Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 13

Sukta 7

वैयाघ्रो मणिर्वीरुधां त्रायमानोऽभिशस्तिपाः । अमीवाः सर्वा रक्षांस्यप हन्त्वधि दूरमस्मत्

vaiyā́ghro maṇír vīrudhā́ṃ trā́yamāno ’bhiśastipā́ḥ | amī́vāḥ sárvā rákṣāṃsy ápa hántv ádhi dūrám asmát

The tiger-like amulet of the plants, protecting, warding off imprecation—let it smite away all sicknesses, all demons, far from us.

वैया॑घ्रःtiger-like; of tiger-nature
वैया॑घ्रः:
विशेषण (कर्तृ-पद ‘मणिः’ का)
TypeAdjective
Rootवैयाघ्र (प्रातिपदिक; ‘व्याघ्र’ से तद्धित)
म॒णिःthe amulet, jewel (charm)
म॒णिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमणि (प्रातिपदिक)
वी॒रुधाम्of the herbs/plants
वी॒रुधाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of herbs’
TypeNoun
Rootवीरुध् (प्रातिपदिक)
त्राय॑मानःprotecting, saving
त्राय॑मानः:
कर्तृ-विशेषण (मणिः का)
TypeVerb (participle)
Rootत्रा (धातु) → त्रायमाण (शतृ/शानच्-वर्तमान कृदन्त)
अभिशस्तिपाःprotector/warder against imprecation (abhishasti)
अभिशस्तिपाः:
कर्तृ-विशेषण (मणिः का)
TypeNoun/Adjective
Rootअभिशस्ति (प्रातिपदिक) + पा (धातु ‘पा—रक्षणे/पालने’ से कृदन्त/समासान्त)
अमी॑वाःdiseases, sicknesses
अमी॑वाः:
कर्म (हन्तु का)
TypeNoun
Rootअमीवा (प्रातिपदिक)
सर्वाःall
सर्वाः:
विशेषण (अमीवाः का)
TypeAdjective
Rootसर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रक्षांसिdemons, harmful spirits
रक्षांसि:
कर्म (हन्तु का; ‘अमीवाः’ के साथ समुच्चित)
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)
अपaway, off
अप:
क्रियाविशेषण (दूरीकरण) — ‘away’
TypeIndeclinable
Rootअप (अव्यय)
हन्तुlet (him/it) strike/kill/remove
हन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
अधिover, beyond; further
अधि:
क्रियाविशेषण/उपसर्ग (अधिकरण/अतिशय/उपरि-भाव) — यहाँ ‘अधिकं/अतिदूरम्’ भाव
TypeIndeclinable
Rootअधि (अव्यय)
दू॒रम्far
दू॒रम्:
क्रियाविशेषण (गति/परिणाम) — ‘far away’
TypeAdverbial (from noun/adj.)
Rootदूर (प्रातिपदिक)
अ॒स्मत्from us
अ॒स्मत्:
अपादान (separation) — ‘from us’
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)

Rishi: Atharvanic tradition

Devata: Maṇi (amulet) / Oṣadhi-power as rakṣoghna; implicit tiger-force

Chandas: Anuṣṭubh

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"bhayankara","emotional_arc":"From naming the protector to commanding total expulsion of threats.","listener_experience":"Courage and guardedness; a sense of being defended.","intensity":7}