Mantra 8
Sukta 57
Sanskrit (Devanagari)
इन्द्रो अङ्ग महद् भयमभी षदप चुच्यवत्। स हि स्थिरो विचर्षणिः
IAST Transliteration
índro aṅgá mahád bhayám abhí ṣád ápa cucyavat | sá hí sthiró vícarṣaṇiḥ
English Translation (Griffith/Whitney)
Indra, in sooth, confronted mighty fear, and drave it clean away. For he is steadfast, ruling far and wide among mankind.
Word by Word
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अङ्गindeed; O (particle)
अङ्ग:
—
TypeIndeclinable
Rootअङ्ग (निपात/अव्यय)
महत्great
महत्:
कर्म (भयम्-सम्बद्धम्)
TypeAdjective
Rootमहत् (विशेषण-प्रातिपदिक)
भयम्fear; terror
भयम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
अभीtowards; against
अभी:
—
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
षत्sat down upon; assailed
षत्:
कर्तृ (इन्द्रः)
TypeVerb
Rootसद् (धातु) → षद् (वैदिक रूप)
अपaway; off
अप:
—
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/अव्यय)
चुच्यवत्drove away; dispelled
चुच्यवत्:
कर्तृ (इन्द्रः); कर्म (भयम्) अव्यक्तम्/सन्दर्भसिद्धम्
TypeVerb
Rootच्यव् (धातु) + उपसर्ग: अप
सःhe
सः:
कर्तृ (स्थिरः इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिfor; indeed
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात/अव्यय)
स्थिरःfirm; steadfast
स्थिरः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootस्थिर (विशेषण-प्रातिपदिक)
विचर्षणिःwidely ruling; all-seeing/overseeing (epithet)
विचर्षणिः:
कर्तृ-विशेषण
TypeNoun/Adjective
Rootविचर्षणि (प्रातिपदिक; वैदिक विशेषण/उपाधि)
Attribution
Rishi: Rigvedic provenance; seer not determinable from provided excerpt alone.
Devata: Indra
Chandas: Likely Triṣṭubh-type; requires scansion.
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"Recognition of fear → forceful clearing → calm stability.","listener_experience":"Relief, grounded courage, reduced dread.","intensity":5}