Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 52

सिद्धेश्वरात्पुनस्तस्मात्प्रवृत्ता पश्चिमामुखी । पश्चिमं सागरं गंतुं सखीं स्मृत्वा रुरोद सा

siddheśvarātpunastasmātpravṛttā paścimāmukhī | paścimaṃ sāgaraṃ gaṃtuṃ sakhīṃ smṛtvā ruroda sā

Dann brach sie erneut von Siddheśvara auf und wandte sich nach Westen. Da sie zum westlichen Ozean gelangen wollte, gedachte sie ihrer Gefährtin und begann zu weinen.

सिद्धेश्वरात्from Siddheśvara
सिद्धेश्वरात्:
Apadana (source)
TypeNoun
Rootसिद्धेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; कर्मधारय-समास-प्रातिपदिक
पुनःagain
पुनः:
Adverbial
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण
तस्मात्from there
तस्मात्:
Apadana (source)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; सर्वनाम
प्रवृत्ताset out / proceeded
प्रवृत्ता:
Kriya (predicate; state of subject)
TypeVerb
Rootप्र-वृत् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थः: ‘having set out/started’
पश्चिमामुखीwest-facing
पश्चिमामुखी:
Visheshana (of subject)
TypeAdjective
Rootपश्चिम-मुखिन् (प्रातिपदिक; समासः)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (पश्चिमं मुखं यस्याः/यस्य) → ‘west-facing’
पश्चिमम्western
पश्चिमम्:
Visheshana (of sāgaram)
TypeAdjective
Rootपश्चिम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
सागरम्ocean
सागरम्:
Karma (object of ‘gaṃtum’)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
गन्तुम्to go
गन्तुम्:
Prayojana (purpose)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय-भावः (infinitive), अर्थः: ‘to go’
सखीम्(her) friend
सखीम्:
Karma (object of ‘smṛtvā’)
TypeNoun
Rootसखी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
स्मृत्वाhaving remembered
स्मृत्वा:
Purvakala-kriya (prior action)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), अर्थः: ‘having remembered’
रुरोदwept
रुरोद:
Kriya (main verb)
TypeVerb
Rootरुद् (धातु)
Formलिट्-लकार (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन
साshe
सा:
Karta (subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha: Siddheśvara (departure point) / paścima-samudra approach

Type: kshetra

Scene: Sarasvatī departs from Siddheśvara, turns west toward the sea; she pauses mid-journey, remembering her companion, tears falling as the coastal wind rises.

S
Siddheśvara
S
Sāgara (ocean)
S
Sarasvatī (implied by narrative continuity)
G
Gaṅgā (implied upcoming)

FAQs

Purāṇic tīrtha-māhātmya blends geography with devotion: the river’s journey becomes a moral-emotional narrative of companionship, separation, and sacred destiny.

Siddheśvara is the departure point in the Prabhāsa tīrtha sequence, leading toward the western ocean.

No explicit ritual is given; the verse advances the sacred travel narrative.