Mantra 8
Sukta 32
Sanskrit (Devanagari)
प्रियं मा दर्भ कृणु ब्रह्मराजन्याऽभ्यां शूद्राय चार्याय च । यस्मै च कामयामहे सर्वस्मै च विपश्यते
IAST Transliteration
priyáṃ mā darbha kṛṇu brahma-rājanyā́bhyāṃ śūdrā́ya cā́ryāya ca | yásmai ca kā́mayāmahe sárvasmai ca vipáśyate
English Translation (Griffith/Whitney)
Make me dear, O darbha, to Brahman and to Rajanya, to Śūdra and to Ārya; and to whomsoever we would fain win, and to every onlooker that beholds.
Word by Word
प्रियम्dear, pleasing
प्रियम्:
कर्म (कृणु-क्रियायाः)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
माme
मा:
कर्म (कृणु-क्रियायाः)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दर्भO darbha-grass
दर्भ:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun
Rootदर्भ (प्रातिपदिक)
कृणुmake (do)
कृणु:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
ब्रह्मराजन्याभ्याम्by/with the brahman and the kṣatriya (royal)
ब्रह्मराजन्याभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootब्रह्मन् + राजन्य (प्रातिपदिक-द्वन्द्व/समाहार-समास)
शूद्रायfor the śūdra
शूद्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
आर्यायfor the ārya (noble person)
आर्याय:
सम्प्रदान
TypeNoun/Adjective
Rootआर्य (प्रातिपदिक)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
यस्मैfor whom
यस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
कामयामहेwe desire
कामयामहे:
क्रिया
TypeVerb
Rootकम्/कामय् (धातु: कामय् ‘इच्छ्’)
सर्वस्मैfor everyone
सर्वस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun/Adjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
विपश्यते(to/for one) who sees clearly, the discerning
विपश्यते:
क्रिया (सम्बद्ध-विशेषणवत्: ‘विपश्यते’ = ‘जो देखता/विवेचयति’)
TypeVerb
Rootवि + पश्य् (धातु)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition (unspecified here)
Devata: Darbha as priyā-maker; implicit social harmony
Chandas: Anuṣṭubh (probable)
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"shringara","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From petition for favor to expansive inclusivity and confident visibility.","listener_experience":"Warmth, approachability, and ease in being seen.","intensity":4}