Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

तत्रैव संस्थिता देवि देवी अंशुमती नदी । तत्र स्नात्वा विधानेन पिडदानं तु दापयेत्

Transliteration

tatraiva saṃsthitā devi devī aṃśumatī nadī | tatra snātvā vidhānena piḍadānaṃ tu dāpayet

Translation

Dort selbst, o Devī, befindet sich der göttliche Fluss Aṃśumatī. Nachdem man dort vorschriftsgemäß gebadet hat, soll man die Piṇḍa‑Opfergaben für die Ahnen darbringen lassen.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधारण-निपात (emphasis)

• संस्थिता: situated
• संस्थिता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: संस्थित (कृदन्त; √स्था (धातु) उपसर्ग: सम्, क्त-प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; 'देवी/नदी' इत्यस्य विशेषणम्

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• देवी: the goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अंशुमती: Aṃśumatī
• अंशुमती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अंशुमती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नदी-नाम

• नदी: river
• नदी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'अंशुमती' इत्यस्य समानाधिकरणम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √स्ना (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वक्रिया (having bathed)

• विधानेन: according to the prescribed procedure
• विधानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण/प्रकारवाचक

• पिण्डदानम्: offering of piṇḍa (funerary oblation)
• पिण्डदानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पिण्ड (प्रातिपदिक) + दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः: पिण्डस्य दानम्

• तु: indeed/and
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधान/विरोध/अन्वय-निपात (but/indeed)

• दापयेत्: should cause (someone) to give
• दापयेत्: Kriya (Injunction/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दा (धातु) णिच् (causative)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रयोगः (causative: 'cause to give')

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Aṃśumatī-nadī (at Jaradgaveśvara)

Type: sangam

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: At the Aṃśumatī riverbank, pilgrims bathe; a priest prepares piṇḍas on darbha grass; the nearby Jaradgaveśvara shrine is visible, tying river rite to liṅga worship.

Characters & Entities

• Devī
• Aṃśumatī नदी
• Piṇḍa-dāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage integrates personal purification (snāna) with ancestral duty (piṇḍa-dāna), joining tīrtha with pitṛ-dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Aṃśumatī river tīrtha near Jaradgaveśvara in Prabhāsa Kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bathing (snāna) by proper rule, followed by piṇḍa-dāna for ancestors.