Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12

Devanagari script

वरुणः सागरोंशुश्च जीवन्तो जीवनोऽरिहा । भूताश्रयो भूतपतिः सर्वभूतनिषेवितः

Transliteration

varuṇaḥ sāgaroṃśuśca jīvanto jīvano'rihā | bhūtāśrayo bhūtapatiḥ sarvabhūtaniṣevitaḥ

Translation

Er ist Varuṇa; er ist der Ozean und seine leuchtenden Strahlen. Er ist der Lebendige, das Leben selbst, und der Vernichter der Feinde. Er ist die Zuflucht der Wesen, der Herr der Wesen und der, dem alle Wesen dienen.

Word by Word

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सागरः: ocean
• सागरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सागर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अंशुः: ray; beam
• अंशुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अंशु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• जीवन्तः: living
• जीवन्तः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जीवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (पौराणिक-पाठे); विशेषणम्; 'जीवत्' = living

• जीवनः: life; giver of life
• जीवनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जीवन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अरिहा: slayer of enemies
• अरिहा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अरि (प्रातिपदिक) + हन् (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः; हन्-धातोः क्विप्-प्रत्ययान्तः (हन् = to slay)

• भूताश्रयः: support of beings
• भूताश्रयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भूत (प्रातिपदिक) + आश्रय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भूतानाम् आश्रयः)

• भूतपतिः: lord of beings
• भूतपतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भूत (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भूतानाम् पतिः)

• सर्वभूतनिषेवितः: served by all beings
• सर्वभूतनिषेवितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + भूत (प्रातिपदिक) + नि-सेव् (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः; नि-सेव्-धातोः क्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle) = 'served by'

Speaker

Indra (Śakra)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-samudra-tīra

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Sages/pilgrims (frame audience)

Visual Art Cues

Scene: A vast ocean at Prabhāsa glitters with sun-rays; Varuṇa imagery merges with the Lord’s form—sea-creatures and pilgrims alike appear as dependents; the deity is envisioned as the sheltering presence behind all life and motion.

Characters & Entities

• Varuṇa
• Sāgara (Ocean)
• Bhūtas (beings)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sūrya is celebrated as the life that pervades waters and beings; remembering him nurtures vitality and protective strength grounded in dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, a coastal sacred landscape where sea (sāgara) imagery naturally supports the māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Not stated directly; the context favors praise and recitation as worship.