Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

। देव्युवाच । चक्रतीर्थेति किं नाम त्वया प्रोक्तं वृषध्वज । कुत्र तिष्ठति तत्तीर्थं किं प्रभावं वदस्व मे

| devyuvāca | cakratīrtheti kiṃ nāma tvayā proktaṃ vṛṣadhvaja | kutra tiṣṭhati tattīrthaṃ kiṃ prabhāvaṃ vadasva me

Die Göttin sprach: „O Herr mit dem Stierbanner, du nanntest ‘Cakra-tīrtha’—was bedeutet dieser Name? Wo befindet sich diese heilige Furt, und welche Kraft besitzt sie? Sage es mir.“

देवीthe Goddess
देवी:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
चक्रतीर्थेति‘Cakratīrtha’—thus
चक्रतीर्थेति:
Sambandha (Quotative/apposition)
TypeIndeclinable
Rootचक्रतीर्थ + इति (प्रातिपदिक + अव्यय)
Formइति-समास/उक्त्यर्थक प्रयोग: ‘cakratīrtha’ इति (thus called ‘Cakratīrtha’)
किम्what
किम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक (here: ‘what’)
नामindeed/then
नाम:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formप्रश्न-समर्थक/अवधारणार्थक-अव्यय (particle: ‘indeed/then’)
त्वयाby you
त्वया:
Karaṇa (Instrument/Agent in passive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
प्रोक्तम्spoken
प्रोक्तम्:
Kriyā (Predicate, passive sense)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘spoken/said’
वृषध्वजO Bull-bannered one (Śiva)
वृषध्वज:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootवृष + ध्वज (प्रातिपदिक)
Formसमास: बहुव्रीहि (यस्य ध्वजः वृषः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
कुत्रwhere
कुत्र:
Adhikaraṇa (Interrogative location)
TypeIndeclinable
Rootकुत्र (अव्यय)
Formप्रश्नवाचक-अव्यय (interrogative adverb of place)
तिष्ठतिstands/is situated
तिष्ठति:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; संकेतवाचक (demonstrative)
तीर्थम्sacred place (tīrtha)
तीर्थम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
किम्what
किम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक
प्रभावम्power/effect
प्रभावम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootप्रभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
वदस्वtell (me)
वदस्व:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
मेto me
मे:
Sampradāna (Recipient)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (4th/Dative), एकवचन

Devī (Pārvatī)

Tirtha: Cakra-tīrtha

Type: ghat

Listener: Īśvara (Vṛṣadhvaja)

Scene: Devī respectfully questions Vṛṣadhvaja (Śiva) about Cakra-tīrtha—an intimate teaching moment set near a sacred landscape, with the tīrtha hinted in the background.

D
Devī
V
Vṛṣadhvaja (Śiva)
C
Cakratīrtha

FAQs

Purāṇic teaching proceeds through inquiry: sacred geography is learned by respectful questioning about a tīrtha’s name, location, and spiritual efficacy.

Cakratīrtha in Prabhāsakṣetra (introduced by inquiry).

None directly; the verse initiates the explanation of the tīrtha’s greatness.