Mantra 49

Sukta 8

Sanskrit (Devanagari)

१५। १२ जितमस्माकमुद्भिन्नमस्माकमृतमस्माकं तेजोऽस्माकं ब्रह्मास्माकं स्वऽरस्माकं यज्ञो३ऽस्माकं पशवोऽस्माकं प्रजा अस्माकं वीरा अस्माकम्

IAST Transliteration

jitám asmā́kam údbhinnam asmā́kam ṛtám asmā́kaṁ téjo ’smā́kaṁ bráhma asmā́kaṁ svàr asmā́kaṁ yajñó ’smā́kaṁ paśávo ’smā́kaṁ prajā́ asmā́kaṁ vīrā́ asmā́kam

English Translation (Griffith/Whitney)

Conquered is it for us; for us it hath burst forth. Ours is the Right; ours is the splendour; ours the sacred spell; ours the heaven; ours the sacrifice; ours the cattle; ours the offspring; ours the heroes.

Word by Word

• जितम्: won, conquered (victory)
• जितम्: Karma (विधेय-विशेष्य; ‘विजितम्’ = प्राप्त/अधिगत फल)
• Type: Adjective (past passive participle used nominally)
• Root: जि (धातु) → जित (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• अस्माकम्: of us, our
• अस्माकम्: सम्बन्ध (genitive: ‘of us’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उद्भिन्नम्: burst forth, opened, manifested
• उद्भिन्नम्: Karma (विधेय-विशेष्य; ‘उद्भिन्नम्’ = उद्घाटित/प्रकटित फल)
• Type: Adjective (past passive participle used nominally)
• Root: उद् + भिद् (धातु) → उद्भिन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• अस्माकम्: of us
• अस्माकम्: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• ऋतम्: cosmic order, truth
• ऋतम्: Karma/विधेय (what is affirmed as ‘ours’)
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• अस्माकम्: of us
• अस्माकम्: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• तेजः: splendour, vigor, radiance
• तेजः: Karma/विधेय
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)

• अस्माकम्: of us
• अस्माकम्: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• ब्रह्म: sacred power; holy utterance/prayer
• ब्रह्म: Karma/विधेय
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)

• अस्माकम्: of us
• अस्माकम्: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• स्वः: heaven, the celestial world
• स्वः: Karma/विधेय
• Type: Noun (Vedic: ‘svah’ as heaven)
• Root: स्वर्/स्वः (प्रातिपदिक/अव्यय-स्वरूप)

• अस्माकम्: of us
• अस्माकम्: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• यज्ञः: sacrifice, ritual offering
• यज्ञः: Karma/विधेय
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• अस्माकम्: of us
• अस्माकम्: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• पशवः: cattle, livestock
• पशवः: Karma/विधेय
• Type: Noun
• Root: पशु (प्रातिपदिक)

• अस्माकम्: of us
• अस्माकम्: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• प्रजाः: offspring, people
• प्रजाः: Karma/विधेय
• Type: Noun
• Root: प्रजा (प्रातिपदिक)

• अस्माकम्: of us
• अस्माकम्: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• वीराः: heroes, brave men
• वीराः: Karma/विधेय
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक)

• अस्माकम्: of us
• अस्माकम्: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (Anukramaṇī attribution for this section commonly to Atharvan/Angiras-type seers; verify per edition).

Devata: Brahman/Tejas/Ṛta as operative powers (functional deities rather than a single personal god).

Chandas: Mixed/irregular prose-like cadence (late Atharvanic style); often treated as Anuṣṭubh-like by some indices—verify per pada-count in the edition.

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From victory declared to expansive appropriation of all life-supports.","listener_experience":"Rousing confidence; sense of communal destiny and abundance.","intensity":6}