Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

पूर्वे यमेश्वरं यावच्छ्रीसोमेशं तु पश्चिमे । उत्तरे तु विशालाक्षी दक्षिणे सरितां पतिः

pūrve yameśvaraṃ yāvacchrīsomeśaṃ tu paścime | uttare tu viśālākṣī dakṣiṇe saritāṃ patiḥ

Im Osten reicht die Grenze bis Yameśvara, im Westen bis zum glückverheißenden Someśa. Im Norden ist Viśālākṣī, im Süden der Herr der Flüsse — so ist der heilige Bezirk bestimmt.

pūrvein the east
pūrve:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootpūrva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; दिक्शब्द (direction term)
yameśvaramYameśvara
yameśvaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootyama + īśvara (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (yamasya īśvaraḥ)
yāvatup to
yāvat:
Sambandha (Limit/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyāvat (अव्यय/निपात)
Formपरिमाण/अवधिबोधक अव्यय (limit marker: 'up to/as far as')
śrīsomeśamŚrī Someśa
śrīsomeśam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśrī + soma + īśa (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (somasya īśaḥ) + श्री-पूर्वपद
tuand/indeed
tu:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअवधारण/विरोधार्थक अव्यय (particle)
paścimein the west
paścime:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootpaścima (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; दिक्शब्द
uttarein the north
uttare:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootuttara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; दिक्शब्द
tuand/indeed
tu:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअवधारण/विरोधार्थक अव्यय (particle)
viśālākṣīViśālākṣī (the wide-eyed one)
viśālākṣī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootviśāla + akṣī (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारयः (viśāle akṣiṇī yasyāḥ सा) नामरूपेण
dakṣiṇein the south
dakṣiṇe:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootdakṣiṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; दिक्शब्द
saritāmof rivers
saritām:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootsarit (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
patiḥlord (husband/master)
patiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (bounded by Yameśvara–Someśa–Viśālākṣī–Saritaṃ patiḥ)

Type: kshetra

Listener: Bhāminī

Scene: A schematic sacred map: four shrines at the cardinal directions around Prabhāsa—Yameśvara to the east, Someśa to the west, Viśālākṣī to the north, and the ‘Lord of rivers’ to the south—forming a protective mandala.

Y
Yameśvara
S
Someśa/Someśvara
V
Viśālākṣī
S
Saritāṃ Pati (Lord of rivers)
P
Prabhāsa-kṣetra

FAQs

Sacred places are understood not only by devotion but also by knowing their traditional boundaries and guardian shrines.

Prabhāsa-kṣetra, described through its directional boundary deities/shrines.

No direct ritual is prescribed here; the verse maps the holy geography for pilgrimage understanding.