Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

ईश्वर उवाच । एष धर्मसदाचारो नंदो राजा प्रतापवान् । व्यचरत्सर्वलोकान्स विमानवरमास्थितः

Transliteration

īśvara uvāca | eṣa dharmasadācāro naṃdo rājā pratāpavān | vyacaratsarvalokānsa vimānavaramāsthitaḥ

Translation

Īśvara sprach: „Dies ist Nanda, ein mächtiger und ruhmreicher König von rechtschaffenem Wandel im Dharma. Auf einer vortrefflichen Vimāna reitend, durchstreifte er alle Welten.“

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (Lord)
• ईश्वरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (speaker tag)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन

• एषः: this (man)
• एषः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; निर्देशार्थक (this)

• धर्मसदाचारः: righteous and of good conduct
• धर्मसदाचारः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धर्म + सदाचार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (एषः/नन्दः)

• नन्दः: Nanda
• नन्दः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• राजा: king
• राजा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समानाधिकरण (नन्दः)

• प्रतापवान्: mighty, valorous
• प्रतापवान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रतापवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (नन्दः/राजा)

• व्यचरत्: wandered, moved about
• व्यचरत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + चर् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन

• सर्वलोकान्: all worlds/regions
• सर्वलोकान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्वलोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• विमानवरम्: a splendid aerial chariot
• विमानवरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विमान + वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म (आस्थितः)

• आस्थितः: having mounted, seated upon
• आस्थितः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + स्था (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) क्रियार्थे—'having mounted/occupied'

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (narrative frame)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Śiva narrates: King Nanda, radiant and disciplined, stands in a jeweled celestial chariot above the worlds, surveying realms with composed majesty.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Nanda (king)
• vimāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worldly glory and even celestial privilege (vimāna) can accompany dharma, yet they can also become a setting for tests of humility and restraint.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader frame is Prabhāsakṣetra-māhātmya; the verse narrates the king’s roaming rather than praising a single named tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it provides narrative identification and context.