Mantra 3

Sukta 33

Sanskrit (Devanagari)

त्वं भूमिमत्येष्योजसा त्वं वेद्यां सीदसि चारुरध्वरे। त्वां पवित्रमृषयोऽभरन्त त्वं पुनीहि दुरितान्यस्मत्

IAST Transliteration

tváṃ bhū́mim áty eṣi ójasā tváṃ vedyā́ṃ sīdasi cā́rur adhvaré | tvā́ṃ pavítram ṛ́ṣayo ’bharanta tváṃ punīhi duritā́ny asmát ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Thou passest over the Earth with vigor; thou sittest on the altar, fair in the sacrifice. The Seers brought thee as the Purifier: do thou cleanse away from us the evils and the ill chances.

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)

• भूमिम्: the earth/ground
• भूमिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: भूमि- (प्रातिपदिक)

• अति: over, beyond
• अति: —
• Type: Indeclinable
• Root: अति (अव्यय)

• एषि: you go
• एषि: —
• Type: Verb
• Root: इ (धातु)

• ओजसा: by strength, with vigor
• ओजसा: करण
• Type: Noun
• Root: ओजस्- (प्रातिपदिक)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)

• वेद्याम्: on the altar (vedī)
• वेद्याम्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: वेद्या- (प्रातिपदिक; √विद् ‘to know’ → ‘that which is to be known/altar’)

• सीदसि: you sit down, take your seat
• सीदसि: —
• Type: Verb
• Root: सद् (धातु)

• चारुः: beautiful, pleasing
• चारुः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: चारु- (प्रातिपदिक)

• अध्वरे: in the sacrifice/rite
• अध्वरे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अध्वर- (प्रातिपदिक)

• त्वाम्: you
• त्वाम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)

• पवित्रम्: purifier; purifying instrument (sieve/strainer)
• पवित्रम्: कर्म (अप्पोजिशन)
• Type: Noun
• Root: पवित्र- (प्रातिपदिक)

• ऋषयः: the seers
• ऋषयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: ऋषि- (प्रातिपदिक)

• अभरन्त: they brought
• अभरन्त: —
• Type: Verb
• Root: भृ (धातु)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)

• पुनीहि: purify (you)!
• पुनीहि: —
• Type: Verb
• Root: पू (धातु; पुनाति)

• दुरितानि: sins, misfortunes, evils
• दुरितानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: दुरित- (प्रातिपदिक)

• अस्मत्: from us
• अस्मत्: अपादान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Ṛṣi-tradition invoked collectively (ṛṣayaḥ as transmitters)

Devata: Darbha as Pavitra (purifying agent)

Chandas: Anuṣṭubh-like (approximate; requires exact syllable count per pada in this recension)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":null,"emotional_arc":"From energetic movement (striding) to settled purity (sitting on the altar) to cleansing release.","listener_experience":"A feeling of being washed/filtered; quiet relief and restored auspiciousness.","intensity":4}