Shloka 111
कर्णेन युधिष्ठिरानीकविदारणम् / Karṇa’s Breach of Yudhiṣṭhira’s Battle-Line
Devanagari script
जयेति वाचो मुमुचु: संस्तुवन्तो महेश्वरम् । उस समय समस्त देवता, महर्षि और सिद्धगण महेश्वरकी स्तुति करते हुए उनकी जय- जयकार करने लगे | ११० $ ।। ततोडग्रतः प्रादुरभूत् त्रिपुरं निघध्नतोडसुरान्
Transliteration
jayeti vāco mumucuḥ saṁstuvanto maheśvaram | tatodagrataḥ prādurabhūt tripuraṁ nighnato 'surān ||
Translation
Praising Maheśvara, the assembled gods, great seers, and perfected beings burst forth with cries of “Victory!” Then, before them, he manifested—destroying Tripura and striking down the asuras. The passage frames divine victory as arising from devotion and the restoration of cosmic order against forces that violate dharma.
Word by Word
जयेति“Victory!” thus
जयेति:
TypeIndeclinable
Rootजय (अव्यय-प्रयोगः ‘जय’ + इति)
Formअव्ययम् (उद्धरण-चिह्न ‘इति’ सहितम्)
वाचःwords/cries
वाचः:
Karma
TypeNoun
Rootवाच् (स्त्री)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
मुमुचुःthey uttered/let out
मुमुचुः:
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, बहुवचन
संस्तुवन्तःpraising
संस्तुवन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootसम्-स्तु (धातु) → संस्तुवत्
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
महेश्वरम्Maheshvara (Shiva)
महेश्वरम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहेश्वर (पुं)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
Formअव्ययम्
अग्रतःin front
अग्रतः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअग्रतः
Formअव्ययम्
प्रादुरभूत्appeared/manifested
प्रादुरभूत्:
TypeVerb
Rootप्रादुर्-भू (धातु)
Formलुङ् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन
त्रिपुरम्Tripura (the triple city/fortress)
त्रिपुरम्:
Karma
TypeNoun
Rootत्रिपुर (नपुं)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
निघ्नत्slaying/destroying
निघ्नत्:
Karta
TypeVerb
Rootनि-हन् (धातु) → निघ्नत्
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
असुरान्asuras/demons
असुरान्:
Karma
TypeNoun
Rootअसुर (पुं)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
Speaker
पितामह उवाच
Characters & Entities
प
पितामह (Bhīṣma, as speaker)म
महेश्वर (Śiva)द
देवता (gods)म
महर्षि (great seers)स
सिद्धगण (siddhas)त
त्रिपुर (Tripura)अ
असुर (asuras)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes