padapatha (Word Analysis)
इ॒ह । इ॒न्द्रा॒ग्नी इति॑ । उप॑ । ह्व॒ये॒ । तयोः॑ । इत् । स्तोम॑म् । उ॒श्म॒सि॒ । ता । सोम॑म् । सो॒म॒ऽपात॑मा ॥इह । इन्द्राग्नी इति । उप । ह्वये । तयोः । इत् । स्तोमम् । उश्मसि । ता । सोमम् । सोमपातमा ॥iha | indrāgnī iti | upa | hvaye | tayoḥ | it | stomam | uśmasi | tā | somam | soma-pātamā
Word by Word
इहhere
इह:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय-प्रातिपदिक) अथवा इदम्-आधारित देइक्तिक
इन्द्राग्नीIndra and Agni
इन्द्राग्नी:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र + अग्नि (समास: द्वन्द्व)
उपnear, towards
उप:
—
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
ह्वयेI invoke/call
ह्वये:
क्रिया
TypeVerb
Root√ह्वे (ह्वयति/आह्वयति)
तयोःof the two (of them)
तयोः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
इत्indeed, just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
स्तोमम्hymn of praise
स्तोमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
उश्मसिwe desire/wish
उश्मसि:
क्रिया
TypeVerb
Root√वश्/उश् (वशति/उशति ‘इच्छति/कामयते’)
ताthose two (them)
ता:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
सोमम्Soma
सोमम्:
कर्म (आह्वान/अर्पण-विषय)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
सोमपातमाthe best Soma-drinkers
सोमपातमा:
विशेषण (कर्म-सम्बद्ध)
TypeAdjective (epithet)
Rootसोमपा + तम (समास: कर्मधारय; ‘सोमं पिबति’ + तमप्)